Concept verslag Raadsvergadering 26 maart 2024

Concept verslag Raadsvergadering 26 maart 2024

Aanwezig Voorzitter: Mevrouw H. Sahin Raadsleden: De heer E.G.T. Braam Mevrouw L.S. de Bruijn De heer D. Cupedo De heer D.F.A. van Dam De heer C.P.M.I. Dolmans De heer M.J. van Enk De heer M.A.J. Ezinga Mevrouw B.M.B.T. de Haan-Niesen Mevrouw M.E Harmsen Mevrouw I.M. Jansen-Dirkx De heer M.T.F. Kaffa Mevrouw P.G. Kames Mevrouw A. Koegler-Böhm De heer G. Kruger De heer J. Loof Mevrouw S. van Maarseveen

Aanwezige portefeuillehouders: Wethouder, mevrouw L.I. Bentvelzen Wethouder, de heer A. van de Laar Wethouder, de heer W. van Damme Wethouder, de heer G. van Malsen Wethouder, de heer M. Wit

De heer M. El Majjaoui Mevrouw W.A.A.M. van Nunen De heer R. Nunnikhoven De heer U. Oelen Mevrouw L.B. Oude Alink Mevrouw A. Prenger Mevrouw H. van Schie De heer W. Smith De heer Q.L.A. Veerman De heer E. van der Veer Mevrouw W. van der Weij De heer M.V. Weterings Mevrouw E. Woudstra De heer A. Zoghbi Afwezig: De heer M. van ‘t Eind

Griffie: Griffier: de heer J.A. Massaar bpa Mevrouw M.M.A. Tittse De heer J. Hoefnagel Mevrouw F.S. Habiboellah (verslag)

1. Opening en mededelingen De voorzitter: Ik open de raadsvergadering van de gemeente Rijswijk van dinsdag 26 maart 2024. Ik heet welkom ook onze wethouders, de fractieassistenten, onze medewerkers, de vertegenwoordigers van de media, aanwezigen op de publieke tribune en de kijkers online. Voordat ik verder ga met de mededelingen wil ik samen met u stilstaan bij het overlijden van oud-wethouder Wouter van Putten. Daarom loop ik zo naar het spreekgestoelte. Geachte leden van de Raad. Vraag u vriendelijk, u mag staan als u dat daartoe in de gelegenheid bent. Geachte leden van de Raad, beste aanwezigen in de zaal en op de publieke tribune, kijkers thuis. Op twee maart jongstleden is Wouter van Putten overleden in de leeftijd van 78 jaar. Hij was van 2004 tot 2010 wethouder Stadsontwikkeling en Groen in Rijswijk voor de VVD. De portefeuille Groen sprak Wouter van Putten bijzonder aan. Groen was zijn opleidingsachtergrond maar vooral zijn passie en daarmee ook een belangrijke reden voor hem om in de Rijswijkse lokale politiek actief te worden. Na een ambtelijke loopbaan bij de gemeente Den Haag, onder meer als stadsdeel Pagina 1 van 38

Concept verslag Raadsvergadering 26 maart 2024

directeur van Scheveningen en als directeur groenvoorziening. Als wethouder groen had Wouter van Putten de missie om groen als dragend element van de stedelijke structuur in Rijswijk stevig op de kaart te zetten. Een belangrijke mijlpaal hierin was de vaststelling van het Groen beleidsplan Bomen, Natuur, Recreatie 2010-2020. Met een vooruitziende blik schetste hij hierin de hoofdlijn van ons groenbeleid op een zo logische wijze dat het later prima bleek aan te sluiten op de Stadsvisie voor Rijswijk. Zelfs nu, in geactualiseerde en aangescherpte vorm, is het nog steeds een goede bouwsteen voor onze Omgevingsvisie in wording. De staat van onze groene parels danken we grotendeels aan Wouter van Putten. Ik noem het Rijswijkse bos dat onder zijn aanvoering werd gerevitaliseerd, inclusief de inrichting rond de naald als herinnering aan de vrede van Rijswijk. Hij had daarbij oog voor de historische waarde van het gebied. En bood alle ruimte aan archeologische opgravingen en onderzoek. Daarnaast zijn in zijn periode ook Overvoorde en de Voorde in de landgoederen zone aangepakt en gerevitaliseerd. In 2010 ging hij met pensioen. Bij zijn afscheid werd Wouter van Putten in de pers de groene wethouder van Rijswijk genoemd. Een eretitel die recht deed aan zijn grote inzet voor het groen in onze stad. Ook na zijn pensionering bleef hij zeer actief.

Zo was hij als vrijwilliger actief in het meedenken over groene projecten in binnen- en buitenland. Baak ook in overleg en samen met zijn vrouw Lien die ook een groene achtergrond heeft en de passie voor het groene vakgebied deelt. Daarnaast was Wouter van Putten al sinds 1997 actief bij de Rotary. Na zijn pensionering werd hij benoemd tot gouverneur in onze regio. Treffend vond ik de zin op zijn rouwkaart, “de ware zin van het leven is om bomen te planten waarvan je niet verwacht zelf in de schaduw te kunnen zitten”. Inspirerend voor ons als gemeentebestuur om toekomstbestendig besluiten te nemen. Oog te blijven houden voor generaties na ons. Namens ons gemeentebestuur wens ik zijn vrouw Lien, kinderen, kleinkinderen, familie en vrienden veel sterkte bij het verwerken van hun verlies. Tijdens de uitvaart was ik ook onder de indruk van de liefdevolle wijze waarop de kinderen over hun vader spraken. Wil u vragen om een kort moment van stilte in acht te nemen ter nagedachtenis aan Wouter van Putten. Dan gaan wij door naar de mededelingen. Bericht van verhindering hebben wij ontvangen van de heer Van ‘t Eind, en wij hebben bericht ontvangen dat mevrouw Van der Weij iets later zal aanwezig zal zijn. Dan gaan wij over tot strekking van het stemmingsnummer. Dat is nummer 24. Die zal u zo bekendmaken. Dan gaan we over tot de leden van de bureau van stemopneming.

Als voorzitter stel ik voor mevrouw Harmsen en als leden de heer Kruger en mevrouw Koegler. Dan gaan wij door naar de volgende mededelingen en die zijn van het college. Ik geef graag het woord aan wethouder Bentvelzen voor de mededeling. Mevrouw Bentvelzen: Ja voorzitter, dank. Jullie zijn gewend als ik een mededeling ga doen dat het geld kost. Maar dat is dit keer niet het geval. Maar ik heb wel afspraken met jullie als Raad en daarmee ook afspraken met mijn collega's in Den Haag. En misschien dat jullie dan nog wel weten waar het over gaat. Ik ben afgelopen vrijdagmiddag heb ik contact gehad met gemeente Den Haag, die momenteel 24 kamers huren in de Grand Winston voor dakloze gezinnen. Die zijn daar opgevangen en dat zal met een ingroeipad richting 1 mei in totaliteit 60 kamers gaan worden. Wij hebben daar, ik en de burgemeester van Rijswijk mevrouw Sahin, hebben daar de politie van op de hoogte gesteld in Rijswijk. Dus die weten daarvan. En de rest van de begeleiding et cetera ligt in het Haagse. Voorzitter, ik heb me daarbij aan de afspraak gehouden en ik moet daarbij zeggen, Den Haag ook aan haar informatieplicht. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Bentvelzen. Dan geef ik graag voor een volgende mededeling het woord aan wethouder Van Malsen. De heer Van Malsen: Dank u wel, voorzitter. Ik wil graag een korte mededeling doen over ons flexwoonproject aan de Bordewijkstraat.

