Concept-verslag raadsvergadering 7 november 2023

7 november 2023

Concept verslag raadsvergadering 7 november 2023 (Begrotingsdebat)

1.

Aanwezig: Voorzitter Mevrouw H. Sahin

Vervolg aanwezige raadsleden:

Raadsleden: De heer E.G.T. Braam Mevrouw L.S. de Bruijn De heer D. Cupedo De heer D.F.A. van Dam De heer C.P.M.I. Dolmans De heer M. van ‘t Eind De heer M.J. van Enk De heer M.A.J. Ezinga Mevrouw B.M.B.T. de Haan-Niesen Mevrouw M.E Harmsen Mevrouw I.M. Jansen-Dirkx De heer M.T.F. Kaffa Mevrouw P.G. Kames Mevrouw A. Koegler-Böhm De heer G. Kruger De heer J. Loof Mevrouw S. van Maarseveen

De heer M. El Majjaoui Mevrouw W.A.A.M. van Nunen De heer R. Nunnikhoven De heer U. Oelen Mevrouw L.B. Oude Alink Mevrouw A. Prenger Mevrouw H. van Schie De heer W. Smith De heer Q.L.A. Veerman De heer E. van der Veer Mevrouw W. van der Weij De heer M.V. Weterings Mevrouw E. Woudstra De heer A. Zoghbi

Aanwezige portefeuillehouders: Wethouder, mevrouw L.I. Bentvelzen Wethouder, de heer A. van de Laar Wethouder, de heer W. van Damme Wethouder, de heer G. van Malsen Wethouder, de heer M. Wit

Griffie: Griffier: de heer J.A. Massaar bpa Mevrouw M.M.A. Tittse De heer J. Hoefnagel (verslag)

Opening en mededelingen De voorzitter: Ik open de vergadering. Van harte welkom bij de raadsvergadering van de gemeente Rijswijk van dinsdag 7 november 2023. Het is een speciale raadsvergadering. U gaat straks in debat over het meest kaderstellende document van het jaar en dat is de begroting. We vergaderen vandaag op een bijzondere

locatie, De Broodfabriek. Graag wil ik mede namens u ook opnieuw mijn dank uitspreken aan onze griffie en onze technische ondersteuning voor het mogelijk maken van deze raadsvergadering op deze locatie. Ik begreep dat we ook vandaag ook werken met onze nieuwe apparatuur dus het is ook goed om die vandaag goed te testen. Maar ik denk dat u het wel met me eens bent dat ik er echt naar uitkijk om in december samen met u in onze eigen nieuwe raadzaal in het Huis van de stad te gaan vergaderen. Graag heet ik ook welkom de aanwezigen op de publieke tribune. Die hebben we ook mooi ingericht. De medewerkers achter in de zaal, de fractieassistenten, de vertegenwoordigers van de media. En natuurlijk de kijkers online thuis of achter een scherm. Dan ga ik naar de mededelingen. Wethouder Van de Laar gaat een mededeling doen. Wethouder de heer Van de Laar: Excuus, dank. En gelijk een hele mooie mededeling, voorzitter. U als raad heeft het college in staat gesteld om mocht daar noodzaak toe zijn een onteigeningsprocedure te beginnen in Rijswijk Buiten. Dat is niet meer nodig omdat ProRail en de eigenaar tot een minnelijk besluit zijn gekomen. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van de Laar. 2.

Spreekrecht burgers De voorzitter: Dan ga ik door naar agendapunt 2, dat is het spreekrecht burgers. Er hebben zich geen inwoners bij ons aangemeld om in te spreken.

3.

Vaststelling agenda De voorzitter: Dan ga ik door naar agendapunt 3, vaststelling van de agenda. De voorzitter: Mijnheer Van Enk. De heer Van Enk (CDA): Ja, voorzitter, naast de begroting is ook geagendeerd een raadsvoorstel wat uitvoering geeft aan een amendement wat dit jaar is aangenomen. Ik dacht alleen dat er nog twee amendementen c.q. moties waren die zouden leiden tot een raadsvoorstel. Dat gaat over een soort inventarisatie van voorzieningen die nodig zijn voor sport. Dat is aangenomen bij het clubhuis Elsenburgerpark. Daar is toen een amendement voor aangenomen en ik dacht ook dat bij de vaststelling van het fietsplan ook een motie of amendement was aangenomen met verzoek aan het college om concrete investeringen bij de begroting aan te bieden. Die mis ik op de agenda. De voorzitter: Ja. Dank voor deze twee opmerkingen. Ik neem aan dat het college dat in de beantwoording daarop zullen reageren. Er is geen voorstel hiervoor. Dan gaan wij door naar de vaststelling van de agenda. Kan de agenda hiermee worden vastgesteld? Ja? Dat is het geval.

4.

Algemene beschouwingen en begroting: Raadsvoorstel 2e halfjaarrapportage 2024 (RV 23-072) De voorzitter: Dan wil ik kort ook, de procesbrief heeft u ontvangen van uw griffie over de wijze waarop we deze vergadering gaan doen van 6 oktober. O, ik vergeet één ding, het stemmingsnummer moeten we nog trekken voor de stemcommissie. Dat is nummer 31. De heer Zoghbi. Dan gaan we echt door naar de vaststelling van de agenda. Die stel ik vast. Dan wil ik kort aan u toelichten wat de spreekregels zijn. Het is uitgebreid ook beschreven in de procesbrief maar ik wil het toch toelichten. Wachten op het woord, als ik het woord geef aan u dan mag u spreken. Per fractie maximaal twee woordvoerders per termijn. U mag dus twee woordvoerders hebben, een financiële en een algemene. Ieder raadslid, en dat is wel belangrijk, dat wijkt af

van de andere vergadering, mag maximaal drie keer per termijn interrumperen. Het is niet toegestaan raadsleden te interrumperen in hun eerste termijn. Interrupties zijn kort en het liefst ook met een vraag. Ik bewaak de spreektijden samen ook met de griffie van de fracties en dat geldt ook voor de spreektermijn van het college. Dan ga ik het woord geven aan als eerste voor eerste termijn. Ik ga de eerste termijn van de raad openen en dan ga ik het woord geven aan de heer Kruger van de fractie van Beter Voor Rijswijk. U heeft tien minuten spreektijd en daar staat een prachtig spreekgestoelte voor u klaar. De heer Kruger (BVR): We gaan een uitdagende tijd in. We hebben nog steeds veel plannen maar het wordt steeds moeilijker ze uit te voeren. Het welzijn en de veiligheid van onze inwoners staat voorop. We nemen het bestuur van Rijswijk serieus en we schuwen deze verantwoordelijkheid niet. Alleen maar met roepen en schreeuwen bereik je niets. Sommige dingen kunnen we moeilijk direct beïnvloeden, daarom laten we in 2026-2027 de tekorten zien die we oplopen als de Rijksoverheid niet over de brug komt met geld dat we heel hard nodig hebben om ons werk voor onze Rijswijkers te kunnen doen. En dat is heel belangrijk. Vanmiddag en vanavond behandelen we de begroting voor het komend jaar. Daar kan ik kort over zijn, die ziet er voor het komend jaar nog redelijk gunstig uit.

Maar het wordt vast een latertje met heel veel amendementen. Allereerst de complimenten van Beter Voor Rijswijk aan het college en de ambtelijke organisatie voor het vele werk dat is verricht om ook deze keer een sluitende begroting aan de raad te presenteren. Het Rijswijkse huishoudboekje de afgelopen jaren heeft de gemeente financiële tegenvallers gehad. Dit onder meer van de nasleep van corona en de continu kostenstijgingen binnen onder meer de jeugdzorg. Alles is schrikbarend duurder geworden en er lijkt geen einde aan te komen. Onvoorziene kosten zijn gemaakt aan statushouders. Onduidelijk of we die half miljoen euro die we hebben uitgegeven ooit nog zullen terug vangen van de overheid. En ja, het belooft allemaal toch niet veel goeds wat er nog op ons af gaat komen. Maar voorzitter, de financiële situatie zou ik niet zo rooskleurig willen noemen want het komend jaar gaat alles omhoog. Heffingen, vergunningen, parkeervergunningen, parkeertarieven. Ik zal best nog wat vergeten. Ondanks de forse tegenwind moet de gemeente financieel gezond blijven, ook voor de komende jaren. Dat blijft een van de speerpunten van Beter Voor Rijswijk. Voorzitter, er is genoeg rumoer geweest rondom de klikoklucht, met dank aan de mislukte samenwerking met een aantal andere partijen. Er is niets gedaan aan burgerparticipatie waardoor een grote irritatie is ontstaan bij de burgers.

