Concept verslag Raadsvergadering 25 november 2025

Want u heeft net een mooi verhaal gehouden over hoe iedereen betrokken zou zijn en hoe we iedereen proberen te betrekken bij de ontwikkelingen die nu voorliggen, maar zou u misschien kunnen ingaan op hoe bedrijven die binnen dit plangebied zitten, bijvoorbeeld bij een brug die wordt aangelegd, betrokken zijn in dit plan? De voorzitter: Wethouder Van de Waart. Mevrouw Van de Waart: Voorzitter, ik denk dat mijnheer Van Dam voorziende gaven heeft, want ik wilde net daarover beginnen over participatie, maar ik had er nog niets over gezegd. Als u mij de kans geeft, dan ga ik daarop in. U vroeg van de betrokkenheid. De betrokkenheid is geweest en dat heb ik even opgeschreven. Als ik als niet erg vindt, ga ik dat niet allemaal herhalen. Dat staat in het aanvullende addendum wat u heeft gehad, hoe dat precies is gegaan, wie waarbij betrokken is geweest. Maar dat houdt niet op, want bij de ontwikkeling van die kwadranten worden de ondernemers die daar zitten ook betrokken. En de notitie die ik maak als het gaat over de buitenruimte, is dat die alleen ontwikkeld kan worden als bepaalde kwadranten ook daadwerkelijk zo ontwikkeld kunnen worden. En dat bijvoorbeeld … Nu staan er ook parkeerplekken ingetekend. Als er nu een ontwikkeling is en daar komt toevallig net een deur te zitten, dan moeten we die net even op een andere plek doen.

Pin me nog niet helemaal vast op exacte vierkante meters. Dat passen we ook weer aan als die kwadranten zich verder ontwikkelen, maar dit is wel de basis met de basisafspraken die er zijn. Ik ga even verder. Heel even kijken. Dan denk ik dat het goed is om naar de connectie met de bewoners te gaan. Ook om even recht te doen aan de twee insprekers, voorzitter. Ook de bewoners hebben natuurlijk aangegeven van is dit nu wel een goed idee? En er zit natuurlijk ook een … Er zijn bestaande bewoners, die eromheen wonen. Er zijn inmiddels ook twee panden in fase 1 waar mensen wonen. Maar er zijn straks ook toekomstige bewoners. En uw raad heeft heel duidelijk vragen gesteld over borgen we nu dat de bedrijven geen last krijgen van de nieuwe bewoners? Dat zit zowel geborgd in de afspraken die wij maken met ontwikkelaars, waar ook de afspraak inzit dat ze dat moeten doorzetten in een koop- en een huurcontract. En dat dat niet eenmalig is bij een koopcontract, maar dat dat ook doorgezet moet blijven. Kan ik dan garanderen dat er helemaal niemand naar het KCC belt? Nee, natuurlijk kan ik dat niet garanderen. Wat we wel zien en dat heb ik ook in het Forum gezegd, is dat er ook met de eerste twee panden dat nog niet aan de orde is. Kan ik garanderen dat wij hier intern deze lijn vasthouden? Dat wel. Of er nooit iemand belt, kan ik niet garanderen.

En ik denk dat het altijd goed is dat we wel opnemen bij dit soort vragen, want je weet nooit of dat een terechte of een onterechte klacht is. De eerste lijn kan ik niet garanderen, de vraag van de VVD, maar dat het hier intern bij de inhoudelijke afdeling wordt geborgd, dat is zeker wel een afspraak die ik met u wil maken. Dan maak ik de overstap naar de woningbouw, voorzitter. Er zijn vragen gesteld over sociale woningbouw. Daar heb ik ook dingen over opgeschreven, maar er zijn Pagina 16 van 46

Concept verslag Raadsvergadering 14 oktober 2025

wat andere vragen over gesteld. Een van de redenen dat we op dit punt kwamen, zijn de extra regels van de provincie over sociale woningbouw. Ik heb toch het idee dat een aantal raadsleden denkt dat dat ter discussie staat. Ik heb … Probeer te omschrijven waarom dat heel erg lastig is. Ja, het is op stadsniveau dat we worden afgerekend. Het is echter wel zo dat wij inmiddels heel veel woningbouwplannen hebben nog uit de vorige ronde afspraken, waarin geen sociale woningbouw zit. Percentueel gaan we dan naar beneden. We kunnen niet anders als op dit moment in al die projecten dat meenemen, ook als wel … Want de DUO-woningen worden meegeteld. Maar er wordt ondertussen bijvoorbeeld ook heel veel in de Boogaard gebouwd en dat zijn allemaal niet-sociale huurwoningen. Alles bij elkaar opgeteld, hebben we die woningen nodig. Er wordt ook een voorstel gedaan om er met de provincie over te praten. Praten kan altijd. Het is alleen en dan moet ik even duidelijke taal zeggen, een instructieregel van de provincie. Dat betekent dat ze ons eraan kunnen houden. Dat zal misschien eerst zachtaardig zijn, maar uiteindelijk kunnen ze ons plan aanpassen en dan kunnen we daar nog een keer naar de Raad van State voor. Maar dan zijn we met zijn allen inmiddels in een heel lang ingewikkeld traject en dat geeft zeker geen duidelijkheid aan het gebied, voorzitter.

De voorzitter: Ik zie dat mijnheer Van Enk u wil interrumperen. Mijnheer Van Enk. De heer Van Enk: Voorzitter, als ik in de stukken lees dat we nu een sociale huur hebben door corporaties gebouwd van 29,8 procent, dat daar dan nog niet eens de overige sociale huur bij wordt opgeteld. Dan zitten we toch ruim boven die 30 procent? Dan is het toch niet alleen maar een kwestie van goedgunstigheid, maar dan is toch een kwestie van reëel overleg met provincie en uitleg hoe we hier met dit gebied al jaren bezig zijn, dat we dat ook moeten afmaken? De voorzitter: Wethouder Van de Waart. Mevrouw Van de Waart: Ik hoor wat raadslid Van Enk zegt, alleen we bouwen echt heel veel en ook heel veel niet-sociale huurwoningen. Onderaan de streep zakken we anders echt onder die 30 procent, wel of niet van de corporaties. En ik zou kunnen zeggen: als u daar een amendement over maakt, u kunt het proberen, maar de kans achten wij heel erg groot, dat is de hele reden waarom dit voorstel er ligt, dat dan het plan terug wordt gedraaid door de provincie. De voorzitter: Wethouder Van de Waart, ik zie dat mijnheer Braam u ook wil interrumperen. Mijnheer Braam. De heer Braam: Jazeker, voorzitter. We hebben heel recent een bijeenkomst gehad over de verdeling van alle huizen in het Rijswijkse. En daar kwam nadrukkelijk het sociale gebeuren aan de orde.

En daar werd ons overigens gemeld, in tegenstelling tot hetgeen wat u net meldt, dat de woningen van DUO en ook de woningen die in het verleden in het IND-gebouw zijn ontwikkeld, dat die niet tot de sociale woningvoorraad behoren. En dat daarmee die 29,5 procent wordt gehaald. En niet feitelijk wat u zegt van dat dat mee wordt genomen. En we feitelijk dik boven de 30 procent zouden horen te zitten met die cijfers erbij. Iets klopt er niet. Of uw verhaal klopt niet of het verhaal wat wij vorige week dinsdag hebben meegekregen, klopt niet. De voorzitter: Wethouder Van de Waart, wilt u daarop reageren? Mevrouw Van de Waart: Dit is de informatie die ik heb, maar ik zal het even tussen de eerste en tweede termijn checken. Is dat een goede afspraak, mijnheer Braam? De voorzitter: Dat lijkt mij prima. Wilt u verdergaan met uw eerste termijn?

Pagina 17 van 46

Concept verslag Raadsvergadering 14 oktober 2025

Mevrouw Van de Waart: Ik denk dat het goed is om dan over te gaan tot de zorgen over mobiliteit. Die deelt u en die deel ik met u. Volgens mij hebben we dat ook in het Forum besproken. Het is er druk, het is vooral als je er staat druk. Ik hoor net dat raadslid Braam onlangs daar heeft gereden toen het niet zo druk was in de spits. Ik vraag me af op welke dag. Ik stond er laatst, toen was het hartstikke druk. Daar heb ik volgens mij ook helemaal niets aan afgedaan. Het is wel zo en die informatie heb ik ook toegegeven, 60 procent van die drukte zijn doorgaande auto's. Die gaan niet naar de direct omliggende wijken, vooral Plaspoelpolder of eventueel het Havengebied of de wijken daaromheen. En we hebben ook een studie laten doen, die liet zien dat die bouw van de woningen niet dermate extra drukte met zich meebrengt dat dat niet kan. Wel dat er een aantal maatregelen genomen worden moeten worden en die heb ik ook aan u door gestuurd. En die zou ik willen opbreken in een aantal stukjes. Allereerst de maatregelen die in het plan zitten, dat is aanpassingen van die kruisingen die direct gekoppeld zijn aan het gebied. Zodat je makkelijker die Burgemeester Elsenlaan op stroomt. Die zitten in het plan wat u nu voor u heeft liggen en worden daarin meegenomen. Daarnaast hebben we het over het stuk vanaf de A4 over de Burgemeester Elsenlaan heen.

