Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

Aanwezig Voorzitter: Mevrouw H. Sahin Raadsleden: De heer E.G.T. Braam Mevrouw L.S. de Bruijn De heer D.R. Cupedo De heer D.F.A. van Dam De heer C.P.I.M. Dolmans De heer M. van ’t Eind De heer M.J. van Enk De heer M.A.J. Ezinga Mevrouw B.M.B.T. de Haan-Niesen Mevrouw M.E. Harmsen Mevrouw I.M. Jansen-Dirkx Mevrouw P.G. Kames Mevrouw A. Koegler-Böhm De heer G.A. Kruger De heer J. Loof

Vervolg aanwezige raadsleden: Mevrouw S. van Maarseveen De heer M. el Majjaoui Mevrouw W.A.A.M. van Nunen De heer U.H. Oelen Mevrouw L.B. Oude Alink Mevrouw A. Prenger Mevrouw H. van Schie De heer W. Smith De heer E. van der Veer De heer G.L.A. Veerman Mevrouw W. van der Weij De heer M.V. Weterings Mevrouw E. Woudstra De heer A.M. Zoghbi Afwezig: De heer M.T.F. Kaffa

Aanwezige portefeuillehouders: Wethouder, de heer W. van Damme Wethouder, de heer G. van Malsen Wethouder, de heer M. Wit Wethouder, mevrouw S. van der Waart

Griffie: Griffier: de heer J.A. Massaar bpa Mevrouw M.M.A. Tittse De heer J. Hoefnagel Mevrouw F.S. Habiboellah (verslag)

1. Opening en mededelingen De voorzitter: Leden van de raad, ik vraag u vriendelijk allen plaats te gaan nemen en dat heeft u inmiddels gedaan. Ik open de raadsvergadering van de gemeente Rijswijk van dinsdag 24 september 2024. Graag heet ik welkom, u, de leden van de raad, de fractieassistenten, onze wethouders en kandidaat-wethouder mevrouw Van de Waart, medewerkers, vertegenwoordigers van de media, aanwezigen op de publieke tribune en de kijkers online. Bericht van verhindering hebben wij ontvangen van de heer Kaffa en mevrouw Koegler. Ik wil graag overgaan tot trekking van het stemmingsnummer. Dat is nummer 18. Dat is de heer El Majjaoui. Goed, en ik wil u voorstellen tot leden van bureau van stemopneming te benoemen als voorzitter de heer Ezinga en als leden de heer Smith en mevrouw Kames. Daar stemt u mee in? Dank u wel. Dan de gasten van de raad. Vandaag hebben wij opnieuw twee gasten van onze raad en ik heet hen ook van harte welkom. In de eerste plaats is dat mevrouw Sandy Van Aanholt en de heer Van der Zweep. De heer Van der Zweep, ik vind het echt bijzonder dat u hier vandaag in ons midden bent. U bent onze 103-jarige inwoner en veteraan en u bent een trouwe bezoeker van bijzondere evenementen. En ik hoop dat u samen met ons een mooie avond zult beleven. En op het moment dat u vindt dat u naar huis wilt gaan, voelt u Pagina 1 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

zich vrij, dan zullen wij zorgen dat u veilig naar huis kunt gaan. In ieder geval hoop ik dat het gesprek met de raadsleden en de presentatie die zij hebben verzocht aan u veel meer inzicht hebben gegeven in het werk van de lokale politiek van de Rijswijkse raad. Welkom. Dank u wel. Ja, heel bijzonder. Mijnheer Van der Zweep heeft mij als advies gegeven om gezond oud te worden, licht te leven. En dat is iets wat ik ook aan anderen vaak vertel, als we oud willen worden dan moeten we licht leren leven. Even kijken, ik zie … Dan om meerdere redenen is het vanavond een bijzondere raadsvergadering. We gaan vanavond als uitwerking van de werkgroep Samen naar Beter werken met spreektijden. Vanavond gaan we werken met de variant waarbij de fracties afhankelijk van de grootte van hun fractie spreektijd hebben. De informatie is voorbereid voorbesproken in het presidium en ook met u gedeeld. Maar ik wil u ook vragen om ruimte aan elkaar te geven omdat dit ook een experiment is dus we moeten elkaar ook niet te strak maken. We zullen wel de spreektijden uiteraard hanteren maar het is ook bedoeld om te ervaren of dit variant goed bij onze werkwijze past. Ook voor deze vergadering vraag ik u respectvol met elkaar om te gaan. De woorden die wij uitspreken hebben betekenis en invloed, het is belangrijk om daarvan bewust te zijn.

Mededelingen van het college zijn er niet maar ik wil graag naar aanleiding van de afschuwelijke gebeurtenis van afgelopen vrijdag een kort statement afleggen. Daarvoor ga ik naar het spreekgestoelte. De voorzitter: Geachte leden van de raad, beste aanwezigen, kijkers thuis. Rijswijk is vrijdag opnieuw opgeschrikt door een onvoorstelbaar drama. Een drama waarbij onze 38-jarige inwoonster Paro om het leven is gekomen. Ik wil met u stilstaan bij deze afschuwelijke gebeurtenis. Paro is doodgeschoten in de portiek van haar flat in de Galjoenstraat in het bijzijn van haar 4-jarige zoontje. Ook directe buren hebben gevreesd voor hun leven. Het leed dat is aangericht is onbeschrijflijk en de impact is enorm. Mijn gedachten gaan in eerste instantie uit naar haar zoontje, familie en andere nabestaanden. En ook naar alle buurtbewoners die het geweld hebben gezien en meegemaakt. Afgelopen zaterdag sprak ik in de Galjoenstraat met diverse bewoners en gisteravond heb ik tijdens een drukbezochte buurtbijeenkomst in de brandweerkazerne nog veel meer bewoners kunnen spreken, samen met de politie, het Openbaar Ministerie, Rijswijk Wonen, Slachtofferhulp Nederland en Welzijn Rijswijk. De bijeenkomst was emotioneel en goed. Het was waardevol dat bewoners hun gedachten en gevoelens konden uiten en troost konden vinden bij elkaar.

Ik maak mij grote zorgen, de harde werkelijkheid is dat we in een periode van slechts vijftien maanden drie keer een moord hebben meegemaakt op een vrouw in de bloei van haar leven. Dat is vreselijk, niet te bevatten en maakt intens verdrietig. Ook roept het heel veel vragen op, waarom hier in onze stad? Wat kunnen we doen om herhaling te voorkomen? Veel vragen en helaas nog bitter weinig antwoorden. Wat ik wel weet is dat de dood van Karina, Jessica en Paro ons duidelijk maakt dat we ons nog beter moeten inspannen om op tijd in te grijpen als vrouwen in een onveilige situatie belanden. Hiervoor is het ontzettend belangrijk dat we elkaar beter leren kennen. Dat we in verbondenheid leven. En ik heb dat gisteravond ook gezegd tijdens de buurtbijeenkomst, buren die meer naar elkaar omzien, een overheid die dichterbij is. En samen met partners zoals de politie, woningcorporaties en het welzijnswerk eerder weten wat er achter de voordeur speelt. Dat vrouwen zich gesteund voelen als ze om hulp vragen. Dit doet een klemmend beroep op ons allemaal, op mij als burgemeester, op ons als gemeentebestuur, op de politie, op onze maatschappelijke partners en op onze inwoners. Ter nagedachtenis aan Paro en als teken van ons medeleven en onze verbondenheid wil ik een kort moment van stilte in acht nemen. Ik wil u vragen om te gaan staan voor zover u daartoe in de gelegenheid bent. Dank u wel.