Nooit meer doen. Als een mislukt project in de markt zet dan moet je ermee kappen want het komt nooit meer goed. Deze les kreeg ik 25 jaar geleden al op de eerste cursus marketing. Beter Voor Rijswijk kijkt uit naar december waar we het afvalbeleid gaan bespreken. Daar willen we ook, zoals binnen de kaders van het coalitieprogramma, dat het wordt opgenomen. Dus ook weer het twee keer per jaar afhalen van grofvuil bij de burgers om niet. Voorzitter, het college poogt de lasten van de Rijswijkers wat betreft algemene heffingen beperkt blijft. Helaas lukt het weer niet wat betreft de afvalstoffenheffing. De VVD zal straks daar in zijn eigen bijdrage op terugkomen met een amendement waarin mede Beter Voor Rijswijk deze heeft ingediend. Voorzitter, Beter Voor Rijswijk spreekt steeds vaker mensen die ouder worden en kampen met progressieve ziektes, zoals MS, ALS en dergelijke. Ze moeten zich worstellen door allerlei regeltjes en wirwar waar zij vaak alleen voor staan. Een goede begeleiding van mantelzorgers in Rijswijk is dan ook essentieel. Om de begeleiding van mantelverzorgers te verbeteren dient Beter Voor Rijswerk samen met D66 hiertoe een motie in. Voorzitter, Rijswijk is ooit uitgeroepen tot diervriendelijkste gemeente van Nederland. Tot onze verbazing kunnen we over dierenwelzijn niets terugvinden in de begroting.

Niets over ondersteuning van organisaties die zich bezighouden met dierenwelzijn en dierenopvang. Dat is jammer. Voor ouderen hebben een huisdier, ideaal om eenzaamheid te verlichten. Beter Voor Rijswijk ziet graag meer kleinschalige plekjes in eigen woonomgeving, in de buitenlucht, dat met name ouderen daar hun hondjes kunnen los laten lopen en op de bank, op een bescheiden bankje elkaar zouden kunnen ontmoeten. Dat is een goed middel tegen de vereenzaming van ouderen want hoe we het ook willen, Rijswijk gaat vergrijzen. Eigenlijk is de vraag aan het college, kunt u dit onderzoeken welke kleinschalige projecten u zou

kunnen realiseren en daarover de raad over pakweg zes maanden te informeren? Welzijn. Voorzitter, enkele fractieleden hebben gisteren een gesprek had met een vrijwillige van Welzijn. De vrijwilliger vertelde over zaken waar BVR toch van geschrokken is. De Wereldkeuken, eerder twee keer naar één keer per maand. Ook zou de succesvolle Muziekmiddag voor mantelzorgers en senioren worden geschrapt. En het zijn juist die succesvolle activiteiten waar veel gebruik van wordt gemaakt door ouderen, demente ouderen en eenzamen in onze gemeente. Vraag aan het college is, bent u van die ontwikkeling op de hoogte en wat vindt u daarvan? En vraag twee is, bent u bereid in overleg te gaan met de directie of het bestuur van Welzijn Rijswijk met de intentie dat deze waardevolle en gewaardeerde activiteiten weer normaal kunnen worden hervat en de raad binnen een redelijke termijn van pakweg drie weken te informeren? Voorzitter, veiligheid. In toenemende mate wordt Rijswijk geconfronteerd met overlast. Het gaat over lachgas en drugsgebruikende jongeren die vervolgens de meest gevaarlijke capriolen uithalen met brommers, auto's en fatbikes. Overlast van de drugsdealende jongeren in Vrijenban aan de Beatrixlaan bij de snelladers van de BP, parkeerplaats van De Schilp en ook het parkeerterrein achter de Schouwburg.

Deze hotspots zijn goed te herkennen aan de samenscholingen bij geparkeerde golfjes die in het donker met de stadslichten aan wachten op klandizie. Sorry, ik ben verkouden. Vraag, wanneer gaat u gebruikmaken van de reeds aangeschafte camera's? Al gaat het me om registratie van kentekens om een bepaald inzicht te krijgen waar dit volk allemaal vandaan komt. Inmiddels staat heel Rijswijk vol met particuliere camera's dus waarom zou je terughoudendheid hebben? Die camera’s staan nu momenteel wortel te schieten aan het politiebureau en die dingen hebben geld gekost. Voorzitter, voormalig wethouder Björn Lugthart heeft in zijn vorige periode de belofte gedaan dat er twee snelheidscamera's aan de Beatrixlaan zouden worden geplaatst. We hebben ze nog steeds niet aangetroffen. Wanneer denkt u de beloofde flitspalen feestelijk te gaan onthullen? En nog, voorzitter, Happy Fit is een partij die actief is in de uitvoering, zoals ze het zelf zeggen, versterk de gezondheidsbeleving. Uit hun overzicht blijkt dat veel activiteiten worden uitbesteed aan andere organisaties. Het lijkt wel of zij een monopolie hebben. Van ouderen die ik heb gesproken die betreuren dat projecten waar ze aan hebben meegedaan geen enkel vervolg hebben gekregen. Dus ze zijn ook niet in contact gehad met bestaande verenigingen. Ze geven zelf aan dat jongeren slecht te bereiken zijn en dat werd verweten aan de corona.

Nou, in de praktijk zitten jongeren gemiddeld vijf uur per dag op hun smartphone. Dat blijkt dus uit onderzoek. Als ik naar mijn eigen kleinkinderen kijk, die maken daar geen uitzondering van. Dus ergens op dat gebied nog werk aan de winkel. Nou, de vraag is, wanneer loopt het contract af met Happy Fit en zijn er ook andere partijen met wellicht andere frisse ideeën die kunnen meedingen in het vervolg? Ik denk hierbij aan lokale organisaties die ervaring hebben met ouderen en jongeren, die dan een belangrijke rol kunnen spelen om verbindingen te maken met de reguliere verenigingen in Rijswijk. Voorzitter, fijn de afrondende fase van het Sportpark Elsenburg. Het is een grote aanwinst voor Rijswijk. Vraag is, houdt u ook nog rekening of in de toekomst rekening met het opknappen van Sportpark Hoekpolder en Irene. Het is niet inzichtelijk op dit moment maar ik weet niet of daar al een voorschot op genomen kan worden. De twee sporthallen die we in de toekomst moeten gaan bouwen om de behoefte te voorzien met een Rijswijk met veel meer inwoners. Daar moet iedereen mee kunnen doen en daar zie ik ook helemaal niets van terug. Het kan toch niet zo zijn dat verenigingen straks ledenstops moeten gaan invoeren? Nou, we schieten op, ik ben benieuwd of we het gaan redden. De inrichting van het Huis van de stad en de parkeervoorzieningen.

Voorzitter, deze maand gaan we naar het Huis van de stad. Als je daar gaat kijken ligt de buitenboel er beroerd bij. Kapotte bestrating. Al jaren pleit Beter Voor Rijswijk voor de bouw van een parkeergarage om de parkeeroverlast in de directe omgeving te beperken. Dit jaar heeft de raad nog een presentatie gekregen van de mogelijkheden. Beter Voor Rijswijk hecht veel waarde aan een fatsoenlijke bereikbaarheid voor zowel het Huis van de stad als de Schouwburg. Verder is de kwaliteit van de vijver en bestrating bedroevend slecht. Moet u volgende week maar eens een ommetje gaan maken. Hoe is de stand van zaken? Kunnen we een deel van de steeds grotere parkeeropbrengsten van het betaald parkeren gaan investeren in de bouw van een garage? En als dat niet kan zou ik graag willen weten waarom niet? Kunst

en cultuur. Voorzitter, er rust een behoorlijke lening op het museum Rijswijk. Tot nu toe heeft u de raad laten weten dat de betalingen naar behoren verlopen. Vraag één, kunt u ons geruststellen met de mededeling dat de afspraken voor terugbetaling van de lening nog steeds worden nagekomen? De vraag twee is, er is eerder overeengekomen dat met culturele organisaties samen met elkaar optrekken voor een sociaal speciaal Rijswijks arrangement met wellicht wat overnachtingsmogelijkheden in onze gemeente. Zijn hier eigenlijk al resultaten bereikt? De voorzitter: Mijnheer Kruger, wilt u tot een afronding komen? Het is bijna tien minuten. De heer Kruger (BVR): Ik heb nog een paar dingen maar goed. Ik neem dat allemaal in de tweede termijn mee. Ik dank u. De voorzitter: Prima. Dank u wel, mijnheer Kruger. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Oude Alink van GroenLinks. Ook u heeft tien minuten. Mevrouw Oude Alink (GL): Nou, hij zou het moeten doen denk ik. Ja. Voorzitter, ‘Gezonde groei’ is de titel van het coalitieakkoord waar GroenLinks vorig jaar voor heeft getekend. Die slogan is voor ons geen loos ideaal maar geeft voor ons aan welke kant onze stad uit moet gaan. We hebben immers te maken met een fikse groei van het aantal inwoners en dat willen we hand in hand laten gaan met kwaliteit, leefbaar en toekomstbestendig.

