Concept verslag raadsvergadering 23 mei 2024

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

Aanwezig Voorzitter: Mevrouw H. Sahin Raadsleden: De heer E.G.T. Braam Mevrouw L.S. de Bruijn De heer D.R. Cupedo De heer D.F.A. van Dam De heer M.J. van Enk De heer M. van ‘t Eind De heer M.A.J. Ezinga Mevrouw B.M.B.T. de Haan-Niesen Mevrouw M.E Harmsen Mevrouw I.M. Jansen-Dirkx De heer M.T.F. Kaffa Mevrouw P.G. Kames Mevrouw A. Koegler-Böhm De heer G. Kruger De heer J. Loof Mevrouw S. van Maarseveen

Aanwezige portefeuillehouders: Wethouder, de heer A. van de Laar Wethouder, de heer W. van Damme Wethouder, de heer G. van Malsen Wethouder, de heer M. Wit

De heer M. El Majjaoui Mevrouw W.A.A.M. van Nunen De heer R. Nunnikhoven Mevrouw L.B. Oude Alink Mevrouw A. Prenger Mevrouw H. van Schie De heer W. Smith De heer E. van der Veer De heer Q.L.A. Veerman Mevrouw W. van der Weij De heer M.V. Weterings Mevrouw E. Woudstra De heer A.M. Zoghbi Afwezig: De heer C.P.I.M. Dolmans De heer U.H. Oelen

Griffie: Griffier: de heer J.A. Massaar bpa Mevrouw M.M.A. Tittse De heer J. Hoefnagel Mevrouw F.S. Habiboellah (verslag)

1. Opening en mededelingen De voorzitter: Goedenavond, dames en heren, beste leden van de raad. Ik vraag u vriendelijk om plaats te gaan nemen. Ik zie een aantal lege plekken. Ik open de raadsvergadering van de gemeente Rijswijk van donderdag 23 mei 2024. Graag heet ik welkom uiteraard de leden van de raad, de fractieassistenten, onze wethouders, onze medewerkers, vertegenwoordigers van de media, aanwezigen op de publieke tribune, die is volgens mij vanavond leeg en de kijkers online. Maar een speciaal welkom aan onze allereerste gasten van de raad. En zij zitten daar achterin. We hebben zojuist een prachtig fotomoment gehad, ook op het balkon. Ik ben blij, en dan denk ik dat ik ook namens u spreek, dat vanavond een lang gekoesterde wens is uitgekomen om onze inwoners als gast van onze gemeenteraad te ontvangen en dat, dat ook vandaag nu echt gelukt is. Graag richt ik me tot u als gast van onze raad. We zijn heel erg blij dat u er bent en dat aanwezig zijn mevrouw Gerda de Jager, de heer Bart Lammers, mevrouw Carola Schwabel en mevrouw Marijke Bus. Van harte welkom. Ik hoop dat u het een interessante raadsvergadering gaat vinden. Als u samen met de raadsleden naar de agenda heeft gekeken, en dat heeft u als het goed is gedaan, dan belooft het een Pagina 1 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

boeiende raadsvergadering te worden met verschillende onderwerpen op de agenda. Ik hoop dat ook na u andere inwoners uw voorbeeld zullen gaan volgen en dat we ook straks andere inwoners bij andere raadsvergaderingen zullen ontvangen. En stiekem hoop ik ook misschien dat u zelf na het bijwonen van zo'n raadsvergadering en na gesprekken met de raadsleden zo enthousiast wordt dat u misschien zelf gaat overwegen om politiek actief te gaan worden in onze gemeente. Onze raadsvergaderingen die beginnen om acht uur. Gelet op het aantal fracties en de spreektermijnen betekent ook dat een raadsvergadering nogal tot laat kan duren. U bent uiteraard welkom om de hele raadsvergadering bij te wonen, maar als u zegt na een uur: ik moet weg, dan voelt u zich ook vrij om rustig weg te lopen. Dus dat is geen enkel probleem. Daar hebben wij alle begrip voor. En ook vanavond nodig ik de leden van onze raad om het debat op respectvolle wijze te voeren en met interesse te luisteren naar elkaars standpunten en argumenten. Dan ga ik naar de berichten van verhindering. Wij hebben twee berichten van verhindering ontvangen en dat is allereerst de heer Dolmans en de heer Oelen. En voor de rest is volgens mij iedereen aanwezig. Mis ik iemand? Dat is niet het geval. Dan ga ik door naar de mededelingen.

Dan begin ik eerst met een mededeling over wat mij in het bijzonder, maar ook vele anderen van de politie, het Openbaar Ministerie en onze ambtenaren veel heeft beziggehouden en waarover u misschien ook heel veel in de media heeft gelezen. Het gaat om het Eritrese Bevrijdingsfeest. Zoals u weet heeft de rechter gisteren uitgesproken dat er een evenementenvergunning aangevraagd had moeten worden voor het geplande bevrijdingsfeest van aanstaande zaterdag. Doordat de vergunning niet op tijd is aangevraagd, blijft mijn eerdere handhavingsbesluit van kracht en mag het feest definitief niet doorgaan. Voorafgaand aan de zitting ontvingen wij een aankondiging van een demonstratie van de Eritrese Vereniging Utrecht. In de aankondiging liet deze vereniging weten aanstaande zaterdag in Rijswijk te willen demonstreren indien de rechterlijke uitspraak ten gunste van de gemeente zou zijn. Ondanks de uitspraak van de rechter heeft de Eritrese Vereniging Utrecht vandaag de aankondiging ingetrokken en ons laten weten om zaterdag niet te demonstreren. Daarmee lijkt de dreiging voor de openbare orde en veiligheid in Rijswijk van komende zaterdag verdwenen. Maar u mag van mij aannemen dat zowel de gemeente als de politie alert blijven en de situatie scherp in de gaten houden.

In aanloop naar de zitting voelde ik veel draagvlak in Rijswijk om het feest te verbieden, gelet op de ontwikkelingen en zeker ook dit draagvlak vanuit uw raad. En dat heeft mij gesteund in mijn aanpak. Maar ook al lijkt de dreiging voor nu afgenomen, ik blijf mij zorgen maken om de toekomst. En deze zorg komt ook voort doordat uit onderzoek blijkt, recentelijk door NOS en Nieuwsuur, misschien heeft u het programma vorige week gezien, dat we in Nederland nog te weinig zicht hebben op de spanningen binnen de Eritrese gemeenschap en als gemeente specialistische kennis en instrumenten missen. Het is voor mij overduidelijk dat het een landelijk probleem betreft dat gemeenten zelf niet kunnen oplossen. Mijn oproep die ik gisteren in de media deed aan de Nationale Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid en de minister van Justitie en Veiligheid herhaal ik daarom ook vanaf deze plek. Neem dit vraagstuk zeer serieus en kom snel met stevige maatregelen. Dit is in het belang van onze lokale en nationale veiligheid. Dan een andere mededeling, wat wel leuker is. Het Anjerperkje. Op zaterdag 15 juni wordt om drie uur in Rijswijk het Witte Anjer Perkje onthuld. Het Rijswijkse Witte Anjer Perkje is aangelegd in het Teddy Scholtenpark. Wellicht heeft u het al gezien.

