Concept verslag Raadsvergadering 26 november 2024

Concept verslag Raadsvergadering 26 november 2024

Aanwezig Voorzitter: Mevrouw H. Sahin Raadsleden: De heer E.G.T. Braam Mevrouw L.S. de Bruijn De heer D.R. Cupedo De heer D.F.A. van Dam De heer M. van ’t Eind De heer M.J. van Enk De heer M.A.J. Ezinga Mevrouw B.M.B.T. de Haan-Niesen Mevrouw M.E. Harmsen Mevrouw I.M. Jansen-Dirkx De heer M.T.F. Kaffa Mevrouw P.G. Kames De heer G.A. Kruger De heer J. Loof

Vervolg aanwezige raadsleden: Mevrouw S. van Maarseveen De heer M. el Majjaoui Mevrouw W.A.A.M. van Nunen De heer R. Nunnikhoven De heer U.H. Oelen Mevrouw L.B. Oude Alink Mevrouw A. Prenger Mevrouw H. van Schie De heer W. Smith De heer E. van der Veer De heer Q.L.A. Veerman Mevrouw W. van der Weij De heer M.V. Weterings Mevrouw E. Woudstra De heer A.M. Zoghbi Afwezig: De heer C.P.I.M. Dolmans Mevrouw A. Koegler-Böhm

Aanwezige portefeuillehouders: Wethouder W. van Damme Wethouder G. van Malsen Wethouder S. van de Waart Wethouder L. Bentvelzen

Griffie: Griffier: de heer J.A. Massaar bpa Mevrouw M.M.A. Tittse De heer J. Hoefnagel Mevrouw F.S. Habiboellah (verslag)

1. Opening en mededelingen De voorzitter: Goedenavond dames en heren. Beste leden van de raad, ik vraag u vriendelijk om plaats te gaan nemen. Ik open de raadsvergadering van de gemeente Rijswijk van dinsdag 26 november 2024. Graag heet ik welkom de leden van de raad, de fractieassistenten, onze wethouders, medewerkers, vertegenwoordigers van de media, aanwezigen op de publieke tribune en ik zie heel veel meer mensen dan de vorige vergadering, dat is een goede ontwikkeling, en de kijkers online. Ook heet ik welkom de voorzitter van de rekenkamer Rijswijk, de heer Beekmans en de andere leden van de Rekenkamer als zij aanwezig zijn. Ze zijn ook uiteraard van harte welkom. Ter informatie vooral ook voor de publieke tribune en de kijkers thuis, kort wat doet een rekenkamer? De rekenkamer doet onafhankelijk onderzoek naar de doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van het door het gemeentebestuur gevoerde bestuur en brengt hierover verslag uit aan de gemeenteraad. Daarmee helpt de rekenkamer de controlerende rol van de gemeenteraad en het helpt ons als gemeente om beter beleid te maken. Welkom. Dan gast van de raad, daarnaast hebben we ook bij deze raadsvergadering één gast van de raad en dat is mevrouw Van Moorst. Welkom. Ik hoop dat het gesprek met de raadsleden, mevrouw Harmsen en de heer Zoghbi Pagina 1 van 35

Concept verslag Raadsvergadering 26 november 2024

voorafgaand aan de raadsvergadering u nog meer inzicht heeft gegeven in hoe de lokale politiek werkt. We zijn blij dat u er bent en u mag natuurlijk de hele raadsvergadering bijwonen, maar mag ook de raadsvergadering eerder verlaten. Ik schat in dat het een korte raadsvergadering zal worden, althans dat is wel het streven, maar dat het vooral een goede vergadering wordt. Dan experiment met spreektijden. Beste raadsleden u heeft tijdens de vorige raadsvergadering, althans 15 oktober, geëxperimenteerd met interruptiemicrofoons en eerder heeft u ook geëxperimenteerd met spreektijden. Vanavond gaat u ook experimenteren, maar dan met een andere variant op de spreektijden. De spreektijden die zijn bepaald op basis van de grootte van uw fractie en die zullen dus per bespreekpunt in beeld worden gebracht. Dus niet om de hele vergadering, maar per bespreekpunt. U heeft ook de toelichting daarop ontvangen, dus ik hoop dat dat voor u duidelijk zal zijn. En onze griffier gaat ook de spreektijden via de scherm aan u laten zien. Dan waar ik altijd bij stilsta, respect. En ook voor deze vergadering vraag ik u respectvol met elkaar om te gaan. De woorden die wij uitspreken hebben betekenis en invloed. Goed om daarvan bewust te zijn.

En voor een goed verloop van deze raadsvergadering wil ik u vragen om bij de agendapunten te focussen op het besluit dat voor u ligt en als u een motie of amendement hebt voorbereid deze te onderbouwen en zo veel mogelijk herhaling te voorkomen. Hé. We hebben een uitgebreide bespreking van sommige stukken al gehad in de forumvergadering. Dan bericht van verhindering hebben wij ontvangen van de heer Dolmans, van mevrouw Koegler en het bericht hebben we ontvangen dat de heer Kaffa later zal aanschuiven. Dus omstreeks 20:30 uur. Dat zullen wij dan meemaken. Dan gaan wij over naar de trekking van het stemmingsnummer. Mag ik graaien in een mooie gouden trommel en dat is nummer 29. Dat is de heer Weterings. Dus mocht er een hoofdelijke stemming volgen, dan beginnen we bij de heer Weterings. Dan stel ik voor aan u als leden van het bureau van stemopneming te benoemen als voorzitter de heer Van Dam, ook een mooie taak mijnheer Van Dam, en als leden mevrouw Oude Alink en de heer El Majjaoui. Daar kunt u mee instemmen? Dat is het geval. Dan ga ik door naar de mededelingen en vanuit het college zijn een vijftal mededelingen. Dus ik zal wel de wethouders vragen om dat kort en bondig te doen. Drie mededelingen van wethouder Van Malsen, één mededeling van wethouder Bentvelzen en één mededeling van wethouder Van de Waart. Ik geef dan als eerste het woord aan wethouder Van Malsen.

De heer Van Malsen: Dank u wel voorzitter. Drie mededelingen inderdaad. De eerste gaat over de geüpdatete planning die Marjolein Faber naar de Tweede Kamer heeft gestuurd inzake het intrekken van de spreidingswet. Daaruit is duidelijk geworden dat die intrekking niet eerder zal zijn dan ergens volgend jaar. Dat wil zeggen dat die dus niet voor 15 december ingetrokken zal zijn en wij ook de voorbereidingen gaan treffen om het raadsvoorstel, zoals dat door de raad is aangenomen, uit te voeren. Dus dat betekent gesprekken opstarten met het COA, het opstellen van een bestuursovereenkomst, participatie met de omgeving en dat soort zaken. De tweede mededeling gaat over het advies dat wij van de kinderrechten ambassadeurs hebben ontvangen inzake armoedebestrijding. Dat advies dat zit nu bij de stukken voor het forum van volgende week. Het stuk armoedevrij Rijswijk daar zit het als bijlage bij. En we zullen daarmee aan de slag gaan met die adviezen en in het eerste kwartaal van volgend jaar sturen we u een raadsinformatiebrief met de uitkomsten van nou hoe we die aanbevelingen hebben opgepakt. De laatste mededeling gaat over Don Bosco. Die is wellicht ten overvloede, want het heeft ook al op verschillende mediakanalen gestaan vandaag.

Maar ik heb vandaag contact gehad met het bestuur van Don Bosco en die vertelde mij de uitslag van de rechtszaak tussen Don Bosco en de eigenaren van het pand waar ze nu nog in zitten. En de uitkomst daarvan het vonnis is dat zij tot 1 juni volgend jaar mogen blijven zitten en ook een bescheiden, of een beperkte moet ik zeggen, huurverhoging tegemoet zullen zien tijdens die periode. Daarnaast zijn gesprekken tussen de gemeente en Don Bosco nog volop aan de gang voor de locatie aan het Juventas terrein. Voorzitter, dat waren de mededelingen. Pagina 2 van 35

Concept verslag Raadsvergadering 26 november 2024

De voorzitter: Dank u wel wethouder Van Malsen. Dan geef ik graag het woord aan wethouder Bentvelzen. De heer Bentvelzen: Voorzitter dank. Dan krijgt iedereen altijd de spanning dat ik ga vragen om geld voor de jeugdzorg, dat is in dit geval niet zo. Ik heb een mededeling in het kader van aanbesteding leerlingenvervoer. Gemeente Delft, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk en Westland hebben gezamenlijk leerlingen en jeugdwet vervoer in meerdere percelen ingekocht en de huidige contracten met onze vervoerders lopen eind juli 2025 af. Er is een optie in die contracten om twee keer met twee jaar eenzijdig door de gemeente te verlengen. Gebaseerd op de gemeten prestaties van de vervoerders is er geadviseerd om de contracten voor vijf percelen niet te verlengen en voor overige percelen wel. Het gevolg daarvan is dat de vijf percelen waarop het contract niet wordt verlengd, er Europees aanbesteed dient te worden. Tijdens een bestuurlijk overleg is het advies besproken en hebben wij als H5 bestuurders akkoord op gegeven. Medio december vindt de publicatie van die opdracht plaats, waarop vervoerders kunnen inschrijven en in Q1 2025 zou naar verwachting de opdracht gegund worden. De opdrachten starten vervolgens op 1 augustus 2025.