Dat is een hele uitdaging in een tijd met krappe budgetten en opgaven die steeds lastiger worden. GroenLinks bekijkt deze begroting op drie manieren. Eén, hoe kunnen we gezond groeien? Meer inwoners maar ook meer kwaliteit in de stad. Twee, hoe kunnen we mensen vooruithelpen? Drie, hoe betalen we onze rekeningen als stad? Ten eerste de gezonde groei. Rijswijk groeit snel. Meer mensen weten onze stad te vinden en bouwen hier aan hun toekomst. We zien op veel plekken de bouwkranen in actie en er is veel bouwactiviteit in onze buurgemeenten. Maar we hebben ook te maken met een snel veranderend klimaat. Duurzaamheid en groen zijn geen leuke extraatjes maar zijn een voorwaarde voor een leefbare toekomst en vormen de basis voor een gezond en gelukkig bestaan. Een van de pijlers uit het coalitieakkoord is ook een groene stad, in elke wijk plek voor groen en het versterken van de ecologische zones en parken. Daar hadden wij als GroenLinks uiteraard ook achtergestaan als de situatie minder nijpend was maar helaas is groen in de stad een noodzaak geworden. Het is makkelijk om te zeggen dat bomen in het bos horen maar in een wereld waar bossen in rap tempo verdwijnen wordt het een heel lege uitspraak.

We hebben groen nodig, niet alleen voor een mooie stad en niet alleen voor de recreatie, we hebben groen nodig voor het leefbaar houden van de stedelijke omgeving, voor de opvang van zware regenbuien, voor het verkoelen in hete zomers en voor de opvang van CO2. In een groeiende stad hebben wij vooral meer van nodig. In vorige collegeperiodes is een achterstand ontstaan die moet worden ingelopen. Daar is het college goed mee aan de slag gegaan. Wij zien dat onze parken en landgoederen worden opgeknapt met de aandacht die zij verdienen. Dat is hard nodig als wij de stad de komende jaren gezond willen houden met onze nieuwe wijken en onze nieuwe inwoners. Want bij een grote bouwambitie hoort ook een stevige vergroeningsambitie. Wij staan dan ook achter de plannen om ons groen te versterken en met elkaar te verbinden. De bos- en parkloper, vandaag ook op de agenda, is voor ons een van de bouwstenen voor een leefbaar Pasgeld. Het hoort bij de allang gewenste verbinding tussen groene zones in onze stad. Met de bos- en parkloper maken we een deel van de groene ambities rondom Pasgeld concreet. Voor ons is dit plan een goede stap naar een gezonde nieuwe wijk en ook voor de hele gemeente zal deze versterking van de groene longen in de toekomst van groot belang zijn. De landelijke overheid vraagt in campagnes of inwoners meer willen doen voor het klimaat.

Dat houdt in dat wij met ons allen vaker moeten fietsen, minder spullen moeten kopen en minder energie moeten gebruiken. Op deze manier leveren wij ook een bijdrage aan een beter milieu. Maar als overheid moeten we ook eerlijk zijn, het

individu is niet degene met de grootste impact. Dit college begrijpt de rol die zij in dit proces hebben. De overgang naar schone energie dicht bij huis geproduceerd begint op gang te komen en we houden steeds meer rekening met extreem weer bij het inrichten van de stad. Dat geeft ons vertrouwen. Er is veel te doen maar we zijn onderweg naar gezonde groei. We hebben als gemeente ook te zorgen voor mensen. Dat begint met een betaalbaar en goed dak boven je hoofd want wonen is geen winstproduct maar een grondrecht. We zien dat de gemeente hierin goede stappen maakt, we pakken misstanden aan en we zorgen voor een betaalbaar aanbod, juist ook voor mensen met een krappe portemonnee. We hebben het weer over volkshuisvesting in plaats van over de woningmarkt. Bij een sociale stad hoort ook dat we investeren in mensen, in het voorkomen van armoede, het ondersteunen van onze jeugd en mensen bewegen richting goed betaald werk. Er worden daartoe ook prima stappen gezet. Vertrouwen geven aan mensen helpt beter dan controledrang. We zien dat er in het sociaal domein wordt gedacht vanuit de inwoner, dat er echt wordt gekeken naar wat iemand nodig heeft om goed mee te kunnen komen want dat weet de inwoner ook het beste zelf. Er is veel tijd besteed aan contact leggen met de inwoners en dit werkt.

Er zijn veel mensen ondersteund bij het vinden van een baan of een andere nuttige plek in de samenleving. Voor dat beleid is ook moed nodig, de moed om te investeren in de inwoner en verder te kijken naar wat we gewend zijn. Deze manier van kijken is wat ons betreft essentieel voor het vertrouwen in de overheid namelijk het teruggeven van vertrouwen aan de inwoner. Daarom dienen wij graag de motie van de PvdA mede in, die zij ook zullen toelichten, waarin we oproepen tot meer ruimte voor mensen in de bijstand om ondersteuning vanuit hun netwerk te ontvangen. Een belangrijke vraag blijft voor ons wel, hebben we straks wel voldoende voorzieningen in de stad en in de regio? Vindt bijvoorbeeld maar eens een huisarts in de buurt. Met een snel ouder wordende bevolking worden voorzieningen in de buurt steeds belangrijker. GroenLinks blijft zorg houden over de beschikbaarheid van een breed aanbod aan voorzieningen, juist in gebieden waar veel woningbouw plaatsvindt. Ten slotte, hoe betalen we voor gezonde groei? Het is uniek dat we een niet sluitende begroting krijgen voorgelegd maar eigenlijk kan het ook niet anders. Het Rijk ziet gemeenten te veel als een uitvoeringsloket en geeft daarbij veel te weinig geld mee. Met deze niet sluitende begroting voor de jaren die ons te wachten staan geven we een duidelijk signaal af richting de landelijke overheid.

GroenLinks steunt van harte dat wij op deze manier van ons laten horen. Wij kunnen niet als stad in ons eentje opvangen wat wij niet gecompenseerd krijgen vanuit het Rijk. Ook kan jarenlang landelijk beleid op sommige terreinen niet door ons goed worden gemaakt maar we zien wel dat er tegelijkertijd heel hard wordt gewerkt om de tekorten zo goed mogelijk op te vangen. Wat we kunnen doen, dat doen we ook. De discussie zou niet alleen moeten gaan over budget vanuit het Rijk maar ook over minder regels en meer eigen belastingruimte voor gemeenten. Voor GroenLinks staat voorop dat we nu niet in paniek op de rem moeten trappen maar investeren in gezonde groei betaalt zich later terug. Tegelijkertijd kunnen we ook de hand in eigen boezem steken door dingen slimmer te organiseren met onze buren, in de regio of zelfs landelijk. Want hoe staat het eigenlijk met het onderzoek naar het regionaal organiseren van belastingheffing? Kunnen we taken in onze bedrijfsvoering niet veel beter samen met buurgemeenten oppakken? Hoe staat het met het slimme inspelen op subsidie en cofinancieringskansen? Een andere kritische noot is dat we onszelf soms ook arm maken door bijvoorbeeld niet te sparen voor noodzakelijke investeringen.