2. Spreekrecht burgers De voorzitter: Dan stel ik voor dat we doorgaan naar agendapunt 2, spreekrecht burgers. Er hebben Pagina 2 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

vier personen, vier burgers zich aangemeld voor het gebruik maken van het spreekrecht. Ik wil als eerste mevrouw Van Aanholt uitnodigen om naar het spreekgestoelte te gaan. Mevrouw Van Aanholt gaat spreken over agendapunt 12, het raadsvoorstel vaststellen bestemmingsplan Te Werve Oost. Mevrouw Van Aanholt, u heeft vijf minuten spreektijd. Mevrouw Van Aanholt: Dank u wel. Goedenavond. Vorig jaar oktober heb ik ook gebruik gemaakt van dit spreekrecht met betrekking tot Te Werve Oost. Nu sta ik ook namens mijn partner helaas toch weer hier. Waarom? Omdat wij, wonende aan de Van Vollenhovenlaan in De Hofdames nog steeds zorgen hebben over hoe de toekomst van Te Werve Oost gaat worden. Nog steeds, ondanks de participatie, informatiebijeenkomst en antwoorden op de zienswijze die hebben geleid tot geen of minimale aanpassingen in het bestemmingsplan. Onze zorgen zijn de grote toename van het aantal woningen en wel met 58 procent, en dit is exclusief de zorgwoningen. Is dit een gezonde groei volgens de Rijswijkse koers 2022-2026? Wij vragen ons af hoe dit zich vertaalt naar het aantal extra inwoners in de wijk? Wij zien dat niet terugkomen in het bestemmingsplan maar misschien hebben wij deze informatie gemist. Meer mensen huisvesten vanwege woningnood begrijpen wij maar die mensen willen straks toch ook prettig wonen. Te Werve is nu al een erg dichtbevolkte wijk.

Ook missen wij het financiële plaatje, is het allemaal wel haalbaar? Wat als, zitten we er straks met een half gesloopte wijk of wordt dan maar het groen of de inrichting van de openbare ruimte weggelaten? Daarnaast, de hoogbouw. De zeven woontorens die nu gepland zijn, waarvan twee 37,5 meter hoog, dat is ongeveer twaalf a dertien etages, die aan de Karel Doormanlaan komen, die zullen zeer beeld- en omgevingsbepalend worden. De hoogte is namelijk gemiddeld twee a drie keer zo hoog als de huidige bebouwing in de wijk. Hoezo aansluitend op de huidige bebouwing van Te Werve? Want mag ik u vragen, heeft u wel eens naar de omgeving van De Hofmeesters gekeken? Dit zijn de twee hoge torens die in de Plaspoelpolder schuin tegenover onze wijk staan. Persoonlijk vind ik dat echt geen prettige en fraaie omgeving. Het staat vol met fietsen en auto's want ja, het kan in een parkeergarage of kelder maar ja, voor de ingang is toch veel makkelijker? De vuilcontainers, daar ligt altijd extra troep. Het groen en het watertje daar vlakbij ligt bezaaid met afval en papier. Komt natuurlijk ook door de wind vanwege de hoogte. Hoe meer mensen wonen in een, zoals ik het noem, kolos, hoe minder verantwoordelijkheidsgevoel en minder sociale controle die bijdragen aan een schone en prettige leefomgeving. Dus wordt dit het toekomstbeeld van onze wijk? Wij houden ons hart vast.

Daarnaast zullen de bestaande voorzieningen, zoals artsen, scholen, supermarkten, et cetera, nog meer onder druk komen te staan. Zeker ook nog door de toename van de woningen in het Havenkwartier en het Kessler Park. Ook de verkeersimpact wordt onzes inziens onderschat. Onze wijk is gelegen tussen een viertal erg drukke kruispunten die alleen maar drukker en drukker worden. Probeer nu maar eens onze wijk uit te komen of naar de snelweg te komen rond school breng-, ophaaltijd of rond de avondspits, die al halfvier begint, het is niet te doen. Ook binnen de wijk met afsluiting en eenrichtingsverkeer, waar helaas merendeel zich niet aan houdt, bevordert de doorstroming niet. Het principe STOMP, wellicht bij jullie allemaal bekend, gezien diverse berichtgeving over parkeerproblemen in andere wijken is volgens ons nog nergens een succes. Wij hopen dat u, de raad, wel een goede inschatting kan maken op basis van het ontwerp bestemmingsplan en alle overige documentatie. En beseft dat uw besluit bepaalt hoe onze wijk eruit gaat zien en hoe de leefbaarheid gaat worden in de toekomst. Helaas hebben wij geen glazenbol waarmee wij in de toekomst kunnen kijken.

Maar we hopen echt dat we over vijf jaar kunnen zeggen, de huizen en de openbare ruimte zijn mooi geworden, er is weinig tot geen afval in het mooi bijgehouden groen, bomen zijn weer aan het groeien, de verkeersstromen en parkeren verlopen toch goed. Daarnaast hopen wij ook dat de dwergvleermuisjes dan rondvliegen en de ooievaar weer een stekje heeft gevonden. Net zoals wij hopen dat Te Werve Oost ons stekkie zal blijven. Bedankt voor uw aandacht. Pagina 3 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Aanholt. Dan wil ik de heer Kwantes uitnodigen om naar het spreekgestoelte te komen. Mijnheer Kwantes gaat spreken over agendapunt 14, raadsvoorstel Erfgoednota Rijswijk. Mijnheer Kwantes, ook u heeft vijf minuten spreektijd. De heer Kwantes: Ja, dank u wel. Goedenavond, allen. Ik zal even kort toelichten wie ik ben en waar ik voor sta. Ik ben directeur van Erven Lucas. Dat is een vennootschap die gezamenlijk met een andere onderneming eigenaar is van het bedrijf- en kantorenterrein Geestbrugkade 32 en de opvolgende nummers. Dat is een verouderd kantoor-, bedrijventerrein wat leegstaat, korte termijn verhuurd is, gedateerd. Daar zijn wij al langere tijd mee aan doende denken om dat te herontwikkelen. Waarom komen we hier naar voren? We maken ernstig bezwaar tegen de aanwijzing of toedeling van de hoge monumentwaarde aan het gebouw De Compagnie. Dat is Geestbrugkade nummer 32. Wij vinden dat niet onderbouwd en we vinden dat om andere redenen ook zeer schadelijk. Ik zal dat straks toelichten. Eerst even het proces. Zoals ik aangaf het terrein, de gebouwen zijn gedateerd, verouderd. Alleen maar verhuurd om erger te voorkomen. Dat heeft geen toekomstwaarde, zowel niet vanuit het gebruik als vanuit de grondexploitatie. Daar moet geld bij maar dat is nu niet interessant, wij kijken naar de toekomst.

Nog een groter probleem is, een gebouw kan je slopen, veranderen, aanpassen, een heel groot probleem is dat de locatie ernstig vervuild is. Dan heb ik het over ongeveer de ergste graad van vervuiling die er is. Sanering is noodzakelijk, niet alleen voor elke nieuwe functie die je eraan geeft maar ook vanuit algemeen gezond maatschappelijk verstand dat zulke zware vervuiling in de ondergrond geen enkel maatschappelijk doel dient. Daarom zijn we ook al sinds anderhalf jaar in overleg met de gemeente om de locatie te herontwikkelen naar een knappe woonlocatie. Wat overviel ons dus, dat er een concept Erfgoednota kwam waarin het gebouw De Compagnie in één keer een hoge monumentwaarde heeft. Wij kunnen vanuit de inschattingen die nu gemaakt zijn, met de vervuiling waarvan de sanering tegen de 5 miljoen euro loopt op geen enkele manier een plaats vinden om een gebouw te behouden of in stand te houden. Dus dat is verder niet de discussie waardig, dat is onmogelijk vanuit de bedragen die op tafel liggen. Nou weet ik heel goed dat die nota daar helemaal niet om gaat, die nota gaat over kwaliteit. Daarom zeg ik ook, qua proces zijn we overvallen en hebben we ook geen idee wat ons overkomt terwijl we in overleg zijn en dan komt de nota met een aanwijzing. Maar we hebben ook inhoudelijke bezwaren.

Als ik kijk naar inhoudelijke bezwaren dan gaat het over een gebouw wat vroeger een garage was, die is voor de oorlog omgeturnd tot een soortement kantoorgebouw. In de jaren 70 is daar nog een kantoorpluk aan vastgemaakt. Die gevel die daar aan de Geestbrugkade staat is in 1952 daaraan toegevoegd. Ik lees in de Erfgoednota dat er sprake is van een kenmerkende stijl zakelijke expressionisme. Nou, dat is een stijl die absoluut charme heeft dus daar doen we niks van af. Maar dat is ook een stijl die in de jaren 25, 30 hoogtij vierde. Dus we snappen niet dat een gebouw in 1952, die wordt geijkt of gerelateerd aan de stijl in de jaren 30, dat die nu behouden moet worden. En daar zeg ik bij, als die stijl u zo aanspreekt, laten we dan een beeldkwaliteitsplan maken en vastleggen dat we bepaalde uitstraling hier beogen en willen vastleggen. Dat is geen enkel probleem. Ander punt is inhoudelijk bezwaar dat er door een trechter is gekeken naar een gevel terwijl, en zo heb ik me deskundig laten vertellen, de wet ook aangeeft dat je moet kijken naar de context, de ruimtelijke omgeving. Er is geen enkele relatie gelegd van dit gebouw of de gevel met de omgeving. Dat snap ik ook wel want het is een verouderd bedrijventerrein je kan er verder niks mee. Dus er is geen volwaardige afweging heeft plaatsgevonden. De voorzitter: Mijnheer Kwantes, u heeft nog één minuut.