De ouders en verzorgers van deze kinderen zijn hierover al schriftelijk geïnformeerd en tot 31 juli 2025 heeft deze beslissing geen gevolgen voor de ritten van de leerlingen. Voor de meeste kinderen verandert er dit schooljaar dus niets en wanneer er meer duidelijkheid gegeven kan worden over de gevolgen van volgend schooljaar worden de ouders hierover geïnformeerd en u ook. De voorzitter: Dank u wel wethouder Bentvelzen. Dan geef ik graag het woord aan wethouder Van de Waart. Mevrouw Van de Waart: Dank u wel voorzitter. In vervolg op de bespreking van de begrotingsbehandeling waarin vragen waren over flitspalen, kan ik u vertellen dat de flitspalen op de Beatrixlaan het terras van Sion zijn geplaatst. Dat doen wij niet zelf, dat wordt gedaan door het OM. Daarom wisten wij ook niet precies wanneer het gebeurde, maar ze staan er. Het zijn twee witte palen en zij controleren op door rood licht rijden en op snelheid. En dat zeg ik uiteraard niet om te voorkomen dat u die boete krijgt. Ik ga ervan uit dat u allemaal heel rustig rijdt op deze plek waar wij allen voor verkeersveiligheid willen zorgen. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel wethouder Van de Waart. Inderdaad een goede ontwikkeling voor het bevorderen van verkeersveiligheid in onze gemeente. Dan zijn we aan het einde gekomen van agendapunt 1.

2. Spreekrecht burgers De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 2: spreekrecht burgers. En aangemeld heeft de heer Hooijer om in te spreken en mijnheer Hooijer wil inspreken over het rekenkamerrapport voorzieningen en bevolkingsgroei en beeldkwaliteitsplan Pasgeld-West. Mijnheer Hooijer, u heeft 5 minuten maximaal spreektijd. Aan u het woord. De heer Hooijer: Dank u wel voorzitter. Dank u wel voor dit in spreekrecht. Ik wilde het vandaag even hebben over het rekenkamerrapport voorzieningen en bevolkingsgroei. En parallel daaraan liëren met mijn topic biodiversiteit, groen en in dit geval ook beeldkwaliteit Pasgeld-West. Ik moet zeggen ik was aangenaam verrast door dit rapport en met name door de conclusies en de waarnemingen van de rekenkamer, omdat die eigenlijk illustreren wat wij al vier, vijf jaar ervaren. Ervaren dat er geen integraal beleid is, ervaren dat er met de hak op de tak gesprongen wordt, ervaren dat er geen richtgevingskader is. Maar er is meer en dat heb ik eigenlijk een beetje gemist in het rapport, maar Pagina 3 van 35

Concept verslag Raadsvergadering 26 november 2024

dat kan ook niet, want dat is ons ook niet gevraagd. En dat is eigenlijk dat er eigenlijk wel degelijk visie is vaak. Er is bijvoorbeeld een stadsvisie, er is een groenbeleidsvisie nog steeds vigerend. Alleen men houdt zich er niet aan en om dat even te illustreren hoe simpel dat gaat, in de raadsbrief nu wordt gesproken over een groei in 2040 naar 75 duizend inwoners, maar in het beleidsplan in de stadsvisie staat 65 duizend inwoners in 2040. Dat is nogal wat. En als je zo gemakkelijk in acht jaar tijd zonder iets te zeggen gewoon zonder wat te doen zonder teruggefloten te worden zomaar getallen kan gaan veranderen, ja dan kan ik me voorstellen dat je altijd het paard achter de wagen spant en dat er van structureel beleid eigenlijk geen niks terechtkomt. Dan kun je niet gewoon dingen uitvoeren en voorzieningen treffen die nodig zijn, want je refereert aan iets wat futiel is, wat losstaat. Hetzelfde geldt voor wat rekenkamer zegt, ja je kunt gewoon niet afrekenen wat er is een groenbeleidsplan, er staan kentallen in, er staan kentallen in wat je doet met bomen en biodiversiteit. Alleen nog nooit wordt eraan gerefereerd. Men houdt zich er niet aan. Sterker nog, men vergist zich wel eens dat er nog wel een groenbeheerplan is, maar dat is echt essentieel wat anders. Het gaat hier om visie en beleid. Maar het gebeurt dus niet.

En ook het gemak waarin de gemeente in zijn antwoord aan de rekenkamer zegt van ja we kijken naar kwalitatief groen in plaats van kwantitatief groen uitwisselbaar. Hoe moeten we dat zien? Dat staat overigens in de stadsvisie niet. Daar staat behoud van kwantiteit en kwaliteit. Nu wordt er zomaar dat even omgekeerd. En hoe gaan we dat doen? Gaan we zeggen 10 bomen extra voor een hectare stenen of zo. Niemand heeft het erover. Maar zo kun je ook niet meten, zo kun je elkaar niet afrekenen, zo kan de raad niet toetsen. Of kwaliteit. Wat is het? Krijgen we als je alle hazen afschiet en de biodiversiteit willen bevorderen, gaan we daar 20 ganzen voor in de plaats zetten. Maak het is een keer duidelijk. Maar het gebeurt niet. En op die niet hebbende visie en op die niet hebbend beleid of in ieder geval verworpen beleid of achteloos verworpen beleid ofwel beleid hebbend en er niet aanhouden, daar gaat de gemeente mee verder en daar doet het college zijn zaken mee. Daarmee en ik neem het woord in de mond, worden we eigenlijk wel behoorlijk gemanipuleerd. Ik wil ertegenover ook zeggen dat de raad best wel wat steviger kan zijn hoor. Want als we eens een keertje vragen in een motie van doe je best, zoals vorige keer met ChristenUnie en wij, dan wordt het verworpen omdat het te eng is. Daar staan harde dingen in, los nog van het feit dat die vaak niet aangehouden worden.

Maar als het gaat over biodiversiteit waarbij de wethouder al vier jaar geleden heeft beloofd dat er een monitoring komt, dan worden met Q2 verplaatsten, dan wordt er ook niks mee gedaan. En dat is boterzacht, kan die ja tegen zeggen. En zo blijven we aanmodderen en gaat het zwalkend beleid. Rijswijk heeft wel een visie, maar weet niet wat de stad wil worden. Misschien willen wij een Waddinxveen of een Nieuwegein worden in de hoeveelheid verstening die er is. Fantastisch. Ik zou er niet dood gevonden willen worden, maar straks dadelijk ook niet meer in Rijswijk. Laten we daar eens een keertje echt over nadenken en laten we ons aan houden. En laat ook de raad eens een keertje harder zijn en er zijn heel veel dingen die wij wel met zijn alle weten zoals CDA die het over mobiliteit heeft. Iedereen vindt het belangrijk alleen het komt niet van de grond omdat iedereen zijn eigen stokpaardje breidt. Ondertussen gaat het college zijn goddelijke gang. Dus mijn vraag aan jullie is: maak visie, maak beleid, hou je eraan, en raad toets het college hou ze eraan. Het gaat niet zo gauw kapot als je zegt we accepteren pas een Pasgeld-Westplan, we accepteren het pas wanneer er echt duidelijk is dat de groene ecologische verbindingszones er zijn of dat ze er komen of dat er echt ruimte is voor groenbeheer zodat wat er beloofd is ook gaat gebeuren.