Vorig jaar hebben we tijdens de Rijswijkse Veteranendag een aantal locaties aan de veteranen voorgelegd, aan de Rijswijkse veteranen. En de voorkeur ging uit naar een perkje in het groen tussen het Huis van de Stad en de Rijswijkse Schouwburg. Vandaar dat er voor deze locatie is gekozen en niet voor bijvoorbeeld de locatie bij het Haantje. Het Witte Anjer Perkje is een manier om onze veteranen te eren en hun inzet te erkennen en te waarderen. De wit anjer staat, zoals u weet, symbool voor de waardering voor de veteranen. De anjers zijn inmiddels geplant en het bijbehorende bord zal binnenkort worden geplaatst. Bij de onthulling is een aantal Rijswijkse veteranen aanwezig en ook de raad is van harte uitgenodigd om hierbij te zijn. Ik heb gezien dat Pagina 2 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

eerder het CDA daar ook vragen over heeft gesteld. U ontvangt nog een definitieve uitnodiging met een programma van het kabinet zaak via de griffie. Het leek me ook, omdat het al aangelegd is en binnenkort de onthulling/opening is, om dat nu via deze mededeling aan u te doen. Dan nog een nog leukere bericht. Het gaat steeds leuker worden. Vorige week heb ik namens u allen onze zestigduizendste inwoner, baby Saar, bezocht. En dat is natuurlijk een belangrijke mijlpaal. En een andere baby die we zeker niet mogen vergeten is Lois, de dochter van onze wethouder Larissa Bentvelzen. En zij is geboren op 25 april. Via deze plek en namens u allen wens ik de familie Van der Steen-Bentvelzen heel veel geluk. Ja, daar mag u voor applaudisseren misschien. Dan gaan we door naar de trekking van het stemmingsnummer. Dat is nummer 26. Dat is de heer Van der Veer. Als een hoofdelijke stemming, dan zal dat bij u plaatsvinden, mijnheer Van der Veer. Dan stel ik aan u voor te benoemen voor het bureau van stemopneming als voorzitter, mevrouw Van der Weij. U bent de voorzitter vanavond, als de raad ermee instemt, en als leden de heer Van ‘t Eind en de heer Cupedo. Daar stemt u mee in? Dat is het geval. Dan hebben wij de mededelingen, er zijn geen mededelingen vanuit het college. Dat is bij mij niet kenbaar gemaakt.

2. Spreekrecht burgers De voorzitter: Dan ga ik door naar het agendapunt 2, spreekrecht burgers. Er hebben zich voor deze vergadering geen inwoners aangemeld als inspreker.

3. Vaststelling agenda De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 3, de vaststelling van de agenda. Er zijn drie moties vreemd aan de orde van de dag ingediend. De allereerste motie is van Rijswijks Belang in zake aandacht voor officiële gewortelde feestdagen. Ik stel voor om dat te behandelen als agendapunt 17. Daar stemt u mee in. Dan is er een motie ingediend door de fracties Rijswijk Belang en Wij. Rijswijk in zake stop uitwerking startnotitie spreidingswet. Mijn voorstel aan u om deze motie als agendapunt 18 te behandelen. Dat is ook het geval. Dan is er een motie vreemd ingediend door meerdere fracties, onder andere GroenLinks, PvdA, Beter voor Rijswijk, ChristenUnie, D66 en VVD in zake onderzoek naar Joods onroerend goed. Mijn voorstel is om dat als agendapunt 19 te behandelen. Dat is ook het geval. Dan hebben we agendapunt 3 ook behandeld. 4. Vragen van de raad De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 4. Dat betreft de vragen van de raad. Door de fractie van Rijswijks Belang zijn er vragen ingediend over het station Rijswijk. Ik wil daarvoor het woord geven aan de fractie van Rijswijks Belang. Dat is mevrouw Niesen. U krijgt van mij het woord. Mevrouw De Haan-Niesen: Dank u wel, voorzitter. Onze vragen gaan inderdaad over het station Rijswijk, ingang Eisenhowerplein.

Op 17 mei kwam er op Facebook een artikel voorbij van Feel Good TV, waarin stond dat de roltrappen stilstaan en de hygiëne nogal op de wensen overlaten. Ik ben gaan kijken op de 21 mei en die hygiëne laat sterk de wensen over en dan drukken we ons als fractie nog zacht uit, want het is toch ronduit smerig. Bij binnenkomst in de entreehal beginnen de vlekken en de kauwgom je tegemoet te komen. Overigens hebben we kunnen constateren dat de roltrappen het wel doen, maar dat de paal waarop een rood licht of een groen licht brandt wellicht enige Pagina 3 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

verwarring schept. Als die bovenaan namelijk op rood staat, betekent dat je vanaf het perron omhoog kan met de roltrap en niet vanuit het stationshal naar beneden. Ik heb de liften gecheckt. Beide doen ze het niet. Op de ene staat dat het lampje buiten dienst is, of brandt het lampje buiten dienst. En op de andere is dat helemaal niet zichtbaar, maar in beide liften zit geen beweging. In eerdere beantwoording 19-9-2023 op vragen van Rijswijks Belang over het onderhoud van de stationshal, heeft het college aangegeven dat machinaal reinigen van de vloer van de stationshal vindt vier keer per week plaats. Als het nodig is, wordt er een extra reinigingsronde aangevraagd. Liften en roltrappen worden vier keer per week geïnspecteerd en zo nodig gelijk gereinigd. Van de balustrade via de rand in de hal wordt de bovenkant gereinigd. Ik heb er foto's bijgevoegd. Die kunt u ook op iBabs zien. Helaas kunnen de inwoners dat niet zien. Maar als ik naar de foto's kijk, een college wat vol is van openbaar vervoer. Ik ga nooit meer de trein nemen in Rijswijk, zolang dit station er zo goor uitziet.

We stellen dan ook de volgende vragen: wanneer is er voor het laatst de vloer van de stationshal gereinigd? Hoe vaak wordt dit daadwerkelijk uitgevoerd in de week? Wanneer zijn de roltrappen en de liften voor het laatst geïnspecteerd? Hoe vaak wordt dit daadwerkelijk uitgevoerd in de week? Wat is de oorzaak dat beide liften nu buiten dienst zijn? Wanneer gaan de liften weer in dienst? Dan wordt daar in de beantwoording op onze eerdere vragen gesteld: het grote probleem is dat sommige delen van de hal, waaronder het schuine deel van de vierrand, alleen gereinigd kan worden in een buitenstellingsdienst van het spoor. De voorbereiding van de schoonmaakactie tijdens een buitendienststelling duurt circa zes tot negen maanden, inclusief aanmeldingen en vergunningen. Het reinigen kan in Q2 2024 plaatsvinden. Wanneer wordt dan de bovenstaande schoonmaakactie gerealiseerd, voor zover mijn eerste termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Niesen. Dan kijk ik naar wethouder Wit. Wilt u de vragen beantwoorden? De heer Wit: Dank u wel, voorzitter. Met uw permissie doe ik dat even vanaf deze plek voor deze vragen. U geeft aan dat het station er, met uw woorden goor, uitziet. Ik bestrijd dat wel enigszins. Er zijn wel momenten dat het inderdaad te wensen overlaat, prullenbakken die leeg getrokken worden op zoek naar flesjes en kauwgom op de grond.

Dat is iets wat wel inderdaad voorkomt en wat we ook proberen te adresseren. Zoals wij ook in de eerdere beantwoording hebben aangegeven, wordt de vloer van de stationshal viermaal per week gereinigd. En dat is ook nog steeds zo, dus bijna dagelijks. We constateren ook dat er redelijk snel weer vervuiling optreedt. Dat is toch ook echt iets wat we kunnen toeschrijven aan het gedrag van onze inwoners, of in ieder geval de gebruikers van het station. U heeft het over de roltrappen en de liften. De liften en de roltrappen worden regelmatig geïnspecteerd conform de NEN-lijn, dus dat is minimaal jaarlijks. Die NEN-richtlijnen zijn daarvoor en daar houden wij ons ook aan. We hebben ook vandaag nog een roltrap- en lifteninspectie uitgevoerd, ook naar aanleiding van de meldingen die kwamen over de storing of het niet werken van de roltrappen en de liften. De roltrappen zijn geheel gerenoveerd en opgeleverd in maart 2024. Wij vermoeden in ieder geval dat er een softwarefout in de besturing zit. We hebben eerst de roltrappen vervangen en vervolgens het besturingsapparaat is vervangen. Dit wordt opgepakt en tot die tijd gaan de roltrappen even in continue werking in plaats van in geschakelde werking als je aan komt lopen. Die zouden het moeten doen. Momenteel is een van de liften weer aan het functioneel en wordt nu gekeken om de andere lift ook functioneel te krijgen.

