Concept verslag raadsvergadering 23 april 2024

Concept verslag Raadsvergadering 23 april 2024

Aanwezig Voorzitter: Mevrouw H. Sahin Raadsleden: De heer E.G.T. Braam Mevrouw L.S. de Bruijn De heer D. Cupedo De heer D.F.A. van Dam De heer C.P.M.I. Dolmans De heer M.J. van Enk De heer M. van ‘t Eind De heer M.A.J. Ezinga Mevrouw B.M.B.T. de Haan-Niesen Mevrouw M.E Harmsen Mevrouw I.M. Jansen-Dirkx De heer M.T.F. Kaffa Mevrouw P.G. Kames Mevrouw A. Koegler-Böhm De heer G. Kruger De heer J. Loof Mevrouw S. van Maarseveen De heer M. El Majjaoui Aanwezige portefeuillehouders: Wethouder, de heer A. van de Laar Wethouder, de heer W. van Damme Wethouder, de heer G. van Malsen Wethouder, de heer M. Wit

Vervolg aanwezige raadsleden: Mevrouw W.A.A.M. van Nunen De heer R. Nunnikhoven De heer U. Oelen Mevrouw L.B. Oude Alink Mevrouw A. Prenger Mevrouw H. van Schie De heer W. Smith De heer Q.L.A. Veerman De heer E. van der Veer Mevrouw W. van der Weij De heer M.V. Weterings Mevrouw E. Woudstra De heer A. Zoghbi

Griffie: Griffier: de heer J.A. Massaar bpa Mevrouw M.M.A. Tittse De heer J. Hoefnagel (verslag)

Afwezig: Wethouder, mevrouw L.I. Bentvelzen

1. Opening en mededelingen De voorzitter: Leden van de raad, ik vraag u vriendelijk allen om plaats te gaan nemen. Graag heet ik u allen welkom en ik open de raadsvergadering van de gemeente Rijswijk van dinsdag 23 april 2024. Ook heet ik welkom de fractieassistente, onze wethouders, onze medewerkers, de vertegenwoordigers van de media voor zover aanwezig hier, aanwezigen op de publieke tribune en de kijkers online. Graag nodig ik u ook vanavond uit om het debat op respectvolle wijze te voeren en met interesse te luisteren naar elkaars standpunten en argumenten. In de politieke arena kunt u van opvatting verschillen en dat is ook de basis van onze democratie. Tegelijkertijd is het op een beschaafde manier met elkaar omgaan ook de basis van een sterke samenleving. Vanwege de agenda vraag ik u bij de behandeling van de onderwerpen zo min mogelijk elkaar te herhalen en zo duidelijk en zo begrijpelijk mogelijk te spreken. We hebben een agenda met verschillende bespreekpunten en die alle aandacht van ons allen verdienen. Dan ga ik met uw goedvinden naar de mededelingen. We hebben geen bericht van verhindering ontvangen. Ik zie alleen dat mijnheer Van Enk nog niet binnen is en ik heb het bericht ontvangen dat mevrouw Van der Weij later zal Pagina 1 van 57

Concept verslag Raadsvergadering 23 april 2024

aankomen. Dan gaan wij naar de trekking van het stemmingsnummer, voor het geval er een hoofdelijke stemming gaat plaatsvinden. Het is nummer 24, dat gaan we zo straks bekendmaken en dan gaan wij over naar de benoeming van de leden van het bureau van stemopneming. Als voorzitter stel ik voor de heer Oelen en als leden van de bureau van stemopneming mevrouw Prenger en de heer Weterings te benoemen. Daar gaat u mee akkoord, denk ik. Dan ga ik door naar de mededelingen vanuit het college. Dan geef ik graag als eerste het woord aan wethouder Van de Laar voor het doen van een mededeling. De heer Van de Laar: Voorzitter, het gaat om een nevenfunctie. Het is wel van tijdelijke aard, maar ik dacht toch van dien aard dat ik het even meld en ook vermeld op het register op de website. Omdat de heer Varekamp van het Westland als onder lid van het presidium van de MRDH is opgestapt, neem ik zijn plaats waar als aandeelhouder van de RET en de HTM. En daar is een formeel besluit gemandateerd door de 21 gemeenten en aandeelhoudersvergaderingen zijn de komende maanden. Dus voor de tijd totdat de heer Varekamp door Westland ook binnen de MRDH opgevolgd zal worden, in de hoedanigheid van lid van presidium, zal ik hem dus waarnemen. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van de Laar, goed dat u dat hier hebt gemeld.

Dan geef ik graag het woord aan wethouder Van Malsen voor het doen van een mededeling. De heer Van Malsen: Voorzitter, dank u wel. Het COA heeft ambtelijk laten weten voornemens te zijn een verzoek te doen aan de gemeente Rijswijk voor het tijdelijk opvangen van asielzoekers. Het zou gaan om maximaal 150 noodopvangplekken voor korte duur en zodra een duurzame locatie gereed is voor opvang en in gebruik genomen wordt, kan deze noodopvang ook weer gesloten worden, mocht het verzoek gehonoreerd worden. In de tussentijd beschikbaar gestelde 150 plekken zouden dan wel mee kunnen tellen voor het lokale bod in de provinciale opgave. Het COA betaalt alle kosten voor de opvang, zoals beheer, personele inzet van de gemeente en eventuele leges. En we volgen hier uiteraard hetzelfde proces als dat we eind vorig jaar hebben gevolgd rondom het zoek van het COA voor het opvangen van de 50 AMV’ers. En dat betekent dat na de mededeling die ik nu doe, wij een raadsvoorstel zullen maken en als we het verzoek officieel binnen hebben, dat ook aan het raadsvoorstel toevoegen en in het raadsvoorstel een duidelijke keuze meegeven, zodat we deze in goede orde aan uw raad ter besluitvorming voor kunnen leggen. Voorzitter, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van Malsen voor het doen van deze mededeling. Daarmee zijn we aan het einde van agendapunt één.

2. Spreekrecht burgers De voorzitter: Gaan we door naar agendapunt twee, spreekrecht burgers, er hebben zich geen burgers aangemeld voor het gebruikmaken van het inspreekrecht. 3. Vaststelling agenda De voorzitter: Dan gaan wij door naar agendapunt drie, vaststelling van de agenda. En daarbij heeft D66 een motie vreemd aan de orde van de dag ingediend. Die ik wil even aan u het woord geven, mevrouw Woudstra, om dat toe te lichten. Mevrouw Woudstra: We hebben eerder een keer in een forum genoemd dat we een motie vreemd over het beheer van de Huis van de stad wilden doen. Dat doen we nu omdat er gesprekken ook plaatsvinden met de partners en we ook vanuit de stad geluiden krijgen dat een aanspreekpunt wordt gemist. Vandaar dat we hopen kort en krachtig zo vandaag de motie alsnog op de agenda vreemd aan de orde te kunnen krijgen. Dank u wel. Pagina 2 van 57

Concept verslag Raadsvergadering 23 april 2024

De voorzitter: Deze motie heeft u voorbereid ook met de fractie van Wij. Rijswijk en ik stel voor aan uw raad om dat toe te voegen als bespreekstuk als agendapunt 17. Stemt u daarmee in? Ja, dat is het geval. Dan gaan wij door naar agendapunt 4, de vragen van de ... Mijnheer Van Enk, u wilt het woord? De heer Van Enk: Over de agenda nog even, voorzitter. Onze fractie had in de voorbehandeling voorbehoud gemaakt bij het als hamerstuk agenderen van het voorstel omtrent organisatie van de griffie. En wij wilden van dat voorbehoud gebruik maken om in ieder geval het standpunt toe te lichten. Daar is een stemverklaring een beetje te kort voor, maar ik heb begrepen dat wij zo'n beetje de enige fractie zijn en dan heeft het weinig zin om daar een debat over voeren. En dan wil ik voorstellen om dat punt qua behandelen toe te voegen aan de agendapunten die gaan over de werkgroep A Naar Beter en volgende. Misschien had u die sowieso al ... De voorzitter: Dan stelt u eigenlijk voor om het te behandelen, toe te voegen na benoeming forumvoorzitter? Want ik wilde aan u voorstellen om agendapunt 11, 12 en 13 als één blok te behandelen en dan kan de raadsvoorstel uitbreiding van de griffie door u daarbij betrokken worden. Dat lijkt mij een goed voorstel, ik kijk naar de raad. Ik zie geen bezwaar, dan stemmen we dat zo af.