Wethouder, dan pas nemen we het aan, nee nu wordt het aangenomen … De voorzitter: Mijnheer Hooijer, u laatste minuut gaat in. De heer Hooijer: Dank u wel. Ga ik ook niet meer volmaken denk ik. Maar dus dat gebeurt en dat dat ook ingericht gaat worden voordat het plan wordt aangenomen. Een college klapt niet zomaar. Dat gezegd hebbende nog eventjes naar de gettovorming die de VVD keurig vorige keer formuleerde. Ja Pagina 4 van 35

Concept verslag Raadsvergadering 26 november 2024

er is een participatie geweest dat wordt nooit geëvalueerd, terwijl er een motie is evalueren participatie. Doe het dan. Maar ga ook eens een keertje kijken wat erin stond, nou dat er dat er een dorps karakter is. Ik zal je zeggen met zoveel ruimte en stenen, zoveel mensen opgestapeld, dat dorps karakter verdwijnt en de belofte aan de bevolking en de mensen die hebben meegedaan verdampt. Ook de knip in de weg. Denk er eens over na. Het staat in wat wij doen. We gaan een ecologische hoofdstructuur houden wanneer er zomaar een weg doorheen getrokken wordt. Dat betekent geld voor ecologische verbindingen en die zijn er nog steeds niet als het gaat om bijvoorbeeld bij het sportpark, wat ook een belofte is. Dus hou je aan je belofte en hierbij wil ik … De voorzitter: Dank u wel mijnheer Hooijer. De heer Hooijer: Dank u wel voor de aandacht. De voorzitter: Dank u wel.

3. Vaststelling agenda De voorzitter: Dan gaan wij door naar agendapunt 3 en dat is vaststelling van de agenda. En er is een motie voorbereid over het agendapunt over de APV, over de algemene plaatselijke verordening, akkoord stuk vijf. Ik stel u daarom voor om het als bespreekstuk te agenderen, maar dan als laatste stuk, als agendapunt 10. Omdat ik de gelegenheid wil geven aan het volgorde van de agenda, omdat de rekenkamer er ook aanwezig is. Stemt u daarmee in? Ik wil u wel op wijzen dat het dan een korte bespreking zal worden over de ingediende motie gelet op de wijze waarop de APV in de forum is behandeld. Daar kunt u mee instemmen? Dat is het geval.

4. Vragen van de Raad De voorzitter: Dan gaan wij er zijn agendapunt 4. Er zijn geen vragen vanuit uw raad ingediend.

6. Raadsvoorstel Algehele wijziging statuten Stichting VO Haaglanden (RV 24-060) De voorzitter: Dan gaan we naar de akkoordstukken. Dan is er één akkoordstuk agendapunt 6 het raadsvoorstel algehele wijziging statuten stichting VO Haaglanden. Wenst iemand uit uw raad daar een stemverklaring af te leggen? Dat is niet het geval. Dan is dat ook vastgesteld.

7. Vaststelling verslag 15 oktober 2024 De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 7 vaststelling van het verslag van 15 oktober 2024. Heeft iemand een op- of aanmerking? Niet het geval. Dan is het verslag van 15 oktober vastgesteld.

8. Raadsvoorstel Rekenkamerrapport Voorzieningen en bevolkingsgroei in Rijswijk De voorzitter: Dan gaan wij door naar agendapunt 8 het raadsvoorstel rekenkamerrapport voorzieningen en bevolkingsgroei. Als eerste geef ik daarvoor het woord aan de heer Ezinga van de Rijswijkse VVD.

Pagina 5 van 35

Concept verslag Raadsvergadering 26 november 2024

De heer Ezinga: Voorzitter, hartelijk dank. De Rijswijkse VVD wil de rekenkamer danken voor dit onderzoek dat zij heeft laten uitvoeren. En wij zijn ook ja blij in die zin dat je blij kan zijn maar met de bevindingen die uit dit onderzoek naar voren kwamen. En de VVD is ook niet echt van mening dat het verrassend is, want we hebben deze discussie over de voorzieningen in Rijswijk al heel vaak gehad. Maar we zien nu wel een aantal dingen op papier staan waar we ook echt wat mee kunnen doen als raad en waarmee denk ik het college ook daadwerkelijk mee aan de slag kan. In het forum is al een en ander besproken over dit rapport. Tegelijkertijd ben ik wel benieuwd naar nou ook mede in samenhang met wat de heer Hooijer net insprak rondom het voorzieningenniveau hoe het college nou tegen deze aanbevelingen aankijkt. In hoeverre het algemeen voorzieningenniveau, want ik ga niet of groenbeleid specifiek hebben, maar het algemeen voorzieningenniveau hoe we dat nou sneller op pad kunnen krijgen, hoe we die actielijnen sneller kunnen initiëren op een manier zodat het voorzieningenniveau in Rijswijk dat goed op orde gaat zijn. Want er zijn nogal stevige conclusies die daarin staan, dus ik hoor graag de reactie van het college daarover.

En verder ben ik ook benieuwd hoe de rest van de raad tegen dit rapport aankijkt en hoe wij het college hierin kunnen motiveren dat het voorzieningenniveau voor onze groeiende gemeente wat wij zijn en waar we ontegenzeggelijk nu voor aanstaan waar onze ambities in hebben hoe zij daartegenaan kijken hoe wij daarin het college in kunnen ondersteunen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Ezinga. Dan geef ik graag het woord aan de heer Van ‘t Eind van GroenLinks. De heer Van ’t Eind: Dank u wel voorzitter. Ook wij danken de rekenkamer voor het onderzoek. Wij hebben eerder samen met Rijswijks Belang ooit een of een aantal jaar geleden ook een motie ingediend ten aanzien van het voorzieningenniveau en met het verzoek aan het college om daar ook onderzoek naar te doen en daarop terug te komen. En dat sluit ook eigenlijk wel aan bij een heel open aanbevelingen die hier in het rekenkameronderzoek staan. De VVD vraagt hoe kijken de andere partijen tegenaan? Nou ja voorzitter wij maken ons net als iedereen hard en zorgen over het voorzieningenniveau. Ik denk overigens dat dat een landelijk probleem is.

In elke gemeente speelt de vraag zijn er genoeg leraren, zijn er genoeg kunnen we onze voorzieningen omhooghouden? Dus het is natuurlijk niet een per se een Rijswijks ding, maar wij zijn er als raad wel voor om ons daar hard voor te maken dat we in Rijswijk daar zo goed mogelijk aan werken. Ik sluit me op zich wel aan bij de vraag die de heer Ezinga stelt. Tegelijkertijd hebben we ook het een en ander al in die richting gevraagd tijdens het forum en toen heeft het college ook aangegeven ook heel hard bezig te zijn en binnenkort ook met sessies te komen waarbij wij als raad in gesprek gaan over dat voorzieningenniveau. Daar zijn wij heel blij mee. Dat zien wij ook als een uitvoering van de motie die wij eerder ingediend hebben samen met Rijswijks Belang. En voor de rest sluit ik me dus aan bij de vraag van de heer Ezinga. Dat is voor mijn eerste termijn voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van ‘t Eind. Dan geef ik graag het woord aan de heer Veerman van D66. De heer Veerman: Dank u wel, voorzitter. We hebben ook in het forum natuurlijk al voldoende gesproken en ons uitgesproken voor het mooie onderzoek wat de rekenkamer gedaan heeft en daar dank voor gezegd. We hebben ook een aantal zaken op de agenda gezet, natuurlijk in het verleden al. De groei van Rijswijk biedt mooie kansen om de stad aantrekkelijker te maken, groener en levendiger.