We hebben daar ook een moderniseringsslag voor in de planning staan. Dat heeft vertraging opgelopen, vooral door wateroverlast. Eerst die wateroverlast moet opgelost worden. Dat is een gezamenlijke opgave die wij hebben, samen met NS en ProRail. Die werkzaamheden zullen naar verwachting dit kwartaal of komend kwartaal uitgevoerd worden. U vraagt dan: hoe vaak wordt een inspectie daadwerkelijk uitgevoerd in de week? Wij voeren geen wekelijkse inspecties uit van de liften, maar we controleren wel of ze inderdaad op dat moment ook werken. Dat is niet altijd het geval. Op het moment dat wij Pagina 4 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

constateren dat ze niet werken, dan wordt er wel opgeschakeld, maar de normale inspecties vinden dus jaarlijks plaats. De oorzaak dat beide liften buiten dienst waren op dat moment dat u het constateerde, dat weten we niet. We hebben één lift wel weer aan de praat gekregen en die andere lift zijn we nog niet achter waarom die het momenteel niet doet. Dus vandaag de laatste update, dus één van de liften is weer aan het werk en de tweede lift daar wordt nog aan gewerkt. We doen echt…Als het goed is vandaag aan gewerkt, ik heb de laatste terugkoppeling nog niet gekregen. Ik hoop dat die het wel weer doet, maar daar heb ik even geen garantie voor. Dan geeft u aan: er is een schoonmaaktermijn. Wij moeten inderdaad een buitendienststelling van het spoor hebben om de werkzaamheden aan bijvoorbeeld de schuine delen te kunnen uitvoeren. Zoals we eerder gecommuniceerd hebben, heeft dat eind maart een sessie plaatsgevonden. Daarbij zijn ook die schuine delen en balustrades et cetera gereinigd. Maar de opgave was op dat moment ook zo groot, en dat heeft u ook kunnen constateren, denk ik, dat dat niet in die ene buitendienststelling mogelijk was. Er komt een tweede buitendienststelling in week 28, dus dat is in de week van 7 tot 14 juli. En dan worden ook de overige delen nog opgepakt. Volgens mij heb ik daarmee antwoord gegeven op de vragen, voorzitter. Dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel, wethouder Wit, voor het beantwoorden van de vragen van mevrouw De Haan-Niesen. Ik kijk even naar u, mevrouw De Haan-Niesen. Heeft u nog aanvullende vragen? Zijn uw vragen volledig beantwoord? Ik geef u het woord. Mevrouw De Haan-Niesen: Dank u wel, voorzitter. Ik hoor de wethouder zeggen dat de vloer niet vier keer per week gereinigd wordt. Of in ieder geval niet, zoals de beantwoording laat zien op 19-092023, staat er: machinaal reinigen van de vloer van de stationshal vindt vier keer per week plaats. Eergister lagen er zulke plakkaten kauwgom. Die waren gitzwart. U kunt mij niet vertellen dat er dan vier keer per week machinaal gereinigd wordt op de vloer. Dat werkt niet zo en ik weet waar ik het over heb. In uw beantwoording staat ook: liften en roltrappen worden vier keer per week geïnspecteerd en zo nodig gelijk gereinigd. Ook niet gebeurt. Anders hadden de liften namelijk niet beide buiten dienst zijn en dan hadden mensen die de trap naar beneden niet konden nemen, gewoon met de lift naar beneden naar het station kunnen gaan. Ik heb daar mensen gesproken die dit hebben bevestigd. Dat de lift en de roltrappen…Of dat de roltrap het regelmatig niet doet, want dat is ook nog zo, ondanks dat hij het nu wel doet en dat de liften al heel lang buiten werking staan.

Dus kunt u mij uitleggen, via de voorzitter, wethouder, hoe die vloer gereinigd wordt, hoe vaak dat wordt gedaan, of daar controle op is en of u zelf ook al een keer bent wezen kijken of dit goed uitgevoerd wordt? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw De Haan voor uw aanvullende vragen. Kijk ik naar wethouder Wit. Wilt u deze aanvullende vragen beantwoorden? De heer Wit: Ja, natuurlijk. Even op de laatste vraag. Ik kom regelmatig in het station, want ik reis wel regelmatig met de trein via dat station. Ik vind het prima om daar langs te gaan. En ik ben daar niet om controle uit te voeren op de werkzaamheden. Dat is niet mijn taak. Tegelijkertijd daar zijn onze mensen uitstekend voor toegerust en het werk wat ze doen is ook, wat mij betreft, uitstekend. Vier keer per week wordt er daar schoongemaakt, machinaal. Maar zoals u wellicht ook weet, met machinaal schoonmaken verwijder je kauwgom niet. Kauwgom zit goed vast. Dat moet apart verwijderd worden. Daar is een apart beheerprogramma voor. Dat is ook een aparte post die wij opvoeren in de begroting voor het verwijderen van kauwgom in de openbare ruimte. En daar valt ook deze onder. En dat is een aparte cyclus en dat kan zijn dat u heeft aangetroffen dat het er wat langer ligt. Dat is inderdaad mogelijk, dat wordt niet elke dag weggehaald.

Vier keer per week is nog steeds de termijn, de frequentie waarmee wij machinaal schoonmaken. U geeft aan: er wordt niet vier keer per week gecontroleerd of geïnspecteerd in de liften en de roltrappen. Dat doen we wel, Pagina 5 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

maar dat is op schoonheid, dus dat is op vervuiling. Dat is niet op het werken of functioneren of storingen. Dus het goed werken van de liften, dat wordt eens in het jaar gedaan. Dat geldt ook voor de roltrappen conform de NEN-norm. Maar op het moment dat wij constateren dat ze buiten werking zijn, dan wordt er wel een melding van gemaakt en proberen we dat zo snel mogelijk op te lossen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Wit. Dan stel ik vast dat we dit agendapunt 4 hebben behandeld. 5. Raadsvoorstel Benoeming nieuw lid Rekenkamer (RV 24-022) 6. Raadsvoorstel Intrekking Verordening paracommercie gemeente Rijswijk (RV 24-017) 7. Raadsvoorstel Wijziging Gemeenschappelijke regeling GGD en VeiligThuis Haaglanden (RV 24021) 8. Raadsvoorstel Wijziging Verordening Jeugdhulp Rijswijk 2022 (RV 24-019) 9. Raadsvoorstel Budgetoverheveling van 2023 naar 2024 (RV 24-016) 10. Raadsvoorstel Wijziging Gemeenschappelijke Regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag (RV 24-025) 11. Raadsvoorstel bestemmingsplan Plaspoelpolder 2e herziening (RV 24-018) De voorzitter: Gaan wij door naar de akkoordstukken. Ik wil u voorstellen om de akkoordstukken 5 tot en met 11 in één keer vast te stellen door u, tenzij er iemand nu nog een stemverklaring wenst af te leggen bij één van deze akkoordstukken. Dat is niet het geval.

Dan zijn de akkoordstukken, agendapunt 5 tot en met 11, door u vastgesteld. Dan gaan we even naar een formeel officieel moment. Dan loop ik even naar het spreekgestoelte. Bij het agendapunt benoeming van het lid van de Rekenkamer van de raad van Rijswijk. Mevrouw Corinne Arnold, ik wil u naast mij uitnodigen. Het is altijd een heel mooi moment, dat toetreden van een lid tot de Rekenkamer, omdat u gaat bijdragen aan een van de belangrijkste rollen van de raad, de controlerende rol, en daarmee ook onze gemeente gaat helpen met het maken van mooie plannen voor onze inwoners. Ik dank dat u zich daarvoor heeft aangemeld en dat de raad ermee heeft ingestemd. Voordat u tot uw werkzaamheden kunt starten, moet u op grond van artikel 81G van de gemeentewet de eed of belofte afleggen. Ik wil graag de tekst voorleggen. U heeft aangegeven de belofte af te leggen. Dat luidt als volgt: ik verklaar dat ik, om lid van de Rekenkamer benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk onder welke naam of welk voorwendsel ook enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enige geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de Rekenkamer naar eer en geweten zal vervullen.

U zegt daarmee? Mevrouw Arnold: Dat verklaar en beloof ik. De voorzitter: Dank u wel. U mag applaudisseren. U krijgt een prachtige bos bloemen van onze griffier. Ik wens u heel veel succes. Mevrouw Arnold: Dank u wel. 12. Vaststelling verslag 23 april 2024 Pagina 6 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

De voorzitter: Dan gaan wij door naar de bespreekstukken van deze raadsvergadering. Naar agendapunt 12, dat betreft het verslag van de raadsvergadering van 23 april 2024. Heeft iemand een op- of aanmerking op het verslag? Dat is niet het geval. Dan is daarmee het verslag van uw raad van 23 april 2024 vastgesteld.