Tijdens het vorige begrotingsdebat en tijdens het Kaderdebat in juli hebben wij in samenwerking met andere partijen veel moties ingediend, moties waarvan de uitvoering nu op gang komt. Voorbeelden zijn de visie op volkshuisvesting, de Monitor duurzaamheid en de Pandbrigade. Deze initiatieven kunnen volgens ons echt verschil maken. Met een heldere visie op volkshuisvesting kunnen wij de ambities uit het coalitieakkoord waarmaken, we creëren inzicht in onze acties op het gebied van duurzaamheid en we investeren in preventie als het gaat om toezicht op wonen. Daarmee gaan veel schrijnende situaties en maatschappelijke kosten voorkomen worden. Dit zijn wel bij uitstek moties die tijd nodig hebben. Wij willen het college deze tijd geven en zullen daarom tijdens dit begrotingsdebat niet met nieuwe initiatieven komen. In plaats daarvan kijken wij met vertrouwen uit naar de

eerste resultaten. Wij zeggen dus tegen het college, ga door op de ingeslagen weg. De volkshuisvesting, de handhaving op wonen, investeren in ons groen, onze inwoners en jeugd ondersteunen, onze leefomgeving klimaatbestendig maken, het zijn allemaal dingen die heel hard nodig zijn maar ook dingen die simpelweg tijd nodig hebben. GroenLinks kiest altijd voor de langere termijn, niet voor de snelle eenvoudige oplossing. Het mag iets kosten. Wat werkelijk belangrijk is, een groene, leefbare stad en een veilige, eerlijke samenleving die klaar is voor de toekomst, dat valt niet in een simpel kostenplaatje uit te drukken. Daar is daadkracht voor nodig en vasthoudendheid. Alles dat je aandacht geeft groeit maar alles dat groeit heeft ook aandacht nodig. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Oude Alink. Dan geef ik graag nu het woord aan de heer Weterings van fractie Rijswijks Belang. Mijnheer Weterings, u heeft negen minuten spreektijd. De heer Weterings (RB): Voorzitter, dank u wel. Wat is het wederom een grote eer om hier te mogen staan als volksvertegenwoordiger. Met een stabiele fractie en achterban die groeiende is kan ik u vertellen dag in en dag uit keihard te werken aan een schoon, veilig en leefbaar Rijswijk.

Stabiliteit is belangrijk in een politieke partij, daarom ook supertrots op mijn fractie, de leden en alle vrijwilligers die ervoor hebben gezorgd dat Rijswijks Belang een echte volkspartij is geworden. Een partij die niet kijkt naar kleur, ras, afkomst of geloof, wij kijken naar het gedrag van de mensen. Opkomen voor Rijswijkse inwoners, ondernemers en verenigingen zit inmiddels in ons DNA. Het valt niet mee, Rijswijk verandert in een rap tempo en ieder heeft daar een eigen denkbeeld bij. Maken wij ons als partij zorgen? Ja, dat maken wij. Rijswijk groeit snel. Duizenden inwoners in een relatief korte tijd komen erbij. Het is niet de eerste keer dat Rijswijks Belang zijn zorgen uitspreekt over onder andere de infrastructuur. En ja, daar gaan we weer, met de landelijke toename van het autoverkeer, cijfer CBS, gaan we het in Rijswijk niet oplossen om ons vast te klampen aan een STOMP-principe. Het maar blijven denken het toenemende autoverkeer af te kunnen remmen met deelfietsen, deelsteps, deelbakfietsen brengt in onze ogen geen oplossing maar ergernis. U heeft in onze ogen geen realistisch beeld van de realiteit. De cijfers van het CBS liegen er niet om. Voorzitter, begrijp ons niet verkeerd, stappen, trappen, OV is ontzettend belangrijk maar de auto is nu eenmaal een vervoersmiddel die heel veel mensen gebruiken en blijven gebruiken.

Wederom een oproep voor meer ruimte voor de auto in uw plannen. Een motie van Rijswijks Belang, toentertijd met steun van Beter Voor Rijswijk en Wij. voor meer ruimte voor de P in een STOMP-principe, haalde het op drie stemmen net niet. Kunnen wij de lokale VVD die zegt een echte autopartij te zijn aan onze zijde krijgen met de wetenschap dat binnenkort de Mobiliteitsstrategie wordt besproken van alle vormen vervoer, dus ook de P van de personenauto. Kunnen wij de VVD meekrijgen in onze motie de tweede termijn om daar meer ruimte voor te krijgen in Rijswijk? Om het bespreken en opstellen van een Mobiliteitsstrategie serieus aan te besteden aan de personenauto en het toekomstig autoverkeer, de doorstroming ervan en de bereikbaarheid van Rijswijk in die Mobiliteitsstrategie te waarborgen? Onze fractie zal zoals aangegeven in de tweede termijn in ieder geval een motie indienen. Voorzitter, ook eerder al genoemd door GroenLinks, de voorzieningen in de wijken. Vorig jaar op 08/11/2022 samen met GroenLinks een motie ingediend, voorzieningen op niveau. Die is in stemming gebracht en met 20-11 aangenomen. Wethouder Van de Laar gaf aan de motie niet echt te begrijpen. Een jaar later staan we hier weer en is in onze ogen niet zichtbaar uitvoering gegeven aan de motie.

Daarom zou Rijswijks Belang in de tweede termijn met een motie komen die inhoudelijk iets anders is opgesteld om het college op te roepen om in het eerste halfjaar van 2024 de voorzieningenbehoefte per wijk te onderzoeken en integraal dus geheel inzichtelijk te maken in welke wijken de voorzieningen, zoals huisartsenpraktijken, fysiotherapeuten, tandartsen, scholen, kinderopvang, winkels, sport, horeca, er onvoldoende op orde zijn en de resultaten van het onderzoek met de raad te delen. Bij aankomende raadsvoorstellen vanaf 01/01/2024 vooraf de voorzieningsbehoefte inzichtelijk te maken en deze te delen met de raad zodat hier alvorens een besluit over wordt genomen. Voorzitter,

sterkte van het Basisteam Politie Rijswijk. Zomaar een dag op 2 oktober jongstleden is er een grote controle gehouden op de werf, 60 bromfietsers gecontroleerd waarvan 27 bekeuringen te hoge snelheid, mobiel bellen, geen helm. Elf kregen een WOK, dus Wacht Op Keuring, acht taxi’s zijn staande gehouden. Een aantal daarvan een verlopen APK, geen gordel, geen rijbewijs. Zeven taxi's kregen een bevel tot stoppen van de arbeid. Van de daar nog 105 voertuigen zijn gecontroleerd, twee bestuurders onder invloed van alcohol, een spookvoertuig, geen registratie, er is een auto in beslag genomen die voor de vierde keer zonder rijbewijs reed en voor de rest 38 bekeuringen of andere feiten. En, voorzitter, met klap op de vuurpijl zijn er twee illegale vreemdelingen, werden vermoedelijke valse paspoorten in beslag genomen. En ten slot op de Volmerlaan is een geparkeerde auto in beslag genomen die eerder was gestolen bij een woninginbraak. Praat ik over één dag. Voorzitter, maar verder gaat het goed hoor met Rijswijk, we maken ons verder niet echt veel zorgen. Voorzitter, op 20/09/2022 zijn er twee moties overgenomen door voormalig burgemeester Verkerk, over meer fte voor Basisteam Politie Rijswijk.

Op 24/04 dit jaar, dus 24 april dit jaar, heeft u ons door mail van een RIB-brief laten weten een regionaal bestuursoverleg te hebben gehad en Rijswijk er 2,5 fte op de huidige bezetting bij zou krijgen, waarvan 1 fte in de vorm van een digitale wijkagent, 0,4 fte op basis van de bevolkingsgroei en 1,1 fte voor opsporing. Voorzitter, Rijswijks Belang vraagt zich af of dit wel voldoende is met oog op de explosieve groei van Rijswijk? Kan de burgemeester, voorzitter, ons toezeggen bij het eerstvolgende RBO-overleg zich keihard te maken voor meer fte politie in Rijswijk voor op straat en hier dan heel graag de raad over te informeren? Naar ons idee is het dringend, dringend, dringend nodig. Voorzitter, wij kunnen u als u wil hier als raad u daar steun meegeven in positieve zin door middel van wederom een motie. Of zegt de burgemeester, ik zie, ik hoor, ik voel de noodzaak echt en ik ga me daar keihard voor inzetten. Graag een reactie. Voorzitter en volksvertegenwoordigers van Rijswijk, inderdaad ook eerder benoemd, de afvalstoffenheffing. In 2020 lag er een voorstel om deze heffing met 32 procent te verhogen, in 2021 en 2022 inflatiestrijd om vervolgens in 2023 een voorstel te presenteren om deze heffing met zo om en nabij de 18 procent te verhogen en daarmee de Rijswijkse inwoners flink in de portemonnee te gaan raken.