En daar passen dus ook voorzieningen bij en woningen, dat creëren we in een stad die meegroeit met de wensen van haar inwoners. En daar moeten we wel op bedacht zijn. De zorgen dat we voor de omgeving, we zorgen voor een omgeving waar we prettig en gezondheid en veelzijdig kunnen wonen. D66 vindt dat inwoners en andere betrokkenen een belangrijke rol spelen in deze ontwikkeling door hen vanaf het begin te betrekken en bij deze nieuwe plannen zoals we doen met Pagina 6 van 35

Concept verslag Raadsvergadering 26 november 2024

participatie zorgen we ervoor dat de voorzieningen goed aansluiten bij de behoeften van de gemeenschap. Dit geeft dus zeker stabiliteit en zekerheid om in te spelen op wat de inwoners in de toekomst van Rijswijk nodig hebben. Met aanbevelingen van de rekenkamer kunnen het college en de raad aan de gang en ik hoop ook dat ze dat doen. De wethouder heeft in het forum al toegezegd dat als het lange termijn investeringsplan afgerond is, waar D66 al jaren voor pleit, de meerjarenstrategie dan zou worden aangepast. En ik wil vragen om dan tegen die tijd ons daarvan op de hoogte te stellen zodat we daar weer een keer over gedachten kunnen wisselen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Veerman. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Van Nunen van de Partij van de Arbeid. Mevrouw Van Nunen: Voorzitter, dank. Voorzitter, de rekenkamer gebruikt in haar conclusies en aanbevelingen forse termen. Er klinken zorgen in door dat de gemeente niet voldoende is voorbereid en niet voortvarend genoeg kaders aan de raad voorlegt om te voorzien in de groeiende behoefte aan voorzieningen in deze stad. En in haar reactie zegt het college dat ze op koers ligt en verwijst hierbij naar eigen onderzoeksresultaten die medio februari aan de raad gepresenteerd worden. Mijn fractie vindt het reuzejammer en ook onhandig dat het eigen onderzoek van de gemeente pas over drie maanden wordt behandeld.

In het forum heb ik er ook al op gewezen dat de raad op zorgvuldige wijze moet worden meegenomen in de stappen die het college wil zetten en daaruit voortvloeiende acties. Dat was namelijk niet expliciet in de reactie van het college benoemd. Voorzitter, gezien het bovengenoemde is het op dit moment voor ons lastig om de conclusies van het rekenkameronderzoek feitelijk op waarde te toetsen. Wij hopen dat uit uw eigen onderzoek, zeg ik tegen het college, blijkt, via de voorzitter, dat u flinke stappen zet en goed zicht heeft op voorzieningen die in onze gemeente nodig zijn. Tot dat moment medio februari willen wij de rekenkamer vragen om haar eigen vervolgonderzoek dat ze van plan is uit te voeren uit te stellen. Op deze wijze kan er namelijk adequaat in het vervolgonderzoek worden ingespeeld op actuele informatie uit het gemeenteonderzoek. En we bekijken dan ook graag in februari of een in te stellen raadswerkgroep, zoals voorgesteld door GroenLinks, wenselijk is. Voorzitter tot deze conclusie komen wij in eerste termijn. Dank u. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nunen. Dan geef ik graag het woord aan de heer Weterings van Rijswijks Belang. De heer Weterings: Voorzitter, dank u wel. Weer een fantastisch onderzoekrapport is weer verschenen.

Maar ja weet je de rapporten en onderzoeken vliegen je om de oren, maar voorlopig worden er nog geen lintjes doorgeknipt voor een nieuwe huisartsenpraktijk. Als je de historie erop terugslaat, 30 juni is door meerdere raadsleden aandacht gevraagd op het plein in Den Haag voor een huisartstekort 2022, 2023, 2024 en nu ligt er weer een onderzoek. We groeien van 50 duizend mensen richten 80 duizend mensen, ja dat er een voorzieningen moeten bijkomen dat is geen hogere wiskunde kan ik u vertellen. Rijswijks Belang wil ook daden zien. Wanneer gaan we echt gewoon zorgen dat die extra voorzieningen er komen? En we kunnen weer blijven praten en blijven vergaderen en ja we zijn het eigenlijk een beetje zat dat praten dat vergaderen. We willen graag boem vuist op tafel, over twee, drie, vier, vijf weken de eerste huisartspraktijk gaan we openen in Rijswijk buiten of in Steenvoorde Zuidhof, Steenvoorde Noord. We missen die vuist op tafel. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel de heer Weterings. Dan ga ik het woord geven aan de heer Van Dam van Wij. Rijswijk. De heer Van Dam: Dank voorzitter. De rekenkamer die heeft onderzocht of het voorzieningenniveau meegroeit met de groei van onze stad en volgens mij kan je daar heel kort over zijn als je dit rapport Pagina 7 van 35

Concept verslag Raadsvergadering 26 november 2024

leest. Antwoord daarop is nee. Wij houden die groei niet bij met ons voorzieningenniveau en dat is iets waar we ons als Wij. Rijswijk al meerdere keren tot in de treurnis eigenlijk over hebben uitgesproken. Onder andere bij één van de vele bouwprojecten die hier de revue gepasseerd is. We geven het de hele tijd aan, maar elke keer als we het daarover hebben dan heb ik het gevoel dat het wordt weggewuifd van nee joh, het komt wel goed. We doen het wel en het we hebben er echt wel aandacht voor, dus niet zo moeilijk doen en stem maar voor want dan gaan we vrolijk verder. En als ik dan de conclusie in dit onderzoek lees die luidt: er is beperkt tot geen integraal afwegingskader voor voorzieningen in relatie tot de bevolkingsgroei. Ja dan schrik ik echt want die conclusie die zegt, je weet eigenlijk gewoon niet heel goed waar je mee bezig bent. Gevolgen, een tekort aan huisartsen, mijnheer Weterings noemde het al, waardoor het voor inwoners gewoon moeilijk wordt om in de buurt nog ergens een huisarts te vinden, cultuur die verschraalt, gelijk gebleven inkomsten, maar hogere kosten waardoor je cultuuraanbod gewoon naar beneden gaat, welzijnsgelden die slinken terwijl je bevolking groeit. Dus de druk op welzijn die neemt toe, maar we hebben minder geld om het welzijn te regelen.

En hetgeen wat ik dan nog het meest opvallende vind is dat er in dit rapport staat dat er bij gebiedsontwikkelingen niet genoeg rekening wordt gehouden met voorzieningen, worden niet of onvoldoende meegenomen in de financieringen. Ja en we hebben het gezegd bij het havenkwartier, bij ter Werve, bij Pasgeld en daar werd letterlijk tegen ons gezegd dat de voorzieningen dat er wel rekening mee wordt gehouden. Maar nou zegt dit rapport zegt heel duidelijk nee dat is niet zo en ik baal daarvan. Voorzitter, het heeft geen zin om die discussies hier te gaan herhalen, maar laten we dan wel kijken naar hoe we het vanaf nu beter kunnen doen. Het college heeft in het forum aangegeven dat we later volgend jaar gaan werken aan een normenkader, aan een prioriteringsagenda, een investeringsagenda. Ik zou heel graag willen weten van de wethouder financiën hoe we die investeringsagenda gaan verwerken in onze financiën vanaf 2026. We weten allemaal dat er bijna geen geld meer is, dus hoe gaan we die inhaalslag die we nodig hebben als Rijswijk als het gaat om voorzieningen, hoe gaan we die realiseren? Daar zou ik graag antwoord op willen hebben. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Dan geef ik graag het woord aan de heer Nunnikhoven van Beter Voor Rijswijk. De heer Nunnikhoven: Dank u wel voorzitter.

Wij willen namens Beter voor Rijswijk ook de rekenkamer natuurlijk bedanken en wij verwachten ook dat het college dit onderzoek meeneemt naar 13 februari. En verder wil ik me ook aansluiten nog steeds wat eigenlijk bij het forum gezegd was door mijnheer Smith die vandaag geen woordvoerder is, maar om misschien gelijk deze avond een werkgroep daarnaar te starten met van elke partij één iemand die erbovenop zit. Want inderdaad wordt gezegd we hebben financieel maar ook plannen wat voor de toekomst en misschien moet er maar een werkgroep komen met 10 mensen uit de raad. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Nunnikhoven. In eerste termijn is er geen interruptie mogelijk, mijnheer Weterings. Dan geef ik graag het woord aan de heer Van Enk CDA. De heer Van Enk: Dank u wel voorzitter. Het is een heel belangrijk onderzoek geweest wat de rekenkamer heeft gedaan en het toont aan met vrij harde conclusies dat wij, en ik zeg wij niet alleen college maar ook raad, gewoon te weinig strategisch bezig zijn en te weinig ijkpunten hebben geformuleerd waarlangs de ontwikkeling van onze stad plaatsvindt. Ik denk als wij deze conclusies en het voorstel wat aan de raad voorligt omarmen, dat dat ook moet betekenen dat we het ons niet kunnen veroorloven ondertussen door te gaan met nieuwe nieuwbouwplannen.