Dus dan wordt wel de motie vreemd aan de orde van de dag over Huis van de stad, die schuift dan ook door. 4. Vragen van de Raad De voorzitter: Goed, dan gaan wij door naar agendapunt 4, de vragen van de raad. Dan zijn er vragen ingediend door de fractie Wij. Rijswijk inzake voetpad RijswijkBuiten. Daarvoor geef ik graag de heer Van Dam het woord. De heer Van Dam: Dank, voorzitter. Op 9 november 2021 werd de motie voetpad RijswijkBuiten aangenomen in deze raad en zijn de kosten voor een dergelijk voetpad opgenomen in de programmabegroting. Maar door die aanleg van de WarmtelinQ is dat voetpad nooit gerealiseerd nog kunnen worden. Maar nu zitten we wel in de laatste fase van de WarmtelinQ en daarom hebben we een aantal vragen opgesteld. Die kunt u ook vinden op de agenda, maar voor het gemak ga ik ze toch nog even herhalen. Is de aannemer die verantwoordelijk is voor de aanleg van de WarmtelinQ ook verantwoordelijk voor het in de oude staat terugbrengen van het fietspad en de groenstrook aan de Beatrixlaan? Is het mogelijk dat zij eventueel bij deze werkzaamheden direct een voetpad aanleggen en indien de gemeente zelf de werkzaamheden uitvoert, is het dan ook de bedoeling om direct een voetpad aan te leggen? En dat is het einde van onze vraag. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Dan geef ik graag voor beantwoording het woord aan wethouder Van de Laar.

De heer Van de Laar: Voorzitter, dank u wel. Ja, de aannemer brengt de oude situatie terug en legt dus ... Er is nu niet voor gekozen om een ander voetpad aan te leggen, dus het wordt de oude situatie. En we hebben wel in navolging van wat we in de programmabegroting hebben gezet dat we de voetgangersverbindingen tussen RijswijkBuiten en het liefst de Boogaard, dat we die verbeteren. Daar moeten een aantal verbindingen worden gemaakt, waaronder een stukje ter hoogte van Sion laat ik het daarbij houden. En dat wordt in Q3 gedaan, dus de voetgangerssituatie verbetert wel. De voorzitter: Dank u wel voor de beantwoording. Mijnheer Van Dam, heeft u nog aanvullende vragen? De heer Van Dam: Zeker, ik vroeg me af of we dan in ieder geval inzichtelijk kunnen krijgen wat er dan wel gebeurt met dat budget in de programmabegroting? Want wij hebben enkel het antwoord gekregen dat het ergens is opgenomen, maar goed dat de wethouder daar nu een toelichting op Pagina 3 van 57

Concept verslag Raadsvergadering 23 april 2024

geeft, alleen voor mij is nog steeds niet helemaal heel erg duidelijk wat dat nou bewerkstelligt straks echt is. En dan wil ik graag kunnen beoordelen of dat ook is wat wij hebben beoogd met de motie, dus ik zou dat nog wel graag schriftelijk terugzien als dat kan. De voorzitter: U wilt een schriftelijk antwoord op deze aanvullende vraag? Ik kijk naar mijnheer Van de Laar, wil volgens mij uw vraag beantwoorden. De heer Van Dam: Ter verduidelijking. De heer Van de Laar zegt net dat er een aantal werkzaamheden wel gebeuren met de budgetten waar wij om hebben gevraagd die ook in die programma begroting zijn terechtgekomen. Dat is mooi, dat er een paar ontwikkelingen gebeuren, maar ik wil dan precies weten wat er dan precies gebeurt om te kunnen beoordelen of die motie voor ons goed is afgehandeld op die manier. De voorzitter: Wethouder Van de Laar. De heer Van de Laar: Dat volg ik helemaal en ik zeg u toe dat ik naar de raad dat overzichtje en kaartje stuur op de punten waar de voetgangerssituatie verbetert. De voorzitter: Dank u wel voor de beantwoording.

6. Raadsvoorstel Toestemming vaststellen zesde wijziging Gemeenschappelijke regeling Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (RV 24-007) De voorzitter: Dan gaan wij door naar de akkoordstukken. En ik wil aan u vragen om agendapunt 6, raadsvoorstel Herstelbesluit bestemmingsplan Pasgeld-West, agendapunt 7, raadsvoorstel Toestemming vaststellen zesde wijziging gemeenschappelijke regeling servicebureau jeugdhulp Haaglanden, agendapunt 8, raadsvoorstel Informatiebeleidsplan 2024-2027 vast te stellen. Ik kijk wel naar uw raad, wenst iemand uit uw midden een stemverklaring af te leggen bij deze punten, kan het worden vastgesteld? Dan zijn daarmee de agendapunten zes tot en met acht ook vastgesteld.

7. Raadsvoorstel Toestemming vaststellen zesde wijziging Gemeenschappelijke regeling Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (RV 24-007) 8. Raadsvoorstel Informatiebeleidsplan 2024-2027 (RV 24-008) 9. Vaststelling verslag 26 maart 2024 De voorzitter: Dan gaan wij door naar de bespreekstukken. En als eerste is aan de orde agendapunt 9 vaststelling verslag 26 maart 2024. Heeft u opmerkingen op het verslag? Dat is niet het geval, dan is het verslag van 26 maart 2024 ook vastgesteld.

10. Benoeming forumvoorzitter De voorzitter: Dan gaan wij door naar agendapunt 10. En dat is het voorstel om mevrouw Helma van Schie als forumvoorzitter te benoemen en daarvoor heeft u een stemformulier op uw tafel liggen. Ik wil u vragen om dat in te vullen en ik schors daarvoor de vergadering voor tien minuten. SCHORSING

Pagina 4 van 57

Concept verslag Raadsvergadering 23 april 2024

De voorzitter: Ik heropen de vergadering en ik geef graag het woord aan de heer Oelen als voorzitter van het bureau van stemopneming. De heer Oelen: Dank, voorzitter. Het bureau stemopneming heeft in totaal 30 stemmen geteld, aangezien mevrouw Van der Weij er nog niet is. Daarvan zijn 28 voor benoeming van mevrouw Van Schie tot forumvoorzitter en 2 stemmen waren tegen. Dus van harte, mevrouw Van Schie. De voorzitter: Hartelijk dank ook aan het bureau van stemopneming en van harte gefeliciteerd, mevrouw Van Schie met uw benoeming als forumvoorzitter. Dank u wel.

11. Raadsvoorstel Uitbreiding Griffie (RV 24-011) De voorzitter: Dan gaan wij het volgende doen. We gaan verschillende bespreekstukken bij elkaar behandelen. En dat is ook het voorstel zoals mijnheer Van Enk heeft voorgesteld, de uitbreiding van de griffie, ook het raadsvoorstel van de werkgroep Samen naar beter, het raadsvoorstel aanpassingen reglement van orde en forumregeling en het raadsvoorstel aanpassing gedragscode integriteit raad. Dus dat gaan wij in één keer behandelen en in twee termijnen. En voor het beantwoorden van vragen zal dat gebeuren onder andere door de mijnheer Van 't Eind van de werkgroep, dus dat zal afhankelijk van de vraagstelling zijn, de vraag, wie dat uit de werkgroep behandelt. En als er een vraag is voor het college zal dat door wethouder Van Damme worden beantwoord, als dat het geval is. Dan wil ik als eerste het woord geven aan de heer Van Enk. U heeft een extra agendapunt toegevoegd. De heer Van Enk: Dan leveren we al een forumvoorzitter en dan moet ik hier ook nog voorgaan in gebed. Voorzitter, als het gaat om de voorstellen van de werkgroep hoef ik niet te herhalen, maar ik zeg nog wel dat ik de werkgroep in het forum van harte heb bedankt voor al hun inspanningen. Het heeft op een paar punten geleid tot nieuwe regelgeving, dat is enerzijds het reglement van orde en anderzijds een nieuwe of een aangevulde gedragscode voor de raad.