13. Raadsvoorstel Vaststelling rapport Rekenkamer Inkoop- en aanbestedingsbeleid (RV 24-023) 13.a Motie - Rekenkamer onderzoek inkoop- en aanbestedingsbeleid (GL, PvdA, CDA, Wij. Rijswijk en CU) 13.b Raadsvoorstel Vaststelling rapport Rekenkamer Inkoop- en aanbestedingsbeleid (RV 24-023) De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 13. Dat betreft het raadsvoorstel Vaststelling rapport Rekenkamer Inkoop- en aanbestedingsbeleid. Als eerste spreker heeft zich mevrouw De Bruijn van GroenLinks aangemeld. Zij is ook de eerste ondertekenaar van de ingediende motie. Mevrouw De Bruijn, ik wil graag u het woord geven Mevrouw De Bruijn: Dank u wel, voorzitter. Zoals aangegeven in het forum Samenleving zijn wij blij om kennis te nemen van het rapport van de Rekenkamer Rijswijk. Het is goed om te lezen dat de Rekenkamer concludeert dat het proces van inkoop en aanbesteding op orde is, maar dat er ook ruimte is voor versteviging van het beleid. Daarvoor doet de Rekenkamer een aantal aanbevelingen over de rol en positie van de raad ten behoeve van het inkoop en aanbesteding en over de realisatie van de doelstellingen uit het inkoop- en aanbestedingsbeleid. Deze aanbevelingen willen wij graag hard maken en daarom heeft GroenLinks Rijswijk samen met PvdA, Wij. Rijswijk, CDA, ChristenUnie en D66 een motie ingediend.

In deze motie roepen wij het college op om een beknopte kadernota met uitgangspunten op te stellen voor het inkoop- en aanbestedingsbeleid en deze uiterlijk in Q2 van 2025 ter goedkeuring voor te leggen aan de gemeenteraad. In deze kadernota moeten duidelijke MVOI-doelstellingen en richtlijnen worden opgenomen voor het inkoop- en aanbestedingsbeleid, waaronder zichtbare aandacht voor SROI, Social Return on Investment is dat, circulariteit, milieu, biodiversiteit en lokaal ondernemerschap. Daarbij doen we de oproep om de doelstellingen te voorzien van meetbare indicatoren. En wordt het college verzocht om via de planning- en controlecyclus aan de raad te rapporteren over de voortgang en resultaten van de implementatie van het inkoop- en aanbestedingsbeleid. Wij verwachten dat de raad hiermee haar taak beter kan uitvoeren bij het controleren van de doeltreffendheid van het inkoop- en aanbestedingsbeleid, namelijk door aan de voorkant de inhoudelijke kaders vast te stellen en aan de achterkant betere navolgbaarheid op het gevoerde beleid uit te oefenen. Dank. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw De Bruijn, voor uw eerste termijn. Willen de andere indieners van de motie ook het woord voeren? Anders…Ja, dat is het geval. Ik zie dat de heer Zoghbi van Wij. Rijswijk dat wil doen. Mijnheer Zoghbi. De heer Zoghbi: Dank u wel voorzitter. Wij zijn blij met de Rekenkamer.

Het is een mooi onderzoek. Aanbesteden is een belangrijk onderdeel van de gemeente, om twee redenen. Ten eerste kan methodiek helpen om grip te krijgen op de financiën. En dat is zeker in deze tijd belangrijk. Maar Pagina 7 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

hiernaast is het ook een mooi middel om doelstellingen van de gemeente te realiseren. Als we het hebben over het betrekken van onze lokale ondernemers bij opdrachten van de gemeente, het helpen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en onze duurzaamheidsambities. Dat zijn stuk voor stuk goede doelen, maar uit het rapport blijkt dat deze nu niet altijd in de praktijk worden gebracht. We vragen dan ook via de motie dat die doelen meetbaar worden gemaakt, zodat we kunnen zien of we onze doelstellingen behalen en bij kunnen sturen waar nodig. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Zoghbi. Ik zag een hand van mevrouw Van Schie van de CDA. Mevrouw Van Schie: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Wij hebben de motie mede ondertekend, omdat wij vinden dat de reactie van het college op de aanbevelingen van de Rekenkamer te summier waren, zowel in de bijlagen bij het rapport van de Rekenkamer als in het forum Samenleving. Wat ons betreft is duidelijkheid bijvoorbeeld over de aanbevelingen van de Rekenkamer niet gekomen. Als de motie wordt aangenomen, dan wordt deze duidelijkheid wel gecreëerd. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Schie. Nog anderen die de motie hebben ondertekend? Nee, dat is niet het geval. Nou, dat is heel goed. Dan zijn we aan het einde van de eerste termijn van uw raad. Dan wil ik het woord... Oh, sorry. Nee, ik wilde...

Ik heb wel een sprekers volgorde, maar ik dacht ik vraag of de anderen... Maar u bent natuurlijk niet indiener. De heer Nunnikhoven: Nee, dus wij hebben niet gereageerd, mevrouw de voorzitter. De voorzitter: Mijnheer Nunnikhoven, Beter voor Rijswijk, u krijgt het woord. De heer Nunnikhoven: Dank u wel. Beter voor Rijswijk heeft de motie gelezen en vindt het een hele mooie motie, maar voordat wij meestemmen met deze motie willen wij toch wel twee vragen aan de wethouder. De eerste vraag: wat vindt de wethouder zelf van de motie? En de tweede: zullen de kosten hierdoor niet gaan stijgen, en zeker gezien de komende ravijnjaren die eraan komen? Dat waren de twee vragen van Beter voor Rijswijk. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Nunnikhoven. Dan de heer Ezinga van de VVD. De heer Ezinga: Voorzitter, dank. En ik kan daar ook gedeeltelijk in meegaan met wat mijn partij aan de rechterkant ook zegt. Wij hebben in het forum een uitgebreide discussie gehad over dit onderzoek, over de functie van de Rekenkamer als zodanig. Ik deel niet de mening met mevrouw Van Schie dat de aanbevelingen die zijn gedaan door de Rekenkamer te summier zijn. Wel zit ik nu te hinken op twee gedachten rondom de motie, want als we deze motie zouden aannemen als raad, dan gaan we daarmee nieuw beleid opstellen in de vorm van een kadernota en dat kost geld.

De uitvoering van een dergelijke kadernota kost ook geld. En ik twijfel dus even, samen met mijn fractie, wat we hier nou extra uit gaan ophalen en of dit inderdaad nu van toegevoegde waarde gaat zijn voor het inkoop- en aanbestedingsbeleid. Dus ik ben ook zeer benieuwd naar de reactie van onze wethouder in deze alvorens wij kunnen instemmen met deze motie en voor zullen gaan stemmen of tegen zullen gaan stemmen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Ezinga. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Koegler van Rijswijks Belang. Mevrouw Koegler Böhm: Dank u wel, voorzitter. Ook mijn fractie heeft tijdens het forum wat kritische vragen aan de wethouder gesteld. Die heeft ons toen ook overtuigd dat het zijn aandacht heeft en dat hij met de verbeterpunten aan de slag gaat, maar dat er gelukkig ook al een heleboel goed gaat, dus dat is altijd fijn om te horen. We hebben ook kennis genomen van de motie, dus daar zal ik me op focussen tijdens deze vergadering. Na het lezen van de motie vroeg ik me eigenlijk af: Pagina 8 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

wat maakt nu het verschil met hetgeen de wethouder in de zienswijze heeft aangegeven, dat er in het eerste kwartaal volgend jaar het inkoop- en aanbestedingsbeleid geactualiseerd wordt? En waarom dan in het tweede kwartaal opeens een kadernota waarin we eigenlijk hetzelfde beleid dan neer gaan zetten? Dus we zijn ook heel erg benieuwd naar de reactie van de wethouder. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Koegler. Dan ben ik niemand vergeten die het woord wilde voeren in eerste termijn? Dan geef ik graag het woord aan wethouder Van Damme. Wilt u het vanaf uw plek of wilt u naar voren? U mag ook daar blijven hoor. Wat u wilt. Gaan we eerst een stoel voor u regelen. Geef graag het woord aan wethouder Van Damme. De heer Van Damme: Voorzitter, dank voor het woord. De eerste vraag die u mij stelde, wilt u daar blijven zitten of wil ik naar voren komen? Ja, ik vind het toch wel netjes om hier te gaan zitten, want dan kan ik iedereen ook gewoon aankijken en dat vind ik wel prettig. Ja, bij een kleine vraag, daar zou ik blijven zitten. Maar in dit geval, zo'n belangrijke motie vanuit de raad denk ik dat het toch handig is om naar voren te komen. En ik maak eigenlijk ook van de gelegenheid gebruik om de Rekenkamer nogmaals te danken voor dit waardevolle rapport. En ook te feliciteren met de toetreding van een nieuw lid, mevrouw Arnold. Bij deze gefeliciteerd.