Ik zeg niet dat we de huidige in de ijskast moeten zetten, maar we moeten pas op de plaats maken en we moeten eerst met elkaar beslissen wat wij nog een aanvaardbaar niveau van voorzieningen vinden en wat niet. Ik verwijs naar het betoog wat de heer Van Dam heeft gedaan tijdens de algemene beschouwingen. Die Pagina 8 van 35

Concept verslag Raadsvergadering 26 november 2024

heeft daar toen al heel duidelijk voor gewaarschuwd. Ik sta daar helemaal achter. Wat concreet, zorg en onderwijs daar weten we van dat de middelen schaars zijn, maar ook de mensen schaars zijn. Dat merken we als we een AZC voorstel doen en dat gaan we weer krijgen. Onze kosten in het sociaal domein moeten eerst beheersbaar worden. Als het gaat over mobiliteit en bereikbaarheid weten we al heel lang dat ondanks al die mobiliteitsonderzoeken die het tegendeel zeggen, dat de files zich opstapelen in Rijswijk. En als wij bestemmingsplannen vaststellen vind ik dat we gewoon concreet moeten beginnen daar ruimte in te creëren voor die publieke voorzieningen. Want zonder ijkpunt weten we in ieder geval dat ze te weinig zijn, van huisartsenposten tot koffiehuizen als sociale ontmoetingsplek zijn onontbeerlijk. Ik stel voor geen werkgroep in te stellen, ophouden met praten, begin nu te doen. Dat zou het voorstel van het CDA zijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Van Enk. Dan kijk ik naar meneer El Majjaoui, wenst u hierover het woord te voeren? De heer El Majjaoui: Dank voorzitter voor het woord. Dank ook de rekenkamer voor dit onderzoek ja onderzoek over het voorzieningsniveau. Maar lees wel met een kritische blik.

We hebben in het afgelopen forum uitgebreid hierover gehad en met name mijn fractie die heeft het over de mobiliteit, bereikbaarheid en doorstroming en goede infrastructuur gehad. Wij missen ook de grensoverschrijdende voorzieningen, dus de gemeentes rondom ons dat zij ook meegenomen kunnen worden in dit thema. Ben blij dat aandacht wordt besteed aan dit voorzieningsniveau in onze gemeente, weten dat wij als bestuur hier echt aandacht aan moeten besteden de komende tijd en proactief moeten handelen in de steeds groeiende gemeente. Verder sluit ik me geheel aan aan de overige sprekers, met name de VVD die ook zijn kritische blik hier heb verworpen. Tot zover voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer El Majjaoui. Dan zijn we aan het einde van het eerste termijn van uw raad. Mevrouw Harmsen kan het woord helaas niet doen vanwege het hoesten. Ik wil eerst mijnheer Beekmans de gelegenheid geven. Ik heb één specifieke vraag gehoord van de Partij van de Arbeid. Maar mogelijk heeft u meerdere vragen gehoord of wilt u een reflectie geven op de eerste termijn van de raad. Aan u het woord. De heer Beekmans: Dank u wel, voorzitter. Mag ik allereerst de raad bedanken voor de waardering voor dit onderzoek.

Wij hopen daarmee uiteraard een goede bijdrage te leveren aan het debat in de raad en in de gemeente over wat is het ambitieniveau waar je als raad en als gemeente voor wil gaan? De vragen duiden daar inderdaad op dat die vragen aan het college daarover gesteld worden. De specifieke vraag van mevrouw Van Nunen gaat over vervolgonderzoek. Het rapport bevat een aantal opties die het onderzoeksbureau op ons verzoek heeft opgenomen. Dat is nadrukkelijk niet de aankondiging nu van vervolgonderzoek, maar dat zijn opties die de rekenkamer altijd kan benutten om onderzoek of vervolgonderzoek in te stellen. Ondertussen denken wij ook na over andere onderwerpen die relevant zijn, of waarvan wij denken dat uw raad daar belang bij heeft om het debat over te voeren. Dus het is geen enkel probleem mevrouw van Nunen om in die zin toe te zeggen dat wij niet onmiddellijk zullen starten met een vervolgonderzoek op het gebied van voorzieningen hoe belangrijk het thema ook is. Maar ik denk ook dat de aankondiging bij het forum van de sessie ik meen 13 februari een debat een integraal debat over het voorzieningenniveau in Rijswijk waar het rekenkamerrapport en waar ook het onderzoek van de gemeente zelf een rol kan spelen dat dat een hele belangrijke sessie is. En dat gaan we niet doorkruisen met op hele korte termijn vervolgonderzoek. Dank u wel. De voorzitter: Hartelijk dank, mijnheer Beekmans.

Dan kijk ik naar het college en wil ik graag het woord geven aan wethouder Bentvelzen. Pagina 9 van 35

Concept verslag Raadsvergadering 26 november 2024

Mevrouw Bentvelzen: Voorzitter dank. Ik weet niet oh we hebben 15 minuten spreektijd, ik ga mijn best doen om dat zo kort mogelijk te houden want we hebben inderdaad al veel gewisseld tijdens het forum van jongstleden. Ja mevrouw Van Nunen ik vind het ook wel jammer dat ons eigen onderzoek pas over drie maanden klaar is en dat dat niet gelijktijdig heeft opgetrokken. Maar goed, het is nu wat het is en laten we vooral vooruitkijken. Want er loopt een projectvoorzieningenniveau wat als doel heeft om concreter in beeld te brengen welke voorzieningen waar en wanneer nodig zijn, zodat we hier beter op kunnen sturen. Het vaststellen van referentienormen voor onze voorzieningen gaat ons ondersteunen in het sturen op een goed voorzieningenniveau en de vraag hoe we dat financieel moeten realiseren dan moet je wel eerst weten wat je moet doen. Dus we moeten dat eerst in kaart brengen en alle oproepen van nu wat doen en stoppen met onderzoeken ten spijt we maken nu een inhaalslag om inzichtelijk te maken wat er nodig is voor onze stad in onze stad. En dan zeg ik tegen de heer El Majjaoui ook regionale voorzieningen nemen we daarin mee. Dat heb ik ook in het forum aangegeven toen meneer Smith daarnaar vroeg.

En die stap die moeten we wel nemen, want we moeten weten wat onze opgave is om ook een financiële strategie daarop te zetten, wat vertaald kan worden in een lange termijn investeringsplan. Voorzitter, ik denk dat ik daarmee de vraag hoe kunnen we versnellen et cetera die door meerdere partijen gesteld is heb ondervangen. Rijswijks Belang vraagt nog ja we moeten niet zoveel praten, we moeten meer doen en er worden geen lintjes geknipt voor onder andere nieuwe huisartsenpraktijken. Ja we gaan ook geen huisartsenpraktijken openen, want dat is iets wat huisartsen zelf moeten doen mijnheer Weterings, maar we faciliteren daarin wel en ik kan u verzekeren dat wij wel met de huisartsen om tafel zitten en dat wij ook meerdere aanbiedingen hebben gedaan. Maar ik heb ook in het forum aangegeven dat sommige wensen en eisen, onder andere van huisartsen, soms niet passen bij hetgeen wat er dan aangeboden wordt. En dan moet je met elkaar op onderzoek uit van wat kan er dan wel en wat kan er dan niet? En ik denk dat we allemaal heel erg blij mogen zijn met het gezondheidscentrum die onlangs geopend is in Rijswijk buiten die echt heel veel biedt in dat gebied en daarmee zijn we er zeker nog niet.

Dus ja we moeten we moeten aan de slag, we moeten wellicht zoals mijnheer Van Enk aangeeft strategischer kijken, maar daarvoor hebben we echt referentienormen nodig die ons daarbij gaan ondersteunen en 13 februari, zoals ik al eerder genoemd heb, gaan wij daarover met elkaar in gesprek. Voorzitter, er is mij nog gevraagd hoe kijkt het college daar nu tegenaan? Wij hebben de bestuurlijke reactie meegestuurd zeg ik tegen meneer Ezinga. Op basis van de resultaten van het project voorzieningenniveau en de gestelde beleidsdoelen die zijn samengevoegd ook in onze nieuwe omgevingsvisie. Daar worden keuzes uitgewerkt welke voorzieningen er gerealiseerd moeten worden om de groei van Rijswijk op te vangen en de mensen in hun voorzieningen te voorzien. Die keuzes worden ook voorgelegd aan de raad en waar relevant worden deze verwerkt in het lange termijn investeringsplan, zoals aangegeven. Voorzitter, als er daarna nog vervolgvragen zijn hoor ik dat graag in tweede termijn. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Bentvelzen. Ik hoorde ook een vraag voor de wethouder financiën van Wij. Rijswijk. Wordt daarop gereageerd op de lange termijn investeringsplan? De heer …: Daar heeft mijn collega voorzitter die portefeuillehouder is op gereageerd en we hebben hier de usance om gewoon hier portefeuillehouder over de eigen financiën het woord te laten voeren. De voorzitter: Oké prima.