Ik heb gezegd inhoudelijk en dat zeg ik hier weer, dat het accent van de uitkomst van de werkgroep echt bijna volledig ligt op het handelen van de raad en de raadsleden. En er is wel een bijlage toegevoegd aan de stukken vandaag, waaruit blijkt dat er ook actiepunten lopen in ambtelijke organisatie. Maar de inbreng vanuit het college, vanuit hun rol in het driehoekspel, heb ik in het Forum ook naar vragen daarover eigenlijk wat gemist en dat vind ik jammer. Ik weet ook niet of het instellen van een nieuwe werkgroep daar op die manier veel aan gaat veranderen. Wat wij willen benadrukken is dat we met nieuwe regels stellen de vertrouwensrelatie en het samenwerken tussen raad, college, ambtenaren niet per definitie gaan verbeteren. Regels kunnen natuurlijk wel behulpzaam zijn, maar het gaat vooral om de manier waarop wij ons gedragen en met elkaar spreken over dit soort zaken. Bij het reglement van orde willen we na de discussie in het forum en vooral de toelichting vanuit de werkgroep wel overheen stappen en akkoord gaan met het voorstel, zij het dat we zien dat er wel degelijk behoorlijke inperkingen worden gedaan met begrippen en aantallen fracties die ergens mee akkoord moet gaan voor je iets kan agenderen. Die vooral kleinere partijen of partijen uit oppositie kunnen benadelen.

Maar de toelichting die de werkgroep gaf bij monde van de heer van de heer Van 't Eind gaf aan dat dat ook gerealiseerd wordt bij het doel van dit voorstel en dat dat niet de bedoeling is. En dat we ook gaan evalueren na bijvoorbeeld een jaar of dit werkt en of we daar op een goede manier met elkaar mee om kunnen gaan. Dus het CDA wil de werkgroep, onszelf, het vertrouwen geven om het op deze manier te proberen. Vooral ook omdat ik weet dat ook de afgelopen raadsperiode veel manieren zijn geprobeerd om onze vergaderingen in de lengte alles een beetje in touw te houden. De belangrijkste oorzaak daarvan denk ik dat dat zo lastig is, is dat de kiezer nou eenmaal heden ten dage zijn stem uitbrengt op heel veel verschillende partijen. Dat leidt tot tien fracties, in plaats van bijvoorbeeld in de jaren 90 wat ik meemaakte, zes fracties. En dat scheelt enorm in de Pagina 5 van 57

Concept verslag Raadsvergadering 23 april 2024

vergaderbaarheid, de behapbaarheid van agenda's en de lengte van vergaderingen, dat moeten we niet onderschatten. Het feit dat we hier nog weer met tien fracties zitten, is de grootste handicap bij het behapbaar houden. Als het om dat gedrag gaat versus regels, dan hebben wij wel problemen met de aanpassing die wordt voorgesteld voor de gedragscode. En dat heb ik in het forum ook uitgelegd, dat ga ik niet helemaal opnieuw doen. Maar de negatieve connotaties die daarin worden aangebracht in de toelichting werken volgens ons contraproductief in het verbeteren van de samenwerking. Dat is niet de manier waarop we elkaar willen aanspreken via toelichting op een gedragscode of het nog eens uitbreiden van gedragscodes op punten waarvan we allemaal weten of moeten weten waar grenzen liggen. Het verkeer tussen raad en ambtenaren vind ik ook in de vorige periode al veel langer een heel belangrijk en cruciaal punt. Dat moet uitgaan van vertrouwen. Ik heb gezegd, in de jaren 90 konden ambtenaren het woord voeren in de commissievergaderingen, gewoon onder verantwoordelijkheid van de wethouder, en daar is dus vertrouwen voor nodig. Op het moment dat iemand van welke kant dan ook, of het een raadslid is of een ambtenaar of een wethouder, dat vertrouwen schendt, is het ontzettend belangrijk dat we elkaar direct op aanspreken.

En als dat niet tot resultaat leidt dan kun je daar de collega bijhalen of uiteindelijk u als burgemeester. Dat vind ik een veel heilzamer weg dan het uitbreiden van een gedragscode op deze manier. Dan nog één punt over de positie van de raad en de samenwerking in de regio. Daar stond ook in het resultaat van de werkgroep zaken over in, we gaan werkbezoeken afleggen in de regio, et cetera. Ik zeg hier nog een keer dat op de afgelopen zes jaar dat ik nu in de raad zit, ik hoegenaamd niets heb gemerkt van enige invloed die een gemeenteraad heeft op samenwerkingsverbanden of andere vorm van samenwerking via een nv. Of wat de heer Van de Laar net aangaf, waar hij een voorzitter van de aandeelhoudersvergadering gaat vervangen, als ik het wel heb. Ik hoop dat die overigens tijdig zijn eigen aandelen heeft verkocht en dat niet met voorkennis heeft gedaan. Maar dat is de manier denk ik waarop wij invloed moeten uitoefenen en niet via raadsleden en dus ook niet via het uitbreiden van de griffie daarin. Als ik op dat laatste kom, uitbreiding van de griffie, zijn wij dus tegen deze voorgestelde uitbreiding. Niet omdat we geen vertrouwen hebben dat het bij de griffie dan niet goed zou zitten of omdat het nu niet goed gaat. Absoluut niet dat weet de griffier als geen ander, dat ik de dienst van de griffie in hoge mate op prijs stel.

Maar als wij daar ambtenaren gaan werven, bijvoorbeeld voor gemeenschappelijk samenwerking in de regio, dan vissen we in dezelfde vijver als dat het stadhuis dat doet voor de ambtenaren die in de lijn werken. En de ambtenaren die een wethouder adviseren en ondersteunen als bestuurder van een nv of een samenwerkingsorgaan of wat dan ook, die hebben de kennis. En als we dan iets bij de griffie gaan organiseren, dan leidt dat dus tot extra overleg, extra ruis, extra vergaderuren. En daarom denken wij dat dat gewoon niet de efficiënte manier is, zeker niet in deze tijden van personeelstekort. Dus laten we, als we twee ton structureel gaan uitgeven aan nieuwe medewerkers, dat primair ten goede laten komen aan de lijnorganisatie. En als het in het verkeer tussen de lijnorganisatie en de raad via de griffie niet goed loopt, zaken worden te laat beantwoord of wat ook, hebben we voldoende over gezegd in de schriftelijke vragen, dan helpt daar geen lieve griffie aan of niet een nieuwe griffie of wat dan ook, dan moet dat worden uitgesproken en een keer worden opgelost. Dat is de enige manier waarop we denken dat we de zaak kunnen verbeteren. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk. Mijnheer Van 't Eind, wilt u reageren daarop? De heer Van ’t Eind: Nee, voorzitter.

Eén ordevoorstel en misschien had ik het eerder moeten doen, dan had de heer Van Enk niet als eerste gehoeven. Maar volgens mij is het wel gewoon om eerst de amendementen en moties te doen, er zijn natuurlijk wel twee amendementen ingediend. De voorzitter: In principe gaat volgens het reglement bepaalt de voorzitter, bepaal ik wie de spreker als eerste wordt. Maar het is wel gebruikelijk inderdaad om degene die een amendement heeft ingediend het woord te geven. Maar ik heb mijnheer Van Enk het woord gegeven omdat hij ook de Pagina 6 van 57

Concept verslag Raadsvergadering 23 april 2024

agendavolgorde heeft veranderd en daarmee is ingestemd. Dus dat is mijn redenering geweest. En als u daar een ander voorstel heeft, dan kan dat natuurlijk ook inbrengen. Ik zou graag nu het woord willen geven aan mijnheer Van Dam van Wij. Rijswijk. De heer Van Dam: Bedankt, dan komt toch wel even een partij die een amendement heeft ingediend als eerste. Komt de wens toch deels uit, denk ik, van de heer van GroenLinks. Dank u, voorzitter. We hebben in het forum de complimenten gegeven voor de werkgroep, hier nogmaals, we gaan ook niet de hele inbreng herhalen vanuit het forum. Zoals de raad kan zien, hebben wij een motie en een amendement ingediend. Ik zou dan toch willen beginnen met de motie. De motie is ook gedeeltelijk weer aangepast vanmiddag. Voor degenen die nog een oude versie hebben, ik zou even in het vergadersysteem kijken, staat de nieuwe versie. De motie, die gaat eigenlijk over voorstel 6 en dat gaat over de artikel 44 vragen. In het huidige voorstel wat we nu bespreken waren we het mee eens. Er moest wat gebeuren met die artikel 44 vragen, dat voorstel wat daar staat, zijn we het ook mee eens. We kunnen wat prudenter omgaan met het stellen van artikel 44 vragen. En waar het ambtelijk kan, moet je dat natuurlijk gewoon doen.

