Concept-verslag raadsvergadering 7 november 2023

Ik wil deze, nou ja, en dan zijn er nog een aantal andere voorstellen die ik ook wel wil aanhalen maar daar komen we vast nog over te spreken. De heer Van Enk (CDA): Voorzitter? De voorzitter: Mijnheer Van Enk. De heer Van Enk (CDA): Ik hoor mevrouw Woudstra wel een zorg mee uitspreken en procesvoorstellen doen en ja, beter opletten op de tekorten of een extra buffer aanhouden. Maar we constateren vanavond al dat de buffer die schijnbaar nog zit in deze begroting van 4 miljoen, dat die eigenlijk al weg is. Door de jeugdzorg nog niet is verwerkt en doordat de verrassingen in de nieuwe cao nog niet zijn verwerkt. Dus we hebben al geld tekort en de reserve daalt straks tot nul. Wat is nou die keuze die u maakt? Want u zegt, we zijn bezorgd maar u maakt geen keuze, u geeft geen enkel voorbeeld. De voorzitter: Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra (D66): Nou, ik heb net een aantal voorbeelden gegeven waarbij wij keuzes en investeringen hebben uitgesteld en ik denk niet dat ik die hoef te herhalen. En als u meer voorstellen heeft om keuze investeringen uit te stellen hoor ik die graag. De voorzitter: Mevrouw Woudstra, wilt u verder gaan met uw tweede termijn? Mevrouw Woudstra (D66): Zeker. Wat we nog vragen? We hebben een toezegging inzicht op de lange termijn financiën met transparant begroten de bijlagen met kosten voor onderhoud zien we verbeteringen.

Kan de wethouder ook toezeggen dat het gevraagde langetermijninvesteringsplan van zeker 15 jaar ook meegaat met de opzet voor het komend jaar en we daar bij het Kaderdebat ook al inzicht in krijgen? Dan thuis in Rijswijk. Dank voor uw blijvende inzet op voldoende politie. Blijvend inzetten op een vervolg van de bijeenkomst van Veilig Thuis en een veilige straat. Ik doe dit jaar ook weer mee met Orange the World en ik doe dat graag samen met u. Het grote deel van het geld in onze gemeente gaat elk jaar structureel naar sociale voorzieningen, daar zijn mensen afhankelijk van. Die moeten armoede en uitsluiting voorkomen. Dat heeft zeker de volle aandacht van de gemeente nodig en wij staan voor die kansengelijkheid. Er is duidelijk actie op

mensen aan het werk helpen met ons Werkgevers Servicepunt met goede contacten met de BBR en bedrijven voor het verkleinen van de afstand tussen onderwijs en de arbeidsmarkt. Wij zien de wethouder … De heer Weterings (RB): Voorzitter? Mevrouw Woudstra (D66): … actief mensen aan het werk helpen en inzetten op wat er kan bij bedrijven. De voorzitter: Mijnheer Weterings, volgens mij bent u wel nu aan uw laatste interruptie. De procesregel is drie interrupties per termijn. Maar ik wil u de mogelijkheid geven om mevrouw Woudstra te interrumperen. De heer Weterings (RB): Dank u wel. We hebben een hele mooi zaal daarvoor, heel wat gekost. Dat zou ik heel fijn vinden om toch even nog een interruptie te doen. Voorzitter, ik vroeg me af, mevrouw Woudstra die was heel erg te spreken over het overschot, wat is de gemeente, het college heeft overgehouden van 2 miljoen. Is mevrouw Woudstra het niet met ons eens hetgene wat we overhouden, dat we niet hebben uitgegeven, dat het een prachtig idee zou zijn om daarvoor de belastingverlaging van de afvalstoffenheffing terug te geven aan de Rijswijkers? De voorzitter: Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra (D66): We hebben een begroting waarin we 2 miljoen extra reserveren voor mogelijke tegenvallers en die zien wij dus ook heel graag gebruikt voor het feit dat we niet heel veel buffer hebben.

En dat is de buffer en die gaan wij nu niet ergens voor inzetten. De voorzitter: Mevrouw Woudstra, was u klaar met uw tweede termijn? Nee toch? Mevrouw Woudstra (D66): Ik was wel halverwege. Het onderwijs-, arbeidsmarktbeleid ligt er. We hoorden de wethouder dit noemen, ga er vooral mee door. Ook de ondernemers die we spreken maken zich zorgen over goed personeel en een toekomst voor werknemers en ondernemers. Acties op bereikbaarheid, we vragen er al jaren om en zien nu ook actie. Eindelijk met oplossingen voor auto's en daar blijven we ook op letten bij het komende, op letten dat al deze acties ook worden ondernomen. Het lukt het college om stappen te zetten met nieuwe verkeerslichten, camera's, een milieuzone en ook kleine acties. Er zijn extra schoolzones en herinrichting van straten en fietspaden. Dan is er ook nog de aangenomen visie met STOMP als uitgangspunt, het actieplan verkeersveiligheid en het staat duidelijk in de begroting en het wordt ook weer komende tijd geagendeerd. Wij blijven als D66 benadrukken dat het belang is dat we schone lucht hebben. De auto vervuilt en elke rit is er daarbij één. Daarom kiezen we waar het kan voor auto's maar waar het nog beter kan voor voetgangers, fietsers en OV op de eerste plaats zodat Rijswijk leefbaar en toegankelijk blijft. Over maatschappelijk vastgoed, we begrijpen dat we het overzicht deze week nog ontvangen.

Op basis van die informatie komen we bij een volgende vergadering met een voorstel voor het beheer van maatschappelijk vastgoed. Dank voor alle inzet op dierenwelzijn als aanpak voor eenzaamheid en de actie van de Dierenbescherming had u nog geen antwoord. We praten daar graag met u over verder om te kijken wat daar in eenzaamheid ook kan gebeuren. Van grijs naar groen. Bij het betalen van de afvalstoffenheffing voelen inwoners ook onmacht. Het afval wordt voor de prijs opgehaald maar individueel hebben ze niet echt invloed op de prijs. Je bent afhankelijk van elkaar. We zien graag lagere kosten en een grotere invloed van inwoners hierop, met bijvoorbeeld verdere actie op egft, wormenhotels en het betrekken van corporaties. Nog minder glas in het restafval en textiel zodat het verbranden hiervan niet hoeft en de kosten ook lager zijn. Kan de wethouder toezeggen dat dit terugkomt bij het afvalbeleid in december? Over de amendementen, de indieners halen het geld uit het isolatiefonds. Dit fonds geldt voor meerdere jaren, het hoeft niet per jaar

uitgegeven. Het staat gereserveerd voor investeringen die onze inwoners in de komende jaren moeten doen. Dat is belastinggeld en bedoeld om de energierekening laag te houden en voor mensen die niet het kapitaal hebben, dat zij dit niet alleen hoeven te doen. Dat is hard nodig en moet zo snel mogelijk. Het korten op dit fonds is incidenteel korte termijn en dat schuift de problemen vooruit. Een inzet op efficiency en een wens om duidelijk te zijn naar Avalex ondersteunen we. Daarom stemmen we voor het amendement van de VVD Rijswijk. Samen in Rijswijk. Digitoegankelijk noemde het, wij zagen een website op niveau C. Dat zou lager zijn maar er blijkt een nieuwe test te zijn gedaan. Ik wil u vragen om zo snel mogelijk de resterende acht punten naar niveau A inderdaad ook te gaan halen volgens het vereiste stappenplan. Maar we zien ook dat er op die inhoud van de website nog uitbreiding nodig is. Zegt u dat ook toe naast deze inzet? Voor de toegankelijkheid van het Huis van de stad, de lift dan wel een andere oplossing, heeft echt actie nodig. Goed dat die test er komt maar gaat u ook mee om het zelf te beleven, dan nemen we die resultaten dat u meegaat ook meteen mee bij de test. Voor het museum ten slotte, wij vinden het ook belangrijk dat er aan de gestelde voorwaarden wordt voldaan. In die voorwaarden stond ook de binding met Rijswijk.