En je zou hem bijna door kunnen trekken tot aan het Huis van de stad hier. Ik heb het zo heel even over de iVRI’s, maar daar heb je de iVRI’s die je daar als instrument hebt. Maar daar kunnen we ook nog maatregelen nemen op de wegvlakken zelf. En dan moet u denken aan andere indeling van links of rechts afslaand verkeer, anders voorsorteren bij de stoplichten, ook naar de kruisingen kijken. En die nemen we op dit moment mee. Dat is voor het hele gebied. Dat is niet zozeer gekoppeld aan het voorstel wat hier nu voorligt, maar dat is wel in bewerking. Dan had u het al eerder over iVRI’s. Ik heb het idee als ik dat woord noem, dat iedereen gelijk denkt: iVRI’s. Voorzitter, de heer Braam heeft gelijk. Er is wel degelijk iets gebeurd met de iVRI’s. En dat zit vooral op het stuk Elsenburgerlaan, waar het nu is. En dat zorgt ook dat ik niet merk dat het er minder druk is geworden, maar dat is het feitelijk wel, omdat er namelijk op dit moment in dezelfde tijd meer auto's doorgaan. Als u daar staat, merkt u dat niet, maar eigenlijk gaan er veel meer auto's door op dit moment. De reden waarom diegenen die er zijn niet al veel sneller staan zodat er nog meer auto’s door kunnen, is dat je een aanzuigende werking hebt. We weten allemaal hoe druk het is op de Beatrixlaan. Mensen maken een keuze. Daardoor wordt het ook drukker op de Burgemeester Elsenlaan. Er zijn nog twee opties.

Een, de bestaande iVRI’s kun je nog aanpassen, maar het aantal iVRI’s kun je ook uitbreiden. En dat zit ook in het voornemen voor de Burgemeester Elsenlaan. Die kun je ook over de kruising heen doen, zodat en dat zie je nu een beetje, het stroopt dan op na de kruising, omdat daar nog gewone verkeerslichten staan. En dat is wat we op de middellange termijn kunnen doen. De korte termijn zit echt in dat plan. Die andere maatregelen zijn daar los van, maar die kunnen we wel vrij snel aanpakken. En verder merk ik bij u en dat is wel meerdere keren aan mij gevraagd, zorgen over de doorstroming van autoverkeer. Volgens mij heeft Wij. er zelfs een motie over aangenomen. En wij zijn daar wel degelijk mee bezig. Er zijn een aantal dingen die daar op dit moment voor gebeuren, maar die ik u nu nog niet voor kan leggen. En dat is dat verkeersonderzoek naar de hoofdader van de Plaspoelpolder. Maar er werd net ook gevraagd: wat gebeurt er dan met de gemeente Den Haag en hebben we zelf een mening? Natuurlijk hebben we die. Die zijn we aan het uitwerken en dat noemen we de netwerkanalyse. En die netwerkanalyse sluit aan op de netwerkanalyse van Den Haag. Want even los van welke mening je hebt, die wegen sluiten wel aan op elkaar. En daar komen we ook bij u op terug en daar wordt beiden nu aan gewerkt.

Daar wil ik … Zou ik het liefst bij u mee terugkomen en ik denk toch dat het Q2 wordt in ieder geval voor dat onderzoek voor de Plaspoelpolder. En dan was er een hele concrete vraag van de PvdA. Zouden we een bijeenkomst kunnen beleggen met wat uitleg over hoe die … De voorzitter: Ik zie dat mijnheer Oelen nu wil interrumperen. Hij twijfelde even volgens mij, maar hij heeft een vraag, denk ik, aan u. Mijnheer Oelen. Pagina 18 van 46

Concept verslag Raadsvergadering 14 oktober 2025

De heer Oelen: Dank, voorzitter. Ik hoorde de wethouder zeggen Q2, maar daar kwam achteraan voor de Plaspoelpolder. En dat is de helft van de geschetste oplossing. Althans de oplossing die de wethouder denkt te gaan hebben voor het grote mobiliteitsprobleem. Het tweede plan, wanneer komt dat dan? Want mijnheer Hoonhout die noemde de salamitactiek en dat bekruipt mij hier ook wel een klein beetje bij. Ga maar slapen, we doen de iVRI’s wel ietsjes beter instellen. O nee, het heeft een aanzuigende werking, dus het werkt eigenlijk niet. Volgende week hebben we hier de Vlietlijn, de eerste maatregelen van het totale pakket hebben we op tafel liggen. Dan moeten we wat vinden en we stappen weer ergens in waar we later weer spijt van hebben. U noemt steeds partjes, maar wij willen graag als raad het totale plaatje kunnen overzien, voordat wij ergens ja of nee tegen zeggen. Plaspoelpolder is Q2 en de aansluiting met de rest van de regio komt dan wanneer, voorzitter? De voorzitter: Wethouder Van de Waart. Mevrouw Van de Waart: Ik ga deze ook even meenemen naar de tweede termijn, voorzitter, want ik wil wel een goed antwoord geven. De voorzitter: Dat wilt u zeker. Wilt u verdergaan met uw eerste termijn? Mevrouw Van de Waart: Ja. Ik ben even kwijt waar ik gebleven was.

O ja, er was een hele concrete vraag van het raadslid van de PvdA of dat we een avond kunnen organiseren voor en ik geloof dat u zei: de raad, bedrijven, omwonenden, over hoe iVRI’s werken. Ja, dat kunnen we doen. De voorzitter: Duidelijk antwoord. Mevrouw Van de Waart: Heel even kijken. Ik ben even kwijt of ik probeer al die dingen samen te voegen of ik dan iedereen heb. De voorzitter: Ik wil u wel helpen. Er waren ook een aantal vragen volgens mij over de subsidie en de financiering. Mevrouw Van de Waart: Voorzitter, ik heb alleen ... Volgens mij was dat een vraag van D66, heel erg gericht aan de wethouder financiën. En ik heb nog niet naar de wethouder financiën kunnen kijken wat die ervan vindt. Misschien kunnen we dat aan het eind of nu? De voorzitter: Ik kijk naar wethouder Van Damme. Kunt u die vraag beantwoorden over gevolgen voor de subsidie? De heer Van Damme: Voorzitter, ik kan hem in zoverre beantwoorden dat we collegiaal besturen en de portefeuillehouder zit aan tafel. Dus die beantwoordt ook alle financiële vragen. Zo simpel zit het. De voorzitter: Dan geef ik het woord weer terug aan wethouder Van de Waart. Mevrouw Van de Waart: Geen enkel probleem, voorzitter. Ik zit hier om problemen op te lossen, toch mensen? Volgens mij heb ik in uw voorstel in ieder geval geprobeerd duidelijk te schetsen welke financiële risico's we lopen.