De reden dat we dan nog een motie hebben ingediend is omdat wij ervan overtuigd zijn dat we misschien ook aan die andere kant misschien een steuntje in de rug kunnen geven om hun ook te laten onderzoeken of het aan hun kant ergens niet gestroomlijnder of misschien wat efficiënter kan. Dat is niet in enige negatieve zin bedoeld, maar in ieder geval gewoon een boodschap mee te geven van, kijk ook eens aan die kant van het proces of daar misschien nog een voorstel voor is te doen. Waarom dan geen amendement? Ik wilde graag dat vragen aan de volgende werkgroep, om dat in ieder geval mee te nemen, en daar is dit amendement ook op geschreven. Verder is die is die niet veel complexer dan dat die is, dus ik hoor graag wat de rest daarvan vindt. Dan het amendement, dat gaat over voorstel 9. Is ook een nieuwe versie van gemaakt, van de week stond er nog een versie van dit amendement waarmee we onderdeel negen of voorstel negen helemaal verwijderden uit het voorstel. Dat hoefde niet na overleg met een aantal collega's, ons punt namelijk is, is dat we het met voorstel negen op twee punten niet helemaal eens zijn. En het eerste punt is dat er in voorstel negen staat dat het agenderen van ib-brieven en raadsadressen niet altijd gelijk leidt tot een motie of een raadsvoorstel.

En wij zijn van mening dat dat ook helemaal niet hoeft, want het agenderen van een informatiebrief of een raadsvoorstel, daar kan je veel meer redenen voor hebben dan enkel het voorbereiden van een motie. We hebben het volgens mij laatst nog gezien toen de heer van Enk, die wilde de woningbouw in Rijswijk bespreken, alle nieuwe projecten. Die had daar wellicht geen intentie meteen voor een raadsvoorstel of een motie, maar die wilde gewoon het debat aangaan hier in de raad met collega's om dat te kunnen bespreken. En dat is een hartstikke legitieme reden om zoiets op de agenda te zetten. Tweede onderdeel ging over de maatregelen die dan bij voorstel negen worden geschetst en vooral het laatste onderdeel van die maatregelen. Dat was dat we in plaats van met twee partijen voortaan met drie partijen moeten agenderen. En daar hadden wij ook een klein probleempje mee, want dat lost het probleem wat ditzelfde voorstel schetst niet op. Het zal niet bijdragen aan een toename van het aantal raadsvoorstel en moties, het zal geen duidelijkheid scheppen over de reden van het agenderen en het zal geen inzicht geven in de urgentie die we hebben met het agenderen. Dus die hebben we nu met dit amendement ook verwijderd. Wat we daarmee wel laten staan is gewoon het goed beargumenteren waarom we nou iets op een agenda willen, daar zijn het volstrekt mee eens, dat is hartstikke belangrijk.

Ook voor het vervolg van het debat, dus laten we dat dan vooral doen, want wij zijn van mening dat je daarmee echt stappen maakt en vandaar dat we dit amendement indienen. Dan wat enigszins als een verrassing kwam, is er nog een raadsvoorstel toegevoegd aan dit punt, het raadsvoorstel voor de griffie. Wil ik toch nog heel even iets korts over zeggen. Ik wilde dat met een stemverklaring doen, maar laten we het dan hier heel even kort zeggen. We snappen heel erg wat er staat, de groei van Rijswijk, we groeien met 20.000 /30.000 inwoners straks, dus dat vergt ook iets van onze ambtelijke organisatie. Dat snappen we, dat vergt dus ook iets van de griffie en ons Pagina 7 van 57

Concept verslag Raadsvergadering 23 april 2024

als raad en daarom vinden het ook belangrijk dat wij de middelen krijgen, en daarmee dus ook de griffie, om een verbetering aan te brengen. Wat we wel als sidenote mee willen geven, is dat we wel kritisch moeten blijven op het geld dat we er hiermee uitgeven, want het is twee ton. Ik kan me menig raadsvoorstel herinneren waar we voor minder een veel langere discussie over hebben gehad, dus dat blijven we ook doen als fractie. Wellicht kunnen we in de toekomst zelfs afschalen, als de rust een beetje is wedergekeerd in Rijswijk en de grootste groei is geweest. We zullen wel meestemmen, maar we zullen wel kritisch blijven monitoren wat er met die gelden gebeurt. En daarbij wil ik het laten voor de eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Dan kijk ik naar uw raad, geef ik het woord aan mijnheer Weterings van Rijswijks Belang. De heer Weterings: Goedenavond, voorzitter, dank u wel. Ook wij hebben al wat complimenten geuit in het forum voor de werkgroep. Nogmaals, dank jullie wel. We begonnen welvarend het voorstel te lezen waarin we al direct konden instemmen met voorstellen één tot en met vier. Dat is een prima verbetering ook wat ons betreft. Voorstel 2, 5, 6, 7, 8 en 12 schoten we ook zo heen. Prima, is echt Samen naar beter, we doen het echt samen met zijn allen. Toen kwamen voorstel 9 en 10 en daar hadden wij toch wel wat problemen mee.

Ik zal de woorden van mijnheer van Dam niet herhalen over punt negen, daar sluiten we volledig bij aan. Maar van punt 10 wilden wij echt, wat ook mevrouw Kames van het forum heeft gedaan, echt principieel bezwaar maken. We zitten hier met tien partijen, we zitten hier met tien idealen, met tien verschillende achterbannen en iedereen heeft zijn eigen urgentie. Of nu gaat om bomen of een christelijke kerk, of het gaat om groen, het gaat om scheve stoeptegels of wat dan ook, iedereen heeft zijn eigen idealen en zijn eigen urgenties. En het is aan de partij of aan de persoon zelf om in een vragenuur kort een vraag te stellen over hetgeen wat hij of zij urgent vindt. En hier gaan we gewoon letterlijk een tekstuele aanpassing doen dat een voorzitter in samenspraak met de griffier gaat bepalen wat de actualiteit van de vraag moet zijn. Misschien zijn denkbeeld is niet mijn denkbeeld, ook andersom. Dan denk ik, we waren zo op de goede weg, van samen naar beter. Het ene punt wat we aangeven, kunnen we deze nog herzien of in ieder geval zorgen dat deze niet wordt toegevoegd, wordt het er toch nog doorheen gejast. Dat vind ik heel erg jammer. Ook in een eerder stadium waar wij het al hadden besproken in de Plaspoelpolder, hebben we ook aangegeven dat we deze manier van vraagstelling vinden wij, het hoort gewoon bij een democratisch gekozen partij.

We hebben allemaal een kiesdrempel gehaald of tegenwoordig allemaal een bepaalde groep mensen. Dan zou je voor die mensen of voor die persoon een vraag willen stellen, moeten wij er altijd vrijheid in hebben. En die vrijheid wordt met dit zinnetje in ons oog ontnomen en daarom tekenen wij behoorlijk bezwaar tegen punt nummer 10 uit het prachtig voorstel verder. Dus we hopen met het amendement dat we hebben gemaakt, dat we punt tien alsnog ... Dat jullie ons dat wel gunnen, dat we echt het samen gaan doen in plaats van tot een paar partijen besluitnemen wat voor ons ieder geval een killend, afnemend democratisch besluit is van de volksvertegenwoordiger. Dat is mijn eerste termijn, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Oude Alink van GroenLinks. Mevrouw Oude Alink: Dank u wel, voorzitter. Ik hoef geen opmerking meer te maken over het originele voorstel, want dat heb ik al gedaan in het forum. Dus ik ben heel erg benieuwd wat de werkgroepleden vinden van de amendementen en de moties. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Oude Alink. Dan geef ik graag het woord aan de heer Loof van de VVD.