Het gaat daarmee dus niet alleen om de financiën maar die binding met Rijswijk zien wij graag ook terug. We zullen daarop blijven letten dat dat ook zo is. Tot slot, degenen die bezield zijn door hoop kunnen doen wat onmogelijk lijkt voor degenen die onder de deprimerende invloed van angst leven. Geldt dat niet? Wij hopen op hoop en niet alleen hoop, wij bieden daar ook acties en plannen voor. Daar sluit ik graag mee af. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra. Dan geef ik graag nu het woord aan de heer Loof van de VVD. U heeft acht minuten maximaal. De heer Loof (VVD): Ja, dank, voorzitter. Voorzitter, dank aan het college voor de beantwoording in de eerste termijn. Duidelijk. Nog een aantal vragen aan de verschillende wethouders. Om te beginnen wethouder financiën. Wij willen dat in control blijven op de financiën wel blijven benadrukken en vooral dat anticiperen in de lopende jaren op tegenvallers. Kan de wethouder deze avond aangeven wat de prognose is voor het eind van het jaar? Het jaar is ten slotte nog niet voorbij en hoe staan we er dan voor? Als dat niet kan, wat betekent dat eigenlijk over datzelfde in control zijn? We zoeken echt naar, is het college in control op die financiën gedurende het lopende jaar? Daarbij dank voor de duidelijke toezegging over de subsidieplafonds.

Die noteren we als toezegging en we vragen de griffie om dat ook te doen en kijken ook uit naar de voorstellen van het college hierover bij het Kaderdebat. Dan bij deze willen we die motie graag aanhouden, intrekken, we brengen hem niet in stemming. De voorzitter: U trekt de motie in? De heer Loof (VVD): Ja. De voorzitter: Niet in stemming. De heer Loof (VVD): We houden hem aan, brengen hem in ieder geval niet in stemming, ja. De voorzitter: Prima, dan trekt u hem in. De heer Loof (VVD): Terminologie vooral. Nee, mijnheer Van Enk, zeker niet. Ja, is ook een amendement. Goed. Tot slot richting de wethouder financiën, we vragen en benadrukken, eigenlijk geldt dit eigenlijk voor het hele college, we vragen en benadrukken echt met klem die urgentie. Die wil ik iets meer voelen bij alle portefeuillehouders. En ook dat in control blijven. We kunnen bijsturen in het lopende jaar. Dat zagen we niet aankomen, kan, dat kan zeker, maar niet te vaak en dat gebeurt nu soms toch te vaak. Hoe kijkt de wethouder

hier concreet naar? Voor wethouder Van de Laar de vraag met de parkeervergunningen, we willen toch nog iets meer toelichting. Waarom is nou gekozen voor deze dekking? We willen daar echt een duidelijk antwoord over. De wethouder geeft namelijk aan dat die blij is dat die reserves groeien en dat die met plannen gefinancierd kunnen worden. En dan vragen wij ons af, is dat dan niet in combinatie met de verhoging van die parkeervergunning toch gewoon de definitie van de auto als melkkoe? Graag daar een reactie op want dit lijkt ons niet de bedoeling. Wethouder geeft ook aan dat de parkeerreserves voor allerlei plannen kunnen worden gebruikt en we willen hier wel echt benadrukken dat het gewoon conform afspraak moet blijven voor parkeren en mobiliteit en niet voor andere zaken. De wethouder heeft onze motie over de Herenstraat ontraden. Op zich snappen we de redenatie van de wethouder daarachter dus die motie willen we ook, nou ja, intrekken. We brengen hem niet in stemming, houden hem aan. Maar dat doen we dan, dan dienen we hem in als eventuele plannen er zitten, dan kijken we dan, amenderen we hoe dan ook. Maar let wel op, dit is een vertolking van wel echte zorgen en geluiden van ondernemers in de Herenstraat die wij ook echt horen. Die maken zich echt zorgen dus ga hier alsjeblieft niet lichtzinnig mee om.

Dus we vragen om ook met uw collegawethouders om hier echt tot een oplossing te komen zodat die ondernemers ook gewoon hun klandizie kunnen behouden, ook voor de mensen die met de auto komen. Nou ja, die redenatie van de wethouder snappen we en we wachten het plan af. Ik had daarbij de vraag in het verlengde daarvan, wij houden hem nu aan, trekken hem in met de toezegging van de wethouder, had ik eigenlijk de vraag aan de heer Weterings, zou dat niet ook kunnen met zijn motie over meer ruimte voor de auto? Aangezien de wethouder daar heeft aangegeven, neem ik mee, gaan we zeker doen, en dan het eindplan amenderen. Ik was gewoon benieuwd naar hoe die daarnaar kijkt? Ik zeg niet dat die het moet doen maar ik was benieuwd of dezelfde route niet ook bewandeld kon worden. Maar daar hoor ik straks vast wel een antwoord op. De voorzitter: Mijnheer Weterings. De heer Weterings (RB): Voorzitter, dank voor de vraag van de heer Loof. Het antwoord is in principe nee want we zien te weinig over de auto, we zien te weinig selfies met auto's, we hebben er eigenlijk niet heel veel vertrouwen in dat dat ooit gaat terugkomen. Dus we willen nog eigenlijk een keiharde, ja, met de motie toch iets proberen door te drukken.

Ook een signaal naar ambtelijke orgaan toe, als u de vorige keer iets gaat berekenen met een woonwijk, niet 0,2 aanhouden, dat we niet met zijn vijven één plek moeten delen maar dat er gewoon voldoende ruimte is voor de auto. Dat signaal willen we echt stevig afgeven vanavond. Als dat ietsje meer je vraag beantwoordt, mijnheer Loof. De voorzitter: Mijnheer Loof. De heer Loof (VVD): Ja, dank, voorzitter. Dank ook aan de heer Weterings, dat is duidelijk, dank. Een reactie op wethouder Van Malsen. Die had het over sociale huur als reactie op een vraag uit de raad. Daarbij willen we eigenlijk kort vooral oproepen om ons aan die afspraak te houden en we kijken gewoon uit naar de plannen. Belangrijke plannen, zorgen dat we gewoon daar zo, dat we ons aan die afspraken houden. En ik heb er alle vertrouwen in dat de wethouder daarmee goed aan de slag gaat. Met betrekking tot het sociaal domein willen we graag een iets duidelijker antwoord op wat we binnen dat sociaal domein nog kunnen doen. We vroegen wat na de vorige bezuinigingsronde nog mogelijk is qua besparingen, landelijk, regionaal en lokaal. Het lokale actieplan is door de wethouder uitgezet en dat is zeer positief maar is dat plan nu volledig uitgevoerd? En zo niet, wat is binnen dit plan nog mogelijk, wat is er al gedaan en wat kan er nog worden gedaan? Graag horen we hier een wat duidelijker antwoord op van de wethouder.

Dan richting de burgemeester. Voorzitter, de burgemeester had het over de Pandjesbrigade en wij willen dat die ambitie wel iets strakker mag en toch wat sterker kan worden neergezet. De burgemeester heeft het erover dat we niet te veel moeten verwachten

maar dan wordt die Pandjesbrigade wel een wassen neus. In Den Haag werkt het perfect, proactief controleren, handhaven en aanpakken en dat is ook precies wat we hier zouden willen zien. Want wat we op dit moment zien is toch meer het reactieve afgaan op meldingen. En we willen toch de duidelijk harde toezegging dat de burgemeester en het college dat die echt aan de slag gaan om die Pandjesbrigade ook een succes te maken en niet gewoon een voortzetting van het huidige beleid alleen dan met een leukere naam en meer geld erachter. Nou, ik heb wel van meerdere wat gehoord over ons amendement. Het doet mij heel erg deugd dat we dat amendement, zoals het er nu uitziet, dat het een meerderheid gaat halen. En dat is heel goed want daar kunnen we toch een kwart van die verhogen van de afvalstoffenheffing kunnen we ervan afhalen. Dat is goed voor de Rijswijkse inwoners en ondernemers. We horen toch nog wel heel even de appreciatie van de wethouder daarover maar ik heb zo'n gevoel gehoord wat er in deze raad leeft wat dat voor antwoord gaat zijn. De voorzitter: Mijnheer Loof, mijnheer Weterings wil u interrumperen. De heer Weterings (RB): Voorzitter, een hele korte vraag. Tenminste een vraag volgens het amendement van de VVD, medeondertekend door Beter Voor Rijswijk, erg onduidelijk wat nou precies dan de verhoging gaat worden.