Dan ga ik terug naar u raad en kijk ik naar u raad, heeft u behoefte aan een tweede termijn? Wie? Mijnheer Van Enk. Of al ik de volgorde van de sprekers aan alle … Dan is dat mijnheer Ezinga als eerste. De heer Ezinga: Voorzitter, hartelijk dank. Dank mede raadsleden voor de reactie waar ik inderdaad om vroeg. Dat is fijn om te horen, ook om die diversiteit in reacties te zien, ook heel herkenbaar. Pagina 10 van 35

Concept verslag Raadsvergadering 26 november 2024

Tegelijkertijd herken ik ook voor een gedeelte de reactie van mevrouw Van Bentvelzen in deze. Voorzitter, zij verwijst naar haar schriftelijke reactie die is meegestuurd. Mijn vraag eigenlijk van nou hoe kijkt u nou eigenlijk tegen dit rapport aan? Ik hoop hiermee toch iets inhoudelijker debat te creëren en hiermee doet zij het debat tekort. De gemeente is ermee aan de slag gegaan, maar deze discussie voert al veel langer erboven en mijnheer Van Dam heeft ook aangegeven, we zijn er nou zo vaak en zo lang over aan het praten en we verschillen van mening in hoe we daar tegenaan moeten kijken of dat te maken heeft met onze snel stijgende groei van onze gemeente, maar het gaat erom dat onze voorzieningen op orde zijn. En ik bemerk en de Rijswijkse VVD bemerkt daarbij dus dat het opstellen van een visie voor de lange duur en integraal heel moeilijk voor ons is. Wij kunnen niet over de domeinen heen een visie opstellen waarbij we de voorzieningen voldoende op orde en daarmee in zicht houden. Ik zou ook willen verwijzen naar de opmerking van mevrouw Van Nunen dat zij zegt nou de huidige conclusies uit het rekenkameronderzoek zijn van beperkte waarde in te schatten, omdat zij denkt dat het gemeentelijk onderzoek daarmee ook een hele goede visie … De voorzitter: Laatste seconde. De heer Ezinga: Er moet een duurzame visie zijn. De voorzitter: Dank u wel, zo kan het ook.

Dan ga ik naar de heer Van ‘t Eind van GroenLinks. De heer Van ’t Eind: Dank u wel voorzitter. Ook dank aan het college voor de beantwoording. Ik vind voorzitter dat de VVD toch wel wat negatief is over de beantwoording van mevrouw Bentvelzen om heel eerlijk te zijn, begrijp tegelijkertijd ook wel … ja kan niet meer ik mag nog je mag me nog interrumperen geloof ik dat mag nog wel drie keer nog geloof ik. Waar was ik? Dus ik begrijp wel wat de VVD zegt. Tegelijkertijd en we hebben het er ook al lang over en dat komt omdat het gewoon heel erg ingewikkeld is voorzitter. Het is gewoon een ingewikkelde kwestie die niet alleen in Rijswijk speelt en ik ben ook blij te horen overigens dat het college ook naar regionale samenwerking in deze kijkt. Kijk ook wat je in de regio kan oplossen. Maar het is niet een oplossing, niet een ding waar we waar we zo een oplossing voor hebben en is het dus ook logisch dat we het daar steeds over hebben. En is het ook terecht voorzitter dat Wij. Rijswijk daar elke keer om vraagt bij de gebiedsontwikkelingen en ook het CDA. Alleen het CDA en Wij. Rijswijk trekken daaruit de conclusie dat we dan de hele stad maar gewoon op slot moeten zetten, want anders met een soort van apocalyptisch verhaal dat we het allemaal niet meer aankunnen.

Voorzitter, want we hebben tegelijkertijd ook de opgave om voldoende huizen te bouwen voor onze inwoners om te zorgen dat iedereen een huis kan hebben, want we vinden ook dat de wachtlijsten van de sociale woningbouw te lang zijn dat mensen niet een betaalbaar huis kunnen kopen. Daarom hebben we het er elke keer over. Daarom is ook goed dat dit onderzoek er ligt, is ook goed dat er een aantal een heel aantal aanbevelingen in zitten waar het college dus, en dat is goed om te horen, ermee aan de gang al is en waar we dus in februari weer op een goeie manier met elkaar over in gesprek. Ik geloof dat de heer Van Dam voorzitter mij wil interrumperen. De voorzitter: Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Ik hoorde mijnheer Van ‘t Eind doen alsof het allemaal prima is wat hier gebeurt en wat er in het rapport staat, maar waar de kritiek van ons op zit is dat wij al jarenlang zeggen dat dit gewoon niet goed gaat en dat onze plannen om de stad uit te breiden gewoon niet voldoende zijn, dat er niet genoeg voorzieningen worden bijgebouwd in de ontwikkelgebieden die we nu Amas aan het bouwen zijn. 20 duizend extra inwoners komen erbij en die moeten sporten, die moeten naar een huisarts en dat hebben we allemaal niet gezien in de plannen die uw college heeft voorgesteld. Dat was de kritiek die we gaven. Nu in dit rapport staat dat die kritiek juist was. Dat is Pagina 11 van 35

Concept verslag Raadsvergadering 26 november 2024

niet gebeurd en u zegt ja u doet alsof de wereld vergaat. Ja je bent de stad op die manier gewoon verkeerd aan het inrichten en dat is gevaarlijk en u doet nu alsof … De voorzitter: U heeft uw punt gemaakt mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Ik vraag daar een reflectie op, want u doet alsof dat helemaal allemaal niet zo heel erg uitmaakt. De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind, wilt u daar op reageren? De heer Van ’t Eind: Ik ga ervan uit dat dit van zijn spreektijd afgaat. Nee kijk voorzitter ik doe helemaal niet alsof het maar gewoon is. Wat mij stoort waar ik op reageer, is dat Wij. Rijswijk elke keer roept ja gooi dan de hele stad maar op slot. En ik heb Wij. Rijswijk ook nog nooit want Wij. Rijswijk vraagt de hele tijd om oplossingen, ik heb Wij. Rijswijk ook nooit een oplossing horen geven. Het college moet maar met een oplossing komen en bovendien voorzitter overigens heeft … De voorzitter: Mijnheer Van Dam een tweede interruptie wil doen. De heer Van Dam: Waarom heeft u dan niet meegestemd met de motie investeren in groen die we de afgelopen keer hebben gedaan? Dat was volgens mij best wel een oplossing die, maar die heeft u naast u neergelegd. Het is nota bene GroenLinks die zegt nee wacht maar even met investeren in groen we bouwen maar lekker door. De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: Nee voorzitter Wij.

Rijswijk heeft een motie een ongedekte motie ingediend op moment dat wij met elkaar gesprek moeten voeren over hoe krijgen we de gemeentefinanciën schoon. DENK dient een ongedekte check in zonder dekking en vraagt vervolgens aan GroenLinks om mee te stemmen. Nee wij zijn … De voorzitter: De heer Van ’t Eind, ik zie dat mijnheer Ezinga u wil interrumperen. Mijnheer Ezinga. De heer Ezinga: Is mijnheer Van Dam en mijnheer Van ’t Eind het eens dat u niet de oplossing moet bedenken, maar dat oplossing wordt gegeven door het rekenkameronderzoek door niet zozeer zoveel gaan bij te gaan bouwen of aan groen te gaan investeren of het cetera, maar juist te kijken naar beleidsontwikkeling, beleidsvisie, ervoor zorgen dat je eenheid creëert in je beleid en dat je op basis daarvan aan de slag gaat. De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: Daar ben ik het volstrekt mee eens met de heer Ezinga. De voorzitter: Mijnheer Van Dam uw derde interruptie dus dat is uw laatste interruptie in deze termijn. De heer Van Dam: Ik ben het ook eens met wat de heer Ezinga zegt, maar even terugkomend op waar ik eigenlijk mijn interruptie op wil doen, is dat die motie investeren in het groen echt geen ongedekt voorstel was. Het vroeg om met de volgende kadernota te komen met investeringsplannen voor het groen.

Daarvan heeft u gezegd nee dat gaan we niet doen en nu zegt u net we gaan maar even doorbouwen, want het komt wel goed. Dat is niet wat ik van de GroenLinks-fractie verwacht. De voorzitter: Het woord aan u de heer Van ’t Eind.