De reden volgens u zijn de gemaakte kosten voor het illegaal afvalverwijdering of de stijgende kosten bij de afvalverwerker of de inflatie. Voorzitter, waar is uw wilskracht om te strijden voor onze inwoners? Waarom welwillende Rijswijkers laten opdraaien voor het wangedrag van anderen? Waar is uw lobby naar het Rijk om te strijden voor de terugkeer van de in 2015 afgeschafte vergoeding per uitgeschreven boete voor bijvoorbeeld de vuildumping waar toen de gemeentes tussen de 25 en 40 euro voor kregen. U heeft in de periode 01/01/2022 tot en met 20/06/2023 711 boetes uitgeschreven voor het achterlaten of het aanbieden of het dumpen van afval van vuil. Alleen al op dit onderdeel 711 boetes. Reken uit uw winst als er een deel van die boete zou terugvloeien in onze eigen gemeentekas. Buiten het amendement die op voorhand is meegetekend door politieke partij Wij. met dekkingsvoorstellen zal onze fractie ook een motie indienen in de tweede termijn om te gaan lobbyen naar het Rijk toe, u hard te gaan maken voor de terugkeer van de vergoeding van de boete die wordt uitgeschreven en die terug te laten vloeien naar de gemeentekas. Voorzitter, heeft Rijswijks Belang nog nagedacht over de citymarketing? Jazeker. Er is helaas zo'n 15.000 euro blijven liggen op de plank vorig jaar, konden wij lezen in de halfjaarsrapportage.

Ondanks onze partij geen groot voorstander is van kunst zien wij wel mogelijkheden met de combinatie kunst en citymarketing. Om Rijswijk eens goed op de kaart te gaan zetten stellen wij voor om negen kunstzinnige letters die tezamen het woord Rijswijk vormen en daarvoor ook in de begroting budget is opgenomen voor kunst, te gaan plaatsen in Rijswijk. Ook onze partij, fractie zal in de tweede termijn daarvoor een motie indienen is en die zal heten, zet Rijswijk op de kaart. Met een verzoek te onderzoeken welke prominente plek daarvoor het beste is in Rijswijk, bijvoorbeeld het Huis van de stad. Voorzitter, dat was mijn eerste termijn binnen de tien minuten, binnen negen minuten. Dank u.

De voorzitter: Keurig. Dank u wel, mijnheer Weterings. Dan geef ik graag nu het woord aan de heer Van Dam van de fractie Wij. Rijswijk. De heer Van Dam (WIJ.): Ja sorry, Rijswijk, maar het geld is op. Op het moment dat het college twee jaar geleden aantrad stond onze algemene reserve, dat is de spaarpot van Rijswijk, die stond op 32 miljoen. Nu aan het eind van dit jaar is er van die 32 miljoen nog maar 6 miljoen over. Dat betekent voor de snelle rekenaars dat we in twee jaar tijd 26 miljoen uit de spaarpot hebben laten verdampen. Wij. Rijswijk kan dan één ding concluderen, dat is dat de bodem van die spaarpot in zicht is. We zijn aan het potverteren geweest en de rekening daarvan die is voor het volgende college. Want blijkbaar zijn wij in Rijswijk met een roze bril aan het begroten. Rijswijk heeft nu al twee jaar grote tekorten gehad, eerst een tekort van 11 miljoen en toen een tekort van 14 miljoen. Dit terwijl beide jaren we dachten dat dit een positief jaar zou zijn, dat we in het groen zouden eindigen. Kijk, en je zou zeggen, een ezel die stoot zich niet twee keer aan dezelfde steen, laat staan een derde keer maar het lijkt weer te gaan gebeuren. Want we willen nog steeds geen maatregelen nemen, terwijl de volgende tekorten al in het zicht zijn.

We hebben een half jaar geleden met een aantal andere partijen een motie ingediend om inzichtelijk te maken waar we geld kunnen besparen. Maar van die motie daar wilden we niks van vinden, die werd niet aangenomen want we konden het zelf. Wij hebben de begroting dit jaar bekeken maar er zijn geen maatregelen, geen plannen ingediend om onze stad weer financieel er goed voor te laten staan. Helemaal niks. Wat we wel vinden in deze begroting is de volgende zin. Indien nodig komt het college in de Kadernota 2024 met voorstellen en maatregelen om de financiële gezondheid op orde te houden. Die zin begint met, indien nodig. Ik zou willen vragen aan het college, aan de wethouder financiën, wanneer is het nodig om in te gaan grijpen? Totdat we in de rode cijfers staan? Want wat Wij. Rijswijk betreft hadden die voorstellen er nu al gelegen. Maar wat zien we dan wel in deze begroting? Dat is dat de Rijswijker fors meer mag gaan betalen. De afvalstoffenheffing stijgt, de huishoudens met die bestaan uit meer dan drie personen, die gaan een stijging tegemoet met 22 procent. Erg vreemd want vorig jaar hebben we nog een daling van 6 procent gezien omdat wij niet de gemeente wouden zijn met de hoogste afvalstoffenheffing. Dus hoera, we konden hem verlagen en nu doen we eigenlijk het omgekeerde. Jammer.

Naast de afvalstoffenheffing hebben we ook nog de parkeervergunning die met de helft omhooggaat. Waar we rond de veertig euro betaalden voor een parkeervergunning, gaan we straks boven de zestig euro betalen. De Rijswijkers die gaan volgend jaar ongeveer 16 procent meer betalen voor gemeentelijke belastingen. Dat terwijl we volgens mij hadden afgesproken dat de inwoner nooit de dupe mag worden van ons falend financieel beleid. En dat is iets wat de VVD volgens mij vaak genoeg heeft benadrukt. Een lastenverzwaring die snappen wij en daar zijn we niet per se op tegen, maar pas op het moment dat we kritisch naar onszelf hebben gekeken en in ons eigen huishoudboekje hebben rondgekeken wat we misschien beter kunnen doen. Op het moment dat we op een conclusie komen dat we niet verder kunnen snijden, zaken niet efficiënter kunnen doen dan dat we dat nu doen, dan kunnen we uitleggen aan de Rijswijker dat we om meer geld vragen maar niet eerder. Maar dat is niet het geval in Rijswijk want wat ziet die Rijswijker wel, die ziet dat we 1,7 miljoen weggeven aan een woningbouwcorporatie, die ziet dat we nog steeds plannen naar de raad brengen zonder dekking, die ziet dat we project na project hier goedkeuren, die ziet dat de woningbouwplannen doorgaan. En dan komen wij, Rijswijker, betaal even mee met onze rekening. Zo gaat dat niet.

Zolang we ons eigen huishoudboekje niet op orde hebben kunnen we niet gaan vragen aan de Rijswijker om mee te betalen. Wij. Rijswijk concludeert dan ook dat we de controle op onze financiën kwijt zijn en daarom stellen we samen met Rijswijks Belang voor om even een pas op de plaats te maken met de verhoging van de parkeervergunning. Hetzelfde geldt voor de afvalstoffenheffing en dienen we samen met het CDA een motie in waarin we vragen aan het college om met een eenduidig maatregelenpakket te komen waar we die financiële controle weer terug kunnen krijgen. Eén plan en niet duizend verschillende kleine plannen. Want als we in de lijn doorgaan die het college nu stelt, dan gaat de Rijswijker steeds meer betalen en krijgen we er steeds

minder voor terug. We zien namelijk dat de woningbouwprojecten ons om de oren vliegen, ook in elke raadsvergadering staat er wel eentje, maar de plannen die Rijswijk beter maken, die zien we nog niet. Want waar is het plan voor de bereikbaarheid van Rijswijk en waar zijn de plannen om bijvoorbeeld onze groengebieden te gaan verbinden? Waar zijn de plannen voor bijvoorbeeld die parkeergarage? Volgens mij zei de heer Kruger het al, onder het Huis van de stad. En waar zijn de plannen om een jongerenontmoetingsplek bij het FCCR-terrein te creëren? We hoeven echt niet het beste jongetje van de stad te zijn als het gaat om dat woningtekort. Dat hoeven we niet alleen maar in Rijswijk op te lossen. We bouwen een stad en niet alleen maar huizen. Juist de leefbaarheid van die stad, die staat onder druk. Want als we geen geld meer hebben om te investeren in onze sportvereniging, in ons openbaar groen, in de bereikbaarheid van onze stad, dan maken we iets kapot in Rijswijk wat je niet kapot wil maken. We stemden tegen de bestemmingsplannen van Te Werve Oost en tegen de bestemmingsplannen van Pasgeld West omdat daar die essentiële dingen die een wijk zo leuk maken om in te wonen in ontbraken. Toen we vroegen van, waarom is dat niet toegevoegd? Dan was het antwoord, ja, we hebben geen geld.