Dat deed ik natuurlijk in het forum al, maar toen was u nog niet geïnstalleerd. En in dat forum hebben we natuurlijk van gedachte gewisseld, uw raad heeft daar van gedachte gewisseld met de Rekenkamer, een enkele vraag aan het college gesteld en het raadsvoorstel heeft u doorgeleid naar deze raadsvergadering. Punt 4 van het raadsvoorstel is natuurlijk wel een belangrijk onderdeel, behelst het overnemen van de aanbevelingen van het rapport van de Rekenkamer. En daar zijn wij eigenlijk als college gewoon content mee, dat staat ook in onze reactie. Het rapport stelt in ieder geval vast dat het proces van de inkoop en aanbestedingen, mevrouw De Bruijn zei het al, op orde is. En daaruit spreekt echt waardering voor de mensen die hier dagelijks mee aan het werk zijn. Die waardering, daar sluit het college zich graag bij aan, want die zetten zich daar dus hard voor in. Natuurlijk is er op punten ook ruimte voor verbetering en dan met name over de verantwoording, zo las ik in het rapport. De Rekenkamer zegt ook dat de raad staat op relatieve afstand van de uitvoering, maar dat past dan ook weer bij de rol van de raad als kadersteller en controleur van het beleid, zo val ik te lezen in dat rapport. Daardoor zou die huidige manier van verantwoorden een kaderstellende rol van de raad in de weg kunnen zitten. Dat risico willen we natuurlijk niet lopen, laat ik dat vooropstellen.

Daardoor begrijpt het college echt wel uw oproep in de motie en oordeelt eigenlijk dat deze wel goed uitvoerbaar is. De aanpassing van het huidige inkoop- en aanbestedingsbeleid volgt dan logischerwijs later. Want dat schuift dan op. Dus gaan we eerst kader stellen en dan gaan we het inkoop- en aanbestedingsbeleid aanpassen. Die stond al in de planning, dus het aanpassen van het beleid kost dus niet meer geld. Maar schuift nu gewoon op, omdat dit er nog even bij komt. Op zich is dat niet erg, want het proces is nu wat dat betreft op orde. Wat is dan het verschil, vroeg mevrouw Koegler nog op het eind. Vroeg denk ik ook aan de indieners van de motie, maar ik kan er ook nog wel enige appreciatie van geven. Voorheen was het in ieder geval zo dat het beleid aanbesteding- en inkoopbeleid een collegebevoegdheid was en is. En met de kaderstellingsrol kan je je kaders meegeven waarop we dat beleid gaan stoelen en dan het college vaststellen. Dus ik denk dat, dat een antwoord is op uw vraag hoop ik. Wat ik wel uw raad, voorzitter, wil toezeggen is alvast in het volgend jaarverslag te proberen die verantwoording wat te verbeteren.

Dus dan wachten we niet eerst op die kadernota en dan in 2026 een keer, maar ik probeer hem in het jaarverslag over 2024, dat is dus in 2025, dus niet volgende maand als het jaarverslag over 2023 komt, maar dan over het jaarverslag 2024, al een poging te wagen om die extra verantwoording of die inzichtelijkheid waar u over vraagt om dat alvast op te nemen in het jaarverslag. En dat kunt u dan als proef van bekwaamheid misschien wel meenemen in uw debat over de kaderstellende nota. Voorzitter, dat was de reactie van het college in dit termijn. De heer Van Nunnikhoven, sorry, excuses, vroeg nog de reactie van de wethouder op de motie. Het is natuurlijk de reactie van het Pagina 9 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

college op de motie, dus wat dat betreft heb ik zelf daar niet zo'n reactie op, maar dit is de reactie van het college. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van Damme, voor uw reactie op de gestelde vragen en reactie op de ingediende motie. Dan kijk ik naar uw raad voor de tweede termijn. Er zijn een aantal vragen gesteld door de heer Nunnikhoven, ik weet niet of u, zijn er nog…Oh, mijnheer El Majjaoui. De heer El Majjaoui: Ik heb geen vragen, maar ik had mij vergist, want ik dacht dat alleen maar de motie behandeld werd, maar niet het totaal onderwerp. Dus ik wil mijn zegje doen voordat wij gaan instemmen op het raadsbesluit en de motie. De voorzitter: Dit gaat u in uw tweede termijn doen? Ja, dat mag. De heer El Majjaoui: Voorzitter, in het raadsvoorstel zijn er steekhoudende adviezen en aanbevelingen aan de raad, maar zeker ook aan het college gegeven, zo om de doeltreffendheid, de doelmatigheid en de rechtmatigheid aangaande het inkoop- en aanbestedingsbeleid te blijven waarborgen en dit beleid verder te professionaliseren. Voorzitter, wat dat betreft bijbehorende motie, daar kunnen we ons ook volledig in vinden. Afgezien van de inhoud, wordt hiermee onze kaderstellende en controlerende rol als raad ten aanzien van dit beleid meetbaar en versterkt. Dus we steunen zoveel het raadsvoorstel als de motie. Tot zover, voorzitter. Dank.

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer El Majjaoui. Dan kijk ik naar de rest van de raad. Niemand, alle vragen zijn beantwoord? Dan heeft u dat heel goed gedaan, wethouder Van Damme. Dan kunnen we overgaan tot stemming van de motie. Uiteraard dank aan de Rekenkamer voor het goede rapport. We missen nog één stem. Met negenentwintig stemmen voor is de motie aangenomen, motie Rekenkamer onderzoek, inkoop- en aanbestedingsbeleid. Dan het raadsvoorstel zelf, vaststelling rapport Rekenkamer Rijswijk inkoop en aanbesteding. Wenst iemand een stemverklaring af te leggen? Dat is niet het geval. Dan kunt u stemmen over het raadsvoorstel. Met negenentwintig stemmen voor is het raadsvoorstel unaniem aangenomen.

14. Raadsvoorstel Tot wijziging van de monumentenverordening Rijswijk 2008 naar Erfgoedverordening 2024 (RV 24-020) 14.a Amendement - Erfgoedverordening Rijswijk 2024 (VVD) 14.b Raadsvoorstel Tot wijziging van de monumentenverordening Rijswijk 2008 naar Erfgoedverordening 2024 (RV 24-020) De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 14 en dat is het raadsvoorstel tot wijziging van de monumentverordening Rijswijk 2008 naar Erfgoedverordening 2024. Daarbij is een amendement voorbereid en ingediend door de VVD en daarom wil ik graag het woord gegeven aan de heer Loof van de Rijswijkse VVD, moet ik zeggen. De heer Loof: Dank voorzitter. Het land steeds beter merk ik, ik hoef er nog niet eens wat voor te doen. Herhaling, kracht zit in de herhaling. Voorzitter, klopt, we hebben een amendement opgesteld naar aanleiding van het forum. Daar waren door onze fractie een paar, nou een paar, praktisch één omissie gevonden in de verordening. Ik was op dat moment toch bezig, dus ik vond een paar zinnen die konden er iets beter semantisch worden neergezet. Ik had toch niks te doen. Dus die heb ik ook meteen in het amendement gezet. Het voorstel zelf zijn we akkoord mee. Het amendement lost één omissie op en herschrijft een aantal van de zinnen in de verordening. Dat is ook conform het advies wat het forum eigenlijk heeft gegeven. Zo is dat opgelost.