Pagina 8 van 57

Concept verslag Raadsvergadering 23 april 2024

De heer Loof: Dank u wel, voorzitter. Wat Rijswijkse VVD betreft ligt hier een goed afgewogen voorstel waar veel werk in heeft gezeten door de werkgroep en hebben we daar ook verder geen opmerkingen of vragen over. Dank. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof. Dan geef ik graag het woord aan mijnheer Van der Veer van de Partij van de Arbeid. De heer Van der Veer: Voorzitter, dank. Er is in het gezamenlijke forum al uitgebreid gesproken over dit raadsvoorstel en de daarbij behorende onderliggende stukken. De fractie van de Partij van de Arbeid wil nogmaals de leden van de werkgroep de ondersteuning vanuit ambtelijke organisatie en eenieder die hieraan een bijdrage heeft geleverd, alsnog hartelijk danken voor de geleverde werk. De PvdA spreekt dan ook zijn vertrouwen uit naar de uitvoering en de vervolgstappen, zoals bijvoorbeeld de uitbreiding van onze griffie en wenst eenieder van ons succes met de uitvoering. En wat betreft de amendementen en de motie wachten we de beantwoording af, voorzitter. Voorzitter, samen kan het, samen werkt beter, samen naar beter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Veer. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Woudstra van D66. Mevrouw Woudstra: Dank, ook vanuit onze kant veel dank aan de werkgroep en al het werk dat verzet is en al het voorwerk dat daarvoor er was. Dank daarvoor.

Ik ga het zo verder kort houden, ook ten aanzien van de griffie, omdat die er nu geagendeerd is even heel kort. We begrijpen de vraag, wij hadden het echter zo gelezen als, het gaat over de persoon die extra komt, dat dat gaat over het ondersteunen van ons als raadsleden bij de gemeenschappelijke regelingen. Wij zitten vanuit onze fractie ook regelmatig de afgelopen jaren in die gemeenschappelijke regelingen. Wij missen daar, ook als we andere raden krijgen duidelijke ondersteuning. Dat gaat niet over vergaderen, dat gaat over input, samenbrengen, onze stukken sturen, weten waar we naartoe moeten, zorgen dat we als Rijswijk daar ook duidelijk vertegenwoordigd zijn en duidelijk een mening kunnen hebben zonder dat dat ons als raadsleden heel veel tijd extra kost en zodat we daar ook namens de hele raad kunnen zitten. Dus wij hadden hem zo gelezen en ook bedacht dat dat natuurlijk gewoon een volledige griffiemedewerker is. Dat als er iemand anders ziek is zoals je dat collegiaal doet, elkaar vervangt en meedoet en meedraait met alles in de griffie. Ik hoop dat dat op die manier opgehelderd kan worden, want inderdaad is het natuurlijk de bedoeling dat het volledige werkpakketten zijn en we dat geld netjes en goed verdelen dat er nodig is. En voor heel Rijswijk inzetten, zodat we er allemaal beter van worden.

En als hele raad die goede ondersteuning kunnen krijgen, dat hopen wij dan ook. Als het gaat over de amendementen, gezien de uitbreiding van de raad in aantal leden en het aantal partijen, snappen wij de verandering van twee naar drie ondersteuners, ook om dat wat duidelijker te expliciteren. Daar hebben wij geen problemen mee om dat zo te doen. Dat maakt voor ons wel wat lastig in het amendement omdat daar twee dingen bij elkaar komen, het amendement dat Wij heeft ingediend. Want we snappen ook dat het een toezegging een legitieme reden moet hebben, dat dat zien we ook, dat zien we ook niet doorkruisen met het voorstel dat er nu ligt. En u zegt agenderen, dat mag dan straks alleen als er een motie of een raadsvoorstel ligt. Wij zijn het er inderdaad mee eens dat het niet zo moet zijn dat raadsvoorstellen alleen maar geagendeerd kunnen worden als er een motie of een amendement komt. Dus misschien kan dat uit het voorstel allereerst nog verduidelijkt worden, want dan kan ik de redenatie niet helemaal volgen. En dat is een vraag dus aan wat er precies bedoeld wordt met die passage vanuit de werkgroep. Dan kijken we daarna zelf nog naar het amendement. Wij had ook een motie over zogenaamde schriftelijke vragen en een toekomstige werkgroep die daar nog naar kan gaan kijken.

Wij zaten daarbij ook te denken aan, hoe zit het dan met technische vragen, ook technische vragen kennen niet altijd een heel duidelijk proces. En we zijn van belang dat vragen eenduidig en duidelijk en voor iedereen gelijkelijk worden opgepakt en behandeld. Wellicht is het Pagina 9 van 57

Concept verslag Raadsvergadering 23 april 2024

handig als een volgende werkgroep daar ook inzicht in krijgt, maar er zit nu ook een voorstel in om technische vragen voorafgaand aan het forum te kunnen stellen. Dan vroegen wij ons af, zijn die technische vragen die we bij het forum kunnen stellen, gaan die dan alleen over het forum of kunnen we ook andere vragen aanmelden voorafgaand en breed technische vragen stellen voor het forum? Want dan zitten we misschien wat anders weer in deze motie. En ik denk dat ik dan alle opties en mogelijkheden die anderen hebben genoemd. En mocht dat niet zo zijn, dan kom ik daar twee terug. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra. Dan geef ik graag het woord mijnheer Braam van Beter voor Rijswijk. De heer Braam: Ik had me niet opgegeven als woordvoerder, maar we kunnen als partij ons prima vinden in de voorstellen zoals die voorliggen. En ik zou eigenlijk vooral willen uitspreken dat we moeten proberen om datgeen wat door de werkgroep is voorgesteld, om daar gewoon mee aan de slag te gaan, te kijken hoe het werkt en dan vooral daar weer van leren. Als op een gegeven moment blijkt dat een aantal zaken niet lopen zoals ze moeten lopen, dan kan ik me zo voorstellen dat de werkgroep weer bijeenkomt en kijkt hoe we daar de zaak verder kunnen verfijnen. Daar wil ik het graag bij laten, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Braam.

Dan kijk ik naar mevrouw Harmsen van de ChristenUnie. Mevrouw Harmsen: Dank u wel, voorzitter. Een paar hele korte opmerkingen. Dank u wel, mevrouw Woudstra eigenlijk voor verdere verklaringen en beantwoording van de vraag rondom de uitbreiding van de griffie. Bijvoorbeeld het punt van de medewerker over regionale samenwerking was een heel helder verhaal, dus ik hoop dat iedereen er ook notie van heeft gedaan. Het amendement om terug te draaien dat drie partijen iets moet indienen in plaats van twee. Ik ben zelf een van de kleinere partijen, een eenpitter in de oppositie. En ik heb zelf ook nagedacht wat dat betekent voor iedereen, dus in de oppositie, coalitie, groot en klein. En dit is een iets ... U moet het niet zozeer zien als een drempel, het raadsvoorstel om drie indieners te doen, maar vooral een aansporing om meer met elkaar samen te werken. En dat wordt een beetje geformaliseerd door drie partijen iets te laten indienen of drie partijen eigenlijk te vragen van ermee eens te zijn in plaats van twee. Dat stimuleert gewoon samenwerking, niet meer dan dat. Dat is gewoon een spelregel die we elkaar aan opleggen en zoals de heer Braam net zei, we moeten het gewoon gaan doen. En we gaan gewoon zien in de komende jaren wat voor verbeteringen dit oplevert in de debatcultuur en in de raad.

En we kunnen altijd nog een nieuw werkgroep, we kunnen altijd weer iets anders voorstellen, maar we moeten eerst een poos gewoon ermee gaan werken. En dat was eigenlijk alles, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Harmsen. Dan kijk ik naar mijnheer El Majjaoui van de Partij voor Gelijkheid en Rechtvaardigheid. De heer El Majjaoui: Dank, voorzitter, voor het woord. In lijn met de uitbreiding van de functie griffie is het juiste urgent en noodzakelijk om met succes de stad, die steeds complexer wordt en met grote uitdagingen kampt, te besturen. Zo ook om de plannen voortvloeiend uit de werkgroep Samen naar beter optimaal te kunnen uitvoeren. Mijns inziens is dit voorstel dan ook vrijwel uitputtend opgesteld en onze fractie is van mening, en er zit ook geen aanleiding om de bijbehorende amendementen te steunen. Vanuit deze plek dank ik ook de werkgroep die de nodige inspanning heeft gelegd tot dit doel. Maar zoals vermeld zal in de aanloop van de volgende verkiezingen wederom een werkgroep worden gevormd om de verbetering ten aanzien van de volgende periode verder vorm te geven en waar nodig het beleid verder bij te schaven. En wederom ook artikel 44, het onderwerp is voor ons ook overbodig, omdat er gewoon het instrument vrijwel aanwezig is. Voorzitter, we kunnen regels blijven opstellen en beleid herschrijven, maar de mens staat hierbij centraal.