Ik hoor u ook naar zekerheid zoeken. Dit is een beetje ... U werkt al heel veel langer met gebiedsontwikkeling. U werkt al jaren met de GREX in RijswijkBuiten. U werkt al veel langer met gebiedsontwikkelingen. Er is een zekere mate waarin we niet met zekerheid kunnen werken. Het enige wat ik zeker weet en dat kunt u ook zien, is dat het als we hier niets bouwen, we niet voldoen aan de eisen, het ons heel veel geld gaat kosten. En dat hebben we in de begroting verwerkt en daar hebben we nu een meerjarenbegroting voor. Dat heeft u dit jaar voor het eerst gehad. En dat ziet u in stukjes terug iedere keer. En daar staat op dit moment en dan moet ik het even uit mijn hoofd doen, 4,1 of 4,2 miljoen euro voor dit jaar. Pak me even niet op een ton, want ik Pagina 19 van 46

Concept verslag Raadsvergadering 14 oktober 2025

doe het even uit mijn hoofd. Dat zullen we moeten aanpassen op basis van welke beslissing u neemt vanavond. In de zin van dat het risico en de kosten hoger worden als we niet verder kunnen en lager worden als we wel verder kunnen. Dat is hoe het werkt in de begroting. En ik heb geprobeerd daar inzicht in te geven. En dan ziet u een overzicht met een soort van bruto kosten en ik moet heel eerlijk zeggen dat, voorzitter, gaf raadslid Weterings mee, die heeft zich echt verdiept in de Excelsheets, waarvoor respect. Ik had ook aangegeven: neem er alstublieft een ambtenaar bij, want ik vond ze vrij diep, groot en ingewikkeld. Maar dan ziet u ook dat daar hele berekeningen achter zitten voor een bruto en dat is wat maximaal is en het nettobedrag is de inschatting die we daarbij maken. In die inschatting zitten natuurlijk altijd inschattingen. Dat doet u ieder jaar ook met begrotingen. U maakt een inschatting en dat kan een beetje verschillen, maar wat u ziet is dat die bedragen heel erg hoog zijn. Ze kunnen hoog zijn en ze kunnen net iets minder hoog zijn. Zo kunt u daarnaar kijken. En dat is het financiële risico waar we het over hebben. Ik weet niet, dit had de wethouder financiën ongetwijfeld veel beter gedaan, maar ik heb mijn best gedaan, voorzitter, op deze vraag. De voorzitter: Ik zie dat mijnheer Weterings u wil interrumperen. Mijnheer Weterings.

De heer Weterings: Voorzitter, ten eerste wil ik de wethouder danken voor het compliment voor de tijd nemen voor de studies en de sheets te bekijken. Maar waarom heeft u de volledige gemeenteraad er niet bij betrokken? Want als die de sheets ook hadden gezien, was misschien de besluitvorming ook veel sneller gegaan en beter gegaan. Ik was best wel overtuigd door hetgeen wat ik had gezien. En ik vind toch wel dat u … Het ontbreekt aan informatie voor de raadsleden. De voorzitter: Wethouder Van de Waart. Mevrouw Van de Waart: Dank u wel, voor de vraag. Al reeds in het eerste voorstel zijn genoemd dat deze stukken aanwezig zijn. Wij hebben deze stukken niet gepubliceerd, want er staat namelijk bedrijfsgevoelige informatie in. Het gaat tot op pandniveau. Dat is niet iets wat we publiekelijk maken, maar wat voor u wel inzichtelijk is en ook als u daar na afloop nog behoefte aan heeft. Als het alleen maar is om te zien hoe groot die Excelsheets zijn, dan bent u nog steeds van harte welkom. Ik denk dan dat ik naar het amendement toe ga, voorzitter. Ik denk dat mijnheer Van Enk niet verrast zal zijn, maar ik moet dit amendement echt ontraden. En dat heeft te maken met de manier waarop het voorstel nu voorligt. Dit voorstel bestaat uit drie delen.

Het bestaat niet alleen uit het voorstel om de kwadrantaanpak te doen met een x-aantal woningen, maar ook een voorstel voor de buitenruimte en een voorstel voor het indienen van de haven. En dat zit allemaal aan elkaar gekoppeld. U doet een heel ander voorstel. Het is niet een amendement, het is een heel ander voorstel. Waarbij u ingaat over die sociale woningbouw. Even los van of dat wel of niet gaat lukken. Wij geven aan van dat gaat niet lukken, maar u heeft er een andere mening over. Doorbreekt het ook de hele spelregels voor het kwadrant en is het een hele andere aanpak, ook per plot. En je stapt helemaal af van de facilitaire gebiedsontwikkeling door actief grondpolitiek te gaan voeren. En dat is een hele andere aanpak en past niet bij het … Het is geen amendement. Het is een heel ander voorstel en geen amendement op het voorliggend raadsvoorstel, voorzitter. Ik denk … Ik heb in ieder geval een poging gedaan om geclusterd antwoord te geven op iedereens vragen. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van de Waart, voor de uitgebreide beantwoording op de gestelde vragen. Ik open de tweede termijn van uw raad. En geef als eerste het woord aan mijnheer Van Enk van het CDA. De heer Van Enk: Dank u wel, voorzitter. Mij valt op dat in de eerste termijn behoorlijk wat partijen zich zorgen maken over de heldere communicatie naar de nieuwe bewoners van het gebied.

Om ze in te lichten over de nieuwe overlast die ze kunnen krijgen in hun nieuwe woning. En dat vind ik wat verplaatsen van onze ambitie. Onze ambitie was om daar een mooie woonwijk neer te zetten met Pagina 20 van 46

Concept verslag Raadsvergadering 14 oktober 2025

een mooi publiek domein. En er wordt heel weinig gesproken over de beloften die zijn gedaan met het vaststellen van de randvoorwaarden van het ontwikkelkader. Dat vind ik opvallend. Als ik doorga naar de sociale woningbouw, dan vind ik het ongelooflijk als wij het niet voor elkaar zouden krijgen om een virtueel tekort van twee tiende punt, om dat recht te trekken bij de provincie. DUO is wat mij betreft een sociale huisvester, een corporatie, geen twijfel over mogelijk. Als de provincie dat niet mee wil tellen. De provincie kan op een gegeven moment op zijn kop gaan staan, maar wij willen hier wel onze stedenbouwkundige plan, wat we al vijf jaar geleden hebben ontwikkeld, netjes kunnen afmaken. En daar moet op zijn minst over worden gesproken. De wethouder zegt: dien er maar een amendement over in, nou wellicht. Overigens had de heer Oelen ook gevraagd of zich afgevraagd misschien: wat draagt dat financieel bij sociale woningbouw aan het project? Er wordt een soort halve opbrengst toegerekend aan de publieke ruimte, maar wat er niet in staat en wat ik ook vanuit de ambtelijke bijstand niet heb kunnen vernemen, is wat gaat het kosten? Wat kost het een ontwikkelaar? Want sociale woningbouw doe je tegenwoordig, ook een corporatie, niet meer budgetneutraal. Dat lukt eenvoudig niet en we weten allemaal dat dan de kosten, de grondkosten, worden uitgesmeerd over een groter gebied.

Met andere woorden: de vrije sector komt op het maximum te staan qua kosten, qua prijs en het rendement voor een ontwikkelaar of een belegger als er hopelijk huurwoningen komen, wordt ook afgeroomd. Dat biedt niet heel veel perspectief op het financieren van buitenruimtes, zoals door de indieners vorig jaar met een amendement is beoogd. Een kind kan de was doen. Dan over het amendement van het CDA. Daar is door een paar partijen heel lichtjes op ingegaan en die hebben gezegd: dat kunnen we niet steunen, want het is niet haalbaar. Dan halen we de Rijkssubsidie niet voor betaalbare woningen. Voorzitter, dat staat er helemaal niet in. Er staat: ontwikkelen volgens oorspronkelijk ontwikkelkader en dat is wel allemaal vrije sector, maar in die vrije sector zit dan de helft betaalbaar. De nationale hypotheekgrens, zoals we altijd van plan waren. Die Rijkssubsidie die gaan we daarmee niet verspelen. En als de wethouder zegt: het is nauwelijks een amendement. Het is een heel ander voorstel. Dan zeg ik: nee, het is alleen in de uitvoering van ons ontwikkelkader anders. Wij zeggen: houd het niet op zo'n hele ingewikkelde regierol met allemaal kwadranten, maar doe het door meer gewicht in de schaal te gooien. Door eventueel zelf grondaankopen te doen. Dat is actieve grondpolitiek als je als gemeente je doel wilt bereiken.