Ik begreep van de wethouder, die heeft het amendement al bij de ambtelijke organisatie neergelegd en dat er geen bezwaren waren. Maar nu geef ik misschien antwoord namens hem. Maar goed, bij deze. Pagina 10 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof, voor ook het zorgvuldige werk dat u heeft gedaan. Dat helpt ook de kwaliteit van de verordeningen uiteraard nog meer te verbeteren. Dan kijk ik naar de rest van de raad. Mevrouw Van der Weij van D66 wil ik graag het woord geven. Mevrouw Van der Weij: Dank u wel voorzitter. Allereerst dank voor de technische aanpassingen en voor het amendement door de VVD. Goed dat de erfgoedverordening er nu is en weer up-to-date is. We zijn trots op Rijswijk en zien graag dat die trots blijft door belangrijk erfgoed te behouden, aan te wijzen en zichtbaar te maken. Onze erfgoed is onze geschiedenis, een stukje trots van Rijswijk. Kortom, samenvattend, we zijn akkoord met beide stukken. De voorzitter: Dank u wel. Dat is kort en krachtig. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Van Schie van het CDA. Mevrouw Van Schie: Ook wij zijn akkoord. Dank u wel, mevrouw de voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Schie. Het wordt nog korter en bondiger. Mevrouw Koegler van Rijswijks Belang, geef ik u het woord. Mevrouw Koegler Böhm: Ja, ook wij gaan akkoord met het raadsvoorstel en het amendement. Fijn om in het forum met elkaar zo kritisch naar een stuk gekeken te hebben en dat de heer Loof van de VVD, Rijswijkse VVD, niet zoveel te doen had.

Tegelijkertijd zou het natuurlijk fijn zijn als aan de voorkant dit soort dingen gewoon beter in de stukken staan. Ik had het ook wel charmant gevonden als het gewoon een amendement was van alle partijen. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Koegler. Dan geef ik graag het woord aan de heer Nunnikhoven van Beter voor Rijswijk. De heer Nunnikhoven: Dank u wel, voorzitter. Alles is gezegd. Ook Beter voor Rijswijk kan met het amendement akkoord gaan. En we weten waar we voortaan moeten zijn, wie er tijd over heeft. De voorzitter: Dank u wel. Prima. Mijnheer Loof, u gaat het druk krijgen, volgens mij. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Van Nunen van de Partij van de Arbeid. Mevrouw Van Nunen: Ja, voorzitter. Niets aan toe te voegen. Akkoord met de veranderingen. De voorzitter: Dan ben ik niemand vergeten van uw raad? Nee, dan geef ik graag voor beantwoording of reactie het woord aan wethouder Wit. De heer Wit: Dank u wel, voorzitter. Dank ook aan de Rijswijkse VVD voor de scherpheid. Wat ik ook al in het forum gezegd heb: het is complexe materie. Het is veel aanpassingen die het doet. Het is omzetten naar een verordening die vanuit de VNG als model naar ons toe komt. En dan sluipen er wel eens wat onzorgvuldigheden in, die inderdaad, zoals u zegt, technisch misschien wel kloppen, maar die qua leesbaarheid het stuk niet bepaald beter maken.

Nou moet ik zeggen dat ik leesbaarheid van verordeningen over het algemeen vrij lastig vind. En de omissie die erin stond, fijn dat u die eruit gehaald hebt. Het amendement is inderdaad, zoals u al aangaf, zoals de heer Loof al aangaf, meegenomen in de ambtelijke overweging en is eigenlijk identiek aan de vragen die gesteld waren en de antwoorden die ik daarop gegeven heb in het forum. Dus ik zie dan ook geen enkele reden om dit niet te omarmen. Dus we zullen dit ook, als uw raad ermee instemt straks in de stemming, uitvoeren in de verordening en daarmee op naar in ieder geval weer wettelijk qua verordening goed op orde kunnen zijn qua erfgoed in Rijswijk. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Wit, voor uw reactie in de eerste termijn. Heeft u behoefte aan een tweede termijn? Dat is volgens mij niet het geval. Dan kunnen we stemmen over het Pagina 11 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

amendement. Dat is ingediend met als titel Erfgoedverordening Rijswijk 2024. Met negenentwintig stemmen voor is het amendement aangenomen. Dan gaan we over naar het geamendeerde raadsvoorstel tot wijziging van de monumentenverordening Rijswijk 2008 naar Erfgoedverordening 2024. Wenst iemand nog een stemverklaring af te leggen? Dat is ook niet het geval. Dan gaan we over tot stemming over het geamendeerde raads…Erfgoedverordening. Met negenentwintig stemmen is het geamendeerde raadsvoorstel aangenomen.

15. Raadsvoorstel Vaststellen bestemmingsplan Harbourpark (RV 23-068) 16. Raadsvoorstel bestemmingsplan Urbanparks (RV 24-024) De voorzitter: Dan gaan wij door naar het volgende bespreekpunt. Dat is het raadsvoorstel Vaststellen bestemmingsplan Harbourpark. Daarvoor heeft zich als eerste spreker aangemeld de heer Loof van de Rijswijkse VVD. Mag ik u het woord geven, mijnheer Loof? De heer Loof: Dank voorzitter. Voorzitter, als u het mij toelaat, dan doe ik in mijn bijdrage ook meteen het volgende bestemmingsplan, omdat die zo met elkaar betrokken zijn. Dan heb ik bij het volgende punt dus geen inbreng eigenlijk. Ik heb ook niet zozeer vragen, maar meer om een paar punten die ik nog wil meegeven in het algemeen aan de wethouder. Voorzitter, de Rijswijkse VVD is blij dat er een volgende stap wordt gezet in de ontwikkeling van het Havenkwartier. Door het nu vaststellen van deze bestemmingsplannen kunnen er mooie woningen worden toegevoegd aan de Rijswijkse woningmarkt en wordt er belangrijke impuls gegeven dit gebied te verfraaien. Het is belangrijk dat er een mooie plek wordt gerealiseerd waar wonen en werken goed samen gaan. In dat kader willen wij hier graag herhalen wat we ook in het forum hebben gezegd: het is een gemengd gebied en daar moeten ook de toekomstige bewoners zich van bewust zijn. Door goede communicatie vooraf.

Maar ook als vermeende overlast van ondernemers gaat leiden tot klachten bij de gemeente, tot een standvastige houding. Wij herinneren de wethouder er ook hier in de raad graag aan dat hij in de forumvergadering bevestigde dat het college hierin ook standvastig zal zijn. We blijven zorgen houden over de afwikkeling van de mobiliteit. Er wordt veel heil gezien in de VRI's, maar de Rijswijkse VVD blijft ervoor pleiten dat er breder wordt gekeken. Ja, we accepteren drukte in de spits, maar als het ook over de dag of in de spits zelf uit de spuigaten loopt, dan is er wat anders nodig. Er zijn ook maatregelen voor nodig die deze inprikkers voor Den Haag wellicht minder aantrekkelijk maken. We blijven dat als Rijswijkse VVD monitoren, maar we gaan ervan uit dat het college dit ook doet. We horen graag nog of de wethouder deze bereidheid wil uitspreken. Er zullen nog verdere stappen gezet moeten worden in de ontwikkeling van het gebied, zoals de ontwikkeling van de publieke ruimte en de haven zelf. De Rijswijkse VVD hoopt dat deze plannen snel komen, zodat daar ook invulling aan kan worden gegeven, zodat het gebied na de ontwikkeling van de woningen snel en mooi kan worden gecomplimenteerd, zodat het een mooie bruisende omgeving gaat worden die we allen ermee beogen.

De Rijswijkse VVD wil de wethouder wel vragen, toch nog een vraag, of hij bereid is te onderzoeken deze ontwikkeling met privaatpartijen te ondernemen en/of externe subsidies te verwerven, omdat de Rijswijkse pot best leeg wordt en het zonde zou zijn indien we als gevolg van geldgebruik geen stappen kunnen zetten. We horen het graag, voorzitter, bij deze. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof. Dan geef ik graag het woord aan de heer Van der Veer van de Partij van de Arbeid. De heer Van der Veer: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, dus over beide plannen. Ik doe eigenlijk, want het is net als de heer Loof zegt, erg in elkaar verweven. Beide plannen hebben eigenlijk dezelfde aandachtspunten. Blij dat er eindelijk na vele lange jaren van discussie de ontwikkeling op Pagina 12 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

De Landtong zijn vorm gaan krijgen, De Landtong, de toenmalige Mortelunie locatie. Het wordt een mooi gebied waar wonen, werken en recreatie zijn vorm gaat krijgen. Het huidige bestemmingsplan zijn daarop aangepast, naar aanleiding van verschillende zienswijzen. We denken dat het daardoor een mooi gebied kan worden. Voorzitter, ook wij blijven aandacht vragen voor de mobiliteit. Mobiliteit dat wil ons zorgen baren in de vorm van doorstroming in het gebied en de maatregelen die wellicht nog genomen moeten worden. Wij vragen uitdrukkelijk aandacht voor het parkeren in het gebied. U gaat binnenkort zone 6, een nieuwe parkeerzone, in het gebied in laten gaan. En wij hopen dat de consequenties van de invoering van de nieuwe zone parkeren 6 goed getoetst zullen gaan worden. Want wij verwachten daar toch wel enig waterbed effect. Daarmee is het belangrijk dat we blijven communiceren met vooral de bewoners, de ondernemers en de BBA. Blijven monitoren wat er evenveel fout gaat en dat mee te nemen in ons nieuwe parkeerbeleid in het vierde kwartaal 2025. Voorzitter, de Partij van de Arbeid heeft ook vragen gesteld over de consequenties op de nieuwe wet, Woningwet, Huurwet, de nieuwe Woningwet van Hugo de Jonge en de consequenties voor het gebied.