Dus fatsoensnormen, Pagina 10 van 57

Concept verslag Raadsvergadering 23 april 2024

omgangsnormen met elkaar zijn het fundament van een succesvol besturen van de stad. Daarbij valt het met respect omgaan met elkaar. En dat is gewoon het belangrijkste en de wetgeving blijft altijd een goed instrument om die daarvoor in te zetten. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer El Majjaoui. Dan zijn we aan het einde van de eerste termijn vanuit uw raad. Dan ga ik het woord geven aan mijnheer Van 't Eind omdat de twee amendementen en de motie betrekking hebben op het raadsvoorstel werkgroep Samen naar beter. Mag ik u het woord geven, mijnheer Van 't Eind? De heer Van ’t Eind: Ja, voorzitter. En ik begin even met een excuus, ik wilde net niet tornen aan uw autoriteit als voorzitter, bij deze. Voorzitter, ik had ook nog twee vragen gehoord vanuit D66, maar die betrek ik even bij de toelichting op de amendementen, want daar hebben die vragen ook betrekking op. En ik start even met de dank voor nogmaals namens de werkgroep voor de complimenten en ook namens de werkgroep onze dank voor de manier waarop er in het forum serieus gesproken is over onze voorstellen. En ook onze dank dat er dan ook vervolgens amendementen en een motie ligt, want dat geeft ook weer dat het voorstel en het werk wat wij als werkroep hebben gedaan, serieus genomen wordt en dat doet ons deugd.

Voorzitter, de beide amendementen raken aan voorstel 9 en voorstel 10, dus ik begin even met kort toe te lichten wat we ook weer bedoelden met voorstel 9 en 10. En dan hoop ik ook de twee vragen van mevrouw Woudstra daarmee beantwoord te hebben. Voorstel 9, ik begin even in algemene zin. Alle voorstellen hebben we vanuit de werkgroep, zijn er op gericht om te zorgen dat we zo goed mogelijk en zo effectief mogelijk met elkaar kunnen debatteren over de belangrijke onderwerpen waar wij elke keer in de raad over spreken en belangrijk onderwerpen voor de stad. En niet bedoeld om te tornen aan de instrumenten die je als raadslid hebt om die op een goede manier in te zetten. Sterker nog, het is juist een poging om dat effectiever te maken. En dat geldt ook voor voorstel 9 en voorstel 10. En voorstel 9 heeft tot doel om de bespreking van raadsadressen en rib's effectiever maken dan het nu is. Nu staan ze heel vaak op de agenda, zonder dat we weten, als je je voorbereidt, waarom het er ook weer opstond. De indiener weet het, ik ben ook wel eens tegengekomen dat de indiener het zelf eigenlijk ook niet meer weet, waarom die ook alweer op de agenda stond.

En dit voorstel is er dus opgericht om te zorgen dat dat effectiever is en dat je dus ook effectiever kan voorbereiden en dat daar ook eventueel op dat moment in het forum echt een debat kan ontstaan over de agendering van zo'n raadsadres en zo'n raadsinformatiebrief. En we hebben daarbij ook gekeken naar, en dit is niet bedoeld als een extra drempel, hoe gaan we nu verder als raad en mevrouw Woudstra refereerde er al aan, we groeien ook van 31 straks naar 33 zetels. En binnen de werkgroep dachten wij, dan kunnen we ook zeggen, je moet van die twee naar drie fracties om te agenderen. Daar kun je natuurlijk van mening over verschillen, maar dat is in ieder geval de manier zoals wij ernaar gekeken hebben. En voorstel 10 heeft met name tot doel gehad om het vragenuur, ook met name voor die bewoners die we graag vaker in de raad willen hebben, attractiever te maken en effectiever en politieker. En als je dat wil, zo hebben we er als werkgroep naar gekeken, dan moeten we het wel anders doen dan dat we het nu doen. Nu hebben we een hele rij aan vragen die nog aan het einde komen, waarvan een deel misschien ook wel gewoon via artikel 44 vragen gesteld hadden kunnen worden. Die vervolgens ook nog niet eens altijd afgehandeld worden, dan uiteindelijk schriftelijk. En wij als werkgroep dachten, dat moeten we actiever maken.

Denk aan de manier waarop het vragenuur van de Tweede Kamer is, waar ook echt politiek debat mogelijk is. Dus het is niet alleen maar die vragen stellen, maar het is dan ook straks mogelijk om elkaar te kunnen interrumperen. Niet oneindig natuurlijk en daar gaat de voorzitter natuurlijk streng op voorzien, van het forum of van onze raad. Maar dan ontstaat er wel debat en daar is het wel voor nodig dat je met elkaar zorgt dat dan de meest actuele vraagstukken ... Dus misschien is urgent een wat ongelukkig gekozen term, maar de meest actuele vraagstukken op dat moment geagendeerd staan. En hoe bepaal je dat dan? Dat is natuurlijk best ingewikkeld, daar hebben we het in de sessie die we met Pagina 11 van 57

Concept verslag Raadsvergadering 23 april 2024

elkaar gehad hebben in ... Ik weet even niet meer wanneer dat ook alweer was, maar de sessie die we hadden georganiseerd als werkgroep natuurlijk ook over gehad en dat hebben we geprobeerd in te vullen dat zo neutraal mogelijk te doen. Dus voor de raadsvergadering is dat de voorzitter van onze raad samen met de griffie en voor het forum is dat de voorzitter van het forum samen met de griffie. Die daar op een neutrale manier, vanuit de rol van voorzitter en vanuit de rol van de griffie, naar zouden moeten kijken. En dan is er nog altijd de escape om te zeggen, maar ik ben het niet eens met dat oordeel dus ik wil dat het toch geagendeerd wordt. En dan leg je het voor aan het forum of aan de raadsvergadering aan het begin. Maar het is nadrukkelijk niet bedoeld om een instrument van welke partij dan ook uit handen te slaan. Maar de insteek is om het een wat attractievere bespreking te maken ten aanzien van dat vragenuur, ook politiek interessanter dan dat het nu is. Voorzitter, dan heb ik nog één vraag openstaan van mevrouw Woudstra en die heb ik volgens mij nog niet beantwoord. Dat is dan, hoe zit dat met dat vragenuur voor het forum? Daar kunnen we natuurlijk ook nog wel in de uitwerking naar kijken hoe dat loopt, maar in aanvang is het natuurlijk bedoeld om technische vragen te stellen over vragen die dan op dat moment in het forum op de agenda staan.

Zo is het voorstel bedoeld. Voorzitter, wij vinden als werkgroep dat het aan elk raadslid individueel is, nog niet eens denk ik aan fracties, maar elk raadslid individueel. Volgens mij is dit niet politiek, maar is dit gewoon een ons als individu van raadslid, hoe kijk ik tegen onze raad aan, hoe wil ik dat dat functioneert? Om een besluit hierover te nemen, ook een besluit over die amendementen en ook over de motie waar ik nog geen antwoord op heb gegeven overigens. Daar moet ik nog wel even antwoord op geven. Maar, voorzitter, wat ik wel belangrijk vind om aan te geven, is dat we ... En dat zie je misschien niet zo goed in het voorstel terug, maar er is natuurlijk wel degelijk ook intern het een en ander gebeurd rond het strakker maken van de beantwoording van die artikel 44 vragen. En er zijn ook intern enkele wijzigingen wel degelijk doorgevoerd in het proces. En zo worden vragen op dit moment direct belegd bij de verantwoordelijke teammanager, die zetten ze dan ook in het team uit en vanuit bestuursadvisering, bestuurlijke besluitvorming, wordt dat ook gemonitord. Dus dat zijn de interne acties die wel degelijk gedaan zijn. Of dat voldoende is, dat laat ik even aan het oordeel van de raad. En natuurlijk is het zo dat je dit soort processen altijd verder kunt optimaliseren.