Neem nou het recente voorbeeld van het bestemmingsplan van Pasgeld West, waar het visitekaartje van Pasgeld West was dat het een groengebied is en het mooiste stukje groen om in te wonen in Rijswijk. We waren alleen vergeten dat dat ook nog een stukje geld kost. En dat plan voor dat geld, dat staat vandaag, omdat we samen met D66 daarvoor hebben gevraagd, op de agenda. 1,45 miljoen. Maar dat stuk, die 1,45 miljoen, die had al in het eerste plan moeten zitten. Die had niet, zoals GroenLinks al aangaf in zijn eerste termijn, een stukje extra moeten zijn, daar had de prioriteit moeten liggen. Kijk, en het geldt niet alleen voor groen, het geldt ook voor de faciliteiten zoals ruimte voor sport, supermarkten, huisartsen, plekken op onze scholen, ontmoetingsplekken en ik kan nog wel even doorgaan maar die zaken die delven nu steeds maar weer het onderspit voor bouwen. Onze faciliteiten die groeien niet even hard mee als dat onze stad groeit. En daarom dienen we samen met Rijswijks Belang een motie in om te gaan kijken in onze wijken wat er nu precies nodig is, om daar in ieder geval inzicht in te krijgen. Voorzitter, het is de derde keer dat we hier staan en de derde keer dat onze financiën niet op orde zijn. Het is tijd dat we daar weer de touwtjes in handen krijgen zodat we kunnen investeren in die leefbare stad.

Waarin we voorrang geven aan bereikbaarheid, aan recreëren, ontmoeten en groen want samen maken wij Rijswijk. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Dan geef ik graag nu het woord aan mevrouw Woudstra van de fractie D66 en u heeft ook negen minuten spreektijd. Mevrouw Woudstra (D66): Goedendag. De begroting gaat over keuzes, waar is de gemeente van en waarvan niet? Hoe zien we de toekomst in de stad en hoe doen we dat met elkaar? Onze inwoners maken zich zorgen. De zekerheid van een veilige en betere toekomst staat onder druk. Politieke keuzes, ruzie over wiens schuld het is en wie het fout heeft zijn populair. Alleen dat helpt niet. Niet bij het vertrouwen en niet bij oplossingen. Het zorgt voor een groter gevoel van onmacht, er gebeurt toch niks. D66 Rijswijk vindt dat je op de gemeenteraad, college en ambtenaren moet kunnen rekenen. Dat er vertrouwen is dat het algemeen belang voorop staat en ook individuen worden gehoord en gezien. Ook als je je zin niet krijgt of het niet gaat zoals jij zou willen. Het wegnemen van een gevoel van onmacht is niet aan één persoon. Niet één iemand kan dat doen. We kunnen er wel een bijdrage aan leveren door verantwoordelijkheid te nemen, onzekerheid toe te geven, duidelijk te zijn over het algemeen belang en niet meer te beloven en doen wat niet kan.

Vanuit D66 Rijswijk zijn we duidelijk, huidige en toekomstige inwoners moeten kunnen rekenen op een veilige leefomgeving en op bereikbaar meedenkende overheid. Daarvoor zijn investeringen nodig en die kunnen niet allemaal tegelijk. Rijswijk heeft een beperkt budget. Het besturen van Rijswijk nemen we zeer serieus. Dat betekent ook keuzes maken. We vragen het college om duidelijk te zijn over wat er niet kan zonder de regio en het Rijk, met de boodschap dat we bouwen met, op en voor elkaar en dat mensen mee moeten kunnen komen met alle veranderingen. Onze gemeente verdient stabiliteit en duidelijkheid over haar financiën zodat

we ons werk goed kunnen blijven doen, met zichtbare inzet om het gevoel van onmacht te verkleinen. Die boodschap zien wij het college uitdragen, ga daar vooral mee door. De focus van D66 Rijswijk geef ik aan via onze gebruikelijke thema's, thuis in Rijswijk, van grijs naar groen en samen in Rijswijk. Thuis in Rijswijk. Je thuis voelen in Rijswijk betekent ook hulp kunnen vragen als het niet goed gaat, bijvoorbeeld als je in je eigen huis niet veilig bent. D66 Rijswijk is blij met de aandacht die het college heeft voor een veilig thuis en een veilige straat. We vinden het belangrijk dat vrouwen en kinderen die bescherming ook voelen. Bevestigt u dat preventie van mishandeling en vrouwenmoord hoog op de agenda blijft staan? Veilig op straat betekent ook veilig kunnen lopen, fietsen en rijden in het verkeer. Dit gaat over ons gedrag en maatregelen. Ga door met herinrichting, dertigkilometerzones, de actieplannen en meer camera's. Zet ook in op acties met bewoners, zoals laatst de tijdelijke verkeersdrempel, van een spiegel tot een snelheidsbord, het maakt verschil. Met nieuwe woningen komen er ook veel nieuwe inwoners die zich in Rijswijk thuis kunnen gaan voelen. De eerdere motie over het voorzieningenniveau wordt uitgevoerd en daar hebben wij vertrouwen in. Met ook goede zorg voor de huidige inwoners, zoals aandacht voor seniorenwoningen of hofjes.

Ons thuis is ook maatschappelijk vastgoed. Het vastgoed van de gemeente. We zien een verbetering in het onderhoud. Komt er ook een voorstel, college, voor het beheer van de verschillende locaties zodat dit niet afhankelijk is van één sleutelhouder en de ruimtes zo goed mogelijk kunnen worden benut waarvoor ze zijn bedoeld. D66 Rijswijk ziet graag dat blik van de weg gaat met andere parkeeropties voor auto's, veilige plaatsen voor het stallen van busjes en meer ruimte voor voetgangers in het groen. Naast herinrichting en goede wegwijzers voor parkeren kan het delen van auto's ook helpen. Klopt het dat het college positief meedenkt om dat in wijken ook mogelijk te maken? Om ook de historie van Rijswijk en onze trots uit te stralen dienen we samen met Beter Voor Rijswijk de motie over straatnamen in, in de thema's kunst, cultuur en invloedrijke Rijswijkse vrouwen. Als het in deze thema's kan laten wij de precieze keuze van de namen aan het college. Voor de kleine acties in de wijk heb ik een vraag, gaat het college door met muurgraffiti of bijvoorbeeld afbeeldingen van dichtkunst van Rijswijkers of het beplakken van transformatorhuisjes? En tot slot onderwijs. Voor D66 Rijswijk staat een brede school voorop waarop je ook buiten schooltijden in het gebouw activiteiten hebt. Met een groenblauw schoolplein en er kunnen nog wel een paar bij in Rijswijk.

Kan de wethouder aangeven wat de stand van zaken is ook voor fruit en lunch op school zodat gezond meedoen voor iedereen mogelijk is? Van grijs naar groen. Groen in de buurt, van een parkje tot rustige natuur, is goed voor je gezondheid. Voor planten en dieren is het in de stad vaak lastig. Alleen als wij actie ondernemen zien we een kans. We zijn blij dat de bos- en parkloper in Pasgeld met het huidige kredietvoorstel ook gerealiseerd kan worden, mits we er vandaag mee instemmen. Voor deze wijken blijven we kritisch meekijken of dit ook daadwerkelijk wordt gerealiseerd. De wateroverlast bij de afgelopen storm toonde weer aan hoe belangrijk maatregelen zijn bij je eigen woning, in je straat, door de verhuurder, door de gemeente en door jezelf. In Rijswijk zijn we van het klimaat doen, van meer wateropvang en het vasthouden van water en het aanpakken van hittestress. Houdt de aandacht hiervoor vast en blijf actief communiceren wat inwoners ook zelf kunnen doen. Actief kunnen bewegen in het groen, dat is waar D66 Rijswijk voor staat, bijvoorbeeld in het Wilhelminapark. Het door BVR voorgestelde klimbos klinkt mooi maar een waterspeeltuin of blotevoetenpad kan ook. Welke mogelijkheden ziet de wethouder? Wat ons betreft blijft de Landgoederenzone groen.