U praat steeds over een verhoging en ik heb heel goed naar de heer Loof geluisterd, als uitleg gaf die, ja, de salarissen zijn wat gestegen, cao bij Avalex, en de materialen zijn duurder geworden dus het moet wel meestijgen. Maar is de heer Loof het niet met mij eens, dan praat je toch puur over de inflatie? En kunnen wij dadelijk met een schorsing misschien met de partijen bij elkaar gaan zitten om niet voor de 18 procent te gaan, niet voor die 22 procent te gaan maar dan voor die 3,1 procent inflatiekosten. Daar kan u ons misschien nog wel in vinden na een schorsing. De voorzitter: Mijnheer Loof. De heer Loof (VVD): Als de heer Weterings kan doen wat de afgelopen week niet is gelukt, namelijk nu in een uurtje of een half uur een structurele dekking vinden voor die hele verhoging, dan ja. Maar ik ben bang dat dat gewoon niet gaat lukken. De voorzitter: Ik zag ook dat mijnheer Van Enk u wil interrumperen. De heer Van Enk (CDA): Ja, een verhelderingsvraag graag. Er is sprake van taakstellingen in dat amendement. Is dat nou een taakstelling die de gemeente aan Avalex heeft opgelegd of praten we hier over een taakstelling die we onszelf hebben opgelegd om die kosten in te beperken? Want een taakstelling naar Avalex kun je hiermee niet hard maken. Ik bedoel, we blijven die kosten aan Avalex vergoeden. De voorzitter: Mijnheer Loof. De heer Loof (VVD): Ja, dank, voorzitter.

Het punt is dat hier de taakstelling die is opgelegd, waar Avalex iets mee moet doen, dat dat niet is gelukt door Avalex en dat dus die kosten direct eigenlijk in de afvalstoffenheffing zijn meegenomen. Die zijn gewoon doorgeschoven naar inwoners, ons niet gelukt, betaal maar bij. En precies dat punt willen we nu terugdraaien omdat we dat principieel onjuist vinden dat het op die manier gaat. En daar halen we dus die dekking voor uit dat woningisolatiefonds. Daarbij roepen we dus wel op, zoek nou voor dit die structurele dekking. En dan moeten we toch denk ik het komende jaar toch echt in deze raad gaan nadenken over dienstverlening vanuit Avalex, of dat dan misschien niet toch minder moet. Want we hebben het allemaal over, het is heel hoog, maar als dan de vraag komt, wil je wat minder

dienstverlening, dan is het antwoord altijd nee. Daar moeten we toch echt scherper op gaan zitten, als dit antwoord is op uw vraag. De voorzitter: Mijnheer Loof, wilt u uw betoog vervolgen. En ook aangeven over het amendement, die blijft ins stand. De heer Loof (VVD): Die brengen we zeker in stemming, ja. Absoluut. De voorzitter: Mijnheer Van Dam wil u ook interrumperen. De heer Van Dam (WIJ.): Ja, ik had nog één vraag voordat we naar het volgende onderwerp gaan. Want de heer Loof zegt dat de taakstelling enkel wordt gecorrigeerd hiermee en dat we voor de rest zeg maar de stijging hem puur zit in de inflatiecorrectie en in de kosten in de cao. Maar we houden toch nog 17 procent verhoging over op het moment dat we enkel de taakstelling van Avalex er uithalen, dan blijft er nog steeds een lastenverhoging van 17 procent staan. En volgens mij zit er dan een gat want die verhoging van de cao en inflatiecorrectie komt bij lange na niet op 17 procent. Dus daar zit het overige geld wat we toevoegen aan die lastenverzwaring, die komt ergens anders vandaan. En waarom halen we dat er niet meteen af? En dat is volgens mij ook wat de heer Weterings zegt, kunt u daar dan in meegaan? De voorzitter: Mijnheer Loof. De heer Loof (VVD): Ja, dank, voorzitter, daar kan ik tweeledig op antwoorden.

Volgens mij is ten eerste afgesproken dat het kostendekkend moet zijn en daar zit dus ook de rest van die verhoging bij. Ten tweede, kom dan met het voorstel voor de structurele dekking voor zo'n groot getal. Kijk, ik kan u echt garanderen, ik heb gezocht en gezocht en gezocht en met meerdere mensen gezocht in die begroting naar structurele dekking om dit het liefst nog meer terug te draaien. Het was er niet, ik kon hem niet vinden. Het was er gewoon niet. Dit is het beste wat ik kon vinden, dat we konden vinden om toch dan die taakstelling terug te draaien en daarbij de duidelijke, heldere opdracht mee te geven. En hoe meer mensen in deze raad die steunen, hoe sterker die aankomt bij het college om daar eindelijk structureel over te gaan nadenken. En ik zie weer een hand. De voorzitter: Mevrouw Koegler. Mevrouw Koegler Böhm (RB): Ja, ik zal het heel kort houden. Voorzitter, ik zie u kijken. Mijnheer … De voorzitter: We zijn alle interrupties aan het tellen dus mijnheer Weterings mag niet meer. Mevrouw Koegler Böhm (RB): Ja, dit is de tweede. Ja, mijnheer Weterings mag niet meer. De voorzitter: Mijnheer Van Enk ook niet meer. Mevrouw Koegler Böhm (RB): Dus mijnheer Van Enk ook niet. Ja.

Mijnheer Loof, u heeft het over de structurele dekking maar wat zou u ervan vinden om het gewoon eerst eens incidenteel te doen voor één jaar met elkaar, voor onze inwoners? De voorzitter: Mijnheer Loof.

De heer Loof (VVD): Helemaal mee eens, dat doen we ook met ons amendement. Dank voor de vraag. Mag ik verder gaan, voorzitter? De voorzitter: Heel graag. De heer Loof (VVD): Dank. In het algemeen dus, voorzitter, willen we wat meer urgentie nog voelen vanuit het college. Ziet het college, en dan bedoel ik alle individuele wethouders en niet alleen de wethouder financiën, echt in dat het qua financiën menens is? En dat het niet enkel de taak is van de wethouder financiën maar ook de andere wethouders moeten voelen dat soms niet alles meer kan. Voorzitter, ik zal afsluiten. Ik kan u zeggen dat mijn enthousiasme na al die aanvallen die ik vandaag heb gehad, heel leuk natuurlijk, niet minder is geworden sinds ik onderdeel mag uitmaken van deze raad. Een wonen voor Rijswijk is voor velen van ons nog steeds een genot. Rijswijk biedt ontzettend veel kansen en mogelijkheden. Als gekozen volksvertegenwoordiging is het onze verantwoordelijkheid om een steentje bij te dragen aan de toekomst van Rijswijk. En om verstandige en onderbouwde keuzes te maken door ons niet blind te staren op een losliggende stoeptegel maar door verantwoordelijkheid te nemen, besluiten te durven nemen en samen met alle Rijswijkers te doen wat nodig is. Zo werken we aan gezonde groei en geven we ruimte voor wat mogelijk is en stellen we grenzen aan wat niet mogelijk is.

Daarbij doen we een oproep aan de collega's in deze raad en daarbij het besef te benadrukken dat het ravijnjaar 2026 eraan zit te komen. Dat we strak en scherp op de uitgaven moeten zitten en dat we dit samen realistisch moeten doen. Laten we daarbij de komende periode met zijn allen kritisch zijn op de kosten en de uitgaven en ook echt met voorstellen komen. Daarbij moeten we ons beseffen dat we ook afhankelijk zijn van de Rijksoverheid. Het signaal naar de Rijksoverheid dat ze met geld over de brug moeten komen, kunnen we conform advies van de VNG ook hardmaken door in de begroting over de jaren ‘26 en ‘27 het tekort te laten zien. Het is geld wat we hard nodig hebben om ons werk goed te kunnen blijven doen voor onze inwoners en onze ondernemers. Voorzitter, ik sluit af, de toekomst zullen wij als Rijswijkse VVD altijd rooskleurig blijven inzien en daarbij nemen we onze verantwoordelijkheid. Laat het optimisme niet verward worden met blindheid want we zitten namelijk in uitdagende tijden. De gemeente heeft veel plannen maar de grenzen om deze uit te voeren komen steeds vaker in zicht. Toch moeten wij ervoor zorgen dat de gemeente het welzijn en de veiligheid van onze inwoners voorop laat staan. Besturen is een serieuze zaak, dit pakken wij als Rijswijkse VVD met beide handen op. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof, voor uw tweede termijn.