Ook wel fase twee genoemd in het flexwoondossier. Vorige Pagina 2 van 38

Concept verslag Raadsvergadering 26 maart 2024

week hebben we definitief te horen gekregen dat er enige vertraging opgelopen is, in de oplevering hiervan. En dat betekent dat er geen directe aansluiting meer is tussen fase één aan het Hof van Elsenburg en fase twee aan de Bordewijkstraat. En voor een aantal statushouders die in eerste instantie door zouden verhuizen vanuit het Hof van Elsenburg naar de Bordewijkstraat, betekent dat we die nu in de reguliere voorraad moeten huisvesten. In totaal gaat het om zo'n 24 mensen en de flexwoningen die op deze manier weer vrijkomen, die zijn dan wel weer beschikbaar voor onder andere Rijswijkse spoedzoekers. Er is ook een crisisteam opgezet. In samenwerking met de corporaties en de eigenaar van het pand gaan wij als gemeente de komende tijd op zoek naar manieren om die vertraging zoveel mogelijk in te lopen. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, wethouder van Malsen voor uw mededeling. Trekking stemmingsnummer dat is nummer 24. Dat is mevrouw Van Schie. Mochten we tot een hoofdelijke stemming overgaan. Dan gaan wij door met iets leuks. U heeft op uw tafel een mooie heerlijke gevulde koek en dat is van de heer Van der Veer, die vandaag jarig is. Die viert zijn verjaardag tijdens de raadsvergadering en het is ook een bijzondere verjaardag want hij is vandaag 60 jaar geworden. En namens ons allen feliciteer ik u van harte met uw verjaardag.

Wens ik u nog vele gezonde mooie jaren en wil ik iets ongebruikelijks doen, wil ik een kort gedicht aan uw voordragen. Het is van Toon Hermans; ‘Vandaag is de dag, hij komt maar één keer, morgen dan is het vandaag al niet meer. Niet zeuren, geniet van het leven. Het mag, maar doe het vandaag, want vandaag is de dag’. Van harte gefeliciteerd. 60 word je ook toch? Dat is toch bijzonder mijlpaal.

2. Spreekrecht burgers De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 2; spreekrecht burgers. Er hebben zich geen insprekers gemeld voor deze vergadering. Hopelijk bij de volgende raadsvergadering wel. We gaan ook binnenkort starten met de gasten van de Raad. En in mei, dus dan hopen we ook op die manier meer inwoners van Rijswijk te betrekken bij de Rijswijkse politiek.

3. Vaststelling agenda De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 3; vaststelling van de agenda. Er is een motie vreemd aan de orde van de dag ingediend en, dat gaat over de kosten en effect van de jeugdzorg. Ik stel voor aan u, Raad, om dat als agendapunt acht te behandelen. Kunt u daarmee instemmen? Dan hebben we dat ook, aldus besloten. 4. Vragen van de raad De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 5; vaststelling van het verslag van 27 februari. O nee, wacht even. We gaan eerst naar agendapunt 4; de vragen van de Raad. Excuses, en daarvoor heeft Rijswijks Belang vragen ingediend en ik geef graag het woord aan de heer Weterings. De heer Weterings: Dank voorzitter. Inderdaad, Rijswijks Belang heeft vragen ingediend over de herinrichting van de Rembrandtkade. Laat u beginnen om u te complementeren met het prima opgezette traject via samen.rijswijk.nl, zijn belanghebbende betrokken bij de herinrichting van de Rembrandtkade via diverse participatiestappen één tot punt zes was zo goed te volgen welke stappen er zijn doorlopen tussen de gemeente en de belanghebbende, tussen bewoners. Inmiddels is Pagina 3 van 38

Concept verslag Raadsvergadering 26 maart 2024

dat participatietraject in fase zeven beland. In onze fractie heeft in ieder geval de volgende vragen: Loopt de uitvoering volgens planning? Zijn de genomen veiligheidsmaatregelen voldoende gebleken? Wie controleert de waarborging van deze maatregelen? De uitvoerder gaf in een persoonlijk gesprek aan, behoorlijke hinder te ondervinden, omdat de opdrachtgever, dus u gemeente Rijswijk, ervoor heeft gekozen om de Rembrandtkade niet af te sluiten voor verkeer. Want verkeerscirculatie zou hierdoor anders worden in de wijk en dat was onwenselijk, omdat veel straten geldt een eenrichtingsverkeer. Onze vraag, onze vervolgvragen zijn nu slalommende fietsende kinderen die naar school gaan of uit school komen tussen de werkzaamheden door de waar de straat volledig openligt en dat dus gas en de komende weken ook waterleidingen blootliggen. Ook het autoverkeer belemmert de uitvoering van de medewerkers ter plaatse, want het zorgt voor elke auto die langsrijdt, worden werkzaamheden tijdelijk stilgelegd. Voor de veiligheid van de uitvoerders moet al heel goed worden opgelet en onze vraag is.

Is het wel wenselijk? U zit nu in uitvoeringsfase één van zes en onze vraag is; Bent u bereid om als verantwoordelijke opdrachtgever met de opdrachtnemers, de uitvoerders hier nog eens een keer goed naar te kijken en waar mogelijk is overwegen om toch een omleiding te organiseren en of de weg af te sluiten, en afweging voor de veiligheid van de werklui, het loop en fietsverkeer? Als dat blijkt verkeerstechnisch echt onmogelijk te zijn, onderweg afsluiten voor verkeer, bent u dan bereid om extra toezicht in te zetten? Dat was het voorzitter, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, de heer Weterings. Dan geef ik graag dat woord aan wethouder Wit voor de beantwoording van uw vragen. Mijnheer Wit. De heer Wit: Ja, dank u wel voorzitter. Dank ook voor de vragen en in dit geval over de opbreken van de stoep. In eerste instantie, de Rembrandtkade is een project wat inderdaad al een tijdje geleden is ingezet, inderdaad wat u zegt, een uitgebreid traject participatie. Tot aan dit weekend waren de nutsbedrijven bezig om daar nog voorbereidende werkzaamheden te treffen, dus het aanpassen van gasleidingen et cetera. En die nutsbedrijven die werken in principe op hun eigen vanuit hun eigen rooster en dienen ook hun eigen veiligheid daarin te creëren. En de veiligheidsmaatregelen zoals u al aangaf waren op dat moment niet voldoende.

We hebben ook de aannemer van de nutsbedrijven hierop aangesproken en verzocht om extra toezicht te houden op de verkeersveiligheid tijdens de werkzaamheden. Gisteren zijn wij gestart met de werkzaamheden van de herinrichting van de straat van de Rembrandtkade. In eerste instantie de fase één, aan de kant de oostzijde en daar hebben we de weg afgesloten volledig. Is ook volledig opengebroken. Dus een om rijregeling voor alle omwonenden is daarmee ook van kracht. Dus we hebben nu de regie over ons eigen project en zullen we daar ook op de wijze zoals wij gewend zijn met de aannemer over communiceren en de veiligheid waarborgen. Dus de vraag is of het wenselijk is dat er mensen tussendoor fietsen? Ja, die wordt daarmee direct beantwoord want ja het is niet wenselijk dat bij onze werkzaamheden mensen dus door fietsen of wandelen. Maar het is momenteel ook in principe niet mogelijk, de weg is afgesloten voor alle verkeer. U stelt nog de vraag, ja, bent u bereid om extra in te zetten op toezicht? In principe met de werkzaamheden die we nu uitvoeren is er toezicht aanwezig zoals wij gewend zijn. De combinatie van eerst nuts en daarna de weg opbreken. Heeft wat voor, in geval van de vragen, voor wat verwarring veroorzaakt. Maar hiermee denk ik dat wij een goede, veilig project hebben. Dank u voorzitter.

De voorzitter: Dank u wel, wethouder Wit, voor de beantwoording van de vragen van Rijswijks Belang. Ik kijk even naar de heer Weterings. Zijn uw vragen beantwoord? De heer Weterings: Ja voldoende, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik zie dat de heer Braam een aanvullende vraag heeft over dit onderwerp. Pagina 4 van 38

Concept verslag Raadsvergadering 26 maart 2024

De heer Braam: Ja, een aanvullende vraag. Ik ben in ieder geval blij dat op een of andere wijs vanuit het project goed wordt toegezien op het reilen en zeilen van het verkeer. Ik moet wel constateren, notabene dus nu de laatste twee dagen, dat door de Kerklaan en een gigantische hoeveelheid verkeer tegen de richting in, in de richting van de Lindenlaan rijdt. En dat is dus serieus een stoorzender daar. Behoorlijk wat verkeer, als het goed is zie je wat boze gezichten tot nu toe. Dus ik hoop dat het niet leidt tot uiteindelijk botsingen en dergelijke. Maar ik denk dat het een keer handig is om daar op enig moment even op toe te laten zien. De voorzitter: En wat is uw vraag de heer Braam? De heer Braam: Het lijkt me handig om daar op enig moment op toe te zien. Vindt u dat ook wethouder? De voorzitter: De heer Wit. De heer Wit: Ja, dank u wel voorzitter. Ja, de heer Braam. Ik heb dit zelf ook geconstateerd toen ik erlangs fietste dat iemand dacht eventjes de Eikenlaan in te kunnen. Dat is ook niet de bedoeling daar, dus we zullen daar extra toezicht, in ieder geval even naar kijken de komende periode. Ik was al van plan om dat ook bij handhaving te melden, maar het is inderdaad een situatie die nu voor wat ongewenste ontwikkelingen zorgt. De voorzitter: Dank u wel de heer Wit.