Kan de wethouder nog een keer aangeven dat er in de Landgoederenzone niet meer woningen of bedrijven bijkomen dan de huidige aantal vierkante bebouwde meters? Door heel Rijswijk staan er bijzondere bomen. We zijn benieuwd wanneer we een voorstel kunnen verwachten over de bescherming van monumentale bomen? Doen we samen met inwoners ook mee met de boomspiegel en de boomplantdag in 2024. Samen maken wij Rijswijk. D66 Rijswijk staat voor een toegankelijke en inclusieve gemeente. Voor ons betekent dat ook verder voorkomen van eenzaamheid, met bijvoorbeeld de inzet op een dementievriendelijke gemeente. Hopelijk is er snel weer een Alzheimer Café en een blijvende inzet op buurthuiskamers. Een toegankelijk Rijswijk betekent ook dat het aanvragen van zorg zo gemakkelijk mogelijk moet zijn en dat niet alle hulp meteen de zorg wordt aangeduid. Goede toegankelijkheid

en de normalisering van zorg zullen de komende tijd onze extra aandacht hebben. Mantelzorg speelt een belangrijke rol in Rijswijk. Drempels daarvoor zien we liefst zo min mogelijk. Daarom dienen we de motie van Beter Voor Rijswijk hierover mede in. Het liefst zien we bestaanszekerheid voor iedereen. Landelijk zetten we in op werken dat loont en het minimumloon. Voor de gemeentelijke begroting steunen we het voorstel van de PvdA voor een mogelijkheid van hogere giften in de bijstand. Mits dit zonder extra uitvoeringskosten kan, kan de wethouder dit bevestigen? Er is een mooi initiatief van de Dierenbescherming om te zorgen dat mensen die tijdelijk niet voor hun huisdier kunnen zorgen toch geholpen worden. Zo wordt eenzaamheid verminderd en hoeft het dier niet naar het asiel. Kent de wethouder dit initiatief en past het bij ons preventie- en welzijnsbeleid om hieraan mee te doen? Ook digitaal moet iedereen mee kunnen doen zodat ieder zijn digitale informatie in kan zien, horen of beluisteren. Welke norm haalt de website van de gemeente inmiddels? Wij zien dat er nog informatie wordt gemist door mensen ten opzichte van de oude site. Kan de wethouder toezeggen ons apart te informeren welke verbeteracties er op de inhoudelijke punten nog gepland staan? Vanaf volgende week gaat het Huis van de stad volledig open en is iedereen welkom. Binnenkomen en je weg vinden kan echt nog beter.

Welke acties voorziet de wethouder nog voor een andere lift of hellingbaan of voor blinden en slechthorenden om dit ook echt mogelijk te maken? Graag plannen we met het college, net als met wethouder Van Damme in de Bogaard een toegankelijkheidstour met ervaringsdeskundigen. Kunt u dit als college toezeggen? We zijn tot slot heel benieuwd naar de samenwerking, bijvoorbeeld bij het aankondigen van elkaars activiteiten. Komt er een gezamenlijk mededelingenbord in het Huis van de stad of een gezamenlijke agenda? Wethouder, is er aandacht voor dit soort praktische zaken? D66 Rijswijk werkt met nieuwe energie verder aan een duurzaam thuis in Rijswijk en we met elkaar samen wonen en werken, met plezier hopen wij. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra. Ook keurig binnen de negen minuten. Dan is er nu een schorsing gepland van tien minuten. Ik stel voor dat we de vergadering voor tien minuten gaan schorsen. De voorzitter: Dames en heren, ik wil u vragen terug te gaan naar uw plaats want ik wil heel graag de heer Loof van de fractie van de VVD het woord geven om zijn bijdrage te doen in eerste termijn. Mijnheer Loof, u heeft acht minuten spreektijd. Het is niet uw maidenspeech maar wel uw eerste bijdrage als fractievoorzitter in een begrotingsdebat. De heer Loof (VVD): Dat klopt. De voorzitter: En dat gold ook voor mevrouw Oude Alink die dat ook deed. Aan u het woord.

De heer Loof (VVD): Oké, dank, voorzitter. Voorzitter, Rijswijk komt al snel ter sprake wanneer ik met mensen spreek. Is dat geen wijk van Den Haag? O, waar je met de trein door gaat? Wat heb je daar nu weer te zoeken? Maar toch ook opvallend vaak, o, daar heb ik familie wonen. Vanzelfsprekend gooi ik al mijn enthousiasme in de strijd om mensen te laten inzien wat Rijswijk allemaal voor moois te bieden heeft. Wat een charme die stad midden in de Randstad heeft en wat een fijne plek om te wonen, werken en te leven het is. Het mag niet altijd baten en ik heb al de opmerking gehoord dat ik over Rijswijk spreek alsof het een soort tropisch ver oord is. Waar komt dit gevoel toch vandaan, vraag ik mij soms af? Ik sprak laatst iemand die net in Rijswijk was komen wonen en eveneens dacht, wat hebben we daar nou te zoeken? Na de verhuizing was ook deze persoon direct verkocht aan onze mooie stad. Het antwoord blijkt wellicht simpel, je gaat het pas zien als je het doorhebt. De Rijswijkers weten het al, laat de rest er zelf maar achter komen. Het doet de Rijswijkse VVD goed om een college te zien waar de sfeer goed is en waar hard gewerkt wordt. Daarnaast zien we een begroting met goede plannen, zo worden met oog voor de leefbaarheid en met verstand nieuwe woningen gebouwd, komt eindelijk de door ons zo gewenste Pandjesbrigade, worden stappen gezet om de Rijswijkse veiligheid en economie

verder te versterken, is er aandacht voor het verbeteren van de verkeersveiligheid en zijn grote en broodnodige ontwikkelingen in gang gezet zoals in de Bogaard, het Havenkwartier en Pasgeld. Daarbij staan we ook nog eens in de top drie van laagste regionale woonlasten, positioneert Rijswijk zich sterk als een fijne plek om te wonen en te werken en zorgen inwoners in de wijken voor initiatieven om het leuk en gezellig te maken. Kortom, er gaat ontzettend veel goed en daar mogen we best een beetje trots op zijn. Besturen is echter meer dan trots zijn, je moet ook keuzes durven maken, het eerlijke verhaal vertellen. Dat zal de komende tijd nodig zijn want de grenzen van de uitvoering komen steeds vaker in zicht. De grootste grens op dit moment voor de nabije toekomst en voor de nabije toekomst is voor de Rijswijkse VVD geen onbekende. Maar wellicht vroeg u zich al af, waar blijft dat woord nou? Inderdaad, de financiën. Voorzitter, Rijswijk staat voor financieel uitdagende tijden, plotselinge en onverwachte tekorten, lastenverzwaringen en een snel naderend ravijnjaar 2026. Het zal u niet verbazen dat dit de Rijswijkse VVD ernstig zorgen baart. Aangekondigde lastenverzwaringen doen ontzettend pijn. We beseffen ons dat vanwege de inflatie alles duurder is geworden maar de voorgestelde stijgingen zijn fors.

De broekriem moet worden aangehaald, er moeten scherpe keuzes worden gemaakt en het college en deze raad moeten aan de slag. Natuurlijk kunnen we sommige zaken moeilijk direct beïnvloeden maar dat moet ons niet tegenhouden om waar dat wel kan die scherpe keuzes te maken. De Rijswijkse VVD wil meedenken over die keuzes en zal de noodzaak hiervan richting het ravijnjaar 2026 blijven benadrukken. Voorzitter, de Rijswijkse VVD zal het college via deze weg verschillende vragen stellen en ons amendement en twee moties indienen. Waarom gebeurt het toch vaker dan ons lief is dat schijnbaar uit het niets ineens onverwachtse tekorten aan de raad worden medegedeeld? Waarom anticipeert het college niet op dit soort situaties? Want het is niet de eerste keer dat een plotselinge forse stijging, met name in het sociaal domein, de begroting en de halfjaarsrapportage flink op zijn kop zet. Tegenvallers door fouten in uitvoering of toch extra budget wat nodig is.

Wat gaat het college doen om hierop in de toekomst te anticiperen? Ziet de wethouder sociaal domein na het vorige plan om de kosten te drukken nieuwe mogelijkheden? Wil het college reflecteren op deze vragen en aangeven hoe het in control blijft op de uitgaven? Hoe kijkt het college naar de uitvoering van beleid en is het hier tevreden over of kan het college zelf ook wat kritische kanttekeningen zetten? Kan het soms niet ook wat makkelijker in die uitvoering? Want neem onze beantwoording van onze raadsvragen over het herstellen van de kade aan de Delftweg in Vrijenban. Dit wordt dan meegenomen in een ander project, aan de hand van een ander plan wat weer een paar jaar gaat duren, et cetera, et cetera. Waarom kan het antwoord niet een keer zijn, zeker voor zo'n kleine ingreep, en dan gaat de wethouder natuurlijk zeggen dat het helemaal niet zo klein is, dat gaan we gewoon regelen. We horen graag de reactie van het college.