Dan geef ik nu het woord aan mijnheer Van Enk van het CDA. En u heeft maximaal zeven minuten, mijnheer Van Enk. Zeven minuten. De heer Van Enk: Ik ga toch maar even hier staan, voorzitter, want anders kijk ik de hele tijd tegen die schijnwerper aan. Ja, er zijn mooie woorden gesproken, ook in deze tweede termijn. Er zijn weer mooie teksten voorbereid ook begrijp ik. En het lijken soms een beetje bezweringsformules want het gaat ons toch echt nog steeds om dat gigantisch gat wat hier nog in onze begroting zit feitelijk, niet op papier maar wel feitelijk. Ik mis toch nog erg het gevoel van urgentie bij heel veel fracties, de meeste, ver weg de meeste. Ik ben blij dat de heer Jordy Loof, de heer Loof, sorry. Ja, nee, dat is ook helemaal geen aanval, even voor de duidelijkheid. Maar de heer Loof daarop nu wat strakkere woorden over spreekt. En ik ben het er helemaal mee eens, dit gaat niet alleen een wethouder van financiën aan, dit is absoluut een collegiale verantwoordelijkheid ook binnen het college om hier samen naar te kijken. Maar ik heb in de beantwoording van de wethouder van financiën niet die urgentie teruggehoord. Dat heeft de heer Loof net zelf ook aangegeven. En het antwoord op de vraag hoe we dit tij gaan keren, dat komt er gewoon niet in eerste termijn. De heer Van Dam vraagt daar nog een keer naar maar ik denk ook dat we dat in de tweede termijn niet gaan krijgen.

De wethouder spreekt over een turbulent jaar dat het dit jaar was en dat heeft ons toch wat

verrast. Onverwacht tekort op de jeugdzorg en onverwacht geen vergoeding voor de nieuwe cao. En dat leidde tot mijn interruptie net, mocht niet, maar als we dit jaar de effecten op de salarissen niet vergoed krijgen door het Rijk, dan gaan we die volgend jaar ook niet vergoed krijgen en het jaar daarop ook niet. Dat is dus een structureel effect en dat is dus ook weer een punt waarvan we zeggen, ja, dat weten we nu en dat zou je dus vanavond in die begroting moeten meerekenen. En dat betekent dat we geen overschot hebben maar een groot tekort. En daar mis ik dus die urgentie, daar komt nog niet een begin van een antwoord. Ja, dan hebben we de aansporing van de VNG om de meerjarenbegroting maar niet te laten sluiten als signaal naar het Rijk. Die aansporing hebben we helemaal niet nodig want in Rijswijk sluit het gewoon van geen kant, komend jaar al niet. Dan denk ik, dan moeten we ophouden met die mooie plannetjes. Een aantal fracties komt daar wat op terug. Maar we moeten dus ook nu vanavond beslissen dat we dit jaar al met een hersteloperatie komen, een plan B. En niet ergens voorjaar of tweede kwartaal volgend jaar, dat is gewoon te laat want dan zit die reserve dus al op nul, dat hebben we net berekend.

Voorzitter, ja, ik denk dat als we daarover blijven zwijgen en maar hopen op een reactie van het kabinet, dan zitten we als konijnen in een koplamp te staren, koplampen van een vrachtauto die op ons afkomt. Want de verkiezingsprogramma's, ja, die heb ik ook gelezen van landelijke partijen en die zeggen natuurlijk allemaal dat er wat moet gebeuren aan die verhouding. Maar er staan heel veel dingen in die verkiezingsprogramma's waar totaal niet bij staat hoe dat dan zou moeten gaan gebeuren, is mij opgevallen. Misschien mijnheer Van Dam ook wel. Dus we kunnen er absoluut niet op rekenen, ook niet als mevrouw Harmsen voor ons gaat lobbyen, dat die bijstelling vanuit het kabinet komt. Daarom moeten we dat plan B hebben, dit jaar. En ik hoop ook dat de collega-fracties onze motie daarom willen steunen als het al niet nodig is, misschien dat de wethouder het alsnog wil toezeggen, kom dit jaar met een hersteloperatie. Anders zitten we hier een begroting vast te stellen die volstrekt illusoir is. Ja, ik heb een vraag gesteld over de investering Clubhuis Elsenburg, waarom we dat dit jaar nog hebben laten passeren. Hadden we toen niet al signalen genoeg? Ik heb gevraagd, kunnen we die misschien nu terugdraaien? Er waren al amendementen ingediend om dat iets onder voorwaarden te zetten. Daar kunnen we nog op terugkomen, 13 miljoen.

Geen antwoord op gekregen, misschien nog in de tweede termijn. Mevrouw Bentvelzen wil ik hartelijk bedanken voor haar duidelijke reactie. Ja, we blijven met elkaar meeleven als het om die tekorten gaat die zo hardnekkig zijn. Het gaat er niet om of we vorig jaar een keertje even een meevaller hadden, nee, he gaat dus om het structurele beeld dat het sociaal domein qua kosten zo langzamerhand richting de 40 procent van al onze uitgaven gaat in Rijswijk, 40 procent. En ik durf er wat om te verwedden dat dat beeld bij andere randgemeenten in onze regio compleet anders is. Ik durf er ook wat om te verwedden dat dat komt door een strategische keuze die we in Rijswijk maken door wel weer te gaan beginnen met meer sociale woningbouw. Dat is waar mevrouw Van Nunen nog voor pleitte, wat gaat het college eraan doen als we dreigen onder die 30 procent te zakken? Nou, voorzitter, ik heb bij herhaling gesteld, alle andere randgemeenten zitten ver onder die 30 procent. Er is natuurlijk een relatie tussen je uitgaven in het sociaal domein en de woningen die je bouwt voor nieuw aan te trekken burgers. De voorzitter: Mijnheer Van Enk, mevrouw Van Nunen wil u interrumperen. Mevrouw Van Nunen (PvdA): Ja, voorzitter, ik vind het heel opmerkelijk wat de heer Van Enk zegt met betrekking tot de andere gemeenten om ons heen.

Ik ga ervan uit dat hij het provinciaal coalitieprogramma ook gelezen heeft waarin als ambitie staat dat in Zuid-Holland naar 40 procent sociale woningbouw wordt gestreefd in beleid en naar de lobby en regelingen met gemeenten. Is hij zich daarvan bewust, die 40 procent in het coalitieprogramma waar het CDA ook deel van uitmaakt in de provincie? De voorzitter: Mijnheer Van Enk.

De heer Van Enk (CDA): Voorzitter, ik vind dat prachtig maar ik vind niet dat we als Rijswijk daar voortdurend in voorop moeten lopen, ver voor de muziek uit van vergelijken met alle andere randgemeenten hier. Die hebben hun financiën wel op orde en wij niet. Ons lukt het niet om die uitgaven bij te buigen. En als het wel lukt vind ik het ook prima, dan gaan we door met nieuwe sociale woningbouw maar dan daag ik het college uit om dat volgend jaar dan een keer te laten zien. Ik denk niet dat mevrouw Bentvelzen dat kan garanderen. De voorzitter: Mijnheer Van Enk, wilt u verder gaan met uw tweede termijn? De heer Van Enk (CDA): Als wij kijken naar de concrete plannen in Den Haag, ik ben blij dat mevrouw Bentvelzen daarvoor openstaat en dat meekijkt. Ik denk alleen als het komend jaar tot resultaten gaat leiden want daar komt dan wel via de contractering zoals Den Haag hem gaat doen, zonder aanbesteding maar met een conglomeraat aan contract sluiten met een top in de uitgaven. Daar zit dus wel een kap op die uitgaven, wel degelijk een eind aan de openeindregeling. En misschien dat we tegen wettelijke problemen aanlopen maar in ieder geval doen we wat en durven ze wat in Den Haag. Dus ik hoop dat het wat oplevert en als wij er dan vervolgens mee gaan beginnen hebben we wel twee jaar achterstand in te halen. Nog een paar kleine dingen.