5. Vaststelling verslag 27 februari 2024 De voorzitter: Dan stel ik voor dat we doorgaan naar het volgende agendapunt. En dat is het vaststellen van het verslag van 27 februari 2024. Heeft iemand een opmerking op het verslag? Dat is niet het geval. Dan is het verslag daarmee vastgesteld.

6. Raadsvoorstel Verordening participatie en uitdaagrecht gemeente Rijswijk 2024 (RV 24003) (Verordening is aangepast) 6.a Motie - Rijswijks Stadspanel (GL PvdA PG&R) (Niet in stemming gebracht) 6.b Raadsvoorstel Verordening participatie en uitdaagrecht gemeente Rijswijk 2024 (RV 24003) De voorzitter: Dan gaan wij door naar het allereerste bespreekstuk van de agenda. Het raadsvoorstel Verordening participatie en uitdaagrecht gemeente Rijswijk 2024. En daarvoor geef ik als eerste het woord aan de heer Smith van GroenLinks. De heer Smith: Dank u wel voorzitter. Ik neem aan dat het over de motie gaat of over het raadsvoorstel? De voorzitter: U mag zich natuurlijk beperken tot de motie, want dit is wel een onderwerp. Ik was zelf ook aanwezig bij de forum Samenleving. Uitgebreid besproken. Dus ik zou u uitnodigen om te beperken tot de motie, tenzij u iets nieuws aan te vullen hebt. Pagina 5 van 38

Concept verslag Raadsvergadering 26 maart 2024

De heer Smith: U haalt me de woorden uit de mond, uitgebreid. Ik zal het beknopt houden. Dank voorzitter en dank wethouder voor de beantwoording van de schriftelijke vragen. Voorzitter, zoals GroenLinks in het laatste vorm uitgebreid is ingegaan in het belangen van een goed participatiebeleid in een groeiende stad. Zullen we met de inbreng van deze motie Rijswijk stadspanel proberen hiermee de gestalte te geven. En ik vind het zeer prettig dat de vele kritische vragen en kanttekeningen van mijn Raadscollega's hebben geleid het uiteindelijke dictum van deze motie. Daarvoor ondertussen op mijn derde dank. Ter overweging van uw beslissing om deze motie wel of niet te steunen, tegen collega's, licht ik hem graag nog even toe. GroenLinks Rijswijk denkt dat een instrument, zoals het voorgestelde stadspanel, mede vorm kan geven aan de ontwikkeling van het nieuwe participatiebeleid. Dit in navolging op de 159 Nederlandse gemeenten, bijna de helft, die deze vorm van democratie aan de voorkant al in een gemeentelijk bestuur hebben opgenomen. Daar Rijswijk een goeie ambitie heeft, en wij de 60.000e inwoners binnenkort kunnen verwelkomen, is het van nog meer belang om de stem en mening van iedere individuele burger tot het recht te doen komen. En ik zal de motie ook voor de kijkers thuis, de volgers thuis, nog even voorlezen en ik zal beperken tot de eerste twee constateringen.

De eerste twee overwegingen voordat ik naar het dictum ga. De gemeenteraad van Rijswijk in vergadering bijeen 26 maart 2024 constaterende dat iedereen in Rijswijk mee moet kunnen participeren naar vermogen en binnen de gestelde wettelijke kaders. Het college met de verordening participatie en uitdaagrecht gemeente Rijswijk 2024, een gewogen voorstel heeft liggen welke verder uitgewerkt zal worden in een beleidsplan, et cetera, et cetera. Overwegende dat Rijswijk een groeiende gemeente is met veel ontwikkelingen op de korte en lange termijn. Het daardoor belangrijk is dat de inwoners van Rijswijk mee kunnen blijven praten en denken met onder andere wijkprojecten en stadsprojecten. Et cetera, et cetera. Verzoekt het college om, te onderzoeken of een Rijswijks stadspanel als instrument van het nieuwe participatiebeleid inhoudelijk, organisatorisch en financieel ingevoerd zou kunnen worden. En via een vooronderzoek te peilen of onder de inwoners van Rijswijk behoefte is aan een stadspanel. En in het onderzoek ook de volgende richtinggevende onderzoeksvragen mee te nemen. Is het mogelijk het instrument Rijswijks stadspanel op te nemen in de bestaande digitale structuur van de site samen.rijswijk.nl? Op welke wijze kan het panel zo representatief mogelijk samengesteld worden? En deze uitkomsten van dit onderzoek aan de Raad voor te leggen uiterlijk in Q4 2024.

En gaat over op de orde van de dag namens GroenLinks, PvdA en partij van Gelijkheid en Rechtvaardigheid. Een korte aantekeningen bij dictum. De eerste twee punten; ‘een haalbaarheidsonderzoek leiden naar een theoretisch model’ en ‘een behoefteonderzoek onder de inwoners’, zijn eigenlijk evenwaardig wat besluitvorming betreft. De bijdragen vanuit het panel zijn voedend voor de beleidsmakers en daardoor mede vormend. En ja, een financiële dekking ontbreekt hier, omdat het sterk afhangt van op welke wijze het college aan deze motie gestalte gaat geven. Vandaar deze onderzoeksmotie naar onder andere haalbaarheid. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, de heer Smith. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Van Nunen van de Partij van de Arbeid. Als u dat wenst uiteraard. Mevrouw Van Nunen: Voorzitter dank. Ik kan kort zijn. Mijn fractie is tevreden over de nieuwe participatieverordening die voorligt. En zoals ik in het forum zei is het proces om tot dit document te komen transparant geweest met de inbreng van onze inwoners en ons als raadsleden. En verbeteringen van technisch inhoudelijk aard, zoals in het forum gemaakt, zijn inmiddels ingepast. Maar nu moet het document in de praktijk uitgevoerd worden. En dat met de vaste waarde van Rijswijk. Groen, een leefbare, veilige en schoon omgeving als anker en uitgangspunten.

Zoals ook de wethouder zei in zijn eerste termijn in het forum. Duidelijke kaders en communicatie over het vertrekpunt van participatie en de weging van de uitkomst en de besluitvorming in de fase erna zijn een randvoorwaarde zoals ik ook in het forum zei om frustraties en teleurstelling bij de evaluatie te Pagina 6 van 38

Concept verslag Raadsvergadering 26 maart 2024

voorkomen. Hier kan wat ons betreft niet genoeg aandacht voor zijn. PvdA kijkt ernaar uit om met deze nieuwe verordening nu in de praktijk te gaan werken en heeft er alle vertrouwen in dat we met dit instrument een mooie stap vooruitzetten in ons Rijswijkse lokale democratie. En zoals bekend hebben wij meegetekend met de motie van GroenLinks en de uitleg is al gegeven door de heer Smith. Dank u voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw van Nunen. Dan geef ik graag het woord aan de heer El Majjaoui van de partij voor Gelijkheid en Rechtvaardigheid. De heer El Majjaoui: Dank u voorzitter voor het woord. Met dit voor raadsvoorstel wordt beoogd versterking van de participatie als ook de betrokkenheid van onze inwoners aan de ondernemers te vergroten. Hiermee kan een participatiebeleid worden opgesteld waar de inwoners niet enkel een zienswijze of een klacht kunnen indienen, maar ook meer mee kunnen beslissen en een rol kunnen vervullen, gepaard gaan met de nodige verantwoordelijkheden. Een mooie democratische ontwikkeling, moet ik zeggen voorzitter. Daarom hebben wij ook de Motie – Rijswijks Stadspanel medeondertekend om te onderzoeken of een stadspanel voor onze gemeente ook geïmplementeerd kan worden. Veel gemeentes hebben al zou een instrument waarbij invulling gegeven wordt aan een krachtiger en laagdrempelige participatie.