De heer Kwantes: Dank u wel. Ik ben ook aan het afronden. Dus inhoudelijk zien wij dat er geen goede onderbouwing is. Het is een gebouw wat in meerder decennia is gebouwd. De gevel heeft geen raaklijn met de oorspronkelijke bouwstijl die zo hoog wordt geprezen. Ik gaf u aan, er zijn Pagina 4 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

andere redenen waarom wij hier niets mee kunnen, al zouden we het willen. Dus het is aan uw wijsheid om hier een oordeel over te vellen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kwantes. Dan wil ik vragen mevrouw Baayen naar het spreekgestoelte te komen en mevrouw Baayen gaat spreken over agendapunt 15, raadsvoorstel Spreidingswet. Mevrouw Baayen, u heeft ook vijf minuten spreektijd. Mevrouw Baayen: Voorzitter, ik ga niet van de volle vijf minuten gebruik maken. Ik ben misschien wel dominee maar voor vandaag hou ik het gewoon kort. Ik ben dominee Sifra Baayen en ik ben inwoner van Rijswijk sinds 2020. Ooit toen ik 8 jaar was ging ik met mijn moeder mee naar een Sudanees gezin. Ze waren pas in ons dorp Houten komen wonen nadat ze gevlucht waren voor de burgeroorlog in Soedan. Mijn moeder hielp de moeder van het gezin met het lezen van de brieven van de gemeente en andere praktische zaken terwijl mijn haren werden gevlochten door de dochters van het gezin. Spelenderwijs hielp ik dus die dochters ook weer met het leren van het Nederlands. Wij brachten ze oliebollen en speculaas en zij maakten voor ons heerlijke vette Soedanese hapjes. Nu ben ik zelf moeder van een zoon van 6 en een dochter van 2 en wij helpen via de kerk een Iraans gezin om zelf ook thuis te raken in Nederland. Ik hoop dat mijn kinderen meekrijgen dat zorgen voor de vreemdeling erbij hoort.

Zo wil ik burger van Nederland zijn en ook mens zijn. Het is niet altijd makkelijk om een brug te slaan naar een vreemdeling, dat besef ik mij goed. Alle taal en alle gebruiken zijn anders, niks is vanzelfsprekend. En dat vraagt dus iets van ons als inwoners van dit land, als inwoners van Rijswijk. Maar we moeten wel de zorg dragen voor de asielzoekers die er zijn. We kunnen de zorg voor asielzoekers niet laten liggen bij Ter Apel en bij de gymzalen van de omliggende gemeenten. Dat kan gewoon niet. We hebben Groningen al vaak genoeg in de kou laten staan. In de tijd van de Bijbel was zorgen voor de vreemdeling ook niet makkelijk of vanzelfsprekend, dat is het nooit geweest. Maar keer op keer kwamen de profeten naar de koning toe, ze klopten bij hem aan, ze trokken hem aan zijn jasje. Wel driehonderd keer staat er in de Bijbel, zorg voor de wees, weduwe en de vreemdeling die in uw midden woont. Dat wordt niet gezegd omdat het makkelijk is of populair maar het is nodig om ons er telkens aan te herinneren dat zorgen voor de vreemdeling er voor ons bij hoort. Het maakt ons en onze kinderen een beter mens om te zorgen voor wie geen ouders heeft, voor wie een echtgenoot verloren heeft en voor wie vreemdeling is in dit land. Dus mijn oproep aan jullie als leden hier van de raad, geef de asielzoekers hier alsjeblieft onderdak.

Hier zijn ze veilig om te schuilen, hier vinden ze vrede en hier vullen zij ook ons leven aan. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Baayen. Dan nodig ik graag de heer Van Eijsden uit naar het spreekgestoelte. Mijnheer Van Eijsden gaat spreken over agendapunt 15, raadsvoorstel Spreidingswet. En mijnheer Van Eijsden, ook u heeft vijf minuten spreektijd. De heer Van Eijsden: Goedenavond. Mijn naam is Huibert Van Eijsden, ik spreek hier als scriba, dat is secretaris van de kerkenraad van de Protestantse Gemeente Rijswijk. Gedurende ruim vijf jaren heeft hier in Rijswijk het azc gestaan aan de Lange Kleiweg. Een opvanglocatie voor ongeveer vijfhonderd bewoners. Vrijwilligers vanuit alle kerken in Rijswijk en omliggende gemeenten hebben onder de naam de Samenlopers gedurende al die jaren zich ingezet om de bewoners van het azc te ondersteunen met tal van zaken. Taallessen, activiteiten voor de kinderen, maaltijden in de kerk, koffiegesprekken, fietslessen en lessen in fietsonderhoud, wandelingen, hulp bij boodschappen en nog veel meer. Vanuit de kerken en daarbuiten werd deze steun geleverd vanuit de volle overtuiging dat steunverlening voor vreemdelingen en vluchtelingen een menselijke taak is. Zorg voor je medemens. Ook wij in Nederland hebben hulp en steun ontvangen in tijden van grote nood.

Denk aan de hulp in de Tweede Wereldoorlog, denk aan de bevrijders die ons te hulp kwamen, denk aan de steun vanuit andere landen bij de Watersnoodramp in 1953. Mensen in nood moeten geholpen Pagina 5 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

worden. Helaas zien we dat medemenselijkheid in ons land steeds verder afneemt. Egocentriciteit en eigenbelang nemen voortdurend toe, en dat in Nederland, één van de meest welvarende landen in de wereld. Er wordt gesproken over een asielcrisis maar er is geen crisis. Ja, er zijn grote problemen maar die zijn oplosbaar. Daar moeten we wel allemaal ons best voor doen. En dat doe je door als gemeente, als provincies en als landelijke overheid samen de problemen aan te pakken. Dat doe je als inwoners van Nederland door medemenselijkheid te tonen. Niet alleen voor familie, buren en vrienden maar vooral voor de vluchtelingen, de mensen in grote nood die het zonder hulp niet redden. Toont u echte medemenselijkheid. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Eijsden. Dan zijn we aan het einde gekomen van agendapunt 2, het spreekrecht burgers.

3. Vaststelling agenda De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 3, vaststelling van de agenda. Er zijn twee moties vreemd aan de orde van de dag ingediend, aangekondigd. Als eerste motie vreemd aan de orde, aanpak opgevoerde fatbikes. De motie is van de VVD, Beter voor Rijswijk, GroenLinks, D66, CDA en ChristenUnie. Mijnheer Ezinga, u wilde daar het woord over voeren. Aan u geef ik het woord. De heer Ezinga: Goedenavond. Dank, voorzitter. Ja, mede met in ogenschouw genomen hebbende de actualiteiten in het nieuws heb ik met mijn mede-indieners gesproken en voorzien dat we deze motie nu kunnen aanhouden en dus niet in stemming gaan brengen. Mocht het nou zo zijn dat de uitvoering toch lakende is, dan kunnen we altijd nog kijken of we de motie willen indienen. Maar voor nu brengen we hem niet in stemming. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Ezinga. Dan is deze motie ingetrokken. Er is inderdaad in de Tweede Kamer een motie vandaag aangenomen en hopelijk leidt het ook inderdaad tot betere regelgeving om de problematiek goed aan te pakken. Dan de motie vreemd, help welgelegen uit de brand van de VVD, Beter voor Rijswijk en D66. Ik stel voor om die te behandelen als agendapunt 16. Daarmee kunt u instemmen? Dan heb ik nog een vraag aan u en dat heeft betrekking op agendapunt 13, raadsvoorstel vestiging voorkeursrecht op grond van artikel 9 lid 1 aanhef en sub c Omgevingswet.