Dus op zichzelf om tegen de volgende werkgroep te zeggen van, wees daar scherp op, daar denken wij als werkgroep dat daar op zichzelf niets mis mee is. Maar we vinden wel belangrijk om te benadrukken, het is niet zo dat daar intern niks mee gebeurd is. En we zien ook, in ieder geval in de mening van de werkgroep, wel degelijk verbetering, ook op die artikel 44 vragen. Als het gaat om die amendementen, voorzitter, hebben we als werkgroep besloten daar niet ze te omarmen of af te raden. We vinden dus echt dat het aan elk individueel lid van de raad is om daar zelf een afweging in te maken. Dus wat dat betreft voor mijn eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van 't Eind. Ik heb met aandacht naar u geluisterd en als ik goed heb geluisterd, heeft u ook echt de vragen beantwoord en heeft u ook gereflecteerd op de amendementen en de ingediende motie over het verbeterplan rondom artikel 44 vragen. Dan ga ik de tweede termijn openen en kijk ik naar uw raad. Is er behoefte bij mijnheer Van Enk, wilt u het woord voeren? Dan geef ik u als eerste het woord. De heer Van Enk: Ja, voorzitter, dank u wel. Ik wil even beginnen met een vraag aan mevrouw Woudstra, want die had het over bepaalde invulling van de uitbreiding griffie voor samenwerking. En toen had ze het over voor raadsleden die in een samenwerkingsverband zit ... Nee, toch verkeerd begrepen.

Maar dat is denk ik mijn punt, sinds de wijziging van die Wet gemeenschappelijke regelingen, zitten raadsleden niet meer in het bestuur. En dat was vroeger wel zo en ik denk dat je toen nog enigszins kon spreken van directe invloed vanuit raden, raadsleden, naar gemeenschappelijke regelingen, met name het stadsgewest. En dan vond er ook een discussie plaats in de raad over die stellingname. Als we dat nu willen doen, dan doen we dat met de wethouder. Wat wethouders zitten alleen nog maar in bestuur of de burgemeester. En als we bijvoorbeeld de Pagina 12 van 57

Concept verslag Raadsvergadering 23 april 2024

zienswijze vaststellen met elkaar, dan kunnen we heel principieel zeggen, dat moeten we zelf voorbereiden met een griffie, dat kan niet vanuit de ambtelijke organisatie. Dan leidt dat bijvoorbeeld tot verschillende keren opmerkingen naar de veiligheidsregio, die financiering is volgens ons niet goed, verdeelsleutel. En daar gebeurt niks mee, tot het moment dat ons vertegenwoordiger in het bestuur zegt van, hoe zit dat nou? En dan komt er een bestuurder uit Wassenaar, geloof ik, hier dan uitleggen hoe het zit. Maar dat is dus niet invloed uitoefenen vanuit de raad. En dat wil ik toch gezegd hebben. De voorzitter: Ik zie dat mevrouw Woudstra daarop wil reageren, Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Voordat er daar discussie over ontstaat die misschien niet bedoeld was. Ik had gevraagd of wat ik zei te laten verifiëren en het klopt, want ik heb niet in die werkgroep gezeten. Dus dit is hoe wij het lezen, dus ik heb gevraagd of wij dat goed lezen. Ik heb niet gehoord dat we het niet goed lezen. Het ging ons niet om de oude situatie, het gaat ons om de nieuwe situatie waarin we ook zienswijzen indienen, er wordt ook gereageerd op onze zienswijzen, er worden ook dingen aangepast op basis van onze zienswijzen. Ik weet dat de heer van Enk daar heel sceptisch over is, maar het gebeurt, het gebeurt ook regelmatig.

We krijgen er ook mooie overzichten van, we worden ook vertegenwoordigd in adviesorganen. En op dit moment, even uit mijn eigen praktijk, werd ik gewoon ook niet uitgenodigd omdat er niemand is bij de griffie die door kon geven dat ik plaatsnam daarin. Dat is dus gewoon een onderbezetting, dus volgens ons is het heel prima dat iemand die agenda's bijhoudt. Dat gaat dus niet om die andere voorbereiding, maar echt om die ondersteuning daarin en daar kunt u over zuchten. Maar dit zijn wat er realiteit momenteel gebeurt en we zien dat graag breed in de griffie opgelost. De functieomschrijving laten we nog graag aan de griffier. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra. Mijnheer Van Enk. De heer Van Enk: De functieomschrijving wel, maar het bedrag staat al in het raadsvoorstel en we betalen er in totaal twee ton voor. Dan kunnen we toch niet serieus maken om dat te doen voor ondersteunend werk waar mevrouw Woudstra het over heeft, vind ik althans. De voorzitter: Wilt u verder gaan, mijnheer Van Enk? De heer Van Enk: Ik ga verder, want ik moet me ook nog uitspreken over de moties en amendementen. Ook gelet op de reactie van de werkgroep denk ik dat wij volledig kunnen instemmen met de motie van Wij over de beantwoording schriftelijke vragen. Het is goed om daar een vaart in te houden en ons als raad daarover uit te spreken.

De amendementen, ik vond het een heel ingewikkeld amendement van Wij. Ik weet niet of ze daar een ambtelijke ondersteuning voor hebben aangevraagd, maar anders zou ik het de volgende keer wel doen. Maar de toelichting, die was helder en daar kon ik me ook helemaal in vinden. Alleen, wat ik eerder heb gezegd, ik denk dat we toch een keer moeten proberen. Het is ook net als de heer Van 't Eind zegt, uiteindelijk is het toch een meerderheid in het forum of een meerderheid in de raad die over de agenda gaat. En dan wordt er bij meerderheid beslist. En dat wil ik ook zeggen over het amendement van Rijswijks Belang. Ik denk dat we het moeten proberen en het gaat om hoe we daar met elkaar mee omgaan, of we het aan elkaar kunnen uitleggen. En dat de voorzitter van een forum daar een belangrijke rol in heeft, dat hebben we zien aankomen, vandaar ook de benoeming vanavond. En dan ... Nee, dan ben ik klaar met ... De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk. Dan kijk ik naar mijnheer Van Dam van Wij. Rijswijk. De heer Van Dam: Bedankt. Er werd iets gezegd over het amendement. D66 vroeg van, wat bedoelen jullie nu precies met de rib's en de ra's in relatie tot raadsvoorstellen en moties? Moeten we moeten we nou alleen maar moties en raadsvoorstellen indienen als we ze agenderen. Dat was juist niet de Pagina 13 van 57

Concept verslag Raadsvergadering 23 april 2024

bedoeling. We bedoelen ermee dat bij het vaststellen van rib's en ra's niet per se altijd een voorstel of een gevolg aan hoeft te zitten en dat het laagdrempelig moet blijven om ze überhaupt te kunnen agenderen, omdat wij als raadsleden en ook als partijen en als raad altijd dat initiatief zouden moeten behouden. Dat is wat wij daarvan vinden. Goed, daar kan een meningsverschil over ontstaan, maar ik ben er toch wel voorstander van om in ieder geval die twee partijen te houden. Die motie, fijn om te horen in ieder geval dat er al intern gewerkt aan wordt. Ook goed om te zien dat er verbeteringen zijn wat dat betreft. Alleen, het staat nog niet op die manier in het voorstel. En ik denk dat het echt niet kwaad kan om daar dan nog even echt naar te kijken. Dus ik wil het vooral meegeven als een duwtje in de rug. Ik denk dat je daar als raadslid het niet mee oneens kan zijn, want ook nu zie je als je naar het tabje op iBabs gaat met de vragen die zijn gesteld, dat er soms nog even wat blijft hangen. En daar is gewoon kans voor verbetering en zo niet, al is de uitkomst van, daar zit geen verbetering in, dan is het ook een antwoord. Maar het is denk ik goed dat daar gewoon nog even naar gekeken wordt. En daar wil ik het bij laten. De voorzitter: Ik zie dat mevrouw Woudstra u wil interrumperen, mevrouw Woudstra.