Immers moet het toegankelijk zijn voor alle inwoners, ongeacht wie je bent. Dank voorzitter. De voorzitter: Dank u wel de heer El Majjaoui. Dan geef ik graag het woord aan de heer Veerman van D66. De heer Veerman: Dank u wel voorzitter. We hebben inderdaad het panel in het forum al overgesproken, over het stadspanel. Ik heb over de motie heb ik ieder geval nog twee vragen. En dat is onder andere wat van mij niet helemaal duidelijk werd of ons niet duidelijk werd. Is voor hoe lang mensen dan zitting kunnen hebben in het panel? Misschien is dat in de uitwerking, maar misschien kan het meegenomen worden. Heeft wel de moties die aangeboden worden. En ook het voorstel om aselect te loten om ook een goede afspiegeling te krijgen van de mensen vanuit Rijswijk die mee kunnen doen hierin en dat je dan daarmee ook niemand tekortdoet. Ik heb nog wel een aantal vragen aan de wethouder, want wij hebben er heel uitgebreid over gesproken. En ik hoor nu moties voorbijkomen of een motie voorbijkomen waar ik een aantal dingen nog wel mis. Die zijn ook niet zo in deze motie te fietsen volgens mij. Wat eigenlijk naast de participatie via een stadspanel zoals het heet, wat andere mogelijkheden zijn om burgers proactief bij participatie te betrekken. Zoals we dat ook in het forum ook al over hebben gesproken.

Hoe hij dat ziet en waar hij dan aan denkt naast dit stadspanel? En als mensen zelf een idee hebben, dat was ook even de vraag die we hadden, om mee te participeren op de participatieladder. Wat dan de mogelijkheden naast zo'n stadspanel zijn ook mee te kunnen participeren in Rijswijk? Ik neem bijvoorbeeld de jeugdambassadeurs, die kunnen bijvoorbeeld iets in kunnen brengen vanuit jeugd of jongeren die zijn nu niet betrokken in het stadspanel. Volgens mij moet je dan 18 jaar of ouder zijn dus die doen we misschien tekort. En het voorstel van de communicatie daar wil ik de wethouder ook vragen of hij daar iets mee gaat doen want ik heb dat nadrukkelijk gezegd, van dit is een mooi startpunt om communicatie in het kader van participatie onder de aantal bij de burgers te brengen. Laten we dat dan ook een soort feestje uiting geven op de lokale diverse mediakanalen die hier zijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel meneer Veerman. Dan geef ik graag het woord aan de heer Loof van de VVD. De heer Loof: Ja, dank voorzitter en ook nogmaals dank aan de wethouder voor het voorstel en voor de beantwoording van de schriftelijke vragen. Naar aanleiding daarvan hebben we inhoudelijk geen vragen meer. Wel nog een paar opmerkingen, namelijk het hameren op de communicatie. Daardoor Pagina 7 van 38

Concept verslag Raadsvergadering 26 maart 2024

valt of staat een participatieproject, dus nogmaals de oproep om daar heel scherp op te zitten en goed te zorgen dat die communicatie naar inwoners helder en duidelijk is. Het is goed om te zien dat in het voorstel ook het primaat van de Raad voorop blijft staan en dat wij uiteindelijk de ook politieke afweging moeten gaan maken bij een voorstel. En tot slot nog de opmerking ook naar onszelf eigenlijk, dat wanneer na zo'n participatieproject bewoners toch hun recht uitoefenen om alsnog naar de rechter te gaan omdat ze het niet mee eens zijn. De oproep omdat wij ook onze eigen rol daarin respecteren en dan terughoudend zijn en ons niet gaan bemoeien met de inhoud van zo’n procedure, of dat gaan gebruiken om een makkelijke manier te gaan roepen “De gemeente heeft het dus fout gedaan.” Op dat moment kan de rechter bepalen of dat ook daadwerkelijk zo is. Dat in het kader van de verhouding tussen gehoord zijn en gelijk krijgen dat dat niet altijd hetzelfde is. Tot slot zou ik ook nog even wat zeggen over de motie. Voorzitter, die zullen wij als VVD niet steunen. Ten eerste omdat we Samen Rijswijk al hebben. Wij zien niet echt hoe dit daarop aanvult.

Mits een duidelijke dekking voor de onderzoeken, en het roept ook wat ons betreft op tot iets wat we met deze participatieverordening juist niet willen, namelijk een hele duidelijke representatieve afspiegeling van de Rijswijkse samenleving en niet usual suspects. En een panel waar iedereen, zoals in de overwegingen staat, zelf lid van kan worden neigt daar juist wel naar. Want ik denk dat we allemaal wel het gevoel hebben dat daar juiste mensen lid van gaan worden die ons, die de wethouders, die de gemeente al prima kunnen vinden. Het is dus een gemiste kans dat de motie niet juist aandacht geeft aan de groepen die dat juist niet lukt. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel de heer Loof. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Van Schie van het CDA. Mevrouw Van Schie: Dank u wel mevrouw de voorzitter. Wij gaan akkoord, CDA fractie gaat akkoord, met de Verordening Participatie en Uitdaagrecht gemeente. Waarom? Wij vinden dat inwoners ook mee moeten kunnen denken en praten of oplossingen in hun directe leefomgeving of inbreng kunnen leveren aan beleidsnota’s. Daarom steunt de CDA de fractie de verordening.

In volwassen democratisch bestel zijn de instrumenten inwonersparticipatie inspraak overheidsparticipatie en uitdaagrecht, dat is allemaal geregeld in deze verordening, goede instrumenten om de burgers te betrekken bij de besluitvorming van de gemeente en bij het uitdaagrecht zelfs medeverantwoordelijk te maken. Burgers worden daardoor rechtstreeks betrokken bij het vormgeven van een mooi en veilig Rijswijk in een transparant proces in een vroeg stadium van de besluitvorming. Dit draagt bij aan de sociale cohesie en vergroot het wij gevoel in Rijswijk. Waarde waar het CDA voor staat. In deze verordening blijft integrale eindafweging bij de gemeenteraad liggen. Ik heb in het forum ook al gezegd dat wij dat heel belangrijk vinden, omdat het de grondwettelijke taak van de Raad is om alle lokale belangen te toetsen en af te wegen. Het CDA is tegen de motie Rijswijk Stadspanels. Niemand ziet, met weer een mogelijkheid, door de bomen het bos. Er zijn met de participatieverordening op dit moment voldoende participatiemogelijkheden voor de burger. We vinden het ook relevant de opgewekte verwachtingen bij zo'n stadspanel. Meepraten is immers nog niet meebeslissen. De motie zegt daar niets over, maar het vertrouwen van de burger kan worden geschaad als er niets gebeurt met zijn of haar inbreng. En nog even reagerend op wat de heer Smith zei.

Welke burger kan het verschil maken, bijvoorbeeld tussen voedend en vormend, snappen de burgers dat? We hebben nog één vraag en dat is naar de representativiteit van de participatie. Is dat echt goed te realiseren als met deze verordening gewerkt gaat worden? Dank u wel mevrouw de voorzitter. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Van Schie. Dan geef ik graag het woord aan de heer Van Dam van Wij. Rijswijk. De heer Van Dam: Ja, dank voorzitter. De participatie verordening die is een mooie stap in de juiste richting. Het geeft de inwoners het idee hoe ze kunnen meedenken, maar ook vooral over hoe ze Pagina 8 van 38

Concept verslag Raadsvergadering 26 maart 2024

kunnen straks meebeslissen in onze in hun wijk of buurt. Dn daarmee kunnen mensen echt impact hebben op hun eigen leefomgeving, en tegelijkertijd geeft ons denk ik ook als Raad een paar goeie handvaten hoe wij dan om moeten gaan met participerende inwoners. Wij vinden dat vanuit Wij. Rijswijk onwijs belangrijk. We zijn vijf jaar geleden zijn we begonnen vanuit het idee dat het anders kon en daar speelde participatie een ontzettend grote rol in. Maar wel erkennen we dat dit stuk deze verordening alleen nog de spelregels omhelst. Hoe wij omgaan met participatie en hoe we daadwerkelijk omgaan met het meedenken en beslissen. Dat wordt dan straks in een participatie beleid bepaald. Ook een heel belangrijk stuk; de wethouder gaf in het forum aan van; geef ons paar pointers, hoe wij dat participatie beleid aan kunnen opstellen. Nou, daar zou ik dan heel graag even op in willen gaan. Ik heb vier punten die, waarvan ik hoop van dat die straks worden meegenomen en dat we die straks ook terugzien in dat beleid. Een is verhoogde ambitie voor participatie in Rijswijk. De inspraak mag wat ons betreft naar een hoger niveau, van meedenken naar meebeslissen. Twee; zorg dat het niveau van participatie onze participatie ladder vooraf aan elk project bepaald wordt.