In een forum is eigenlijk aangegeven dat het akkoordstuk zou zijn, mits er een motie voorbereid of ingediend zou worden. Bij ons als voorzitter van de raad en de griffie is geen motie bekend geworden. Kan dit bespreekstuk als akkoordstuk? Ik kijk naar uw raad. Dat is het geval? De heer Weterings: Nee, voorzitter. De voorzitter: U wilt het als bespreekstuk behandelen? De heer Weterings: Ja. Tenminste, ik wil er iets over zeggen en dan is het genoeg, voorzitter. De voorzitter: U mag ook een stemverklaring afleggen bij een akkoordstuk dus dat kan ook eventueel. De heer Weterings: Nee, is al gevraagd maar ik wil graag nog een antwoord van de wethouder hierover. Kunt u wel kort houden trouwens hoor, ik had gewoon een paar vragen daarover die voor ons van essentieel belang zijn. De voorzitter: Prima. Mevrouw Jansen. Dan is daarmee de agenda vastgesteld. De heer Loof: Voorzitter, als ik heel kort mag? Als punt van orde, ik heb er op zich niet zo'n bezwaar mee hoor om dat punt van net te bespreken maar ik zou er wel aan willen hechten dat we dit geen Pagina 6 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

gebruikelijke procedure laten worden. Als we in het forum zeggen, als er een motie wordt ingediend willen we het gaan bespreken, dan had ik dat eigenlijk ook wel verwacht dat die er zou liggen nu zodat ik ook werkelijk iets had om over te spreken. Dus ik zou beide partijen wel willen oproepen om dan volgende keer ook de boter bij de vis te doen maar voor nu alle geluk te wensen met de inbreng op dit stuk. De voorzitter: Ja, dank u wel, mijnheer Loof. De heer Weterings: Voorzitter? Volgens mij stond die gewoon op de agenda als een bespreekstuk. De voorzitter: Nee, er is in een forum afgesproken dat het een akkoordstuk zou zijn, mits er een motie voorbereid zou zijn en er is geen motie voorbereid. Althans, het heeft ons niet bereikt, vandaar.

4. Vragen aan de raad De voorzitter: Dan gaan wij door naar agendapunt 4, vragen van de raad. Er zijn geen vragen door u ingediend.

5. Raadsvoorstel Verzoek COA om tijdelijke opvang asielzoekers (RV 24-047) 6. Raadsvoorstel Voortzetting BIZ Oud-Rijswijk voor de periode 2025 t/m 2029 (RV 24-041) 7. Raadsvoorstel Aanpassing verordening auditcommissie (RV 24-037) 8. Raadsvoorstel Opheffen geheimhouding diverse documenten door B&W en raad (periode januari 2024 t/m juni 2024) (RV 24-038) 9. Raadsvoorstel Zienswijze op concept-verordening verstrekken leningen voor bussen en stallingen Vervoersautoriteit (RV 24-045) De voorzitter: Daarmee komen we al bij de akkoordstukken. Ik wil u vragen, kunt u met inachtneming van, als u eventueel een stemverklaring wilt afleggen dan kunt u dat uiteraard nu melden, akkoordstukken 5 tot en met 9 in één keer vaststellen? Dat is het geval? Niemand een stemverklaring bij één van deze akkoordstukken? Nee? Prima.

10. Vaststelling verslagen 18 juni, 27 juni en 9 juli 2024 De voorzitter: Dan gaan we snel door naar de bespreekstukken. En dat is agendapunt 10, vaststelling verslagen. Dat zijn een drietal verslagen, 18 juni 2024, 27 juni 2024 en 9 juli. Heeft iemand een op- of aanmerking bij deze verslagen? Dat is niet het geval, dan zijn de verslagen ook vastgesteld.

11. Onderzoek geloofsbrieven, beëdiging en installatie van wethouder De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 11 en dat is een heel mooi agendapunt. U heeft voor u liggen een stembriefje denk ik. Maar ik wil graag ook even dit bespreekstuk inleiden. Agendapunt 11 betreft onderzoek geloofsbrieven beëdiging en installatie van wethouder Van de Waart. Op grond van artikel 9 van het Reglement van Orde gaat de door u benoemde onderzoekscommissie onderzoeken of de benoeming voldoet aan de vereisten van de Gemeentewet. Deze vacature is ontstaan na het vertrek van onze gewaardeerde wethouder Armand Van de Laar. Ik dacht dat hij er vandaag ook zou zijn. Is hij aanwezig? O, oké, ik heb hem niet gezien. Ook via deze weg, want we Pagina 7 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

hebben natuurlijk geen afscheid van u genomen in een raadsvergadering, wel in deze mooie zaal wil ik Armand van harte danken voor je fantastische inzet voor onze stad. Vervolgens heeft de fractie van D66 Rijswijk is snel gestart met de zoektocht naar een goede opvolger en heeft Sandra Van de Waart voorgedragen als nieuwe wethouder stadsontwikkeling, mobiliteit, grondzaken en participatie. Mevrouw Van de Waart is gepresenteerd als een energieke en betrokken bestuurder die Rijswijk goed kent en weet wat er speelt in de stad. Ik vind het heel mooi dat in deze tijd met volop grote uitdagingen mensen kiezen voor een publiek ambt en kiezen voor het zijn van wethouder. Dat is een prachtige positie in het openbaar bestuur, in het lokaal bestuur om van betekenis te kunnen zijn voor de samenleving. Ik las in het persbericht dat Sandra Van de Waart uitkijkt naar haar nieuwe rol en zij geeft aan, ik wil graag verder werken aan de ontwikkeling van onze mooie, groeiende stad, voor zowel de huidige als toekomstige bewoners. Ja, ik heb een kennismakingsgesprek met Sandra Van de Waart gehad en dat belooft heel veel. Ik wil ook via deze weg alle familieleden van Sandra Van de Waart welkom heten uit Zeeland en uit alle andere, uit het oosten begreep ik. Welkom. Ik wil nu de vergadering gaan schorsen zodat de commissie kan starten met het onderzoek.

En dat u de stembriefjes, die heeft u waarschijnlijk al ingevuld, ook die meteen worden geteld. Ik schors de vergadering voor tien minuten? Tien minuten is denk ik voldoende. Als het nog langer nodig is dan kunnen we wat langer schorsen. De voorzitter: Dames en heren, wilt u plaatsnemen? Ik krijg het signaal dat de commissie haar werk heeft uitgevoerd en ik wil graag het woord geven aan de voorzitter, de heer Ezinga. De heer Ezinga: Dank je wel. De voorzitter: Mijnheer Ezinga, u krijgt het woord. De heer Ezinga: Voorzitter, hartelijk dank. Voorzitter, het bureau van stemopneming heeft een aantal taken uitgevoerd ten behoeve van de benoeming van kandidaat-wethouder Van de Waart. Alle benodigde brieven zijn correct bevonden. Met betrekking tot de stemming in de raad zijn er 26 stemmen voor en 3 tegen. De commissie wenst de kandidaat-wethouder na haar benoeming veel succes en plezier in haar nieuwe taak. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Ezinga. Dan kijk ik naar uw raad, dit is het advies van bureau van stemopneming. Wenst iemand vanuit u het woord te voeren? De heer Van Dam. De heer Van Dam: Ja, voorzitter, dank. Ja, we bespreken vandaag de benoeming van de nieuwe wethouder van D66 en daar willen we toch namens Wij. Rijswijk nog even wat over zeggen. Niet omdat we de nieuwe wethouder mevrouw Van de Waart iets te verwijten hebben.