Met betrekking tot de aangekondigde lastenverzwaringen wil de Rijswijkse VVD weten, had het nou niet anders gekund? Had het college niet meer oog kunnen hebben voor de portemonnee van de inwoners en wat gaat het college het aankomende jaar doen om te zorgen dat de lasten volgend jaar niet wederom fors stijgen en het liefst zelfs kunnen worden teruggedrongen? Wat gaat de wethouder financiën daarvoor doen? Wij vragen het college hier in de eerste termijn op te reflecteren en onze duidelijke boodschap mee te nemen het komende jaar in. Want reken maar dat de Rijswijkse VVD hier de volgende begrotingsbehandeling op terug zal komen. Rijswijk is betrokken bij verschillende projecten zoals CID Binckhorst. Kan de wethouder verkeer ons meenemen in de huidige stand van zaken met betrekking tot de onderzoeken waarnaar gevraagd zijn en zijn de maatregelen om verkeer naar de Rotterdamsebaan te leiden al genomen? Kan de wethouder verkeer aangeven hoe het staat met het nemen van snelheidsbeperkende maatregelen op de Van Rijnweg en de Van der Kooijweg. Zijn hier al maatregelen genomen en kan de wethouder toezeggen dat het zo snel als mogelijk geregeld gaat worden? De motie was duidelijk en de aangegeven dekking ook dus waar wacht de wethouder op? De kosten voor de parkeervergunningen worden verhoogd.

De Rijswijk VVD is hier niet blij mee maar heeft zich ook verbonden aan een afspraak en afspraak is afspraak. De afspraak was echter ook dat het tarief voor de parkeervergunningen kostendekkend moet zijn maar de begroting geeft het MRDH-gemiddelde als onderbouwing. Het is niet inzichtelijk waar deze

onderbouwing op gestoeld is, waarom hiervoor is gekozen en waarom niet is uitgegaan van een kostendekkend tarief? De Rijswijkse VVD vraagt de wethouder verkeer daarom een duidelijk antwoord te geven op deze vragen. Waarom wordt hier gekozen voor het MRDH-gemiddelde, wil de wethouder inzichtelijk maken wat de kosten zijn en welk bedrag is minimaal nodig om aan een kostendekkend tarief te voldoen? Graag horen we de reflectie van de wethouder hierop. Voorzitter, gelet op de financiële situatie zal de Rijswijkse VVD niet met veel amendementen of moties komen. Graag dien ik bij deze wel één amendement en twee moties in. De lastenverzwaring doet ons pijn maar gelukkig kunnen we hier wat aan doen. Ons amendement regelt daarom een verlaging van de afvalstoffenheffing met een kwart. Kosten die Avalex niet bespaarde worden nu direct neergelegd bij onze inwoners. Dat is niet de bedoeling en dat vinden wij principieel onjuist. Met ons amendement zorgen we ervoor, ons amendement overigens mede ingediend door BVR en Partij voor Gelijkheid en Rechtvaardigheid, zorgen we ervoor dat deze kosten op een andere manier worden gedekt. Vanuit het woningisolatiefonds waar het geld op dit moment nog niet van is uitgegeven en dat inwoners komend jaar minder afvalstoffenheffing hoeven te betalen. Daarmee steunen we alle Rijswijkers en ondernemers in hun portemonnee. Bij deze, amendement ingediend.

Daarnaast dienen we een motie in waarmee het college wordt opgeroepen om te zoeken naar manieren om meer subsidieplafonds in te stellen. Subsidieplafonds geven zicht op de subsidie-uitgaves van de gemeente, geven duidelijkheid aan subsidieaanvragers en zorgt dat de gemeente juridisch sterker staat bij subsidieverlening. Er wordt hier nadrukkelijk om inzicht gevraagd en niet meteen om over te gaan tot zo’n plafond, we willen gewoon graag overzicht hebben. Tot slot dienen we een motie in over het herinrichten van de Herenstraat. Wij hebben berichten ontvangen van inwoners en ondernemers die zich zorgen maken dat veel parkeerplaatsen in Oud Rijswijk zouden gaan verdwijnen. De Rijswijkse VVD wil dat Oud Rijswijk bereikbaar blijft en daar hoort de auto simpelweg bij. Daarom deze motie om op te roepen bij de herinrichting niet te veel parkeerplekken in te leveren of anders deze elders in de buurt te compenseren. Zo kan hier rekening mee worden gehouden bij het maken van de uiteindelijke eindplannen. Voorzitter, wij kijken uit naar de beantwoording van het college en zullen in de tweede termijn terugkomen met een korte bespiegeling en een oproep aan de collega's in de raad. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof. Dan geef ik graag nu het woord aan mijnheer Van Enk van de fractie van het CDA. Mijnheer Van Enk, u heeft een spreektijd van zeven minuten.

De heer Van Enk (CDA): Hij doet het. Voorzitter, het publiek heeft gelukkig ook zijn weg weer gevonden naar onze locatie waar we als raad vergaderen. De heer Kruger was bang, die had het over gras voor de voeten wegmaaien maar ik kan u verzekeren dat vorige sprekers bij mij nauwelijks tot geen gras voor de voeten hebben weggemaaid. Alleen de heer Van Dam, daar kan ik op deze plek volledig mee instemmen met zijn hele betoog. Want wij vinden vanuit CDA dat als we het willen hebben over de begroting wij het vandaag eigenlijk eerst moeten hebben over de financiële actualiteit in Rijswijk. We kunnen hier met mooie nieuwe plannetjes komen en mooie verhalen houden over hoe het in Rijswijk allemaal zou moeten, maar dat heeft weinig zin. Ik sluit me dus wat dat betreft aan bij de analyse van de heer Van Dam, die is gewoon kort en helder. Wij hebben vorig jaar vertrouwen gehad in het college toen we de begroting behandelden. Op dat moment waren de verwachtingen nog dat we ook vorig jaar een overschot zouden hebben. Dat dat niet gebeurde en dat we 11 miljoen tekort hadden, dat kwam met name door de andere waardering van onze bouwgronden. Dat kunnen we dit college niet euvel duiden, die zaten net een half jaar en konden daar nog niet tijdig op acteren.

We koesterden dus toen nog de hoop dat dit college met de eerste begroting vanaf dat moment daadwerkelijk zou gaan sturen op het overschot wat ze zelf voor dit jaar hadden begroot. En dan zien we nu dus dat op vorige maand met de tweede halfjaarsrapportage dat ook dat overschot volledig is verdampt en dat het omgeslagen is in een zodanig tekort dat we een verschil zien van 20 miljoen euro. Voorzitter, en ik vraag, dat is

geen retorische vraag, maar hoe is dit mogelijk? Hoe is het mogelijk dat we zo'n enorme inschattingsfout maken want die is historisch en ongekend in onze gemeente. Daarom kunnen we naar mooie algemene beschouwingen wijden aan de plannen van het college maar dat heeft wat ons betreft geen zin. Hoe serieus moeten we dat nog nemen als vanaf nu nog maar 6 miljoen overhebben in onze algemeen reserve. Zo doorgaan betekent dus dat we binnen zes maanden helemaal geen reserve meer hebben. Dan kunnen we onze bestemmingsreserves gaan leeghalen, de Eneco-opbrengsten dus. Die kunnen we gaan plunderen die we zo zorgvuldig met een gekwalificeerd meerderheidsbesluit in deze raad hebben geparkeerd om aan te wenden voor rendabele investeringen in onze groeigemeente. Gemeentelijke woningen in de middenhuur, duurzame verkeersoplossingen onder de Beatrixlaan, herinrichting van de Landgoederenzone, innovaties in het sociaal domein, waar gaan we dat volgend jaar van betalen? Voorzitter, wij hebben daarom een aantal indringende vragen aan het college hoe het zover heeft kunnen komen en wat we hieraan gaan doen? Ten eerste de jeugdzorg. Ik word het onderwerp langzamerhand een beetje moe en misschien de wethouder ook maar een jaar geleden nog werd door de wethouder sociale zaken gesteld en volgehouden dat we tot een kentering waren gekomen, dat de kostenspiraal een halt was toegeroepen.