Drie; zorg dat jongeren en kinderen een duidelijke stem hebben en vier; zorg voor een goede en duidelijke beschrijving voor iedere Rijswijker over hoe we omgaan met participatie. En dat laatste punt, dat is door mijn collega's al gezegd. Ik hoorde het de heer Loof zeggen, ik hoorde de heer Veerman het net al zeggen. Maar een participatie begint bij heldere communicatie. Voor ons als Raad biedt deze verordening en straks een participatie beleid, een hele goede houvast over hoe wij om moeten gaan met die participerende mensen. Maar zo'n inwoner die kijkt niet naar een beleidsstuk en die kijkt ook zeker niet naar een verordening. En daarom wil ik de wethouder vragen om de volgende punten mee te nemen. En of die misschien een toezegging kan geven op die communicatie. Kunt u wellicht kijken of op het internet het mogelijk is om een duidelijk in beeld te brengen voor die inwoner wat de middelen voor overheidsparticipatie of inwonerparticipatie zijn? Kunt u op die pagina omschrijven wat de kaders dan zijn voor die inwoners en hoe die daar dan mee om moet gaan? En kunt u beschrijven op de pagina hoe die inwoner dan vervolgens gebruik kan maken van die middelen? Ik denk dat dat onwijs belangrijk is ook om misverstanden omtrent de middelen die nu omschreven staan in de verordening te voorkomen. En daarbij wil ik het laten voor de eerste termijn.

De voorzitter: Dank u wel de heer Van Dam. Dan geef ik graag nu het woord aan mevrouw Kames van Rijswijks Belang. Mevrouw Kames: Dank u wel voorzitter. We kunnen ons vinden in het raadsvoorstel. Het is uitvoerig besproken in het forum en daarom beperken we ons tot de motie. Wij zullen de motie niet steunen, omdat Rijswijks Belang van mening is dat er al genoeg platformen zijn en mensen kiezen ook een bepaalde partij om zich te laten vertegenwoordigen in de Raad. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Kames. Dan geef ik het woord aan mevrouw Harmsen van ChristenUnie. Mevrouw Harmsen: Dank u wel voorzitter, dank u wel wethouder, voor het raadsvoorstel. Zijn we blij mee, het raadsvoorstel maakt een goed onderscheid tussen meebeslissen en meedenken. En voor de vraag van de adviezen voor beleid rondom participatie willen ook vooral dat benaderen dat in de communicatie van Participatietrajecten heel goed vooraf al aan burgers wordt duidelijk gemaakt of zij bij een bepaald besluit aan het meedenken zullen zijn of kunnen meebeslissen. Dit om teleurstelling vooraf eigenlijk al in te perken. En we zijn ook blij dat het de participatie ladder ook dat onderscheid helder maakt. Wij in de Raad beslissen, wij maken politieke besluiten, maar soms kunnen burgers in heel veel dingen ook meebeslissen en waar het kan, moeten ze dat ook zeker doen.

Dan over de motie; ik sluit me graag aan bij wat er eerder is gezegd door de VVD. Ik vind het een overbodig instrument. We hebben al Samen Rijswijk. De enkele krent uit de pap uit het Pagina 9 van 38

Concept verslag Raadsvergadering 26 maart 2024

stadspanel zou nog in het bestaande platform prima kunnen gebruiken. De wethouder is daar vrij in, volgens mij. En het lijkt erop om als we nog een stadspanel optuigen. Ik vind dat overbodig en ook een beetje ge-micro manage, want we hebben al Samen Rijswijk, dus waarom nog een panel erbij? En zoals ook de VVD al eerder zei; bij een stadspanel waar je een paar jaar lid van bent, dan gaan de usual suspects zich roeren, terwijl het andere platform dat gevaar minder heeft. Nog een ander punt over participatie. We hebben gezien dat participatie is georganiseerd vanuit de gemeente, maar er ook soms wel onderzoeken zijn vanuit eigen partijen, lokale partijen, en op mijn eigen partij zouden kunnen doen, dat zij ook komen met een soort van Participatietraject of onderzoeken. En ik roep eigenlijk gewoon de Raad op ook om hun eigen vormen van participatie ook altijd onder de loep te nemen. Wie zitten er precies mee te participeren? Zijn dat de autorijders? Maar denk ook aan de jeugdige fietsers. Daarbij wil ik het graag laten, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Harmsen. Dan geef ik het woord aan de heer Nunnikhoven van Beter voor Rijswijk. De heer Nunnikhoven: Dank u wel, voorzitter. Ik wil eerst de wethouder bedanken en de ambtenaren voor de beantwoording in het forum, dus al veel gezegd. Ik sluit me ook aan bij een aantal collega's.

Ik denk dat het stuk goed in elkaar zit en dat er al genoeg commissies zijn. En wat de heer van Dam zei, als het iets wordt uitgebreid, dan denk ik dat we allemaal blij kunnen zijn. Want als, over de motie vragen we ons dan af hoe de verdeling dan geregeld gaat worden. Stel, dat vraag ik dan aan de indieners, stel dat er mensen zich aanbieden alleen van een bepaalde soort groep of achterban, dan heb je nog niet echt een participatie groep. Dat waren wij nu. Dat was de eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel de heer Nunnikhoven, zijn we aan het einde van de eerste termijn van uw Raad. Dan geef ik graag het woord aan wethouder Van de Laar, die naar de binnen kring- u mag hierbinnen zitten. Ik geef graag het woord aan wethouder Van de Laar. De heer Van de Laar: Voorzitter, dank u wel. Fijn om in uw binnenring te mogen zitten. Bedankt voor al uw vragen of een in ieder geval vooral veel inzichten in de eerste termijn, ook dank voor de complimenten die u geeft voor het proces ook in het forum. Dat wil ik hier dan toch nog even herhalen. Alle mensen die erbij betrokken zijn, ook in de werksessies die uw Raad zelf heeft gehad met onder andere het bureau die dat begeleid heeft heel erg mooi. De vragen. Dan begin ik van achter naar voor, want dat is het makkelijkste.

Er waren geen vragen van de laatste drie insprekers, maar wel hartelijk dank voor de inzichten die u heeft gegeven hoe naar participatie toekijkt. En dan kom ik al snel uit bij Wij Rijswijk en dan wil ik een ruimhartige toezegging doen. U vraagt onduidelijkheid over het instrumentarium wat er ter beschikking is, met name voor inwoners. Ons eigen instrumentarium is ons hopelijk bekend en moeten we in tegen ook aan werken overigens dat iedereen dat helder voor ogen heeft wat er allemaal mogelijk is, hoe we dat inzetten. Dat wordt ook echt onderdeel van het participatie beleid trouwens. Daar zit echt op een heel concreet niveau omschreven wat een stappenplan is op een moment dat je gaat participeren voor de eigen medewerkers. Daar kunt u dus over meedenken op moment dat dat, want dat wordt ook met uw Raad vastgesteld. Maar voor de inwoners moet het Wij Rijswijk ook helder zijn. Moet even denken om wat voor vorm dan nog gaan doen maar het ligt heel erg voor de hand omdat apart op Samen Rijswijk duidelijk neer te zetten. Dus dan gaat het over de instrumenten en over hoe je dat dan als inwoner allemaal kunt doen. En middelen. U heeft ook vier punten, geeft u aan. Ik zal dat ter overweging meenemen. U zegt, dat klinkt op zich wel mooi: ‘’Van meedenken naar meebeslissen’’. Maar dat vraag ik toch aan alle eigenlijk om daar goed over na te denken. Maar dat dat moment komt nog.