Integendeel zelfs, ik wens u vanuit deze positie vanuit Wij. Rijswijk ook enorm veel succes in uw nieuwe functie. Maar ik heb wel wat vragen over het proces wat hieraan voorafging en dat roept wat vragen bij ons op. Kijk, we hebben een periode waar de gemeentefinanciën flink onder druk staan. We hebben te maken met tekorten en daarin moeten we keuzes maken. En zoals het gezegde mooi spreekt proberen we allemaal de tering naar de nering te zetten. Ja, en dan zegt de oud-wethouder van D66 vrijwillig zijn functie op en verhuist die naar een andere gemeente en dan blijft Rijswijk toch met een rekening van een ton per jaar, overigens zolang hij geen nieuwe baan vindt. En dat is lastig uit te leggen in die financiële moeilijke tijden. En voorzitter, ja, laten we dan toch even teruggaan naar het verleden. Want toen onze wethouder vertrok kregen wij geen kans om een nieuwe wethouder te leveren. En toen was het juist D66 die hoog van de toren voer over het wachtgeld dat onze gemeente ging betalen. Destijds was er helemaal geen sprake van wachtgeld want onze wethouder die had destijds meteen een nieuwe baan en toch werd ons de kans ontnomen om een nieuwe aan te stellen. Dus het voelt vanuit onze partij toch best wrang dat dit op deze manier zo gebeurt. En dat we dus nu wel een nieuwe wethouder hier benoemen terwijl we wel als gemeente straks gaan betalen Pagina 8 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

voor een wachtgeldregeling. Dan kijk ik toch even naar bijvoorbeeld de VVD, de partij die in het college verantwoordelijk is voor onze financiën. Voorzitter, hoe kijkt de fractievoorzitter van de VVD hier tegenaan? Vinden we het acceptabel dat wij als gemeente nu een extra wethouder gaan benoemen terwijl de vorige vrijwillig is opgestapt en de wachtgeldregeling blijft lopen? Is dit de manier waarop we willen omgaan met onze beperkte financiën en onze beperkte middelen? Ja, voorzitter, ik heb daarbij die korte vraag en daarbij wil ik graag laten. Nogmaals, het is niks naar mevrouw Van de Waart toe, het is wel iets wat we... De voorzitter: Ik hoor dat u een vraag stelt aan de heer Loof, de fractievoorzitter van de VVD. Mijnheer Loof, wilt u daarop reageren? De heer Loof: Ja, voorzitter, richting de heer Van Dam zou ik graag willen zeggen dat ik helemaal geen tijd heb om hierover na te denken want ik breek mijn hoofd nog steeds over alle financiële problemen die uw wethouder heeft achtergelaten in het vorige college. Daar wil ik het graag bij laten. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof. Zijn er anderen die het woord willen voeren? Nee, dat is niet het geval. Dan ga ik naar voren. Mijnheer Van Dam, u wilt reageren hierop? De heer Van Dam: Ja, tuurlijk wil ik daar even op reageren. Kijk, we kunnen nu wel gaan zeggen over, één, dat is niet waar.

Want het is gebeurd, het is heel netjes gegaan de vorige keer en wij hebben geen financiële lasten van onze wethouder gehad. Ik vind het nu dat als we nu een ton per jaar gaan uitgeven, we hebben net een Kaderdebat gehad en we zien wat een ton kan doen in onze gemeente, wat we daar kunnen uitgeven op welzijn. En als we nu zomaar zeggen van, ja, die ton die gaan we voor eigenlijk één positie twee keer betalen, vind ik dat we daar best als raad wat serieus over na moeten denken. Zeker gezien het feit dat we de vorige keer dat wel als last was waardoor de vorige keer een herbenoeming niet is gegaan. En dat is heel procedureel en dat is niks bedoeld naar mevrouw Van de Waart maar dat is wel de feitelijke situatie waar we nu in zitten. En wellicht via u, voorzitter, kan de fractie van D66 daar ook nog zijn licht op laten werpen, aangezien het natuurlijk wel over hun voorstel gaat. De voorzitter: Ik kijk naar mevrouw Woudstra. Wilt u daarop reageren, mevrouw Woudstra? Mevrouw Woudstra: Nou, eigenlijk niet. Ik vind het zeer ongepast, zeer ongebruikelijk. Dus dat wil ik bij deze gezegd hebben, ook zeer teleurstellend. U heeft mijn telefoonnummer, u kunt me altijd bereiken als u vragen heeft over het proces. Het is van tevoren toegelicht en ik wil graag heel duidelijk maken dat vorige keer het vlak voor de verkiezingen was, het nu anderhalf jaar voor de verkiezingen is.

En dat u niet het één met het ander moet vergelijken als er geen vergelijking in zit. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra. Ik wil hier tot een afronding komen. Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Ja, nee, u vindt het zeer ongepast maar het was uw partij die dat zelf heeft gezegd tegen ons de vorige keer. Dus uw standaarden toen die zijn dus blijkbaar anders dan nu en dat vind ik heel erg jammer. Nogmaals, wij begrijpen het want wij wilden hetzelfde doen alleen destijds was u degene die zei van, joh, dat wachtgeld dat is echt een probleem en nu blijkbaar niet. En dat vind ik echt heel spijtig dat u dat hier doet. Ja, daar kan ik niks, ik kan het niet korter maken. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Dan ga ik zelf nu naar voren naar het spreekgestoelte en nodig ik ook mevrouw Van de Waart uit.

Pagina 9 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

De voorzitter: Nou, mevrouw Van de Waart, er staat nu niets meer in de weg om u te benoemen. Wilt u allen staan? Ja, want het is toch wel een plechtig moment. U heeft aangegeven de belofte te willen afleggen. Ik zal de tekst voordragen en dan zegt u, dat verklaar en beloof ik. Ik verklaar dat ik, om tot wethouder benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk, enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als wethouder naar eer en geweten zal vervullen. Mevrouw Van de Waart: Dat verklaar en beloof ik. De voorzitter: Dank u wel. Van harte gefeliciteerd met uw benoeming als wethouder van de gemeente Rijswijk. Dan wil ik nu de vergadering schorsen voor vijftien minuten om gelegenheid te geven om u te feliciteren. En dan beginnen we met de familie denk ik als eerste. Mevrouw Van de Waart: Met de kinderen. De voorzitter: Met de kinderen.

12. Raadsvoorstel Vaststellen bestemmingsplan Te Werve Oost (RV 23-048) De voorzitter: Dames en heren, ik wil u vragen om plaats te nemen en ook onze wethouder Van de Waart. Ik heropen de vergadering en we gaan door naar agendapunt 12, het raadsvoorstel vaststellen bestemmingsplan Te Werve Oost. Ik heb op mijn lijstje als eerste spreker de heer Braam van Beter voor Rijswijk. Mijnheer Braam, u krijgt het woord. De heer Braam: Voorzitter, dank u wel voor het woord. Voor over Te Werve, het voorstel dat ... Is het weer zo’n drama? Oké, dan gaan we dat … De voorzitter: Wilt u wat dichter bij de microfoon praten? De heer Braam: We gaan dat even verhelpen. Zo beter, voorzitter? Goed zo. Over het voorstel an sich hebben we niet zoveel op te merken. Gelet ook op het feit dat de problemen die er waren en waar de meeste bewoners betrokken bij zijn geweest, die zijn opgelost. En het allerbelangrijkste niet te vergeten gaat het natuurlijk om de bewoners van de eengezinswoningen die volkomen terecht, woningen die krap 20, 25 jaar oud zijn, dat die dus uiteindelijk ook overeind blijven. Dus dat is positief. Waar wij wel een probleem in zien dat is de drukte in het gebied. Het werd door één van de insprekers ook al even aangegeven. Maar de drukte in het gebied wordt verergerd door beperkingen die worden toegepast op de parkeernormen.

We hebben uiteindelijk een overzichtje gekregen van de parkeernormen van 2011 zoals die ooit een keer door de raad zijn vastgesteld en wat CROW heeft gedaan. Daar zitten behoorlijke verschillen tussen, verschillen die oplopen tot zo'n 50 procent. Dat is een beetje afhankelijk van de soort woning waar we het over hebben. Dus met andere woorden, de iets meer dan zeshonderd plekken die op dit moment gepland zijn, dat is absoluut gewoon te weinig voor wat er straks in dat gebied noodzakelijk is. Ik begrijp allemaal dat we ons willen focussen op het proberen om de mensen zoveel als mogelijk uit de auto te krijgen maar op deze manier ieder geval gaat dat gewoon absoluut niet lukken. Ik denk dat je de mensen meer op de kast jaagt dan uit de auto jaagt. Dus onze vraag in de richting van de wethouder is, kijk nog eens goed naar die aantallen en doe in ieder geval een toezegging om dus die parkeernorm van 2011 als uitgangspunt te hanteren en niet het uitgangspunt van CROW. Dus daar wil ik graag nog een reactie op hebben van de wethouder. Dank u wel, voorzitter. Pagina 10 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Braam. Dan geef ik het woord aan mevrouw Oude Alink van GroenLinks. Mevrouw Oude Alink: Dank u wel, voorzitter. Verdichting in stedelijk gebied zoals hier gebeurt is wenselijk en heeft daarom ook onze voorkeur. Vandaar dat GroenLinks zich kan vinden in het plan om meer woningen toe te voegen in Te Werve Oost. Met als kanttekening dat de compensatie van de verdwijnende sociale huurwoningen snel duidelijk moet worden. De huidige bewoners verdienen het om te weten waar zij aan toe zijn. Veel woningen in de wijk zijn van slechte kwaliteit en kunnen zelfs niet meer gerenoveerd worden tot een wenselijk niveau. Vandaar dat GroenLinks ook begrijpt dat er gekozen is voor sloop en nieuwbouw. In het verleden is deze wijk snel uit de grond gestampt, daar zien we nu de gevolgen van. Op deze manier bouwen moeten we niet meer willen maar daar kan nu ook niemand meer iets aan veranderen. De afgelopen dagen zijn wij in gesprek gegaan met sommige bewoners van de wijk. Niet alle huidige bewoners wonen even comfortabel, in ieder geval de portiekflats aan de Karel Doormanlaan, dus het is mooi dat er nu eindelijk nieuwe woningen komen. Maar omdat er toch nieuwbouw aan zat te komen hebben sommigen het gevoel dat er in de tussentijd te weinig is gebeurd om hun omstandigheden te verbeteren. Dat moet wat ons betreft in de toekomst wel anders.