BVR stelde voor om parkeergelden verhogen en dan gaan gebruiken voor de bouw van een parkeergarage. Nou, dat is op zichzelf precies waar die parkeergelden ooit ook voor bedoeld waren. Maar we blijven maar vragen stellen aan het college, ik denk dat we intussen, er zijn berekeningen gemaakt, dat weet BVR ook, wat zo’n parkeergarage gaat kosten, iets van 7, 8 miljoen. U kunt toch uitrekenen wat dat kost, hoever je de parkeergelden dan moet verhogen. Ik zou zeggen, kom zelf met een initiatiefvoorstel, dan kijken we daar graag in mee. En ja, de parkeervergunningen en de lage inkomens, voorzitter, ik denk ook als je een laag inkomen hebt maar je hebt wel een auto die je hier moet stallen, dat twee tientjes per jaar, ja, dat moet kunnen. Ik denk, we kunnen ook niet anders. Dit college heeft voorstellen gedaan om tarieven te verhogen. Je kunt met deze ontwikkeling kun je niet anders. Wat betreft VVD afvalstoffen, ik vind het lastig te begrijpen want we leggen hiermee toch niet echt een druk op Avalex om zuiniger om te gaan met hun kostenberekeningen. Wat ik mooi zou vinden als we een keer echt eraan toe gaan komen om het profijtbeginsel toe te passen.

En dat is niet alleen maar onderscheid tussen één, twee, drie huishoudens maken maar die pasjes waar we steeds mee moeten inloggen bij de afvalcontainers en bij Avalex, om dat ook te laten berekenen en gewoon mensen te laten betalen naarmate ze afval inleveren. Zo’n amendement, motie zou ik echt mooi vinden en daar laat ik het even bij, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Van Nunen van de Partij van de Arbeid. Mevrouw Van Nunen (PvdA): Ja, voorzitter, dank. Ik blijf op mijn plaats zitten. Een aantal dingen. In reactie op wat de heer Van Enk zei en de vrij pessimistische toon ook met betrekking tot de inspanningen van dit college wil ik zeggen dat in ieder geval de Partij van de Arbeid wel onder de indruk is van de inspanningen die dit college leverde om deze begroting 2024 echt op zijn aller smalst, om het zo maar even te noemen, samen te stellen. En dan met op zijn aller smalst bedoel ik heel verantwoord, zoals ik ook in mijn eerste termijn zei, in uitgaven en inkomsten. Ik noem een voorbeeld. Ik heb al eerder het voorbeeld genoemd van wethouder Bentvelzen die al eerder ons ook aangaf dat echt door inspanningen van dit college ook de jeugdzorg kon worden, nou ja, in kosten kon worden beperkt.

Nu staan er, en ik hoop dat de heer Van Enk dat ook ziet, vrij onorthodoxe plannen in om de BUIG om te keren van tekort naar nihil post. Dat wil zeggen, we gaan experimenteren, ik neem aan dat u dat ook hebt gezien, en daar zijn wij als Partij van de Arbeid ook, ja, wat zou ik kunnen zeggen, ideologisch ook heel blij mee, met bijverdienen in de bijstand op experimentele basis

dus op een proef. We gaan kijken naar hoe we meer mensen naar parttime werk kunnen verleiden. Allemaal initiatieven om juist dat BUIG-tekort om te draaien naar wat ik net zei, een nihil saldo. De heer Van Enk (CDA): Voorzitter? Mevrouw Van Nunen (PvdA): Daar zijn, daar is de Partij van de Arbeid om meerdere redenen dus heel erg blij mee. De voorzitter: Mijnheer Van Enk, ik heb begrepen dat u al vier interrupties heeft gepleegd dus ik wil u vragen om te stoppen. Ik wil, ja, soms het ene moment vindt men mij te streng, dan weer te veel ruimte gevend. Dus als het niet al te dringend is wil ik u vragen, mevrouw Van Nunen, verder te gaan met haar betoog. De heer Van Enk (CDA): Het is inderdaad al acht uur, voorzitter. Mevrouw Van Nunen (PvdA): Ja, voorzitter, dat waren wat voorbeelden uit de BUIG. Ik wil de heer Van Enk er ook nog aan herinneren dat juist met zijn wethouder en zijn voorstel, en dan kun je zeggen, en dan kijk ik weer naar het verleden, we nu drie consulenten hebben die wel degelijk proberen om mensen in die tredes van participatie steeds een, op die ladder van participatie moet ik zeggen, steeds een trede verder te krijgen. En dat wil helemaal niet uitsluiten dat die mensen ook mogelijkheden hebben op het vervullen van betaald werk, al is het parttime ook.

En niet al is het parttime, ook parttime, laat ik het zo zeggen, en daar geef ik helemaal geen kwalificatie aan. Ik wil nogmaals zeggen dat ook met de basisbaan ik zou zeggen, leest u het artikel vandaag in AD HC krant. De heer Van Enk (CDA): Ja, daar wilde ik net wat over zeggen maar dat mag niet meer. De voorzitter: Mijnheer Van Enk. Mevrouw Van Nunen (PvdA): Daar zijn goede voorbeelden van hoe mensen wel degelijk meer betrokken kunnen raken ook in de richting van betaald werk. Goed, genoeg gezegd over bijstand en betaald werk. Verder … De heer Van Dam (WIJ.): Voorzitter, punt van de orde? Punt van de orde. Ja, maar ik vind dat als mevrouw Van Nunen hier vier minuten op mijnheer Van Enk ingaat en hem bij naam noemt, dat daar toch een kleine reactie van de kant van mijnheer Van Enk mag komen. Dat is toch heel raar dit? De voorzitter: Kijk, als het zo doorgaat dan, er is een procesafspraak met u gemaakt door heel goed gecommuniceerd en daar heeft u mee ingestemd. Ik ben ook niet zo strikt dat ik denk, nou, echt tellen drie interrupties en dan niet. Ik heb ook u meer ruimte gegeven. Dus ik vind het wel dat we daar, ja, in alle redelijkheid mee om moeten gaan. Mevrouw Van Nunen, was u klaar met uw tweede termijn? Mevrouw Van Nunen (PvdA): Nee, ik ben niet klaar maar ik zal het algemener houden want ik zie wel het punt wat de heer Van Dam ook zegt.

En ik bedoelde dat niet alleen naar de heer Van Enk maar ik bedoelde dat eigenlijk naar al mijn collega's. Voorzitter, ik heb nog een paar andere punten en die hebben bijvoorbeeld betrekking op het woningtekort oplossen, zegt de heer Van de Laar, dat willen we voor de brede welvaart van onze inwoners. En dat vind ik een hele algemene want ik vroeg met name in mijn eerste termijn, en daar heeft wethouder Van Malsen iets op gezegd. Maar ik vind dat nog een te weinig concreet antwoord omdat er pas een voorstel of een onderzoek in 2025 komt. Ik wil graag eerder een onderzoek in uitkomsten naar de raad

over onze woonbehoefte en ons woonaanbod. Dat vraag ik met name omdat we zoveel appartementen bouwen en ook vooral kleine appartementen bouwen die ook tegen een vrij hoge huurprijs in de markt worden gezet. Kunnen we niet eerder van het college een onderzoek verwachten rondom woonbehoefte en woonaanbod? Voorzitter, ik heb nog geen antwoord gehad van de heer Van Malsen met betrekking tot ongelijkheid in regelingen, Ooievaarspas, Den Haag … De voorzitter: Mevrouw Van Nunen, wilt u tot een afronding komen? Mevrouw Van Nunen (PvdA): Ja. Ooievaarspas in Rijswijk en Den Haag. En ik zou zeggen van, kijk naar ook wat de commissie sociaal minimum heeft gezegd van, er is eigenlijk heel erg veel behoefte aan harmonisatie tussen regelingen tussen gemeenten wat betreft de sociale voorzieningen. Voorzitter, ik hoor graag wat de wethouder, wat het college daarop aan antwoord wil geven. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nunen. Ik wil even checken bij u de motie verruiming giften in de bijstand tot 1800 euro, die houdt u, die gaat u in stemming brengen? Ja, dan is dat helder voor de griffie. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Harmsen van de ChristenUnie. En mevrouw Harmsen, u heeft maximaal zes minuten. Mevrouw Harmsen (CU): Ja, dank u wel, voorzitter. Ik ga een hele, ik wil eerst het college bedanken voor de beantwoording van de vragen.