Dat is de participatie ladder die de heer Veerman ook al aangeeft. Begint een ladder van informatie delen tot meedenken tot zelf meebeslissen. Maar stel dat we dat nou platslaan tot een dakkapel dan zou dat betekenen dat de buren besluiten over uw dakkapel. Ja, ik denk als je dat op Pagina 10 van 38

Concept verslag Raadsvergadering 26 maart 2024

die manier gaat benaderen, dat u denkt; nou ja, meedenken vind ik tot daaraan toe, maar besluiten over of ik een dakkapel en hoe die eruitziet dat mag ik toch wel zelf doen. Is een heel simpel voorbeeld maar dat is in de kern wel wat het is, ook voor grote projecten. De jongeren en kinderen een stem, dat is belangrijk. We zijn aan het kijken of we dat eigenlijk wel onderdeel willen laten zijn van het participatie beleid. Het moet natuurlijk ergens benoemd worden, maar we benoemen ook niet de doelgroepen voor ouderen. En nou ja dat is een glijdende schaal. Welke doelgroepen moet je dan nog allemaal meer gaan benoemen? Misschien moeten we dat als een apart onderdeel zien, omdat we ook zien bij de kinderrechten ambassadeurs. Het gaat daar ook heel erg veel over burgerschap en ontwikkeling van het kind. Het zit heel dicht tegen onderwijs aan, dus we zijn er nog aan het puzzelen of we dat nou een apart iets nemen, want dat verdient het misschien wel of dat we dat onderdeel maken van het participant beleid, maar dan moeten we een antwoord geven waarom alleen jongeren en niet ook nog allerlei doelgroepen. Dat antwoord heb ik op dit moment nog niet. Het CDA; is de representativiteit met deze participatieverordening nu goed geregeld? Nee, dit is een procesomschrijving en het geeft aan hoe wij- we leggen ons regels op eigenlijk hoe we het moeten doen.

Maar de uitvoering daarvan en daarvan is representativiteit misschien wel een van de belangrijkste dingen. Daar moeten we voor onszelf nog een opdracht geven hoe we dat het beste doen. En want we zien dat het bijvoorbeeld nu ook bij de Omgevingsvisie het heel moeilijk is om jongeren te bereiken, maar een bepaalde wijk te bereiken, bepaalde culturele of bi-culturele doelgroepen. Om het zo beetje abstract zeggen. Dus dat is nog echt de vraag die we moeten beantwoorden. Dank voor uw vraag, want het is wel deels de spijker op zijn kop. De VVD, dank voor het deel van uw inzichten over communicatie. Waar de heer Veerman van D66 ook voor pleitte. Zonder goeie communicatie heb je ook geen goeie participatie. Het primaat ligt bij de Raad. Dat is misschien een mooie payoff voor uw eigen campagne. Maar dat begrijp ik, dat deel ik ook. En dan D66 via die communicatie. U vraagt een aantal dingen die ook gaan over de instrumenten. En we hebben een keur aan instrumenten en we moeten afwegen, en dat kunnen we bij het beleid voeren die discussie, wat voor instrumenten willen we, vinden we nou meest nuttig om proactief mensen te benaderen? Ik denk zelf dat wij bijvoorbeeld niet mensen naar ons toe moeten halen, maar dat wij naar mensen toe moeten gaan. Maar dat is een persoonlijk inzicht.

En ja, hoe geven we daar dan aan vorm aan? Een vraag ook bij online participatie kan je van nou, dat is fantastisch. Dan kan je gewoon vanuit je bank, bij wijze van spreken, mee participeren, meedenken op een tijdstip, misschien wel, dat je zelf schikt. Dat zou juist die proactiviteit, die betrokkenheid heel erg kunnen bevorderen, maar voor andere doelgroepen is dat misschien minder het geval. Nou, dat zijn dus allerlei dingen die nog afgewogen moeten worden. En dan heb ik het vooral over het op instrumenten niveau. Participatie ladder wat ik net uitlegde van informatie delen, meedenken tot en met meebeslissen. Wij maken daar geen ladder van, maar we zetten het naast elkaar omdat we geen hiërarchische verhoudingen daartussen willen hebben. Dat komt helemaal terug in het beleid. Dan eindig ik met de, als we dat dan toch over instrumenten hebben, over de motie van GroenLinks het Stadspanel je zou inderdaad kunnen betogen dat er al een Stadpanel is. We hebben nu Samen Rijswijk. Er zijn zo een 2000 mensen nu ingeschreven. Die krijgen dus regelmatig een uitnodiging om met een of ander mee te denken. Zou ook kunnen betogen dat het Stadspanel hier vanavond bij elkaar zit. Namelijk de Raad die bij elkaar zit.

Desalniettemin en dan zijn er allerlei vragen die je moet stellen; wat is nou de verhouding van de Raad richting dat Stadspanel? Als die zich uitspreekt wat voor een, en dat is een hele representatieve groep, wat voor waarde heeft dat dan voor u in de besluitvorming? Het zijn op zich allemaal interessante onderzoeksvragen die we zouden kunnen meenemen in het maken van het participatiebeleid. Dus ik sta daarop zich absoluut sympathiek tegenover. En dat was mijn eerste termijn.

Pagina 11 van 38

Concept verslag Raadsvergadering 26 maart 2024

De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van de Laar, voor het beantwoorden van de vragen in eerste termijn. Ik kijk naar uw Raad en ga de tweede termijn openen en ik begin bij de heer Smith. Ook aan u zijn een aantal vragen gesteld door collega raadsleden. De heer Smith: Ja, dank u wel voorzitter. Dan merk ik een beetje wat een wethouder zich voelt als je alles moet opschrijven en bij moet houden als er gevraagd wordt. Ik wil even ingaan op de vraag van D66; hoelang er zitting zou moeten zijn, in het voorbeeld van Den Haag gaat het om een vrije inschrijving en als er bijvoorbeeld na drie keer niet gereageerd wordt, wordt die automatisch niet meer aangeschreven totdat weer een nieuwe inschrijving komt. Het is dus niet een eeuwigdurende zitting, zijn dus niet eeuwigdurende leden in een panel. Het kan ook afwisselen. De afspiegeling, de representatieve groep, ik denk juist dat een Raad door zijn vrije inschrijving een veel breder draagvlak kan krijgen. En ik snap inderdaad ook niet de 18 jaar grens, want de Jeugdraad is al benoemd. En ik denk dat vanaf 12 jaar gewoon een inschrijving kan komen. Ik weet niet waar de heer Veerman de grens van 18 jaar vandaan heeft, maar ben er wel in geïnteresseerd. Verder, even kijken. Het CDA vroeg woedend of vormend of de inwoners dat begrip kunnen onderscheiden. Nou dat moet dus in het hele proces vorm heel duidelijk worden gemaakt.

En dat zat ook in de nota van de participatie. Nee, in de verordening. Er mogen geen valse verwachtingen geschept worden en zeker hier ook niet. Dat heeft alles met communicatie te maken en men weet waar je aan begint. Wat een paar keer door de verschillende partijen genoemd is, is de meerwaarde van een panel boven Samen punt Rijswijk. Ik heb natuurlijk veel gescrold in het panel. Ik heb veel dezelfde mensen inderdaad gezien. De usual suspect ook in Samen Rijswijk. En wat me opviel dat de meeste projecten zijn toch wijk projecten, meestal op wijkniveau, zelfs op straatniveau. En dan worden de direct omwonenden worden daar gevraagd en dan is er een reactie van twee tot 84 deelnemers die dan reageren. Ik zou het fijn vinden als er veel meer deelnemers op stadsniveau zouden mee reageren. Even kijken. Het is niet anoniem. Het Samen punt Rijswijk en dat is wel het stadspanel, dat zou anoniem zijn. Geeft ook een gevoel van; ik kan vrijuit, misschien wel mijn mening zeggen, zonder daarvoor op social media meteen aangepakt te worden. En het gaat mij vanavond om stads thema's. Voelt u zich veilig op straat? Bent u het eens met de Rijswijk? Hoe staat u tegenover de Rijswijkse groeiambitie of even iets actueels? Bijvoorbeeld; waarom zou jij naar het Huis van de Stad willen komen, naast alles wat er nu al is? Zoiets zou je kunnen bevragen en dan heb je de jeugd ook echt mee.