Pagina 12 van 35

Concept verslag Raadsvergadering 26 november 2024

De heer Van ’t Eind: Voorzitter, de heer Van Dam geeft nu een andere uitleg aan zijn motie. Dat mag die volgens mij doen maar de motie vroeg gewoon om een met een investeringsagenda te komen en daar hoort dan ook bij dat je dan zegt en waar gaan we dat dan uit dekken voorzitter. De voorzitter: Wilt u verdergaan met u heeft 45 seconden als u daarvan nog gebruik wilt maken voor uw tweede termijn? De heer Van ’t Eind: Voorzitter afrondend, wij kijken dus heel erg uit naar die discussie. Ook zoals heer Ezinga zegt daar moeten we het met elkaar over hebben om die duiding in dat beleid te krijgen, met die referentienormen te komen. Dus ook met elkaar het gesprek te voeren over waar gaan we dan precies met elkaar op sturen? En daar kijken we naar uit. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van ‘t Eind. Dan geef ik graag het woord aan de heer Veerman van D66. De heer Veerman: Dank u wel voorzitter. Ben het eens met mijnheer Ezinga heeft lang geduurd, te lang geduurd en laten we gaan kijken inderdaad als we kijken dat we meerdere jaren al bezig zijn en vragen om bepaalde stukken dat we nu wel die stukken hebben en dat we ook de toezegging hebben van de wethouder dat we 13 februari een voltallig mooi debat kunnen voeren ook over de nota die er dan is.

Dus ik denk dat we zeker een inhaalslag moeten maken en dat we oog moeten hebben voor de voorzieningen die nodig zijn, maar dat we daar nu mee op de goede weg zijn en dat we dan kijken wat we hoe we dat kunnen aanpakken. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Veerman. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw van Nunen van de Partij van de Arbeid. Mevrouw Van Nunen: Voorzitter, voor een heel kort statement. Wij kijken ook uit naar het debat presentatie in februari en zien daar graag naar uit, ook om te constateren waar we op dat moment staan. Dank u. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw van Nunen. Dan geef ik het woord aan de heer Weterings van Rijswijks Belang. De heer Weterings: Voorzitter, dank u wel. Laat ik beginnen met een reactie op de wethouder dat mevrouw Bentvelzen aangaf dat ze er soms niet uitkwam met huisartsen. Dan vragen wij ons af ja waarom komt u er niet uit en waarom is er dan geen instroomstop in Rijswijk als we de mensen niet kunnen voorzien van een huisarts? En dan kan de wethouder zeggen ja goed pas in Rijswijk buiten mooi centrum geopend. Dat is wel te laat geweest, want Rijswijk buiten is gebouwd zonder doktersvoorziening. Dus uiteindelijk kan je wel gaan nabouwen als er al mensen gaan wonen. Maar het had allang moeten zitten voordat de mensen daar kwamen wonen.

En dan betreur ik het wel als er al vanaf de raad vanaf 2022 wordt aangegeven dat er problemen zijn met huisartsen, dan wordt gezegd ja ze hebben hoge eisen we komen er niet uit. Wanneer gaat dan dat gesprek aan om er wel uit te komen? Want uiteindelijk hebben we een aantal artsen het gaat over het Waldhoornplein. Nou dat was uiteindelijk niet mogelijk en nu is het in een keer wel mogelijk nadat er grote problemen zijn vanuit de raad. Dus uiteindelijk zijn het wel zaken dat iets wel kan. En ik hoorde de heer Van ’t Eind zeggen wel op een reflectie op de heer Van Dam, ja goed wat heeft u eraan gedaan? Nou ik heb een aantal mensen in Steenvoorde Zuid en Steenvoorde Noord aan een huisarts kunnen helpen. Ik ben gaan bidden en smeken dat een moeder met drie kleine kinderen die niet aan een huisarts kon komen, ben ik met een huisarts gaan praten zou je misschien willen overwerken om deze mensen te helpen. En die mensen hebben vanaf vorige week een huisarts kunnen krijgen. Ben zelf maar op pad geweest, omdat dit college het niet kan. Dank u. Pagina 13 van 35

Concept verslag Raadsvergadering 26 november 2024

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Dan geef ik graag het woord aan heer Van Dam van Wij. Rijswijk. De heer Van Dam: Heel kort. Ik heb twee vragen. Eentje die niet werd beantwoord. Ik ben echt wel benieuwd naar de beantwoording van de andere wethouders. Dit rapport gaat niet enkel en alleen over de portefeuille van mevrouw Bentvelzen. Al wel bedankt voor alle beantwoording. Maar ik zou graag ook horen van de wethouder van financiën waar nou de ruimte zit ook in dat debat van maart om te gaan investeren in die achterstand die we nu hebben in voorzieningen. Waar ziet u de ruimte in een al hele krappe financiële huishouding? En ook van de wethouder wonen zou ik nog graag willen horen, gaan we nou iets aanpassen aan onze werkwijze voor de komende bestemmingsplannen of gaan we op dezelfde manier door waardoor we dezelfde problemen zullen krijgen? Ik zou echt heel graag nog een reactie willen van deze twee wethouders, want dit rapport beperkt zich niet enkel tot één wethouder. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Dan geef ik graag het woord aan de heer Nunnikhoven van Beter voor Rijswijk. De heer Nunnikhoven: Dank u wel voorzitter. Ik heb niks meer. Ik wil mijn tijd eventueel wel weggeven, maar dat is niet de bedoeling. Dank u wel. De voorzitter: Dat is wel een heel mooi aanbod. Mijnheer Weterings wil u interrumperen. De heer Weterings: Ja op de heer Nunnikhoven.

De voorzitter: Mijnheer Weterings. De heer Weterings: Wat wilde mijnheer Nunnikhoven bereiken met de werkgroep? Kan je daar gaat dat om iets uitwisselen of wat gaan we doen in die werkgroep? De voorzitter: Mijnheer Nunnikhoven. De heer Nunnikhoven: Een werkgroep kan ook controlerend zijn en zorgen dat er aandacht aan blijft en dat er dus vaart in wordt gedaan, in plaats van alleen maar vergaderen zoals u dat noemt. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Nunnikhoven. Dan een tweede interruptie mijnheer Weterings. De heer Weterings: Kan mijnheer Nunnikhoven nog het eerste herhalen de werkgroep kan wat zei die? De voorzitter: Mijnheer Nunnikhoven. De heer Nunnikhoven: Kunt de filmpjes toch terugkrijgen? Die kan ook controleren. De voorzitter: Mijnheer Weterings, derde interruptie. De heer Weterings: U zegt controleren, maar we doen deze andere mensen hier dan allemaal vandaag en de rest van de week? Wat doen deze mensen hier en wat voor rol hebben hun dan? Controlerende rol of niet? De voorzitter: Mijnheer Nunnikhoven. De heer Nunnikhoven: Daar heeft u gelijk in. Maar iedereen heeft gewoon een werkende baan en dat kan toch een groep zijn ik neem aan dat u ook gewoon een mening heeft en dan kunt u toch gewoon, als u niet in die werkgroep wil en niet mee wil controleren en beslissen dat is aan u en aan uw partij.

Pagina 14 van 35

Concept verslag Raadsvergadering 26 november 2024

De voorzitter: Dank u wel mijnheer Nunnikhoven. Dan geef ik graag het woord maar mijnheer Van Enk volgens mij had u drie seconden. Ik weet niet hoe wat u gaat zeggen toch. Drie seconden. Dan geef ik graag het woord aan de heer El Majjaoui van de Partij voor de Gelijkheid en Rechtvaardigheid. De heer El Majjaoui: Dank voorzitter en dank voor de beantwoording. Ik ben blij te horen dat ook aandacht zal besteed worden aan de regiogemeentes voor dit thema. Voor de rest heb ik geen vragen. Dank. De heer Van Enk: Dan wil ik toch graag de heer El Majjaoui wel even interrumperen. De voorzitter: Via de voorzitter mag dat mijnheer Van Enk. Mijnheer Van Enk. De heer Van Enk: Is hij het met mij eens dat ondanks wat veel mensen hier betogen dat het een heel ingewikkeld probleem zou zijn dat eigenlijk de voorbeelden die ik in de eerste termijn heb genoemd voor iedereen zonneklaar zijn dat daar tekorten liggen, bijvoorbeeld van de huisartsen wat net ook wordt aangehaald. Is de heer El Majjaoui het met mij eens dat we daar niet al te lang over moeten blijven praten, maar dat we ergens even een stop moeten zetten. Dat betekent niet Rijswijk op slot, maar dat betekent gewoon niet nieuwe nieuwbouwplannen nu weer aankaarten en dan intussen gewoon met die tekorten die schaarste daar concreet mee aan de slag moeten gaan.