Ik wil toch wel even de zorgen die ik heb rondom klimaat en de motie monitor niet zozeer de zorgen dat die motie niet wordt uitgevoerd, die wordt uitgevoerd. Maar meer de urgentie daarvan, die zit hem in wat het AFM vandaag berichtte, dat het klimaat sneller dan wij denken invloed heeft op de grond- en woningprijs. Dus dat heeft ook invloed direct op onze begrotingen de komende jaren. Dus ik heb het linkje staan in de spreektekst, daar kunt u het nog even nagaan. Ik wou een kleine opmerking maken over één mens en een halve paardenkop bezoekers Museum Rijswijk. Dat zijn er 20.000. Even ter vergelijking, Strandwal heeft 35.000 bezoekers dus dat is niet mis. Is een leuk jaarverslag voor wie het wil lezen. Echt de moeite waard. Ik zou ook zeggen, ga er ook eens in, in het museum. Leuk. Ik ga even de moties langs. Ik vind de motie voor de straatnamen, de mantelzorg en de bijstand sympathiek, ik zal ze allemaal steunen. Kan ik kort over zijn. De motie klimbos klinkt sympathiek maar ik denk van, binnenkort komt er een jongerenraad en dit is nou typisch een onderwerp waarvan ik zeg van, laat de jongeren daar zelf eens over beslissen of zij het belangrijk vinden. Misschien vinden ze veilige fietspaden in RijswijkBuiten nog veel belangrijker. D66 heeft een paar wijze opmerkingen gemaakt over die 2 miljoen die nu als overschot staat. Dat is een buffer.

Ja, in een onzekere tijd waarvan we eigenlijk wel weten van, waarschijnlijk hebben we die ook wel nodig, kom daar niet aan. De voorzitter: Ik wil wat meer stilte in de zaal. Mevrouw Harmsen (CU): Ja, dank u wel. Er komt nog bij iets waar ik ook liever niet aankom en dat is het isolatiefonds. Het isolatiefonds zorgt ervoor dat energiearmoede en dus armoede in het algemeen naar beneden gaat. Dat mensen in een niet duurzame woning niet geld kwijtraken aan hun woonlasten, niet meer dan nodig. Want zodra je de woning geïsoleerd hebt komt die energiearmoede niet meer terug. Die is dan opgelost voor een groot gedeelte. En ik zie alle amendementen die als voorstel hebben om lasten te verlichten door aan het isolatiefonds te komen, ik ga die niet steunen om die reden. Want het isolatiefonds lost een stuk energiearmoede op voor de langere termijn en dat is een knop waar ik niet aan wil draaien. Zijn er nog andere vragen? Ja, de CDA had een hele goede opmerking over afvalstoffenheffing en een klein voorstelletje. Misschien moeten we daar eens een kopje koffie over drinken over dat we op een andere manier naar afval moeten kijken en bijvoorbeeld per kilo met een pasje afval moeten gaan betalen, zodat we veel meer kunnen

gaan zien wat afval eigenlijk is. En ook met, we hebben natuurlijk wel een voorstel dat wij afval nascheiding zullen doen maar ook daarin is het van belang dat bijvoorbeeld papier en glas en elektronische apparaten absoluut niet in restafval terechtkomen. Dus daar valt best wel over te praten lijkt mij om ook met nascheiding te praten over afval, eigenlijk een afvalheffing per kilo. Laat ik dan wel zeggen dat bijvoorbeeld mensen die chronisch ziek zijn en dispensatie zouden moeten kunnen krijgen, die hebben bijvoorbeeld heel veel ziekenhuisafval. Heb ik daarmee alle amendementen en moties gehad? Ja, er was nog eentje over parkeren en volgens mij heb ik daar in de eerste termijn al voldoende over gezegd over de derde en vierde auto. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Harmsen. Dan geef ik graag het woord aan de heer El Majjaoui van de Partij voor de Gelijkheid en Rechtvaardigheid en u heeft maximaal zes minuten. De heer El Majjaoui (PG&R): Ja, dank, voorzitter, voor het woord en dank het college voor de beantwoording. Nou goed, wat u ook aangaf, u bent volop bezig met grex om nog meer maatregelen te treffen en dit onderwerp komt 14 november ook aan bod. En ja, goed, de wethouder VVD die geeft ook aan dat die ook volop bezig is met de hervormingen. Tenminste, het Rijk hervormingsagenda met betrekking tot bijstandsbudget en jeugdzorg. Dus het staat niet stil.

Ook VNG is druk bezig om de financiële opgaven met betrekking tot de gemeentes ook, die zit ook in een dynamisch proces. Wat betreft de jeugdzorg, daar heb ik ook een en ander gekregen alleen de laatste vraag die heb ik nog niet beantwoord gekregen met betrekking tot die twee bureaus die ik onlangs heb gesproken. Dus jeugdzorg in relatie met de werkgelegenheid. De vraag luidt nogmaals, Particibaan en CoachEmUp, is daarmee gesproken of heeft u daar kennis van genomen? Ik ga mijn betoog met betrekking tot mijn beschouwingen vervolgen. Onze gemeente verwacht de komende periode een substantiële bevolkingsgroei. Daarentegen zet de vergrijzing de komende jaren verder door, wat als gevolg een toename van de zorgvraag. Door deze groei en de toename van de zorg staat de financiële positie van de gemeente steeds onder druk. Daarnaast krijgt de gemeente van de Rijksoverheid er steeds minder taken en verplichtingen bij. Voorzitter, verduurzamingsambities en de doelstelling met betrekking tot de energietransitie, klimaat en woningbouwopgave heb ik voor nu even buiten beschouwing gelaten. Onze gemeente valt onder de categorie middelgrote gemeenten. Daartegenover kampte de gemeente met grootstedelijke problematiek, bovenal ingeklemd tussen de grote steden. De gemeente wordt gevraagd meer te doen met minder geld.

Toch kan ik mij niet aan de indruk onttrekken dat de gemeente zich continu in een financiële spagaat bevindt. Voorzitter, onze fractie vindt dat onwenselijk dat de financiële tekorten die ontstaan worden steeds als gevolg van extra taken als ook door de bevolkingsgroei in dit geval, af te wentelen op onze inwoners. Daarom hebben wij het amendement verlaging afvalstoffenheffing medeondertekend en ingediend want genoeg is genoeg. Dus voorzitter, wees daadkrachtig en zet druk op de Rijksoverheid voor meer structurele financiële middelen. Dank voor het woord. De voorzitter: Dank u wel, de heer El Majjaoui. Dan zijn we aan het einde gekomen van de tweede termijn van uw raad en gaan wij over tot een schorsing van een half uur. Is dat nodig? Even kijken, een half, vijftien minuten, is dat voldoende? Laten we schorsen vijftien minuten. De voorzitter: Ik wil graag de tweede termijn voor het college openen en het woord geven aan wethouder Van Damme. Wethouder de heer Van Damme: Ja, voorzitter, dank u wel. Ik wacht nog even tot iedereen zit denk ik. De voorzitter: Ja, wilt u allemaal plaatsnemen en graag stilte en aandacht voor mijnheer Van Damme.

Wethouder de heer Van Damme: Dank u wel, voorzitter, en dank ook aan de raad in tweede termijn. Er zijn een aantal vragen gesteld natuurlijk over de financiën en dat is natuurlijk een heel belangrijk punt. Waar ik nog maar eens wil benadrukken dat we eigenlijk zodra we de signalen binnen hadden in de eerste halfjaarsrapportage meteen aan de slag zijn gegaan met het nemen van maatregelen. Dat betekent dus dat we die taakstellingen, die oude taakstellingen van 1,7 miljoen hebben weggewerkt. We hebben de investeringsagenda, zijn we mee opgestart wat uiteindelijk uitmondt in die langetermijninvesteringsagenda. Als ik mevrouw Woudstra goed begreep vraagt ze of die bij de Kadernota 2025 komt? Ja, die gaat dan zeker komen. Maar ik heb u ook gezegd dat het een weerbarstig proces was maar het heeft wel 2 miljoen opgeleverd in de begroting 2024 en ook deels 2025. We hebben maatregelen getroffen ten aanzien van de inhuur, we hebben een aantal subsidieplafonds ingesteld en we zijn de lijst met transparant begroten gaan actualiseren en die gaat u ook uw kant op krijgen bij de Kadernota 2025 die dus in juli 2024 uw kant op komt. Dat betekent dus niet dat we wachten met het nemen van maatregelen maar dat we die maatregelen echt genomen hebben omdat we zien dat de oplossing niet alleen van het Rijk gaat komen.