Ik wil denk ik even hier laten. Als slot wil ik toch even zeggen van vanuit Ministerie van Binnenlandse zaken en Koninklijke relaties is het project Democratic challenge opgestart samen met de VNG. En die stimuleren het gebruik van stadspanels, om welke vorm dan ook, juist om een zo goed, groot mogelijke groep mensen te bereiken. De voorzitter: Ik zie dat de heer Van Dam u wil interrumperen. Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Ja, ik heb een vraag want u zegt van, bij samen. Wat is dan de meerwaarde van het stadspanel, bovenop wat we nu al hebben met Samen Rijswijk? Dan zegt hij van; de reikwijdte is eigenlijk te klein. Er doen te weinig mensen mee of te weinig verschillende mensen. Dat is volgens mij het punt. En in het tweede argument was; we willen eigenlijk bredere thema's willen we bevragen. Maar zou u dan niet beter een doorontwikkeling kunnen maken van Samen Rijswijk? Want de mogelijkheden zijn er wel, dan naast Samen Rijswijk weer een nieuw iets opzetten zeg maar. De voorzitter: De heer Smith. De heer Smith: Voorzitter, dank u. Ja, dat is eigenlijk ook wat we in de motie hebben gevraagd. Is het mogelijk om het als een, binnen de infrastructuur van Samen Rijswijk in te voegen? En dat zou een mooi onderzoeksvraag zijn voor de wethouder. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Smith. Wilt u verder gaan met uw twee of was u klaar? Pagina 12 van 38

Concept verslag Raadsvergadering 26 maart 2024

De heer Smith: Als laatste ga ik gelijk even mijn collega van Wij punt Rijswijk in. De vier aangedragen punten, die zouden ook perfect passen trouwens in de structuur van een panel. En ik denk dat we daar wel op een lijn liggen. Dit was het voor de tweede termijn. De voorzitter: Dank u wel, de heer Smith. Dan kijk ik even naar de sprekers volgorde. Is er behoefte aan een tweede termijn vanuit uw Raad mijnheer van Dam, Wij. Rijswijk? De heer Van Dam: Ja, ik wilde in ieder geval nog even hiervan het moment gebruik maken om de wethouder te bedanken voor de toezegging op ons punt over de instrumentarium en de uitleg daarvan, zeker naar de inwoners toe die die gaan participeren. Dus dat is ieder geval hartstikke mooi en dat zien we graag tegemoet in het participatiebeleid. En ja, kijk, ik had nog een vraag, maar die was dan niet voor GroenLinks, maar die was dan eigenlijk voor u, over de motie die is ingediend. Hoe ziet zo'n uitvoering van de motie eruit? Want ik neem aan dat we een aantal ambtenaren dan hierop moeten zetten om dit te gaan onderzoeken. En dat brengt denk ik ook wel weer wat kosten met zich mee, terwijl we het eigenlijk ook onderdeel zou kunnen zijn van de doorzet van dit participatiebeleid dat we toch al moesten maken. Ja, dat was mijn vraag voor de wethouder. De voorzitter: Duidelijke vraag, dank u wel, de heer van Dam.

Dan zag ik een hand van mevrouw Van Schie dacht ik ook, van CDA. Mevrouw Van Schie: Klopt, dank u wel, mevrouw de voorzitter. En ik wil eerst even de wethouder bedanken voor deze heldere verordening. Dat had ik in eerste termijn nog niet gedaan. En ja ik heb nog één opmerking bij de motie. De heer Smith zei net dat hij bijvoorbeeld dingen ging vragen als; voelt u zich veilig op straat? Maar daar, ik denk dat iedereen wel weet wat het antwoord daarop is; misschien om 10 uur wel naar de markt, maar 's avonds niet, of misschien wel helemaal niet. Dus ja, daarvoor vinden wij zo’n stadspanel ook helemaal niet nodig voor de vraag; voelt zich veilig op straat? Dank u wel mevrouw de voorzitter. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Van Schie. Dan zag ik een hand van de heer Veerman van D66. De heer Veerman: Dank u wel, voorzitter en wethouder bedankt voor het beantwoorden van de vragen. Ik zat ooit in de werkgroep Omgevingswet en toen hebben we ooit wel eens een keer over participatie gehad en toen hadden we het ook over participatiebeleid ooit, over een opzetje. Hoe dat eruit zou moeten zien. Dus mijn eerste vraag is van; wanneer kunnen we het participatiebeleid dan verwachten? Met al die mooie instrumenten die we nu allemaal benoemen en die allemaal een plaatsje moeten vinden. En één instrument vind ik wel interessant, die we ook bij de omgevingswet hebben genoemd.

Want iedereen moet mee kunnen doen en daar heb je misschien soms zo'n stadspanel inderdaad niet voor nodig, maar vanuit het kader van de Omgevingswet hebben we toen wel gesteld om iedereen mee te kunnen doen in die participatie. Dat je ook af toe een regisseur zou moeten kunnen benoemen, naar de mensen toe. Wat je wat de wethouder zelf ook aangeeft, mensen kunnen betrekken. En dan moet je dan ook af en toe extra inzet voor plegen om iedereen mee te kunnen doen. Dat lijkt me ook een leuk instrument om dan daaraan toe te voegen in het kader van de Omgevingswet dat je, als een buurt niet bij machte is om een soort regiefunctie te vervullen in het Omgevingswetproces, dat die daar ook bij ondersteund kan worden door ons als gemeente. Door een onafhankelijke partij. En even op de motie. Ik hoorde de heer Van Dam van Wij Rijswijk zeggen van; nou er is een heel mooie motie op zich. Dat vind ik zelf ook op zich wel, maar laten we hem anders verwoorden. Wat zijn de mogelijkheden? En ik hoorde ook de heer Smith zeggen bijvoorbeeld van ja VNG heeft eigenlijk een mooi model. Nou dan zou ik denken van ja, waarom gebruiken we dat model niet? Laten we ons daar van het VNG bij aansluiten. Misschien is dat een mooie optie. Dan hoeven we niet met een stadspanel te werken en deze motie vorm te geven, maar het is natuurlijk aan de wethouder om daarover te oordelen. Dank u wel. Pagina 13 van 38

Concept verslag Raadsvergadering 26 maart 2024

De voorzitter: Dank u wel, de heer Veerman. Kijk ik verder naar uw Raad. Volgens mij kan ik dan de tweede termijn afronden? Of mijnheer Smith, u wilt nog iets aanvullen? De heer Smith: Is het mogelijk om voor de stemming van deze motie even een schorsing aan te vragen? De voorzitter: U mag altijd een schorsingsverzoek doen mijnheer Smith. Ik weet niet of u dat nu wil doen? De heer Smith: Voor de stemming, ja, dus bij deze. De voorzitter: Ja ik wil niet, ik ga. Even wachten, de wethouder, wilt u reageren op de vragen die gesteld zijn in tweede termijn? De heer Van de Laar: Ja, mevrouw de burgemeester. Twee vragen; hoe ziet de uitvoering van de motie eruit? Er zit een aantal dingen gewoon in die motie wat er per definitie mee wordt genomen? Maar hoe ik er zelf naar kijk; Het zijn dus heel veel instrumenten. Ik zou het ook graag willen afwegen versus instrumenten als een burgerberaad of de verbetering van de online en de heer Veerman introduceert een nieuw instrument de participatieregisseur. Nou, zo wil ik dat eigenlijk met elkaar afwegen en daar zou het stadspanel daar één van de instrumenten kunnen doen. We kunnen ook gewoon een hele keur maken aan instrumenten en dan bepalen van welk moment gebruiken we welk instrument. Zo een afweging zal het worden. Dus dat.

Maar het klopt als u zegt, als de insteek is van deze motie; het stadsbeeld moet er komen, dan moet er dan absoluut wel extra tijd en geld worden vrijgemaakt. Maar dat zit ook in het door ontwikkelen van de website natuurlijk. Het is een accent wat u daarin zet. Tweede vraag; beleid, wanneer komt dat? We zijn nu best wel aardig op stoom en ik wil eigenlijk doorpakken voor de zomer en dat naar u toesturen. Ik denk niet dat het dan in de Raad nog, want juli is de begrotingsraad, maar voor de zomer wil ik het af hebben. De voorzitter: Ja, dan zijn we aan het einde gekomen van de tweede termijn vanuit het college. Ik kijk naar u mijnheer Smith, heeft u behoefte aan een schorsing? De heer Smith: Heel graag, vijf minuutjes. De voorzitter: Vijf minuten? Dan gaan we vijf minuten de vergadering schorsen. Ik heropen de vergadering en ik geef graag het woord aan de heer Smith van GroenLinks. De heer Smith: Dank, voorzitter. Was inderdaad een korte onderbreking, maar we zijn er wel uit hoor. Wij gaan de motie inderdaad niet indienen. En de reden daarvoor is dat de wethouder toch een soort van toezegging heeft gedaan om meer mogelijkheden te bekijken. Welke instrumenten opgenomen kunnen worden in de doorontwikkeling van het participatiebeleid. En daar zijn wij sowieso ook tevreden mee. De voorzitter: Dank u wel.