En ik denk dat dat heel erg de moeite waard is om dat serieus te nemen. En ik roep andere partijen toch op om te keren op het punt van deze nieuwe eisen en nieuwe voorwaarden en ingewikkelde overlegstructuren. Want dat geeft ons ook geen garantie. De risico's als je ze allemaal optelt, die staan in de bijlage heel duidelijk. Ik durf het getal niet eens te noemen in het openbaar. Daar moeten we niet aan denken. De voorzitter: Mijnheer Van Enk, mevrouw Van der Weij wil u interrumperen. Mevrouw Van der Weij: Dank u wel, voorzitter. Mijn stoel zit wat ingeklemd tussen allerlei kabels, dat duurt altijd even, maar ik ben er mijnheer Van Enk. Ik heb een vraag voor u. U heeft een stelling geponeerd dat we grond zouden moeten aankopen, maar ik ben benieuwd vanuit welke middelen. Hoe ziet u dat? De voorzitter: Mijnheer Van Enk, wilt u daarop reageren? De heer Van Enk: Dan ontstaat er een grondexploitatie en dan zullen we tijdelijk inderdaad daar geld voor moeten lenen. De voorzitter: Mevrouw Van der Weij, wilt u nog een tweede interruptie? Mevrouw Van der Weij: Nee, dank u wel. De voorzitter: Prima. Mijnheer Van Enk, wilt u verdergaan met uw tweede termijn? Pagina 21 van 46

Concept verslag Raadsvergadering 14 oktober 2025

De heer Van Enk: Voorzitter, tot slot. Ik denk, er werd weinig ingegaan op de beloften die we de omwonenden hebben gedaan en weinig aan de beloften die we ook de ondernemers hebben gedaan. Er werd wel erg doorgevraagd en schema's gepresenteerd over wie er nu wel en wie er nu niet waren geraadpleegd over welk onderwerp. En ik zou hier toch nog een keer willen benadrukken dat wij al decennialang een heel goed werkend, representatief en gerespecteerd overlegorgaan hebben namens de bedrijven in Rijswijk en dat is de BBR. En ik zou graag dat overlegorgaan in ere willen houden, ook in kwesties als deze. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk voor uw tweede termijn. Dan geef ik graag het woord aan mijnheer Braam van Beter voor Rijswijk. De heer Braam: Dank u wel, voorzitter. Allereerst bedankt voor een deel van de antwoorden in eerste termijn van de wethouder. Allereerst eventjes over de iVRI’s en de doorstroming. Ja, wel degelijk is dat effect door mij merkbaar. Ik zit al ongeveer zo’n twaalf jaar in Oud Rijswijk met mijn onderneming en ik rijd vrijwel dagelijks daarlangs. Alleen was het nu ook wel makkelijk om een kleine afslag even te nemen in de richting van mijn favoriete eettent langs de snelweg.

Ik zal geen merknaam noemen, maar het lijkt een klein beetje op de bogen van Champs-Elysées, als u dat enigszins begrijpt, maar reclame is niet verstandig, denk ik hier. Zeker gelet op feit dat deze uitzending op de radio komt. Maar goed, dat terzijde. De doorstroom in ieder geval, het is voelbaar en merkbaar. En ik begrijp de knip ook die u noemt. Die zijn ook te ervaren en daar zijn zie ik ook wel de oplossingen zitten en de Partij Beter voor Rijswijk-fractie met mij. Ik gaf het net al even aan in mijn interruptie. Dat toch vorige week in de presentatie waar uw collega de heer Van Malsen aanwezig was, op een vraag van mij nadrukkelijk aangaf dat alleen de bestaande sociale woningcorporaties, dan praten we over Vesteda, Vestia, Rijswijk Wonen en Vidomes, dat dat de enige vier organisaties zijn die meetellen als het gaat om die 29,5 procent. En alles wat daarbuiten valt, ook al zit daar allemaal uur tot 900 euro, denk aan het IND-gebouw, wat al een aantal jaren gevuld is. In ieder geval de gebouwen die er straks bijkomen in het Kessler Park, die tellen niet mee. En dat vind ik niet chic, om het maar heel simpel te stellen. Dat is absoluut niet de bedoeling dat dat in de Huisvestingsverordening straks wordt opgenomen. Daar is wel een punt van aandacht. Vandaar dat ik dat toch even aankaart hier. We krijgen er geen cijfers voor.

Ik begrijp dat ook enigszins wel, want op het moment als je cijfers hier gaat noemen, dan is dat natuurlijk voer voor de wereld die daar straks gaat investeren. Maar het blijft voor onze fractie best wel overeind staan van dat er enige duidelijkheid moet zijn. Op het moment als daar een ontwikkeling gaat plaatsvinden zoals dat nu de bedoeling is met die behoorlijke hoeveelheid sociale woningen erbij en voor de rest vooral veel investeringen die de gemeente Rijswijk gaat doen in dat gebied voor het verleuken en vergroenen, dan gaat dat vooral toch nog veel geld kosten. En is de verwachting van onze fractie dat we een behoorlijke min gaan presenteren. In ieder geval in de risicoparagraaf kon ik het niet terugvinden, wat het risico eventueel zou zijn voor de gemeente Rijswijk, omdat slechts de 10 grootste risico's van de 59 gepresenteerd zijn. De andere 49 die alles bij elkaar toch zo'n 30 miljoen euro met zich meebrengen, die zijn niet gepresenteerd. Dat maakt het voor ons ook lastig om daar goed op in te kunnen zoomen. Voorzitter, overigens wil ik ook in de richting van Rijswijks Belang toch even aangeven, pas op met de woorden die u gebruikt. U gebruikt woorden die ik niet heb gebruikt. Om ons enigszins de zwartepiet toe te schuiven, daar moet u erg voorzichtig mee zijn. Dat lijkt me niet altijd verstandig om dat te doen.

Wij gebruiken onze eigen woorden en in ieder geval, iedereen kan dat terugluisteren en weet hoe wij in dit dossier staan. We hebben vreselijk veel moeite in ieder geval met de line-up zoals die er nu is, omdat we een aantal antwoorden wel gekregen hebben, maar vooral behoorlijk benauwd zijn als het gaat om het financieel perspectief op het moment als dit allemaal straks tot ontwikkeling gaat komen. Tot slot, dat gaf u ook in de beantwoording mee, dat is dan wel geruststelling voor de gebruikers, de huurders vooral. Dat nadrukkelijk aangegeven is dat de Pagina 22 van 46

Concept verslag Raadsvergadering 14 oktober 2025

huurders zich geen zorgen hoeven te maken dat ze met hun bedrijvigheid, al dan niet op de plek zelf, door kunnen blijven gaan. Ik denk dat dat zeker een plus is, want dat was tot voor kort nog niet helemaal duidelijk. Voorzitter, ik wil het hier graag even bij houden. En ik denk dat het verstandig is om na deze termijn en de beantwoording van de overgebleven antwoorden even een schorsing in te lassen, zodat we even goed kunnen overleggen. De voorzitter: Dat is uiteraard prima. Dank, mijnheer Braam. Dan geef ik het woord graag aan de heer Oelen van de Rijswijkse VVD. De heer Oelen: Dank, voorzitter. En het voorstel van de heer Braam om hierna te schorsen, dat ondersteun ik van harte, want het is voor ons ook nog een behoorlijke worsteling. Een beetje in zijn algemeenheid moeten we natuurlijk als raad altijd vele belangen wegen bij ingewikkelde keuzes als deze. Mobiliteit, woningbouw, economie, ontwikkeling van de openbare ruimte, financiën en leefbaarheid. En dat er in dit gebied wat moet gebeuren, dat is denk ik voor iedereen wel glashelder. De gebieden eromheen worden ook ontwikkeld en we willen niet dat er zo meteen een lelijke rare puist ontstaat als we niets doen. En ik denk ook wel dat duidelijk is dat het scenario wat in 2001 aan de raad is gepresenteerd, dat dat financieel een ingewikkeld verhaal gaat worden. Zowel voor eigenaren, maar ook voor de gemeente.

En daar kunnen we verrast door zijn. Aan de andere kant, we hebben dat natuurlijk op ontzettend veel vlakken gezien als gevolg van de oorlog in de Oekraïne, energiecrisis. Dat de prijzen totaal anders zijn geworden. En doen we ook niets, dan realiseren we ook geen woningen en die zijn natuurlijk ook broodnodig. Dat zijn toch wel keuzes en financieel het schip ingaan en geen woningen realiseren, dat zijn niet de keuzes waarvoor de Rijswijkse VVD staat. Maar er zijn ook heel veel zorgen van de BBR, dat met de komst van meer bewoners er potentieel meer klagers over bedrijvigheid gaan komen. Vandaar ook dat we echt willen de stand van de gemeente hieromtrent. En ik heb de wethouder goed gehoord, dat als dat in de eerste lijn niet gebeurt, dat dan in de tweede lijn gebeurt. Dank daarvoor. En we begrijpen ook de zorg van het Havencollectief. Maar hoezeer ik ook al die argumenten begrijp vanuit dat Havencollectief, vanuit die omwonenden, soms is het grote goed ook belangrijker dan de individuele wensen van omwonenden. Maar er blijven toch nog twee punten open. En dat gaat om dat sociaal en dat gaat over die mobiliteit. En de wethouder gaat daar zo meteen in tweede termijn wat meer over zeggen. Ze had er nog wat meer informatie over. En ik wacht die informatie graag nog af en zal daarna ook met mijn fractie overleggen over hoe wij hierover gaan stemmen. Tot zover.