Mevrouw Woudstra: Nu ik net antwoord heb gekregen op mijn vraag over techniek denk ik, ik doe hem dan maar nu. Hoe staat de heer Van Dam erin als die motie ook over technische vragen zou gaan? De voorzitter: Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam: Ben ik helemaal niet op tegen. De voorzitter: Dat is een duidelijk antwoord, wilt u ... De heer Van Dam: Dan even een toevoeging, want dan zou ik wel iets, een schorsing, willen als het de bedoeling daarvan is om hem even aan te passen. De voorzitter: Dat is uiteraard mogelijk, misschien kunt u dat straks aanpassen met technische vragen erbij. Was u klaar met uw inbreng in tweede termijn? Dan geef ik graag het woord aan mijnheer Weterings van Rijswijks Belang. Wilt u het woord voeren, mijnheer Weterings? De heer Weterings: Zeker weten, voorzitter, dank u wel. Ook mijnheer Van 't Eind, bedankt voor de beantwoording, ik heb daar heel goed naar geluisterd. U geeft een paar dingen aan van, we willen geen drempel neerleggen, maar u praatte wel over hobbels in het forum. Als ik ergens een drempel weghaal, is een hobbel, dan is hij ook niet meer gelijk. Dus die drempel is voor ons een hobbel en een hobbel is voor ons een drempel. En het vragenuur is juist bedoeld om kort, krachtig, actuele vragen te stellen wat voor een partij belangrijk is.

Of het gaat om klimaat of bomen of participatie of sociale woningbouw, iedere gekozen partij zou kort en krachtig hun achterban moeten kunnen vertegenwoordigen. Daar gaat de griffier of een voorzitter niet over. Als ik dan aan u vraag, prima, in uw voorstel wat er keihard staat, dat is, een voorzitter en de griffier gaan bepalen wat actualiteit en de urgentie is. Dan geeft u aan, dat wordt ingewikkeld. Wat is ingewikkeld, wat is de beoordeling van ingewikkeld, kan u mij dat uitleggen dadelijk in uw tweede termijn? En nogmaals, u zegt, we doen het niet om een instrument af te pakken. Voor ons voelt het wel zo, want wij zijn inderdaad het afgelopen jaar, jaren vaak actiever geweest in het vragenuur om korte krachtige vragen te stellen. Kwamen ook geen hele betogen, we waren kort en krachtig. Nogmaals voor ons is het echt een belemmering. Naar alle waarschijnlijkheid wordt het doorgezet, ons amendement zal het niet halen, maar we zullen altijd een manier zoeken om toch onze achterban kunnen blijven vertegenwoordigen op de manier zoals die ooit is bedoeld. Dat was dus met een vragenuur, dat gaat op een andere manier nu. Ik vind het wel jammer dat het zo toch erdoorheen wordt gepusht, want ook uw uitleg, wat u nu zegt, komt niet in de toelichting. Hier staat keihard, de voorzitter beoordeeld in samenhang Pagina 14 van 57

Concept verslag Raadsvergadering 23 april 2024

met de griffie de mate van de actualiteit en de urgentie van de vraag. En over een paar jaar, als er een andere griffier zit, die kijkt puur naar wat er staat, die heeft uw betoog niet bij de hand van wat u daar eigenlijk mee bedoelt. Dat staat hier keihard gewijzigd. Denk er alstublieft nog even goed over na. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Dan kijk ik naar mevrouw Oude Alink van GroenLinks, heeft u behoefte? Nee, mijnheer Loof van de Rijswijkse VVD, moet ik zeggen. Niet? De heer Loof: Nee, voorzitter, dank. De rebranding komt goed aan, ik merk het. Ik wilde nog wel ook de werkgeverscommissie overigens bedanken voor het voorstel, omdat die hier nu bij betrokken was. Dus bij deze nog. De voorzitter: Dank u wel. Dan mijnheer Van der Veer, van partij ... Wilt u geen ... Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Dank voor de antwoorden inderdaad. Ook dank aan de werkgeverscommissie, griffier en allen die hebben meegewerkt hieraan. Ter verduidelijking, inderdaad, geld moet goed besteed worden. Daar zijn we zeker voor en medewerkers kosten wat zij kosten en we hebben graag een stevige griffie, laat dat maar gezegd zijn. Daar mogen we trots op zijn, denk ik, als we dat echt met zijn allen voor elkaar gaan krijgen. En over het voorstel Samen naar beter, ik hoop dat dat beter wordt, dat we gaan proberen.

Ik sluit me graag aan bij de woorden van de heer Braam, laten we dit eerst eens met zijn allen gaan proberen. We zullen dan ook niet meegaan nu in de amendementen. We houden de opmerkingen wel in gedachten en voor de motie kijk ik graag zo met de heer Van Dam wat mogelijk is. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra. Dan kijk ik naar mevrouw Harmsen. Nee, ook niet. Mijnheer El Majjaoui ook niet. Dan zijn we aan het einde gekomen van het tweede termijn dan van uw raad. En dan geef ik nu het woord aan mijnheer Van 't Eind voor misschien een reactie op de vragen die mijnheer Weterings heeft gesteld. Ik heb verder geen andere vragen gehoord, dus aan u het woord. De heer Van ’t Eind: Dank u wel, voorzitter. Ik heb inderdaad alleen vragen van Rijswijks Belang gehoord. De vraag, wat bedoelde ik nou precies met ingewikkeld. Wat ik met ingewikkeld bedoelde, voorzitter, is niet zozeer of het ingewikkeld is, of het wel of niet actualiteit of urgentie af te wegen. Wat ik daarmee bedoelde, is dat je het op zo'n manier inricht dat het neutraal gedaan wordt door een neutraal orgaan. En we hebben een discussie gehad, misschien moet je het presidium dat laten doen. En uiteindelijk kwamen wij erop, het meest neutrale om dat te doen is door dat door de voorzitter van het forum te laten doen samen met de griffier, of iets actueel of urgent is of vooral actueel is.

Voorzitter, ik bedoel even een klein herstel. Ik weet natuurlijk ... Ik kan niet terughalen wat ik allemaal gezegd heb, voorzitter. Ik heb bedoeld te zeggen, want ik heb blijkbaar ook het woord hobbels gebruikt en soms weet je ook even niet meer wat je gezegd hebt. Voorzitter, wat ik bedoel te zeggen, is dat het voorstel niet bedoeld is om extra hobbels en drempels op te leggen. Het voorstel is bedoeld, en dat is de aard van het voorstel, en daar kun je het ook mee oneens zijn. Het voorstel is bedoeld om het vragenuur scherper en actueler en interessanter te maken met politiek debat. Dat is het doel van het voorstel. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Weterings, u wilt interrumperen. De heer Weterings: Ik had een vraag aan mijnheer Van 't Eind. Vindt u het voorstel nog steeds samen naar beter als één partij principieel over één puntje in heel het voorstel bezwaar heeft, vindt u dan dat we het nog gezamenlijk hebben gedaan? Of zegt u, het is echt samen naar beter of het is principieel dat we dat gewoon erdoorheen jassen? Dank u wel. Pagina 15 van 57

Concept verslag Raadsvergadering 23 april 2024

De voorzitter: Mijnheer Van 't Eind. De heer Van ’t Eind: Voorzitter, ik neem toch wel even afstand van de indruk die hier nu gewekt wordt, dat we er iets doorheen jassen. Dat is gewoon niet het geval. Wij hebben een uitgebreide sessie georganiseerd, hebben geprobeerd zo goed mogelijk te luisteren en daar zijn deze voorstellen uitgerold. Dat is niet bedoeld om welke partij dan ook te pesten. Dat is met de insteek, zoals ik hem nu gezegd heb en daar kun je het mee eens zijn of oneens. En dat is een afweging van de gehele raad, niet van de werkgroep en niet van mij persoonlijk, dus u spreekt mij niet persoonlijk aan. Ik spreek namens de werkgroep, even voor de duidelijkheid, voorzitter. En dan is het vervolgens aan de gehele raad om daar een afweging in te maken. Ik zie niet in waarom dat erdoor drukken is. De voorzitter: Prima. Ik denk dat het goed is om ... Het gaat herhaling van zetten worden, dus mijnheer Van 't Eind heeft geantwoord namens de werkgroep en ik weet niet of u een nieuwe vraag heeft. Een nieuwe vraag dan, als u een nieuwe vraag heeft, dan mag u het woord krijgen. De heer Weterings: Ik vraag mijnheer Van 't Eind een andere invulling van de beoordeling van de griffier en voorzitter te horen op wat wordt dan mijn actuele vraag beoordeeld? Kan u dat nog een keer herhalen of in ieder geval een keer uitleggen? Want ingewikkeld kom ik nergens mee.