De heer Smith: Sorry, en verder vragen wij dan wel een datum dat de wethouder hiermee naar ons terug kan koppelen. De voorzitter: Dank u wel. Dan is daarmee de motie; Rijswijk Stadsbelang ingetrokken. Die zal geen onderdeel uitmaken van de beraadslagingen.

Stemming De voorzitter: En zo gaan wij over tot het stemmen over het raadsvoorstel. Het raadsvoorstel; Verordening participatie en uitdaagrecht gemeente Rijswijk 2024. Wenst iemand een stemverklaring Pagina 14 van 38

Concept verslag Raadsvergadering 26 maart 2024

af te leggen? Dat is niet het geval. Dan kijk ik naar de rechterzijde. Ja, de stemming is geopend. Met 30 stemmen voor, is het raadsvoorstel unaniem aangenomen. Mooi.

7. Raadsvoorstel Betalen voor inzamelen grofvuil aan huis (RV 24-004) De voorzitter: Dan gaan wij door naar het volgende raadsvoorstel. Het raadsvoorstel; Betalen voor inzamelen grofvuil aan huis. En daarvoor ga ik het woord geven aan de heer Braam van Beter voor Rijswijk. De heer Braam: Voorzitter, dank u wel. Onderwerp waar we in het forum zeer uitgebreid op in zijn gegaan. Vanuit alle partijen zijn er ook best wel wat ideeën zo links en rechts ingebracht. Een ding is ook duidelijk dat als we dit invoeren op de manier zoals het in het voorstel staat, en we dus feitelijk contrair gaan op het voorstel zoals het überhaupt er al ligt, dat het best een hoop geld gaat kosten als op ieder adres willekeurig, dus in feite hebben op verzoek op zouden halen dat het een behoorlijk bedrag zou gaan kosten. Samen met GroenLinks hebben we gekeken van wat zou eventueel een goed werkend alternatief zijn, zodanig dat ieder geval die kosten een fors stuk omlaag zouden kunnen gaan waarbij we ieder als Beter voor Rijswijk nog steeds stellig van mening zijn dat op het moment als we grofvuil gratis het maximaal twee keer dus per jaar gaan ophalen, in de wijken, dat daarmee we verwachten dat de stroom grofvuil gaat afnemen in Rijswijk wat bijgeplaatst wordt en we toch ook de verwachting hebben dat dus de stroom illegale stortingen verder terug zou nemen in tonnen.

Dat geven we in ieder geval wel ook de wethouder mee om dat in het achterhoofd te houden. Maar waar we wel uitkwamen als Beter voor Rijswijk en GroenLinks, van het amendement zoals het hier voorligt. Is dat we een stap moeten kunnen zetten om per wijk twee keer per jaar het vuilnis op te halen. En ik zou me kunnen voorstellen om de kosten te besparen. Dat je dat van zes keer in een jaar feitelijk doet of een half jaar doet per twee wijken. We hebben zo een inschatting gemaakt van dat dan ergens de kosten tussen de vijf en de tienduizend euro zullen gaan liggen per keer. En de kosten die zijn zeker op jaarbasis dan op, of rond, of net boven of net onder de ton. Afhankelijk van ingediend effect waar ik het net al even over heb gehad. Maar die kosten in ieder geval die zullen dan nog wel goed in beeld moeten worden gebracht, maar die zullen zeker, verwachten wij, de helft zijn of misschien zelfs wel minder dan het voorstel zoals het er eerst lag. Het voorstel wat we graag willen doen via het amendement is dus om wel dus in te stemmen met het blijven betaald ophalen van grofvuil als dat apart naast die keer gevraagd wordt. Dus dat handhaven we. Maar daarnaast een nieuwe optie in te roepen. Het wijzigen van het besluit naar het ophalen van grofvuil op vaste dagen, kosteloos inzamelen in de wijk en dat dan uiteraard op vaste dagen te doen per wijk. Twee keer per jaar.

Voorzitter, dat is gewoon grofweg even onze inbreng toch nog graag de reactie van de wethouder op dit voorstel en uiteraard ook de reactie van andere partijen hierop. De voorzitter: Dank u wel, de heer Braam. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Oude Alink van GroenLinks. Mevrouw Oude Alink: Dank u wel, voorzitter. Ja, zoals mijn collega al zegt. De wethouder gaf tijdens het forum aan dat bij de keus tussen het huidige beleid en tweemaal per jaar gratis ophalen, het huidige beleid voortzetten het verstandigste is. Maar aan de andere kant willen wij, net zoals Beter voor Rijswijk, manieren zoeken die mogelijk het bijplaatsen van afval tegengaan. En daarom zijn wij gaan nadenken over een alternatief en wij denken dat we een goeie hebben gevonden. Want met ons amendement kunnen we het ophalen van grofvuil twee keer per jaar gratis aanbieden. Dicht bij mensen thuis voor lagere kosten dan bij gratis afhalen aan huis op afspraak het geval zou zijn. En dat hebben we net al uitgelegd hoe we dat ongeveer gaan doen, hoe we het voor ons zien. Vaste ophaal Pagina 15 van 38

Concept verslag Raadsvergadering 26 maart 2024

dagen per week. Doen we twee van de twaalf weken per ophaaldag. Werken we als het goed is nog efficiënter. Voor de precieze invulling hiervan, ook op wijkniveau. Want ik kan me voorstellen dat het niet overal precies hetzelfde gaat werken. Willen we graag de tijd geven aan het college. Kunnen zij ons informeren over de meest efficiënte manier van ophalen. De kosten van optie C die moeten worden doorberekend binnen de afvalstoffenheffing. Maar wij verwachten echter wel besparingen op het gebied van bij plaatsingen en het verkeerd aanbieden. Het gaat namelijk ook een heel stuk duidelijker worden voor de inwoner. Vanuit het principe de vervuiler betaalt, zou wat ons betreft het bedrag dat je nu hebt voor betalen verhalen, dus op afspraak, wel verhoogd kunnen worden. Zou misschien ook als effect hebben dat we mensen verleiden om eerder voor de vaste ophaal dagen te gaan kiezen en hiermee kunnen we een eventuele kostenstijging wel beter beheersen. Maar hoeveel dit precies moet zijn en welk effect dat heeft, vinden we voor nu op de korte termijn best een lastige vraag. Daar moet het college even in kunnen duiken. Dus ook hierop wachten wij graag de reactie van de wethouder af. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Oude Alink. Dan geef ik het woord aan de heer Oelen van de VVD.

De heer Oelen: Dank, voorzitter, dank college voor het voorstel, dank collega's voor het amendement. Ik zal niks nieuws vertellen voorzitter. Dat lage lasten voor de VVD belangrijk zijn, en daarom hebben we afgelopen jaar ook met succes geschreven voor de verlaging van de afvalstoffenheffing. Nou dat blijven we doen. En we gaan ervan uit dat het college ook streeft naar lage lasten zoals ook afgesproken in het coalitieakkoord. In dat akkoord was ook afgesproken dat er een systeem zou komen van twee keer gratis ophalen van grofvuil. Een afspraak die staat maar die wel dan uitgevoerd zou moeten worden onder een inmiddels wat lastig financieel gesternte. Dus dat leverde een dilemma op voor het college. Dat was wel duidelijk. Gelet het voorstel ook wat er is voorgelegd aan de Raad. Want ja een eigenlijk feitelijk en strijdigheid tussen twee afspraken. Lage lasten en het wel ophalen van twee keer gratis grofvuil. Wij, VVD, is daarom ook erg blij met de amendement dat nu is ingediend. Omdat enerzijds daarmee recht wordt gedaan aan de intentie van het coalitieakkoord, maar wel tegen lagere lasten en omdat er geen sprake is van een algemene verhoging voor alle inwoners. Doordat het principe de vervuiler betaald wordt toegepast tot zover voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, de heer Oelen. Dan geef ik graag het woord aan de heer Dolmans van D66.