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Oelen. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Van Maarseveen van GroenLinks. Mevrouw Van Maarseveen: Dank u wel, voorzitter. Dank u wel, wethouder, voor de bevestiging dat ondernemers hun plek behouden en zelfs kunnen groeien. U zei net ook al als we niet bouwen, dan kost dat veel geld. De provincie heeft regels opgesteld met betrekking tot de subsidies en dan zullen ze daarom niet … Als we ons daar niet aan houden dan verliezen we die. Naast dat we die subsidies kunnen verliezen, hebben we die sociale woningbouw ook nodig. Het lijkt wel of het CDA sociale woningbouw alleen ziet als een kostenpost, maar vergeet dan wel de bijdrage van de mensen die in die huizen wonen. Ook medewerkers van de ontwikkelaars en bedrijven in het gebied hebben huizen nodig. En als we alleen maar vrijesectorwoningen bouwen, dan hebben we dadelijk niemand meer in de buurt die onze ouders kan verzorgen of ons kind op kan vangen na school. De voorzitter: Mevrouw Van Maarseveen, de heer Van Enk wil u graag interrumperen, denk ik. De heer Van Enk: De opmerking van mevrouw Van Maarseveen dat wij sociale woningbouw alleen als kostenpost zien. Nee, het is omgekeerd. Het amendement van begin dit jaar, mede door u getekend, zag 300 extra woningen als een betalingsmiddel voor de afronding van dit ontwikkelplan. En dat heb Pagina 23 van 46

Concept verslag Raadsvergadering 14 oktober 2025

ik alleen bestreden. Want als je daardoor ook loopt in de nieuwe regels met sociale woningbouw levert dat per saldo niets op. Zo heb ik daarover gesproken. Ik ben prima voor sociale woningbouw, natuurlijk een hele belangrijke functie, maar dit plan zag er anders uit. En dat kun je niet ongestraft gaan wijzigen. De voorzitter: Dank, mijnheer Van Enk. Mevrouw Van Maarseveen, wilt u daarop reageren? Mevrouw Van Maarseveen: Dank u wel, voorzitter. Ik kan uit de woorden van de heer Van Enk toch niet anders concluderen dan dat hij niet een heel rooskleurig beeld heeft van sociale woningbouw. Ook de manier waarop hij daarop reageert. En het feit dat hij heel graag vrije sectorwoningen wil bouwen, dat is natuurlijk heel mooi, maar we willen ook graag dat beginnende politieagenten, receptionisten, thuiszorgmedewerkers en onze eigen kinderen nog in Rijswijk kunnen blijven wonen. Er zijn bijvoorbeeld leraren op een basisschool die nu geen baan hebben in een gebied waar een overschot is aan leraren basisschool. En die zouden hier best willen komen, maar die kunnen het niet betalen om hier te wonen. Daarom is het belangrijk dat daar ook huizen voor gebouwd worden. En de collega's van Wij. geven aan dat ze niet kiezen voor meer stenen, maar ik vroeg mij dan af: wat is dan een beter plan? Want u bent niet met een amendement of een motie gekomen.

Want zo had u het plan wat meer uw kant op kunnen bewegen of er iets van maken wat meer in uw straat past. Want uiteindelijk hebben we wel om voorliggende reden wel die huizen nodig. Daar was ik nog even nieuwsgierig naar. Dat was het, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Maarseveen. Dan geef ik het woord aan de heer Van der Veer van de Partij van de Arbeid. De heer Van der Veer: Dank u wel, voorzitter. Wethouder, bedankt voor de beantwoording van de vele vragen die zijn gesteld. Ook dank voor de toezegging dat het mogelijk is om een avond te organiseren om meer uitleg en inzicht te krijgen over onze VRI's. Wellicht kunt u nog in een tweede termijn aangeven wanneer dat eventueel zou kunnen. En dan even terugkomend op het stukje 30 procent sociale woningbouw. Het staat overigens in onze collegeafspraken, 30 procent dat is de afspraak. En afspraak is afspraak, zoals mijnheer Braam zeker weet. En juist door niets te doen blijven we zakken. Het misverstand wat keer op keer wordt gemaakt, voorzitter, is dat de particuliere verhuur hier steeds bij wordt meegeteld en juist daar hebben wij als gemeente geen invloed op. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Ik zie mijnheer Van der Veer, dat mijnheer Braam u wil interrumperen. Mijnheer Braam. De heer Braam: Zoals u weet, mijnheer Van der Veer, staat in het coalitieakkoord niets genoemd over sociale woningcorporaties.

Er staat alleen maar over sociale woningen, staat nadrukkelijk benoemd. En daar behoren ook de woningen van DUO en dergelijke bij wat Beter voor Rijswijk betreft. Ik schat voorzichtig in dat dat ook geldt voor de andere coalitiepartijen of kijkt u daar anders tegenaan? De voorzitter: Mijnheer Van der Veer, wilt u daarop reageren? De heer Van der Veer: Dank u wel, voorzitter. Ja, maar zoals ik al zei, mijnheer Braam, we blijven daar … We groeien naar een gemeente van 84.000 inwoners. En dat betekent als wij niets doen, we zeker aan die 30 procent gaan zakken en dat willen we juist niet. De voorzitter: Mijnheer Braam, een tweede interruptie.

Pagina 24 van 46

Concept verslag Raadsvergadering 14 oktober 2025

De heer Braam: Voorzitter, ik ben het absoluut niet eens met de heer Van der Veer. Er worden vele honderden woningen voor studenten gebouwd, uit al die appartementen die ontwikkeld worden, zowel in de Plaspoelpolder op de grens en net erbuiten. Een aantal zijn ook ontwikkeld. Alleen die tellen nu al niet mee, waardoor nu dat percentage door de regeltjes vanuit de provincie en de Huisvestingsverordening, laat ik die maar strak doortrekken, daardoor wordt feitelijk die ondergrens doorbroken. Op het moment als die vele honderden, misschien wel 1.500 woningen meetellen, dan schat ik voorzichtig in dat we in de buurt van de 35 procent zitten, mijnheer Van der Veer. Hoe kijkt u daar tegenaan? De voorzitter: Mijnheer Van der Veer, kunt u de vraag beantwoorden? De heer Van der Veer: De vraag heb ik niet helemaal goed verstaan. Maar studentenwoningen, voorzitter, zijn woningen die niet kunnen worden toegewezen aan onze eigen kinderen, kinderen die vanuit een huis, vanuit de ouders naar een woning willen. Studentenwoningen zijn … Moet je zien als kamers van 20, 30 hooguit vierkante meter, die momenteel ruim boven de 900 euro per maand moeten gaan kosten. Dus ik ben het zeker niet een met mijnheer Braam. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Veer. Dan ga ik naar de heer Weterings Van Rijswijk Belang. De heer Weterings: Dank u wel, voorzitter.

Goed voorzitter, ik had inmijn eerste termijn een aantal punten benoemd, ook over de zelfreflectie waarom scenario 1 in een keer niet meer haalbaar was. Eigenlijk hebben wij toentertijd iets voor gekregen dat toen al niet betrouwbaar of haalbaar was. En ik vind het wel een kwalijke zaak als wij raadsvoorstellen krijgen die uiteindelijk niet haalbaar blijken te zijn. Zijn we dan wel goed of voldoende geïnformeerd toentertijd? Hoe zit het dan precies? Ik vind het wel gevaarlijk. Ik heb de wethouder in de eerste termijn goed gehoord. Ik had het wel iets scherper willen horen qua verdediging, waarom wij uiteindelijk voor het raadsvoorstel moeten gaan. En ik mis daar toch een beetje de zelfreflectie naar het niet haalbare stuk toe en ook richting de BBR toe. Dat daar fouten zijn gemaakt, waarom het niet meer haalbaar is. Hopelijk kan zij in tweede termijn er nog een keer op terugkomen en zeggen wat er toen niet goed is gegaan. Dat daar fouten zijn gemaakt. Ik bedoel, eerlijkheid duurt het langst. Daar hoop ik nog op in de tweede termijn. Afwachtende van de tweede termijn zal onze fractie gaan bepalen wat we zouden doen. Nogmaals, de overtuiging bij de ambtelijke organisatie die was een zeer zeker. Een heel erg goed verhaal. Wij zullen afhankelijk van de tweede termijn bepalen of we voor of tegen zouden stemmen.