Vandaar onze vraag aan het college om hier scherp op te zijn tijdens hun overleggen met de woningcorporaties. Dan is er een advies gekomen van de GGD, een advies dat wat GroenLinks betreft opgevolgd moet worden en niet zoveel mogelijk ingepast zou moeten worden. Het gaat wel om de gezondheid van de toekomstige bewoners. Het zal een uitdaging zijn om in een opwarmend klimaat de stedelijke omgeving leefbaar te houden. En goed geïsoleerde woningen, zoals die daar ook zullen komen, zijn er natuurlijk een onderdeel van maar zeker ook een omgeving met veel groen, zuurstof en schaduw. Vandaar dat wij samen met D66 en de ChristenUnie graag van het college zouden willen horen dat het advies van de GGD ook een belangrijk leidraad zal zijn voor wat betreft het groen in de wijk. Niet alleen voor deze gebiedsontwikkeling maar ook voor toekomstige projecten. Het uitgangspunt moet zijn dat gezond groen behouden blijft, tenzij dat echt niet anders kan. Daarom moet er zorgvuldig naar de mogelijkheden gekeken worden waarbij alle alternatieven worden overwogen. Wij begrijpen natuurlijk dat de ontwikkelingen die aanstaande zijn in Te Werve Oost heel ingrijpend zijn en dat het om veel meer gaat dan alleen wat nieuwe kabels.

Daarom vragen wij of het college onze mening deelt dat minimaal de huidige natuurwaarden terug moeten komen in Te Werve Oost en dat er altijd gekeken moet worden naar alternatieve opties om bestaand groen te kunnen behouden? Kan het college toezeggen dat dat gaat gebeuren, ook bij toekomstige herontwikkelingen? Met ten slot nog de vraag waar het groen in de tussentijd wordt gecompenseerd? Want voordat de bomen en tuinen in Te Werve er staan zijn we weer een paar jaar verder en in tijden van een klimaatcrisis hebben wij elke boom nodig. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Oude Alink. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Kames van Rijswijks Belang. Mevrouw Kames: Dank u wel, voorzitter. Ik zal het kort houden. Maar wij sluiten ons aan bij de woorden van mijn collega Ed Braam, dat er dus wel goed gekeken moet worden naar de parkeernorm. Dank je wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Kames. Dan geef ik het woord aan de heer Van Dam van Wij. Rijswijk. De heer Van Dam: Ja, dank. Ja, Wij. Rijswijk deelt de zorgen van de inwoner, zoals mevrouw Van Aanholt die benoemde bij de inspreektekst. Het college wil 583 woningen bouwen op een zeer kleine postzegel waar er eerder nog 350 stonden. Dat betekent dat we echt heel veel woningen gaan toevoegen aan dit toch wat kleine gebied. En wij vinden nog steeds, net zoals bij alle andere Pagina 11 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

bouwplannen die we dit jaar hebben gehad, dat er weinig aandacht in Rijswijk is voor voorzieningen, recreatiemogelijkheden en bereikbaarheid in onze stad. En voorzitter, dat maakt dit plan onderdeel van bouwen zonder visie in onze stad. En we willen in de gemeente meer woningen maar dan moeten we wel zorgen dat er voldoende voorzieningen zijn om die mensen daar straks ook prettig te kunnen laten wonen. Het is een kwestie van goed bestuur om eerst na te denken over wat er nodig is voordat we het gaan volbouwen en dat lijkt nu te ontbreken. Er is in dit plan wel ruimte voor maatschappelijke invulling maar er is nog geen concreet plan wat we daar gaan realiseren. En voorzitter, hoe moeten wij dan als raad een dergelijk plan goedkeuren zonder te weten of we die voorzieningen ook daadwerkelijk krijgen? We hebben inmiddels twee jaar geleden gevraagd naar een behoefteonderzoek naar maatschappelijke voorzieningen in onze stad en die is nog steeds niet af. Dat terwijl we wel bouwproject na bouwproject hier goedkeuren en we ook weten dat er weinig geld is voor dat soort voorzieningen. Dat maakt ons, nou, dat is zorgwekkend. We realiseren ons ook, voorzitter, dat de huizen zeer verouderd zijn. Dat er een grote problematiek is dus dat wel de vervanging broodnodig is. En tegelijkertijd zien we de ontwikkelingen, is deze ontwikkeling onderdeel van de groei die de stad doormaakt.

En zien we nog steeds geen plannen op de agenda voor het investeren in infrastructuur of in onze sport of in de groengebieden of in de basisvoorzieningen en daarom zullen wij tegen stemmen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Dan geef ik het woord aan mijnheer Dolmans van D66. De heer Dolmans: Dank u wel, voorzitter. In Rijswijk wordt inderdaad de komende tijd veel verbouwd en D66 Rijswijk wil delen van de stad die achteruitgaan of dreigen te verloederen opnieuw ontwikkelen. De huizen in Te Werve Oost zijn oud, in slechte staat en niet duurzaam dus worden ze vervangen. Een nieuw bestemmingsplan zorgt dan ook voor verbetering van de buurt en biedt nieuwe woningen, waaronder dertig zorgwoningen waar zorg en wonen in de buurt goed gecombineerd kunnen worden. Er komt een gevarieerder woonaanbod met mooiere groene, openbare ruimtes en minder auto's op straat. Wel blijven we ook aandacht vragen voor het fietsparkeren. Wat betreft de vervanging van de bomen en groen zodat natuurwaarde steeds tenminste hetzelfde blijft dus ook grotere bomen terug. We sluiten ons aan bij de vraag van GroenLinks daarover. Dit plan is gericht op de buurt en biedt een goede mix van renovatie, sloop en nieuwbouw, met duidelijke regels voor een prettige leefomgeving.

D66 Rijswijk vindt het belangrijk dat er aandacht is voor bouwen met respect voor natuur en klimaat en dat staat dus ook in de bouwregels. De voorgestelde architectuur lijkt van goede kwaliteit en zal verder uitgewerkt worden in overleg met de bewoners. Alles dit overwegende steunt D66 dit bestemmingsplan dan ook volledig. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Dolmans. Dan geef ik graag het woord aan de heer Loof van de VVD Rijswijk. De heer Loof: Rijswijkse VVD. Dank u wel, voorzitter. Nee, flauw. Voorzitter, dank. Voorliggende bestemmingsplan ziet er wat de Rijswijkse VVD betreft goed uit. Het is ook broodnodig. De huizen in Te Werve Oost zijn op dit moment echt van slechte staat en op deze manier wordt een mooie boost gegeven aan de modernisering van Te Werve. We hebben gezien wat er in het andere deel van Te Werve ervan terecht is gekomen, dat ziet er hartstikke mooi uit dus laten we dat in Te Werve Oost ook gaan doen. Tot zover. Dank. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof. Dan geef ik graag het woord aan de heer Van Enk van het CDA. De heer Van Enk: Ja, voorzitter, ik merk op dat het nieuwe systeem van de spreektijden wel helpt, iedereen praat een stuk sneller dan normaal maar zegt nog steeds evenveel. Ik sluit graag vanwege Pagina 12 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

de tijd aan bij de positieve dingen die gezegd zijn over deze stadsontwikkeling. Ik wil eraan toevoegen dat vandaag in de krant staat dat de gemiddelde prijs voor een woning in Nederland weer een nieuw record heeft bereikt, meer dan 466.000 euro. De NRC rekent voor dat dit voor een huishouden met twee keer modaal al niet meer bereikbaar is. Vandaar dat het CDA vorige periode al fors heeft ingezet op het bouwen van betaalbare woningen in de vrije sector. Ook dit plan voor vernieuwing van Te Werve voldoet aan die wens. De wethouder heeft ons in het forum toegezegd ook in dit plan mogelijkheden te zoeken om woningzoekenden voorrang te geven die werken in de zorg of als ze werken bij de politie of in het onderwijs. Beroepsgroepen die we node missen in de hele regio. Gisteren op de valreep is op ons verzoek toegestuurd beeldmateriaal over de fase 1. Dat geeft in tegenstelling tot al die technische bijlagen, 23 stuks met dito pagina's, een veel beter beeld over wat we in de wijk kunnen verwachten. Dat vinden we niet alleen in de raad belangrijk maar dat vinden omwonenden natuurlijk ook ontzettend belangrijk om een beeld te krijgen hoe er wordt gebouwd. Niet alleen goed voor het milieu maar ook goed zeggen wij steeds voor de sociale cohesie.