De wethouder kon helaas niet op alle vragen antwoord geven en we hopen dat het college of de wethouder toch binnenkort de overige vragen alsnog zou kunnen beantwoorden die nog openstaan. Even kijken. Voor de rest kunnen wij... Even kijken hoor. Dit was voor het eerste termijn, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Veer. Dan geef ik graag het woord aan de heer El Majjaoui van de Partij voor de Gelijkheid & Rechtvaardigheid. De heer El Majjaoui: Dank, voorzitter. Excuus, ook voor mijn stem. Ben een beetje hees. Ik was een paar dagen ziek geweest. We zijn blij met de ontwikkelingen in dit gebied, in het Havenkwartier. En daarmee ook de gaande verpauperingen tot aan zijn einde komen. Echter heb ik tweetal vragen met betrekking tot de Harbourpark. Bij het onderwerp participatie, bladzijde 12, wordt aangegeven dat alle betrokkenen toen waren uitgenodigd. En mijn vraag betreft: was firma ZER Holding als belanghebbende ook toen uitgenodigd? Zo niet, en waarom niet? De tweede vraag betrof ook inhoudelijk over Firma ZER. Zonder in te gaan op de inhoud, firma ZER Holding wil meer woningen gaan bouwen voor met name mensen met een laag of midden inkomen.

Ziet u dit dan niet als een kans om woningnood tegen te gaan en woningbouwopgaven vlot te trekken? Wilt u daarvoor alsnog uw medewerken verlenen aan firma ZER Holding en constructief meewerken aan een haalbare oplossing, met name voor de ontwikkelingen van fase 2? Tot zover mijn vragen over het Harbourpark. Voorzitter, dank. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer El Majjaoui. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Van Maarseveen van GroenLinks. Mevrouw Van Maarseveen: Dank u wel, voorzitter. Het Havenkwartier transformeert van een bedrijventerrein naar een bedrijvig woon-werkgebied met betaalbare woningen. We hadden graag meer sociale woningbouw gezien, maar als we de tekeningen en impressies zien, dan wordt het een mooi gebied. Het is op dit moment nog een behoorlijk versteend gebied. Dus qua natuur kan het eigenlijk alleen maar beter worden. En op de publieke website van Urbanpark en Harbourpark staat er dat er in het plan veel aandacht is voor biodiversiteit. Ik noem even wat dingen die gezegd worden op de website. Klimaatadaptief, overvloedig regenwater wordt opgeslagen, levendig, gevarieerd, natuurinclusief en klaar voor de toekomst. Puur genieten in een nieuwe, duurzame wijk. Fantastisch gelegen bij de Vliet. Het lijkt me allemaal heel erg mooi. De wethouder gaf in het forum aan dat de openbare ruimte nog ontworpen moet worden.

Ik vroeg me af, is er gezien de financiële situatie voldoende geld om aan de hoge verwachtingen te voldoen? En de biodiversiteit in bebouwd gebied moet beter. Gelukkig zijn we niet de enigen die dat vinden. Vanaf 1 januari 2025 is het bij nieuwbouwwoningen verplicht schuilplaatsen voor vogels en vleermuizen aan te brengen. En wij Pagina 13 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

vroegen ons af of dat ook van toepassing is op transformaties? En bent u hier overal in gesprek met de bouwers? Het zou toch mooi zijn als door een nieuwbouwproject wellicht de huismus weer terugkomt in het Havengebied of misschien zelfs in Rijswijk. Zoals eerder gezegd zorgt de transformatie van het Havengebied voor een groene impuls voor het gebied. Maar die transformatie brengt ook veel nieuwe bewoners met zich mee. Bewoners die willen recreëren langs de Vliet. Ze hebben honden, ze hebben katten. Daar maak ik me wel zorgen over. Die recreatie en huisdieren zorgen voor een... Zorgen ervoor dat de druk op het gebied nog groter wordt. Kan de wethouder wellicht mijn zorgen hierover wegnemen? Dat was het. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Maarseveen. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Woudstra van D66. Mevrouw Woudstra: Dank u wel. We hebben een goede discussie gehad in het forum over de stand van zaken van Urban- en Harbourparks. Ik zal ook beide tegelijkertijd mijn inbreng doen. Het gaat nu om de bestemmingsplannen, maar uiteindelijk gaat het over de inrichting van het gehele gebied. Het is goed dat er nu afspraken worden gemaakt met ontwikkelaars, dat er voor doelgroepen en midden huur wordt gebouwd. Wij zijn een voorstander van een gemengde en levendige buurt en zien die hier ook ontstaan. Daar kijken we naar uit.

Vooral voor alle woningzoekenden en het aanpakken van de wooncrisis. Het kunnen wonen in een fijne buurt willen we mogelijk blijven maken, ook in Rijswijk. Wij zetten inderdaad, net als de VVD, op dat het belangrijk is dat bij de verkoop en communicatie duidelijk het karakter van het woon-werkgebied wordt aangegeven. Zowel naar ondernemers, die zich dan ook aan de normen moeten houden voor geluid bijvoorbeeld, en aan de mensen in de buurt die weten dat ze niet in een stiltegebied, maar in een meer geluidsintensief gebied gaan wonen. We horen graag de reactie van de wethouder. In het forum hebben we het daar ook al uitvoerig over gehad. Graag die bevestiging. We sluiten aan bij de vragen van GroenLinks over biodiversiteit en in lijn met de aangenomen eerdere motie. Het inrichten van de leefomgeving volgt nog apart en we vragen om te bevestigen dat grond, water en biodiversiteit daar voorop blijft staan. Dit inclusief de mogelijkheid voor inwoners ook bij het water te kunnen komen. Een mooie haven is voor nu nog ver in de toekomst, nu er eerst gebouwd moet worden. Voor de lange termijn houden we graag die havenontwikkeling op de agenda als streven. En het gaan inplannen van het verbeteren van sociale woningen in het Havenkwartier, samen met de corporaties.

Dat ligt net buiten dit gebied, maar hangt voor ons wel samen met die samenhang van een levendige buurt waar het fijn wonen is. Voor mobiliteit sluiten we aan bij de gestelde vragen en vragen we goed te blijven monitoren. Zijn het verder eens met de plannen. En we willen nog extra aandacht vragen voor de overlast voor de omgeving. Binnenkort wonen mensen daar voor een hele behoorlijke periode in een gebied met overlast. Dat is voor hen niet prettig, al is het nodig om te kunnen bouwen voor de woningen die nodig zijn. Dus verzoek aan de wethouder om aandacht te blijven hebben voor die buurtbewoners en de situatie waarin ze zitten en zoveel mogelijk met hen mee te denken. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra. Dan geef ik graag het woord aan de heer Van Enk van het CDA. De heer Van Enk: Dank u wel, voorzitter. Wij staan zeer positief tegen de plannen om nieuwe woningen te bouwen, omdat dat een enorme noodzaak is in Nederland en ook in Rijswijk voor deze regio. Er zijn echter nog drie zorgen die we hebben voordat wij vanavond zouden kunnen instemmen met deze plannen. Ik sluit me aan met de sprekers die zeggen dat we het ook in één keer kunnen behandelen. Dit is een mooie volgende stap voor de ontwikkeling van het Havenkwartier. Maar die drie zorgen van het CDA zijn ten eerste die over de mobiliteit. Daar is al veel over gezegd.