En als laatste wil ik wel zeggen: het is niet origineel meer om als coalitiepartij te zeggen we gaan schorsen, we gaan erover nadenken, maar ik denk toch dat punt bij paaltje zowel de VVD als Beter voor Rijswijk bij het kruisje gaan tekenen voor het raadsvoorstel, maar ik laat me graag verrassen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Van der Weij van D66. Mevrouw Van der Weij: Dank u wel, voorzitter. Dank aan de wethouder voor de antwoorden. Fijn om te horen hoe is geborgd dat de verwachtingen voor de huidige en nieuwe bewoners en de ondernemers helder is en blijft. Ik zou graag nog horen dat de wethouder aspecten van communicatie hoog op de agenda houdt met betrekking tot de verkeersmaatregelen, voor niet alleen de automobilisten, maar voor alle verkeersdeelnemers. Ik ben zelf ook een regelmatig gebruiker op de fiets van die punten. Qua financiële vragen. Ik begrijp uit uw antwoord dat het een behoorlijke negatieve impact op de financiën van de gemeente heeft als het plan niet wordt aangenomen. Ik kan me voorstellen dat het voorstel van de CDA voor de aankoop van grond de financiële positie van de gemeente ook negatief beïnvloed, door te betalen voor de rente voor het lenen van geld en aanvullende risico's. Mede ook gezien het feit dat we een hoge netto schuldquote Pagina 25 van 46

Concept verslag Raadsvergadering 14 oktober 2025

van de gemeente hebben. Wat betekent dat we al heel veel geld kwijt zijn aan de rente en om die schulden überhaupt te kunnen betalen en dat we dat geld niet aan andere dingen kunnen uitgeven. Hoe ziet de wethouder dat? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van der Weij. Dan geef ik het woord aan mijnheer Van Dam van Wij. Rijswijk. De heer Van Dam: Voorzitter, ik wilde nog even reflecteren op de betrokkenheid of de manier waarop wij met de ondernemers in het gebied zijn omgegaan met deze planvorming. Dat miste ik voornamelijk in de eerste termijn. We hebben het vanavond gezien. We hebben voorzitter van de BBR die hier komt inspreken. Ook het Havencollectief. Zelf hebben we ook wat ondernemers gesproken in voorbereiding van dit raadsvoorstel. En het plan heeft wel best wel grote effecten voor die ondernemers in dit Havencollectief. Bruggen die komen voor hun voordeur. Er komen straks meer omwonenden, waar ze rekening mee zullen moeten gaan houden. Meer vervoersbewegingen, waardoor het lastiger wordt om je bedrijf überhaupt te kunnen bereiken. En soms ook ingrepen voor de deur, waardoor hun werkomgeving gaat veranderen. En dan vind ik het toch wel enigszins jammer om te horen dat ze zich niet gehoord voelen en niet betrokken voelen bij deze plannen. Zeker omdat we ze straks ook nodig gaan hebben voor de uitwerking van deze plannen.

Dan kan je dat niet zomaar van je afschuiven. Daarnaast wilde ik het ook nog even hebben over de bereikbaarheid, want de wethouder die noemt een aantal aanpassingen. Zo gaan we de kruisingen aanpassen. De vlakkenverdeling die gaan we anders doen. We gaan de VRI’s, de Intelligente Verkeersregelingsinstallaties gaan we aanpassen, maar met die aanpassingen win je de oorlog niet. En dat geeft de wethouder zelf ook aan. Als je rond de 5.000 woningen toevoegt in dit gebied, dan zou je meer moeten doen. En dan kan je wat ons betreft dat probleem niet voor je uit blijven duwen. En dat hebben we al vaker gezegd. Maar als je in dit gebied kijkt naar bijvoorbeeld het Kessler Park, waar nu al gesloopt wordt. Als je kijkt bij de Sijthofflocatie, wat je ontwikkeld ziet worden. Als je de bouwkavels van het havengebied fase 1 ziet. Dat zijn honderden woningen, waar straks duizenden nieuwe Rijswijkers gaan wonen. Die straks ook door dat gebied gaan rijden. En dan zijn wij nog steeds voor dat hoofdwegennet Van Rijswijk aan het kijken wat ons plan voor de doorstroom dan precies is. En dat moet dan volgend jaar nog een keer komen. Ik denk dat dat niet gelijk loopt en dat dat straks echt mis gaat lopen, op het moment dat we nu zoveel voorrang geven aan die bouwplannen die nu voorliggen.

En dan hoor ik de wethouder ook nog schermen dat als we niet bouwen, dat het ons geld gaat kosten en dat we nu met deze 300 woningen eindelijk wel kunnen bouwen. Voor Wij. Rijswijk en dat zeg ik dan ook richting GroenLinks, die zegt van hoe staan jullie daar dan tegenover? Dan heiligt het doel de middelen niet. Als je je stad bereikbaar wilt houden, maar ook een leefbare omgeving wilt maken, een groene stad wil waarborgen, dan moet je je soms afvragen of dit wel past. En als wij heel realistisch naar dit plan kijken, met 300 woningen nog eens een keer extra, dan zeggen we: nee, dat gaat nu niet passen. En daarom zeggen wij: nee, dit plan verdient niet onze stem en daarom zullen we ook tegenstemmen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Dan geef ik het woord aan mijnheer El Majjaoui. Heeft u geen tweede termijn? Dan zijn we aan het einde van de tweede termijn van uw raad. Er werd om een schorsing gevraagd. Wilt u de schorsing nu of wilt u dat na de tweede termijn van de wethouder? Daarna, dan ga ik het woord geven aan wethouder Van de Waart. Mevrouw Van de Waart: Dank u wel, voorzitter. Dan zal ik proberen het kort te houden. Ik probeer vooral antwoord te geven op de extra vragen die zijn gesteld. Laat ik beginnen met de DUOwoningen, om elk misverstand te voorkomen.

De DUO-woningen worden wel degelijk meegeteld in de sociale huurwoningen en dat komt doordat ze een officiële corporatie-instelling hebben. Sinds de komst van DUO hebben we er vier: Rijswijk Wonen, Vidomes, Habion en DUO. Het is niet zo dat alle Pagina 26 van 46

Concept verslag Raadsvergadering 14 oktober 2025

… Ik ben niet bij de presentatie geweest, voorzitter, ik kan niet precies herhalen wat er gezegd is. Maar deze heb ik check, dubbelcheck gedaan, inclusief bij de wethouder die daarover gaat. Het is niet zo dat alle betaalbare woningen zowel huur, zeker niet koop, automatisch worden meegeteld, maar deze wel degelijk. Dat wilde ik toch even rechtzetten. De voorzitter: Ik zie dat mijnheer Oelen naar de interruptiemicrofoon loopt. Mijnheer Oelen. De heer Oelen: Dank, voorzitter. Maar dan vraag ik toch aan de heer Van der Veer, want die was net vrij stellig toen hij zei: nee, dat telt niet mee. Hoe kwam u dan aan die wijsheid? Terwijl de wethouder nu net zegt dat ze wel meetellen. De voorzitter: Dat is meer een vraag richting mijnheer Van der Veer. Maar daar kan, denk ik, mevrouw Van de Waart niet op antwoorden. De heer Oelen: Jazeker, voorzitter. Maar het was een beetje een flauw grapje naar de heer Van der Veer. Mevrouw Van de Waart: Ik moet heel eerlijk zeggen: ik heb dat de heer Van der Veer ook niet horen zeggen, maar dan zou ik het terug moeten luisteren. Ik wilde alleen heel even wat duidelijkheid in deze orde scheppen. Desalniettemin is er natuurlijk gesproken over: maar hebben we er dan niet genoeg en kunnen we dan niet alles doen? Kijk, ik had net even cijfers gekregen. Het is op dit moment zo … De voorzitter: Ik vind het wat onrustig in de zaak.

Ik wil graag alle aandacht voor wethouder Van de Waart. Mevrouw Van de Waart: Ik zei net ook al: als je kijkt naar wat er aan bouwplannen is. Het is nu inderdaad zo dat we bijna 30 procent hebben. Even los van wat je precies allemaal wel en niet telt. Laten we deze discussie aan de wethouder volkshuisvesting over. Maar als je dat … Als je naar de huidige bouwplannen kijkt en je zorgt niet dat je in ieder nieuwbouwplan waar je nog wel sturing op hebt dat die sociale huurwoningen erin zitten, zakken we uiteindelijk, de schatting is ongeveer 24 procent. En dat is veel te laag en daar zal de provincie naar kijken. Dat betekent dat met ieder groot bouwplan, zoals vast voor u leuk voor de voorstelling voor de volgende discussie, we zullen komen met een voorstel voor sociale huurwoningen. Dat wilde ik nog heel even aangeven. En u vroeg, voorzitter, het CDA vroeg: wat kost dat dan wel niet zo'n sociale huurwoning? Dat valt niet een-opeen te zeggen voor de ontwikkelaars in dat gebied. Want, volgens mij hebben we het de vorige keer ook over gehad, in die kwadranten hebben we het zoet en het zuur verdeeld. De ene heeft extra in te leveren als het gaat op openbaar gebied en de ander heeft sociale huurwoningen te bouwen. En uiteindelijk is het aan henzelf om daar een businesscase van te maken.