Ik moet zeggen dat de indruk die we uit de plaatjes en de beschrijving krijgen, dat dat hoop geeft dat het een mooie en ook sociaal duurzame wijk kan blijven. Ik zeg kan blijven want die wijk is er in het verleden misschien heel snel neergezet maar laten we niet vergeten dat die het wel 65 jaar met succes heeft uitgehouden. De enige vragen die mij nog resteren betreffen de grondexploitatie. Toen ik de inmiddels ter inzage gelegde anterieure overeenkomst bekeek vielen mij twee dingen op. Ten eerste is deze overeenkomst pas afgelopen donderdag getekend terwijl dit normaal maanden of jaren van tevoren gebeurt. Waarom zo laat? En waarom hadden we dan vorige week in het forum toch zo'n haast om dit raadsvoorstel in ieder geval vandaag te behandelen en kon het niet wachten op uitwerking van fase 2, 3, 4 of 5 of 6 om een indruk te krijgen. Ten tweede, en dat vind ik wat merkwaardig, ik had een overeenkomst verwacht met Rijswijk Wonen en Synchroon maar het is alleen een overeenkomst met Rijswijk Wonen die de gemeente sluit. En Synchroon niet met 50 procent vrije sector. Het raadsvoorstel spreekt van een onrendabele top voor het hele plan. Het kost dus meer dan het gaat opbrengen. Daarom gaat de benodigde 3500 vierkante meter gemeentegrond gewoon voor niks naar Rijswijk Wonen. Maar hoeveel woningen Synchroon bouwt en hoe duur die woningen straks gaan worden, dat weten we niet.

Dat zit in de voor ons onzichtbare afspraken tussen Rijswijk Wonen en Synchroon. Wat we wel weten is dat de private ontwikkelaar niets doet zonder winstoogmerk. Dus hoezo komt de gemeente voor het hele gebied uit op negatief als een gemiddelde woning nu al 466.000 euro opbrengt? Geven we dan die 3500 meter voor hoogbouw midden in onze stad niet als een te peperduur cadeau aan Rijswijk Wonen? Graag een toelichting daarop. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk. Dan geef ik het woord aan de heer Van der Veer van de Partij van de Arbeid. De heer Van der Veer: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, er is uitgebreid vorige week gesproken over dit mooie plan. Een plan waar de PvdA volledig achter kan staan. Een leefbare wijk komt ervoor terug met voldoende groen en voorzieningen. Maar voorzitter, de compensatie van de sociale woningen. Meer dan de helft komt er niet voor terug en wij zouden graag van de wethouder dan wel het college de toezegging willen hebben dat de bestuursovereenkomst met Rijswijk Wonen en Synchroon wordt nagekomen. Compensatie bij De Broodfabriek, wil de wethouder ons daar proactief over informeren de ontwikkelingen daarover? Want zoals u wellicht weet, we moeten nog heel flink aan de bak om de 30 procent sociale woningen te realiseren zoals afgesproken in ons coalitieakkoord. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Veer.

Dan geef ik het woord aan de heer El Majjaoui. De heer El Majjaoui: Ja, dank, voorzitter, voor het woord. Voorzitter, onze fractie is blij om de wijk Te Werve te laten herontwikkelen, te vernieuwen en extra woningaanbod aan toe te voegen. Hiermee Pagina 13 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

wordt de leefbaarheid verbeterd, de woningen worden verduurzaamd en ruimte wordt gecreëerd voor ontmoeting en groen. Bovenal zal de huidige verpaupering worden teruggedrongen. Echter maken wij wel zorgen over de reductie van sociale huur. Via u, voorzitter, welke compensatie komt hiervoor terug en hebben de huidige inwoners dan ook terugkeergarantie met name in het vergelijkbaar segment? Mede door hoogbouw zullen er extra bewoners aan toegevoegd worden, met als gevolg extra parkeerplaatsen, drukte en daarmee ook tekort aan basale voorzieningen. Kan onze wethouder vertellen hoe hij denkt dit te organiseren? Tot zover mijn vragen, voorzitter. Dank. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer El Majjaoui. Ik kijk naar mevrouw Harmsen, u heeft zich niet aangemeld. Wilt u niet het woord voeren? Prima, dan is dit het einde van de eerste termijn van uw raad. Dan geef ik graag het woord aan wethouder Van Malsen. De heer Van Malsen: Ja, voorzitter, dank u wel. Ik wil ook even opgemerkt hebben dat ik het heel jammer vind dat de eerste raadsvergadering waarin wij experimenteren met spreektijden ook meteen de eerste raadsvergadering is waar de heer Van de Laar niet meer aanwezig is. Dat had ik graag meegemaakt. De vragen, te beginnen met de heer Braam van Beter voor Rijswijk.

Die vroeg naar het aantal parkeerplaatsen, waarom is die norm zoals die is en waarom is het aantal parkeerplaatsen uitgekomen op het aantal waar we nu op staan? In het ontwikkelkader is het aantal parkeerplaatsen, dat wil zeggen de parkeernorm, door uw raad vastgesteld. Daarin wijken wij inderdaad af van de parkeernota uit 2011 en dat is onderbouwd gedaan destijds omdat die parkeernota niet meer de situatie weerspiegelt waarin wij ons nu bevinden in de stad. En ook in deze wijk is de ontwikkeling dermate anders dat die parkeernorm aangepast is. Dat gezegd hebbende gaan we wel actief monitoren hoe de parkeerdruk zich ontwikkelt omdat de wijk ook in fases opgeleverd zal worden. Op die manier zullen we dus ook kijken of het aantal parkeerplaatsen adequaat is of niet. Er zit overigens ook een mogelijkheid in, een reservering voor een extra aantal aan te leggen parkeerplaatsen in het plan, mocht dat nodig zijn. De fractie van GroenLinks stelde een aantal vragen over groen en het advies van de GGD. De oproep was om scherp te zijn op groen. De voorzitter: Mijnheer Van Malsen, ik zie dat mijnheer Braam u wil interrumperen. Mijnheer Braam. De heer Braam: Voorzitter, via u. Wethouder, bent het met ons eens dat het aantal auto's in Rijswijk afgelopen jaren en de komende jaren is toegenomen en nog gaat toenemen? De voorzitter: Mijnheer Van Malsen.

De heer Van Malsen: Voorzitter, ik heb die cijfers niet paraat maar ik geloof het zo van de heer Braam. Dat is iets om rekening mee te houden dus dat zullen we ook doen. Dank. De fractie van GroenLinks vroeg over het groen, om scherp te zijn over het groen in de gesprekken met de ontwikkelaar en Rijswijk Wonen. Nou, dat zullen we zeker weten doen. En ook, in hoeverre wordt het GGD-advies daarin meegenomen als leidraad? Die zullen we ook meenemen. Die is ook door de ontwikkelaar ten dele verwerkt in hun plannen dus die zullen we zeker ook in de gesprekken die we met ze voeren erbij blijven houden. Dan werden er nog een aantal vragen gesteld over de huidige natuurwaarde en de compensatie van het groen. Dan kijk ik even naar mijn collega die daar ergens achter zit, die gaat die vraag beantwoorden. Dan ga ik even naar het CDA. Die stelde wat vragen over de grondexploitatie en de anterieure overeenkomst. De eerste vraag was, waarom is de anterieure overeenkomst zo kort voor het aanbieden van het bestemmingsplan pas ondertekend? Dat is op zich niet een heel ongebruikelijke procedure. Volgens mij is het zelfs noodzakelijk dat het gewoon voor het vaststellen van het bestemmingsplan gebeurd en dat is hier ook het geval. Ja, het wordt nu ook bevestigd op mijn app dus dat is mooi.