De voorzitter: Mijnheer El Majjaoui wilt u daarop reageren? De heer El Majjaoui: Dank voorzitter. Tuurlijk onze fractie die erkent dat er tekorten zijn en mijn fractie die erkent ook dat wij ook met een bepaald tempo groeien. Maar ik heb het vertrouwen in het college en aan de groep om de groei te laten gepaard te laten gaan met die voorzieningen. En wij weet je, wij gaan niet het wiel opnieuw uitvinden, want duizenden jaren worden steden gebouwd. En ik heb het volste vertrouwen dat het wel goedkomt. Dank. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer El Majjaoui. Dan zag ik dat mijnheer Van ‘t Eind u wil interrumperen of was dat een reactie op mijnheer Van Enk? De heer Van ’t Eind: Voorzitter, het was een interruptie op de vraag op de interruptie van de heer Van Enk als dat mag. De voorzitter: Dat mag. De heer Van ’t Eind: Om even toch wel te preciseren wat bedoelt over welke nieuwe gebiedsontwikkelingsplannen of bouwplannen heeft de heer Van Enk het dan? En is het de heer Van Enk het ook met mee eens dat je kunt wel stoppen met bouwen, maar dat de druk op de woningmarkt hier daardoor niet minder wordt en dat als je dat niet doet, de huizenprijzen hier alleen nog maar harder stijgen? De voorzitter: Mijnheer Van Enk wilt u daarop reageren? De heer Van Enk: Dank u wel voor deze interruptie mijnheer Van ’t Eind.

Ik bedoel daarmee waar we nog geen onomkeerbaar bestemmingsplan en besluiten voor hebben vastgesteld hè dus de grote plannen gaan gewoon door, maar er liggen er nog een heleboel kleinere in de aanbieding en daar moeten we mee stoppen. Dan gaat niet Rijswijk op slot. We bouwen ook niet zoals u zei voor de Rijswijker alleen, we bouwen voor het algemeen belang en dat gaat ten koste van het belang van de huidige Rijswijkers. Want die huisartspost om bij dat voorbeeld te blijven die hebben totaal geen ruimte meer om mensen aan te nemen. En dat probleem daar hoeven we geen werkgroepen voor in te stellen dat is mijn betoog. Laten we daar nou gewoon mee aan de slag gaan. Ik verwijt het overigens ook niet dit college. Want dit zijn maatschappelijke ontwikkelingen die toen we begonnen Pagina 15 van 35

Concept verslag Raadsvergadering 26 november 2024

met bouwen nog helemaal niet voorzienbaar waren. Maar het is wel zaak om nu bij te sturen en maatregelen te nemen. De voorzitter: Helder. Mijnheer Van ’t Eind, nog een tweede interruptie? De heer Van ’t Eind: Als u mij dat toestaat. Dank voor overigens voor deze nuancering van de heer Van Enk. Maar is de heer van Enk, en daar gaf die niet helemaal antwoord op, het wel met mij en de heer Van Enk zegt we bouwen alleen maar we bouwen niet voor de Rijswijker, maar is de heer Van Enk het met mij eens dat als je dat niet doet, dat de vraag naar woningen van mensen die hier willen kunnen komen wonen in de regio even groot blijft en de druk op de bestaande woningen daarmee groter en dat als je dus niet bouwt de huizen hier alleen maar duurder worden en de wachtlijsten alleen maar langer. Is de heer Van Enk dat met me eens en ziet hij dat ook als een probleem? De voorzitter: Mijnheer Van Enk wilt u daarop reageren? Wel kort graag. De heer Van Enk: Dat zie ik ook als probleem, vooral voor mensen die in Rijswijk willen komen wonen. Maar we hebben ook met onze huidige Rijswijkers te maken en die willen niet de stank voor de deur, in de file staan, die willen niet dat het groen alleen maar wordt aangetast en dat we intussen helemaal geen geld meer hebben om dat groen wat we hebben nog zelfs te kunnen onderhouden.

De begroting zou ons allemaal wakker moeten maken laatste keer het debat dat we dat helemaal niet meer kunnen. Onze poolstok gaat niet meer zo ver. Ik zeg stoppen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk. Mevrouw Van Nunen wie wilt u interrumperen? Mevrouw Van Nunen: Voorzitter, ik wil een algemene interruptie naar de twee sprekers van Wij. en van Enk, want we dwalen helemaal af. Dit rapport gaat over het voorzieningenniveau en niet over een woonvisie en niet over drie wethouders die je nog over een reactie moeten geven. Dus ik zou willen pleiten voor een strikte bepaling van het onderwerp waar dit rekenrapport over gaat. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nunen. Mijnheer Van Enk daarop wilt u reageren. De heer Van Enk: Reageert op mevrouw Van Nunen. Ik zeg juist dat het ook niet gaat om een reactie die wethouders nog moeten geven. Ik zeg dat het probleem helder is en dat we daar gewoon mee aan de slag moeten gaan en dat we het niet ingewikkelder moeten maken dan nodig is. We hoeven er geen wetenschappelijk onderzoek voor te gaan doen. Het onderzoek van de rekenkamer zegt ons voldoende. En dan hoeven we niet naar verwijten naar elkaar te gaan zitten maken, maar dit is de huidige realiteit en laten we ons daarop aanpassen. Iedereen in Rijswijk merkt wat de schaarste is en waar die toeneemt en daar gaan we straks bij Pasgeld ook nog over hebben.

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk. Dan zijn we aan het einde van de tweede termijn van uw raad gekomen. En dan kijk ik naar het college en geef ik graag het woord aan wethouder Bentvelzen. Mevrouw Bentvelzen: Voorzitter dank. We hebben nog elf minuten dat gaat goed. Om te beginnen met een van de inhoudelijke vragen ga ik gelijk naar mijnheer Weterings, want u gaf aan ja waarom kom je er dan met de huisartsen niet uit. Nou goed ik denk dat die discussie om die hier te ventileren wat lang gaat duren, maar daar praat ik u graag een nader moment weer een keer over bij, als u daar ook zin in heeft. Desondanks wil ik wel meegeven dat we niet stilzitten tot de discussie op 13 februari. We blijven in gesprek met onze huisartsen, we blijven in gesprek met Haddox het bestuursorgaan boven de huisarts hier in de regio en we blijven met hen in gesprek over de mogelijkheden om vestiging te zoeken in onze stad. En u gaf aan Rijswijk buiten had vanaf dag één

Pagina 16 van 35

Concept verslag Raadsvergadering 26 november 2024

een huisartsen voorziening moeten hebben, ik heb nieuws voor u dat was er ook alleen die zat in het Sion en die is nu verhuisd naar Parkwijk naar het Atalanta plein. Voorzitter ik krijg een interruptie. De voorzitter: Zie dat de heer Weterings u wil interrumperen. De heer Weterings: Klopt helemaal. Dan de wedervraag, was die huisvesting permanent of was het een portakabin? De voorzitter: Mevrouw Bentvelzen. Mevrouw Bentvelzen: Voorzitter, de eerste huisvesting in Rijswijk buiten dat bestond uit tijdelijke huisvesting, dus dat was een portakabin zoals u dat zelf noemt. Maar er zat een huisarts en ik zat daar bij die huisarts en ik ben ook al jaren prima geholpen hoor, voordat ze naar een vaste voorziening zijn vertrokken vorig jaar. Prachtig is die overigens. De heer Weterings: Ik mag niet meer. De voorzitter: Gaat u maar verder. Mevrouw Bentvelzen: Dat is fijn dan ga ik lekker doorpraten. Voorzitter, tegelijkertijd doen we hier nu in de raad alsof er helemaal niets gedaan wordt en dat wil ik toch wel ook wel ontkrachten want we bouwen nieuwe scholen, we bouwen bijvoorbeeld een multifunctionele accommodatie op Elsenburg. Dus het is niet zo dat we helemaal niets doen in de stad. En dank aan mijnheer Van Enk met betrekking tot een maatschappelijke voorziening dat het inderdaad wel verder teruggaat dan alleen dit college 2022.