Ik heb daar niet aan het eind een vergelijking met wat voor woningen je daar wel kan bouwen, omdat daar worden ook andere woningen gebouwd, maar dan moet je weer meer openbaar gebied incorporeren. De voorzitter: Ik zie dat mijnheer Van Enk wil interrumperen. De heer Van Enk: Voorzitter, voor we nu gaan schorsen, dit gaat mij toch echt te snel. Het kan allemaal verdeeld worden per kwadrant. We kunnen daar hele mooie modellen over maken, maar de eindvraag is toch: die sociale woningbouw, als we die verplicht worden toe te voegen, dan levert dat per saldo niets op aan de opbrengsten. En dus ook niets op voor het betalen van dat buitengebied. En het tweede is, mevrouw Van der Meij heeft nog een vraag gesteld over het amendement en ik ben daar ook blij mee. Dat ging over hoe financier je als je als gemeente actieve grondpolitiek gaat bedrijven? En ik wil ook graag toegeven dat dat punt ook onze solvabiliteit raakt, waar ik het zelf nota bene bij de begroting uitgebreid over heb gehad. Maar we moeten hier wat dat betreft kiezen Pagina 27 van 46

Concept verslag Raadsvergadering 14 oktober 2025

tussen drie kwaden. Het ene kwaad is, wat we al hebben gehoord, als we niets doen, verliezen we alles. Als we doorgaan met dit project hebben we grote onzekerheid of het gerealiseerd wordt en weinig zekerheid over extra opbrengsten. En daarom hebben wij dit amendement ingediend. En daar zijn de kosten in ieder geval hoger en zullen hooguit … De solvabiliteit zal korte tijd lager worden, maar dat zouden we aankunnen. Gelet ook op de andere omstandigheden rond Pasgeld en de uitspraak Raad van State. De voorzitter: Zit hier een vraag in? De heer Van Enk: Mijn vraag is: wil alstublieft en dat vraag ik aan de wethouder, maar ook aan de raad, wil u het amendement serieus nemen? De voorzitter: Dat doet volgens mij iedereen, toch? De raad neemt alle amendementen en moties serieus. Wethouder Van de Waart. Mevrouw Van de Waart: Ik neem het hele voorstel en alle inbreng van de raad serieus, voorzitter. Daar doe ik in ieder geval mijn uiterste best voor om u te faciliteren om dit vraagstuk vast te pakken met elkaar. Ik zit heel even toch te kijken. Er zijn nog een aantal mobiliteitsvraagstukken gesteld. En u vroeg … De heer Van der Veer vroeg: wanneer zou het kunnen? Allereerst is het ook met de raad. U gaat over uw eigen agenda. Maar ik kan me voorstellen als het echt over de iVRI’s gaat, dan zou dat al in Q1 kunnen.

Wilt u dat in de samenhang doen met verkeersmaatregelen op de Elsenburglaan, dan zou ik u adviseren dat in Q2 te plannen, maar dat kunt u uiteraard met de griffie afstemmen. En u vroeg ook nog, was de vraag: wanneer komt dat andere voorstel? Dus breder dan alleen het Plaspoelpolderonderzoek. En daar heb ik ondertussen zitten tikken. Kunnen we alvast eerst iets over de auto zeggen in de bredere netwerkanalyse? En dat kan. We zouden ook in Q2 samen met het Plaspoelpolderonderzoek overzicht van kaarten kunnen geven van hoofd onderliggende routes, de 50-, 30-routes en hulpdiensten, hoe die daarmee omgaan in relatie tot de iVRI’s en het plan van de Plaspoelpolder. En dat zegt in ieder geval al heel wat over de automobiliteit. Dan heeft u nog niet de hele netwerkanalyse, maar wel in ieder geval een stap daarvoor uit datgene wat u vraagt voor de auto. Dat geeft in ieder geval wat duidelijkheid. Dan was er ook nog een vraag over houden we ook rekening met andere mobiliteitsmiddelen dan alleen de auto? Uiteraard wordt daar altijd naar gekeken, conform onze Mobiliteitsvisie. Maar tot nu toe gingen de vragen alleen over de auto, daar heb ik antwoord op gegeven. Heel even kijken. Voorzitter, de vragen over actief grondbeleid. Dat is een hele andere aanpak en wat dat zou kosten, daar kan ik nu ook niet een antwoord op geven.

Het is ook een beleid wat we nu nog niet hebben als gemeente, dat zou ook een andere aanpak vergen. De voorzitter: Ik zie dat mijnheer Van Dam u wil interrumperen. Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Ik had nog een vraag over de mobiliteit/ bereikbaarheid. U komt in Q2 met die analyse voor doorstroom op de hoofdwegen van heel Rijswijk. Fijn, maar wanneer komen er denkt u oplossingen voor Rijswijk of een aanpak daaruit? De voorzitter: Wethouder Van de Waart. Mevrouw Van de Waart: Daar zijn we ook al deels mee bezig. Ik heb nu voor de Elsenburglaan een aantal dingen genoemd. En binnenkort stuur ik u ook bijvoorbeeld een brief over de Treubstraat, waar u al eerder een motie over heeft gemaakt, over dat naar voren schuiven. Dat hoeft niet per se in één groot plan. De voorzitter: Mijnheer Van Dam, tweede interruptie.

Pagina 28 van 46

Concept verslag Raadsvergadering 14 oktober 2025

De heer Van Dam: Denkt u dan dat die aanpassingen die u net noemt afdoende zijn voor ruim 10.000 inwoners, alleen enkel in de Plaspoelpolder? De voorzitter: Wethouder Van de Waart. Mevrouw Van de Waart: Nu heb ik ze niet allemaal geteld of ze allemaal daar gaan wonen, maar ik heb ... Alleen de Elsenburglaan aanpassen voor de doorstroom van de auto's. Nee, natuurlijk is dat niet voldoende. We hebben uitgebreid ook gesproken over andere instekers. Rijswijk is gezegend met drie afritten van de snelweg en daar zijn ook drie instekers waar je aan moet werken om daar wat aan te doen. De voorzitter: Dank u wel. Laatste interruptie, mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Mijn punt waar ik mee zit, voorzitter, is dat wij al die gebouwen die we nu aan het bouwen zijn in de Plaspoelpolder, die zijn straks af. Die zijn over tien, vijftien jaar zijn die af. En ik wil graag van de wethouder weten wanneer de daadwerkelijke aanpassingen komen aan de infrastructuur in de Plaspoelpolder. Loopt dat nu gelijk of loopt dat niet gelijk? En zijn dat tegelijkertijd aanpassingen waar we die hele grote hoeveelheid verkeer, die we tegelijkertijd veroorzaken met al die gebouwen, zijn die aanpassingen toereikend om dat aan te kunnen? Want dat is waar wij naar vragen. Dat is ook waar denk ik heel veel inwoners naar vragen.

En ik heb het gevoel dat dat niet zo is, omdat alles wat u nu zegt, alle maatregelen die u noemt in de eerste en tweede termijn, allemaal kleine aanpassingen zijn. Ja, een VRI helpt, maar is niet afdoende voor zoveel verkeersbewegingen die we veroorzaken. De voorzitter: Wethouder Van de Waart. Mevrouw Van de Waart: Voorzitter, zoals we hebben vastgesteld in de Mobiliteitsstrategie, als wij met zijn allen in de auto blijven zitten, is dat zeker niet voldoende. Er zijn meerdere elementen van mobiliteit waar wij aan werken. En de auto is daar een van. Is dat voldoende om alleen de Elsenburglaan aan te passen? Nee, natuurlijk is dat niet voldoende en daarom zijn er ook andere voorstellen. Daar wordt terecht naar gevraagd en daar werken we stuk voor stuk aan, voorzitter. Mag ik doorgaan naar het volgende punt, voorzitter? De voorzitter: Zeker. Mevrouw Van de Waart: Er is mij ook gevraagd over reflectie over een aantal dingen. Hoe we hier zijn beland. Ik denk dat we dat de vorige keer al hebben besproken. Het oorspronkelijke stuk is ook niet eens door deze coalitie, maar de voorgaande coalitie vastgesteld. Daar waren meer partijen bij betrokken. De situatie is veranderd. Dat heb ik uitgebreid doen toekomen. Mijnheer Weterings vraag om reflectie richting de bewoners en de BBR. De situatie verandert. Ik denk, een ondernemer weet dat als geen ander. Daar hebben wij op te acteren.