Dan de vragen over de grondruil, hoe zit dat nou precies in elkaar, is denk ik even de beste samenvatting van de vraag over de grondruil. Even kijken. Ja, de grond waar het om gaat, dat zijn strookjes openbare ruimte van de gemeente waarin de nieuwe Pagina 14 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

plannen woningbouw voorzien is. Net zo goed zijn er ook strookjes van Rijswijk Wonen die straks openbare ruimte zullen worden. Dat zijn percelen die zijn niet in zichzelf zeg maar te bebouwen en dat betekent dat er dus een grondruil plaatsvindt tussen de gemeente en Rijswijk Wonen. Om het voor Rijswijk Wonen in de eerste plaats mogelijk te maken om gewoon fatsoenlijke afgekaderde percelen te bebouwen, dus dat die woonblokken die ze neer gaan zetten ook overeenkomen met de perceelgrenzen. En andersom, dat wij straks aan het einde van het project als gemeente de openbare ruimte weer terugkrijgen van Rijswijk Wonen die ook overeenkomt met de situatie zoals die dan is. Dat is een vrij complexe berekening waarin grondwaarde, allerlei kosten voor onderhoud, renovatie, et cetera, tegen elkaar afgewogen worden. En uiteindelijk zit daar een, is de netto-opbrengst of de netto kosten zijn nihil. Ik geloof zelfs dat er een klein minnetje in zit. En is dus besloten om die grondruil op die manier te doen zonder dat daar een partij kosten aan draagt. De heer Van Enk merkte ook nog op dat er met Synchroon een commerciële partij tussen zit. Dat klopt wel degelijk. Als de heer Van Enk vragen heeft over hoe de boekhouding van die commerciële partij in elkaar zit, die kan ik niet beantwoorden.

Maar reken maar dat door bijvoorbeeld het verdiepen van, het volledig verdiepen van de parkeergarage de businesscase voor ook Synchroon daar niet per se positief op geworden is. De voorzitter: Ik zie dat mijnheer Van Enk u wil interrumperen. Mijnheer Van Enk. De heer Van Enk: Ja. De wethouder kan toch niet ontkennen dat Synchroon daar alleen gaat bouwen als ze er ook een winstverwachting bij hebben? De voorzitter: Mijnheer Van Malsen. De heer Van Malsen: Voorzitter, ja, Synchroon, zoals genoemd, is een commerciële ontwikkelaar, die zal daar ongetwijfeld geld aan verdienen. Overigens verdienen ook corporaties geld aan het verhuren van hun woningen, zij het wat minder en zij het gebonden aan wat stringentere regels rondom investeringen. Maar dat dat geen verlieslatende businesscase is, dat staat buiten kijf. Voorzitter, dan vroeg de Partij van de Arbeid naar een toezegging om de afspraken die gemaakt zijn met Rijswijk Wonen en Synchroon rondom de compensatie van de sociale huur die hier verloren gaat in De Broodfabriek. Die afspraken die gaan wij uiteraard nakomen. Die staan ook in de anterieure overeenkomst en die staan ook in de lokale prestatieafspraken genoteerd dus daar gaan we gewoon actief op sturen dat dat gebeurt.

En de vorige keer tijdens het forum heb ik ook al het één en ander gezegd over het gesprek dat we met de provincie aan het voeren zijn over de ontwikkeling in De Broodfabriek. Daar heb ik op dit moment nog niet zoveel over te melden maar ik zal uw raad daar zeker weten proactief over informeren mocht daar iets te zeggen zijn. En dan vroeg de heer El Majjaoui nog naast de compensatie van de sociale huur over of de mensen die nu een sociale huurwoning hebben een terugkeergarantie krijgen. Het antwoord is ja. Er zijn inmiddels ook al een heleboel mensen verhuisd, met medewerking van Rijswijk Wonen. Ik geloof dat er in totaal zo'n 40 procent van de bewoners al verhuisd zijn en dat alle bewoners uit fase 1, dus dat is strook langs de Churchilllaan, inmiddels ook al een ander huis hebben gevonden. Voorzitter, daar laat ik het bij in mijn eerste termijn, met nog een uur op de klok. De voorzitter: Hartelijk dank, wethouder Van Malsen. Dan geef ik graag het woord aan wethouder Wit voor het beantwoorden van de vraag over de natuurwaarde. De heer Wit: Ja, dank u wel, voorzitter. Even op de vragen van GroenLinks, ook mede namens een aantal andere fracties. Ja, de natuurwaarde, we gaan … Er zijn een aantal vragen gesteld. De natuurwaarde vragen, we proberen natuurlijk zoveel mogelijk natuurwaarde in het gebied terug te brengen. Minimaal wat er nu staat maar wel op termijn.

U zult begrijpen dat de omvang van de bomen niet op dezelfde wijze direct teruggeplaatst kan worden. Er worden heel veel bomen Pagina 15 van 56

Concept verslag Raadsvergadering 24 september 2024

teruggeplaatst en die hebben wel een groeitermijn dus daar zit enige tijd in voordat die tot volledige wasdom gekomen zijn en dezelfde natuurwaarde hebben als de bomen die er nu staan. Met ook het openbaar groen maar ook het groen van wat in de binnentuinen, op de parkeerdaken gecreëerd wordt, heeft ook een stevige natuurwaarde. Dus ja, wij zullen ervoor waken dat dat op goede wijze ook terugkomt. Tegelijkertijd vraagt u mij ook, ja, kijkt u bij projecten ook echt naar alternatieven in plaats van het alleen kappen van bomen? Ja, dat doen we wel degelijk. In dit geval gaat het om eiken die dusdanig groot zijn en dusdanig veel impact op de ondergrond hebben. Dan hebben we het echt over metersbrede pakketten van wortels die verweven zijn met leidingen, riolen, dat we eigenlijk niet een andere mogelijkheid hebben om dit op die manier te doen. Dat doet mij ook pijn, zult u begrijpen? We kijken wel degelijk dus naar opties of het op andere manieren is te doen, dat is hier niet mogelijk. Zouden we het wel proberen dan is hier ook nog het risico, zeker bij dit soort eiken, en dat zien we vaker nu in de stad bij het beheer maar ook bij dus werkzaamheden aan bijvoorbeeld de gasleidingen, dat bomen na drie, vier jaar omdat er een paar wortels gekapt zijn alsnog afsterven. En dat is echt ook een groot risico bij dit soort omvang van eiken.

Helaas, het zijn nu wel gezonde bomen, dat is wel iets wat ik ook zeker, ja, dus heel spijtig vind. Nog even iets anders om daar toch ook aan te geven hoe wij omgaan met alternatieven. We gaan binnenkort bij de Hoornbrug waar we ook werkzaamheden gaan uitvoeren over een aantal, nou, nog niet direct een aantal maar over een jaar. Daar gaan we een grote boom gaan we een poging doen om die te verplanten zodat de rijbaan ook daadwerkelijk over die locatie heen kan. Dus dat is echt een alternatief alleen dat kan niet overal. Daar zit ook een risico aan want de kans is ook aanwezig dat zo'n boom het niet overleeft. Dus je maakt aanzienlijke kosten terwijl je geen zekerheid hebt over de toekomst. Maar ja, ik vind wel dat waar je dat kan doen je dat ook moet proberen, dat zullen we dus ook zeker doen. Voorzitter, volgens mij heb ik daarmee de vraag beantwoord. Dank u wel. De voorzitter: Hartelijk dank, wethouder Wit. Dan is dat de eerste termijn van het college. Ik kijk naar uw raad, is er behoefte voor een tweede termijn? Mijnheer Van Enk, CDA. Volgens mij bent u de enige die het woord wil voeren. De heer Van Enk: Voorzitter, na het antwoord van de wethouder blijft staan dat we een corporatie grond schenken die voor de helft ten goede komt aan een private ontwikkelaar en dat we geen kijk hebben op de overeenkomst tussen die beide partijen.