Dus de veronderstelling dat de begroting 2024-2025 niet in evenwicht zou zijn, ja, die moet ik toch stellig ontkrachten en daar kan ik dus absoluut niet in meegaan. Ook de cao-stijging heeft het Rijk van gezegd, ja, in 2023 krijgt u die compensatie niet. Maar er staat gewoon zwart op wit in de septembercirculaire maar ook in de begroting dat die in 2024 wel wordt uitgekeerd. Dus in die zin kan ik ook niet meegaan met de heer Van Enk dat er nu al voorzienbare tekorten zijn in 2024 die niet in deze begroting zitten. Dat is pertinent onjuist wat mij betreft. We streven nog steeds naar een financieel neutraal profiel. En heel eerlijk gezegd, ja, we gaan naar de onderkant van het financiële neutrale profiel, dus we komen echt in de gevarenzone, na 2025 sowieso. Dat is ook waarom we nu al maatregelen nemen, die maatregelen doorzetten, die urgentie verhogen en ook echt gaan werken aan structurele oplossingen en niet aan incidenteel schrappen van investeringen die je misschien wel nodig hebt in de toekomst. Dan moet je toch echt een zorgvuldig proces doorlopen met elkaar, met u, met de organisatie, met de stad om te kijken en om te doen wat nodig is. De reserves die zijn zeer teruggelopen en dat is uitermate teleurstellend.

We zullen ook, zoals dat ook in de begroting staat bij de jaarrekening 2023, die komt, die wordt dan opgesteld in april, mei komt die uw kant op, zullen we voorstellen doen om die algemene reserve ook aan te vullen. Op de vraag van de VVD, waar staan we nu met het tekort? Want de tweede halfjaarsrapportage was van twee maanden geleden, die was toen, stond op 13,7 miljoen min, we staan nu op 13,2 min. Waarbij ik wel nog kan melden dat het dividend van Stedin waarschijnlijk iets hoger zal gaan uitvallen. Maar wees niet getreurd want de grex die moeten we ook nog inzichtelijk maken dus dat risico zit er natuurlijk nog wel in. Dus ik zou niet te vroeg juichen met een kleine meevaller. Ik zou ook ten zeerste ontraden om nu te zeggen, we hebben ergens op een post een meevaller in de tweede halfjaarsrapportage dus kunnen we daar wel iets uit dekken in 2024. Dat is echt niet verstandig om te doen, zeg ik ook in de richting van de heer Weterings. We hebben nu gewoon te maken met een tekort dus elk tekort wat we nu hebben of wat we dan besparen in dit jaar en dan nog lekker gaan uitgeven in 2024 zou ik absoluut niet doen, en dat gaan we als college ook niet doen. Dus als ik nog even terugga naar de discussies over die afvalstoffenheffing. Kijk, we hebben met uw raad afgesproken dat het als het om de rioolheffing gaat en de afvalstoffenheffing, dat het een kostendekkend systeem is.

Een maximaal kostendekkend systeem, dat is er, je mag er niet op verdienen, dat is in ieder geval helder. Dus dat betekent dat als je dat nu incidenteel gaat dekken met een positief saldo voor volgend jaar, dat je het probleem gewoon doorschuift naar de volgende generatie. Dus het tekort in 2026 nog meer oploopt. Dus in die zin ga ik dat amendement ook ontraden. Dan heb ik wel wat meer sympathie voor het amendement van de VVD en de BVR om die afvalstoffenheffing stijging te matigen, met een kwart te matigen. Daar staan we wel sympathiek tegenover omdat je nou eenmaal niet onze inwoners te snel moet confronteren met te hoge kostenstijgingen voor wat betreft de afvalstoffenheffing. Dus in die zin is het oordeel aan de raad voor wat betreft het amendement. Nou, ik ben dan eigenlijk ook wel heel snel bij de motie die het CDA heeft ingediend. Ja, die gaat uit van verkeerde

veronderstellingen dus die ontraad ik. En bovendien heeft uw raad in afgelopen zomer daar al een motie over aangenomen en staat er nog een toezegging open van het jaar daarvoor dat wij als college ons inspannen om het gesprek met het Rijk te blijven aangaan. En dat doen we ook op verschillende manieren, heb ik in de eerste termijn ook gezegd, om daar bij het Rijk echt te benadrukken dat wat er nu aan de hand is in gemeenteland, dat dat echt niet kan. En als je wil werken aan het vertrouwen van inwoners in de overheid, als je wil werken aan de energietransitie, als je voldoende woningen wil bouwen, dan moet je ook gewoon domweg investeren in de provincies maar vooral ook in gemeenten want dat is het loket waar de inwoners en de overheid elkaar het vaakst treffen. Dan heb ik daarmee dacht ik toch het meeste op gereflecteerd als het wat mij betreft gaat over de financiële vraag. Ik had nog een klein vraagje over de website, de update. Daar had D66 ook nog een vraag over gesteld. Die is natuurlijk helemaal bijgewerkt, bij de tijd gemaakt, en op sommige punten is wel overwogen, een afweging gemaakt ook ambtelijk om bepaalde informatie niet te laten zien. Dus als er nog wat mist en u ziet dat, geef dat door. Komt het dan vervolgens niet door, geef dat dan door aan ons, dan zullen wij zorgen dat dat dan ook op die website komt.

Voorzitter, dat is wat mij betreft van mijn kant mijn eerste termijn dus ik zou graag mijn volgende collega, tweede termijn, sorry. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van Damme. Ik zie dat mijnheer Zoghbi i wil interrumperen. De heer Zoghbi (WIJ.): Dat klopt, dank je wel, voorzitter. De wethouder geeft aan dat hij die 6 miljoen teleurstellend vindt, die algemene reserves. Maar wij hebben dat in juni aangegeven en u geeft aan in 2024 daar op te anticiperen. Waarom doet u dat niet nu? De voorzitter: Mijnheer Van Damme. Wethouder de heer Van Damme: Ja, dank, de heer Zoghbi voor deze vraag. Wij zijn er dus nu mee bezig. Het voorstel ligt nu niet voor omdat je daar ook een zorgvuldig proces mee moet omgaan omdat die reserves voor een deel ook gaan over de wensen die uw raad heeft geformuleerd. Dus ik denk dat het verstandig is dat we als college daar een zorgvuldig proces doorlopen met de organisatie, met u. En u kunt in februari een nota verwachten of een rib over hoe we met die reserves zullen omgaan. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van Damme. Dan geef ik het woord aan wethouder Bentvelzen. Wethouder mevrouw Bentvelzen: Ja, voorzitter, dank en dank voor uw vragen in tweede termijn. Laten we beginnen bij Rijswijks Belang.

Ik dacht de toezegging die is prima dat die hard wordt opgeschreven maar ik had wel gezegd in het eerste halfjaar en niet in het eerste kwartaal, dat dat onderzoek zou komen. Dus ik weet niet of u dat bewust deed maar bij deze heb ik hem dan toch voor de toezeggingenlijst op het eerste halfjaar voor 2024 gezet. Collega's van D66 mevrouw Woudstra, u verzoekt toch voor de rolstoelsafari bij het Huis van de stad. Morgen, of nou ja, goed, over een paar uur zou je bijna willen zeggen, dan is dat bureau al bezig op het Huis van de stad. Dus dat is wel erg kort dag om daarbij aan te sluiten. Mijn agenda laat het in ieder geval niet toe. Ik wil u toch verzoeken om even af te wachten waar zij dan mee komen. In december verwacht ik daar die aanbevelingen van, dat deel ik met uw raad en als dat nog van toegevoegde waarde is om te doen waar u om verzoekt, dan denk ik dat we dat samen kunnen oppakken. En misschien zelfs wel met mijn collega Van Malsen en zijn werkgroep inclusie, dat we kunnen kijken met elkaar hoe we dat het beste kunnen organiseren voor onze inwoners. Voorzitter, er zijn wat vragen gesteld over uiteraard mijn favoriete onderwerp, de jeugdzorg en wat kunnen we nu doen? En dat de urgentie enigszins gemist wordt ook vanuit breder het college, niet alleen de collega van financiën. En dat begrijp ik wel alleen tegelijkertijd blijft het heel erg lastig.