Vind ik dat prettig om dat te vertellen? Nee, natuurlijk niet, want daarmee kom je terug op het kader wat we eerder hebben vastgesteld. Dat is spijtig genoeg wel de situatie waar we inzitten. Dat is ook uitgebreid besproken met de BBR. Ik weet ook niet ... De vorige keer met de Parkeernota, de Plaspoelpolder, was ik de eerste om toe te geven dat de participatie niet helemaal soepel was verlopen. Ik twijfel daar nu wat over. Ik denk wel dat er het gevoel leeft van hebben we die participatie niet gedaan bij de eerdere Kadernota? En nu moest het opnieuw en kom je met een ander voorstel. En ik denk dat dat wel aan de hand is. Er is gaandeweg bij dit nieuwe voorstel wel degelijk en dat heb ik u ook geschreven, op verschillende manieren gesproken met alle respect voor zowel de zittende ondernemers als de BBR. Ik denk dat de BBR heel goed weet dat ik de BBR enorm respecteer. En ik denk dat het juist vanuit dat respect ook heel goed mogelijk is om te praten met elkaar over dingen waar je het misschien niet zo eens mee Pagina 29 van 46

Concept verslag Raadsvergadering 14 oktober 2025

bent, omdat je daarin afwegingen hebt te maken. Met zowel respect voor de BBR als de bewoners, heb ik ook in het eerste voorstel bij u neergelegd, ligt er nog nu een voorstel bij u, waarin meerdere belangen moeten afgewogen worden. En dat is even het stukje reflectie. Het is niet dat ik het niet respecteer, het is niet dat ik het niet gehoord heb. Het is wel zo dat we voor een situatie zitten, u op dit moment, want u heeft het besluit uiteindelijk te nemen, waar er meerdere belangen zijn en ook een belang van de financiën van de gemeente. En die overweging is aan u. Met dit voorstel denken wij zowel de zittende ondernemer als de omwonenden een mooi voorstel te kunnen bieden. Tegen minder financiële risico's dan er in eerste instantie voor ons lag. Daarmee heb ik denk ik, voorzitter, alle vragen beantwoord. Niet helemaal, zie ik. De voorzitter: Mijnheer Van Dam, u heeft al drie interrupties gehad in de tweede termijn. De heer Van Dam: Dan houd ik het heel kort. De voorzitter: Dan heeft u geen vierde interruptie. De heer Weterings heeft wel nog de mogelijkheid om te interrumperen. O, die gaat weer terug. Mijnheer Zoghbi, u wilt een punt van orde maken? De heer Zoghbi: Ja. Bij de vorige vergadering is er aangegeven door volgens mij collega van D66, dat als er een interruptie plaatsvindt, er een reactie ook gegeven mag worden.

In dit geval zou het interruptie, reactie en dan heeft hij er maar een of twee. De voorzitter: Dat is niet helemaal correct, volgens mij, zoals u dat zegt. Dat hebben we wel bij de begroting inderdaad gedaan. Maar mijnheer Van Dam was onderweg om een nieuwe interruptie te plegen. Het is niet een vraag naar mijnheer Van Dam gesteld. Als er een vraag was gesteld, dan had ik die ruimte wel geboden, hoor. Mijnheer Weterings. De heer Weterings: Voorzitter, dank u wel. Voorzitter, er is in 2021 door de raad een raadsvoorstel vastgesteld met een aantal woningen. Wat achteraf nu ineens niet meer haalbaar blijkt te zijn. We hebben natuurlijk 2021 gehad, 2025. Wat is in die tussentijd gebeurd, dat is gebleken dat het niet haalbaar is gebleken? Kan u dat nog één keer goed uitleggen? De voorzitter: Wethouder Van de Waart. Mevrouw Van de Waart: Dank u wel, voorzitter. Mijnheer Weterings, er is heel veel gebeurd. Er zijn allerlei kosten gestegen. We hebben natuurlijk de energiecrisis gehad. We hebben … Dat hebben we al een paar keer hier gehad. Er zijn allerlei kosten gestegen vanuit de energieprijzen, maar ook de bouwkosten zijn gestegen. Er zijn nieuwe regels door de provincie aangenomen. Daar hebben we het hier uitgebreid over gehad, die dat met zich meebrengen. Maar ook rondom het bouwen zijn nieuwe regels gekomen die het voor ontwikkelaars duurder maken om dingen te bouwen.

En daarmee komen we voor een nieuwe situatie. En de nieuwe situatie is soms inderdaad heel lastig en ook vervelend uit te leggen, maar het is wel wat het is. En daar hebben we het mee te doen. En ik had ook liever een ander gesprek gehad met de BBR, als ik heel eerlijk ben, want ik respecteer ze enorm. En ik had ook liever een ander gesprek gehad met de omwonenden, maar ik denk wel dat ook dankzij datgene wat u als raad heeft ingebracht, we nu een voorstel hebben liggen wat kan. En in ieder geval voor op dit moment ook degelijk haalbaar is, met minder financiële risico's voor de gemeente. En voorzitter, misschien is het wat ongebruikelijk, maar ik weet dat u heel veel vragen heeft en u gaat even schorsen. Mocht de heer Van Dam nu nog een praktische vraag hebben waar ik hem mee kan helpen, dan nodig ik hem van harte uit. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van de Waart. Dan zijn we aan het einde van de tweede termijn van het college. Ik kijk naar uw raad en vraag: hoeveel minuten schorsing wenst u? Ik weet niet wie, mijnheer Braam. Pagina 30 van 46

Concept verslag Raadsvergadering 14 oktober 2025

De heer Braam: Voorzitter, ik wil eerst even met mijn eigen fractie overleggen. Daar denk ik dat ik een kwartiertje nodig heb, maar daarna denk ik dat het ook belangrijk is om even overleg te hebben met de coalitiepartners. Ik schat in dat we een halfuurtje nodig hebben. De voorzitter: Een half uur. Het is nu 22.06 uur. Is 22.30 uur dan goed? Dan heeft u 25 minuten bijna. De heer Braam: Laten we het proberen. Het kan zijn dat het langer duurt. De voorzitter: Ik nodig u weer terug om 22.30 uur. Ik schors de vergadering. Ik zie dat alle raadsleden weer voorzichtig teruggekeerd zijn. En ik kijk naar mijnheer Braam. Het is 22.27 uur. Ik weet niet of … Kan ik het woord aan u geven? Kunt u vertellen of de schorsing voldoende is geweest? De heer Braam: Voor ons is het … Het blijkt voldoende te zijn geweest. We hebben het overleg even kunnen hebben, even intern en ook toch even met onze broeders van de VVD contact gehad. Ik vond het toch even belangrijk, omdat we behoorlijk op dezelfde lijn zo'n beetje zaten. Van andere partijen hadden we toch wel de indruk hoe zij in het dossier zitten. Daar was in eerste aanleg het overleg niet direct nodig. Wat mij betreft kunnen we verder afronden. En ik wil wel graag straks een stemverklaring geven. De voorzitter: Uiteraard, dat is altijd mogelijk een stemverklaring door de hele raad. Ik kijk naar andere fracties.

Ook verder geen aanvullende minuten nodig? Ik denk dat er inderdaad voldoende ook is gesproken en met elkaar gedebatteerd en ook in de Forumvergadering. Ik denk dat er een goed moment is gekomen om tot stemming over te gaan. Dan kijk ik naar rechts en dan breng ik als eerste het amendement van het CDA in stemming. Het amendement Vasthouden aan het vastgestelde Ontwikkelkader. Wenst iemand een stemverklaring uit de raad? Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Voor ons is het voorstel van het CDA altijd nog beter dan het voorliggende plan. Ook al zijn we tegen de woningbouw, zien we liever dat het plan van het CDA wordt uitgevoerd dan het voorliggende plan van het college. Wij zullen voorstemmen. De voorzitter: Dank u wel. Anderen? Mijnheer Braam. De heer Braam: Het voorstel dat ziet er aan de ene kant sympathiek uit. Alleen er zit één groot probleem in en dat is dat gemeente Rijswijk niet kan opkopen. Dat kan alleen de Plaspoelpolder doen. Vandaar dat dit amendement niet goed in elkaar steekt en we tegen moeten stemmen. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Koegler. De heer …: Voorzitter, een punt van orde. De voorzitter: Een punt van orde mag u doen. De heer …: Als een fractie zolang de ruimte neemt om te overleggen en gaat dan bij een stemverklaring een nieuw en absurd argument opvoeren voor het eerst om tegen te stemmen. Dat vind ik niet behoorlijk. De voorzitter: Mevrouw Koegler.