En dus ook al vaak dingen zijn er over gezegd. En ik hoor nu ook VVD die zelfs zegt van: wij gaan het ook monitoren. Ik denk dat we allemaal kunnen gaan monitoren. Niet alleen de kauwgom in het station Pagina 14 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

als de wethouder dat niet tot zijn taak vindt behoren, maar ook de toename van het verkeer. Het CDA heeft wel, en dat wil ik vanavond nog een keer zeggen, twee jaar geleden al gevraagd om die maatregelen die werden aangekondigd, zoals het bijstellen van die verkeerslichtinstallaties, om die al vooruitlopend op de bouw te gaan instellen. En wanneer dat nou precies gebeurd is weet ik niet, maar ik had begrepen van de wethouder dat, dat intussen zo is. Dan is het gewoon pijnlijk om te zien dat nu al, voordat die woningen gebouwd zijn, er toch files ontstaan aan de Elsenlaan tot aan de Veraartlaan. Dat ligt niet alleen maar aan Rijswijks verkeer, maar het is ook heel veel verkeer wat van de snelweg naar Den Haag gaat. Ik wil het verhaal niet opnieuw houden, maar ik wil aan de wethouder vragen, niet alleen of hij de situatie blijft monitoren en met de buurt in gesprek blijft over bijvoorbeeld het plaatsen van de pollers als dat nodig is. Maar ook of hij bereid is om, stel nou dat tegen zijn verwachtingen in de verkeerssituatie toch slechter wordt, is er dan een plan B? En kan hij vanavond toezeggen, want daar hebben we nooit iets over gehoord, wat zo'n plan B is, dan wel of hij dat wil gaan ontwikkelen? Want we kunnen niet zo doorgaan met bouwen als we geen alternatief hebben voor onverwacht toch oplopende verkeersdruk. Het tweede is het middengebied.

Ik hoor partijen heel positief over groen en recreatie en ik hoor zelfs GroenLinks naar voren brengen dat het daar straks puur genieten wordt. Ja, voorzitter, dat moeten we allemaal nog afwachten. Qat ik wil vragen aan de wethouder: kan hij garanderen dat ook de rest van het masterplan, dus ook dat middengebied met die mooie loop- en fietsroutes en groen en water, dat dat gerealiseerd zal gaan worden? Want het viel mij wel op dat hij tijdens de forumvergaderingen veel nadrukkelijker sprak over de combinatie van wonen en bedrijvigheid. Het lijkt net alsof de wethouder meer rekening gaat houden met meer bedrijvigheid dan we destijds in het masterplan voor ogen hadden. Dus graag daar ook een toezegging in dat hij het totale masterplan nog steeds kan laten realiseren in dit gebied voordat we weer verder gaan met de volgende stappen. Tot slot, voorzitter, en dat is eigenlijk voor het CDA het belangrijkste punt, ik begon in het forum mijn dank uit te spreken voor het feit dat we hier veel betaalbare woningen gaan realiseren. En in het huursegment ben ik daar nog steeds wel gerust op, omdat dat gekoppeld wordt aan een nieuwe wetgeving, de hoogte van die huur. Maar bij de koop heb ik daar een zorg bij gekregen. In het stuk is sprake van maximaal driehonderdvijfenvijftigduizend euro voor zo'n koopappartement.

En dan denken we dus wat daar staat aan huizen die beginnen met vijftig vierkante meter. Ik heb toen de wethouder gevraagd: vinden we dat dan nog wel betaalbaar, driehonderdvijfenvijftigduizend voor starters die we voor ogen hebben? De wethouder had daar niet een duidelijk antwoord op, verwees ook half naar de wethouder wonen, voor het volkshuisvestingsbelang. Maar toen ik de onderliggende contracten ging inzien bleek dat het niet zozeer dat bedrag is wat hier staat genoemd. Het is gewoon puur gekoppeld, de grens voor de ontwikkelaar, aan de grens van de Nationale Hypotheekgarantie, de NHG-grens. En die was twee jaar geleden, toen de contracten werden gesloten, inderdaad driehonderdvijfenvijftigduizend euro. Maar die is intussen, twee jaar later, al vierhonderddertigduizend euro. En dat is dan de prijs voor woningen waar geen energiebesparende voorzieningen in zitten. Maar, voorzitter, wij laten daar natuurlijk wel degelijk woningen bouwen met energiebesparende voorzieningen. Dus daar geldt een andere grens voor. Dat is ook de NHG-grens. Maar die is dan op dit moment al vierhonderdeenenzestigduizend euro. En die woningen worden nu niet verkocht. Die zullen op zijn vroegst volgend jaar worden opgeleverd en dan worden verkocht. Kortom, dan is de NHG-grens waarschijnlijk weer meegegroeid met de prijzen van de woningen.

En dan zit je dus met woningen voor energiebesparende voorzieningen waarschijnlijk al behoorlijk richting de vijf ton. Ik kan me niet voorstellen dat een ontwikkelaar dat gaat vragen voor woningen van vijftig vierkante meter. Maar misschien wel voor de woningen van vijfenzeventig vierkante meter. Dan is mijn vraag vanavond nog veel prangender: zijn dat wat wij beschouwen, ik vraag het ook aan mijn mederaadsleden, als betaalbare woningen die bereikbaar zijn voor starters of ouderen die op hun oudere leeftijd nog willen verkassen, een empty nest willen verlaten en daar een Pagina 15 van 53

Concept verslag Raadsvergadering 23 mei 2024

hypotheek voor moeten gaan afsluiten? Ik kan wel zeggen dat mensen die niet in de aanmerking komen voor een sociale woning, omdat ze een jaarinkomen hebben van tweeënveertigduizend of meer, bijvoorbeeld omdat je met z'n tweeën bent, die kunnen niet zomaar een hypotheek krijgen van drie, vier ton om zo'n woning te kopen en dan vervolgens nog zo'n ton bij te leggen. Dus ik beschouw ze eigenlijk niet als betaalbaar. En ik zou van de wethouder een toezegging willen hebben. A. kan hij daar nog iets aan doen? Kan hij dat overleg met de ontwikkelaar daarover heropenen? En zo nee, kan hij dan in ieder geval garanderen dat bij alle volgende bouwplannen dat er serieus wordt gekeken naar de betaalbaarheid? Niet alleen voor huur, maar ook voor koop. Want anders vraag ik me wel af wat we hier eigenlijk zitten te doen in het publieke belang. Dan kunnen we net zo goed de grond vrijgeven en ontwikkelaars hun gang laten gaan. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk voor uw inbreng in eerste termijn en het delen van de drie zorgen van uw fractie. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Kames van Rijswijks Belang. Mevrouw Kames: Dank u wel, voorzitter. Bedankt voor de raadsvoorstellen Harbourpark en Urbanpark. We doen ze ook gelijk alle twee.

Met belangstelling hebben wij, als fractie Rijswijks Belang, deze raadvoorstellen gelezen en zoals de wethouder zelf heeft aangegeven, het is een klein gebied waar de komende jaren veel gebouwd gaat worden. Harbourpark, zeshonderd woningen en vijfenveertighonderd vierkante meter aan bedrijfs- en maatschappelijke ruimte. Urbanpark, driehonderd-één woningen en negenenvijftighonderd vierkante meter voor bedrijven en voorzieningen. De raadvoorstellen zien er wel veelbelovend uit, maar dat is op papier en dat er woningen gebouwd moeten worden, daar is onze fractie wel van bewust. Maar er ontstaan veel zorgwekkende zaken, namelijk hoe gaat het straks met de infrastructuur? En dan het bouwen van de huizen brengt ook meer verkeersbewegingen met zich mee, zoals straks voertuigen van de nieuwe bewoners, als de voertuigen van de ondernemers die zich straks hier gaan vestigen in dit gebied. En rondom het Havenkwartier loopt de infrastructuur nu al vast. Dat los je niet op met eventueel de verkeerslichten anders af te stellen. Wat betreft de geluidsoverlast, daar hebben de nu reeds wonende bewoners al last van. Daar zijn weliswaar nu maatregelen voor getroffen, maar we geloven als fractie dat dit niet, dat dit met de bouw in de komende jaren en de bedrijven die zich daarna zullen vestigen, niet weggenomen worden.