Mijnheer Van Enk refereert dan wederom in zijn tweede termijn aan mijn collega in Den Haag en die geeft dan aan voor de eerste keer, er zit een plafond op de uitgave van de jeugdzorg in Den Haag. En ja, mijnheer Van

Enk, daar ben ik me echt heel erg bewust van. Ik lees ieder stuk wat ik van Den Haag krijg namelijk vijf keer omdat ik niet geloof wat ze daar aan het doen zijn. Dat heeft te maken met die zorgplicht. En als ik een vraag aan Den Haag stel, of het nou aan de directeur is of als het nou aan de wethouder is, dan krijg ik ook geen antwoord hoe die met die zorgplicht omgaat. Want je kan niet tegen kinderen zeggen in september volgend jaar, ja, maar Den Haag heeft een plafond dus het geld is op. Want wat gaan we dan doen met de kinderen? Gaan we dan zeggen, je hebt geen recht op jeugdzorg terwijl we zorgplicht hebben in de wetgeving, dat is een hele rare gewaarwording. En daar krijg ik tot op heden geen antwoord op van mijn collega's in Den Haag. Dus ik ben ook heel benieuwd naar dat plafond en hoe dat zich gaat uitwerken in de komende periode maar ik vrees dat Den Haag zich daar zelf gaat tegenkomen omdat ook Den Haag groeit. En niet zo'n klein beetje, die zijn ook behoorlijk aan het bouwen met bijvoorbeeld CID Binckhorst, bijvoorbeeld Zuidwest. De groei van de stad betekent nou eenmaal ook, hoe vervelend dat misschien ook klinkt, dat zit niet alleen in sociale huur, dat betekent ook gewoon kinderen in de jeugdzorg erbij. Want zo is het momenteel in onze maatschappij.

Voorzitter, het klopt wat de Partij van de Arbeid heeft aangegeven, er worden maatregelen genomen binnen de BUIG en in ons onorthodox. Maar goed, we doen ontzettend ons best om ook de tekorten daar te keren. We zijn ons daar terdege bewust dat daar wat nodig is en de mensen die daar elke dag aan het werk zijn, die doen dat ook met hart en ziel en veel plezier. Dus die zetten ook hieronder wederom hun schouders want het is gewoon eigenlijk een ordinaire taakstelling die ik heb toebedeeld aan deze afdeling, in samenspraak met overigens. Dat betekent voor mijnheer El Majjaoui van de Partij voor Gelijkheid en Rechtvaardigheid, die refereerde nog aan CoachEmUp en Particibaan, of ik die partijen ken? Ja, ik ken die partijen zeker. Ik heb wel vaker contact ook met hen. Zij zijn twee partijen van heel veel partijen waar wij mee samenwerken voor onze stad. Wij bieden namelijk veel maatwerk aan dus ook via hen bieden wij maatwerk aan. Er zijn bij ons op het Werkgevers Servicepunt ook speciaal jongerenconsulenten aan de slag die wat doen aan de jeugdwerkloosheid. Gezondheid, voor degene die heel erg aan het niezen is.

Voorzitter, er is mij ook nog gevraagd vanuit de VVD welke maatregelen we dan nog kunnen nemen? Wat zijn we nu nog aan het doen? Welke bezuinigingen zijn er nu nog mogelijk? Nou, we hebben ongeveer pak hem beet een maand geleden hebben we de visie op normaliseren aangenomen in de Rijswijkse gemeenteraad. Daar staan een aantal punten in, tien uitgangspunten om precies te zijn, die gezamenlijk de basis vormen op weg naar een duurzame werkwijze rondom de jeugdhulp in Rijswijk. Ik hoop ook oprecht dat dat de beoogde bezuinigingen gaat waarmaken. We zijn wel vooruitstrevend of vooroplopend als gemeente Rijswijk als het gaat om normaliseren. Dat blijft in de hervormingsagenda nog wat achter. Maar vanwege het feit dat we daarin voorlopen zijn we ook uitgenodigd voor een interview in Binnenlands Bestuur, dat is misschien wel leuk om te melden. In het bestuurlijk landschap is het nog wel eens een blad dat gelezen wordt. In de regio wordt er natuurlijk ook hard doorgewerkt, in de regio zijn er momenteel, worden er momenteel initiatieven ondernomen. De initiatieven zijn gericht op het verbeteren van de jeugdzorg in lijn met diezelfde hervormingsagenda in de ene hand en de evaluatie van de GR, het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden in de andere hand. Dus we proberen echt aan alle kanten zo goed en kwaad als we kunnen die jeugdhulp in bedwang te krijgen.

Het is een beetje de kracht van herhaling. Maar ik blijf ervoor strijden bij ieder bestuurlijk overleg jeugd die ik heb ligt de financiën liggen daar op tafel. Voorzitter, ja, het is misschien een bal die ik terugkaats maar het krediet rondom Sportpak Elsenburg, ja, die is door uw raad verstrekt. Dus het is niet aan mij om dat krediet ook in te trekken. Daarnaast zijn er ook al contracten gesloten dus dat lijkt me heel erg onverstandig om daar nu aan te gaan tornen. En dan ben ik op het eind van mijn tweede termijn beantwoording. Wethouder mevrouw Bentvelzen: O, excuus, nee, mevrouw Van Nunen, verruiming van de motie giften in de bijstand. Uit mijn hoofd gezegd, op 6 november zoiets 2021 hebben we een motie gehad over verruiming in de bijstand dus die aanpassing in de reglementen van onze eigen gemeente zijn aangepast. Dit is een financiële

exercitie van 1200 naar 1800 als de motie wordt aangenomen dus vanuit het college positief ertegenover en ik zie wat uw raad daarin doet besluiten vanavond. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Bentvelzen. Dan geef ik het woord aan wethouder Van de Laar. Wethouder de heer Van de Laar: Dank u wel. BVR, u zegt, er komt veel geld beschikbaar voor het openbaar vervoer vanuit de regio. Ik neem aan dat u daarmee bedoelt het artikel onder andere in het AD over het geld wat vanuit de MRDH voor de HTM, de RET en de EBS ter beschikking is gesteld. Dat gaat over tientallen miljoenen. Dat is helaas geen geld dit keer voor investeringen maar louter voor compensatie van hogere kosten en het feit dat … De heer Weterings (RB): Voorzitter, punt van de orde. Gaat de heer Van de Laar nu artikel 44 vragen beantwoorden van ons nu tegelijkertijd? Er staan artikel 40 vragen open over dit onderwerp. De voorzitter: Mijnheer Weterings, volgens mij heeft u al uw interrupties gehad dus ik … De heer Weterings (RB): Nee, ik maak een punt van orde, voorzitter, want er staan artikelen 44 vragen over en dat we volgens mij met zijn allen de beschaafdheid om daar geen vragen over te stellen. De voorzitter: Wethouder Van de Laar. Wethouder de heer Van de Laar: Voorzitter, ik ben op de hoogte van de artikel 44 vragen en ik geef nu ook een antwoord gewoon op een vraag die mij net gesteld is.

Die gaat over de opmerking dat er veel geld beschikbaar is in de regio die voor de compensatie is bedoeld dus voor de kostenstijgingen en in de tweede plaats de reizigersaantallen die nog niet op het niveau zitten van voor corona. We zien dat de vervoersbedrijven in grote problemen komen eigenlijk als dat niet gecompenseerd worden die kosten en daarmee het aanbod van het openbaar vervoer ernstig in gevaar komt. Nou, dat is nu afgewend met deze financiële injectie. Dat zijn dus geen investeringen, nogmaals. Bent u bereid, was de vraag, voorzitter … De voorzitter: Wethouder Van de Laar, ik zie dat de heer Braam u wil interrumperen. De heer Braam: Ja, voorzitter, ik wil daar toch even kort, heel kort op reageren aangezien in het artikel ook nadrukkelijk wordt gesproken over het terugbrengen van opgeheven lijnen en opgeheven plekken op diverse lijnen. Dus het verrast mij dat er alleen maar wordt gesproken over het wegstrepen van nou ja, verhoogde kosten, verhoogde salariskosten. Volgens mij is het breder dus dat zou ik graag bevestigd willen hebben. De voorzitter: Wethouder Van de Laar. Wethouder de heer Van de Laar: Feitelijk was de kop van het artikel ging over haltes maar de inhoud van het artikel werd er helemaal niets over gezegd en dat is ook niet de afspraak die is gemaakt.