Concept verslag Raadsvergadering 11 november 2025

Concept verslag Raadsvergadering 11 november 2025

Aanwezig Voorzitter: Mevrouw H. Sahin Raadsleden: De heer E.G.T. Braam Mevrouw L.S. de Bruijn De heer D.R. Cupedo De heer D.F.A. van Dam De heer C.P.I.M. Dolmans De heer M. van ’t Eind De heer M.J. van Enk De heer M.A.J. Ezinga Mevrouw B.M.B.T. Niesen Mevrouw M.E. Harmsen Mevrouw I.M. Jansen-Dirkx Mevrouw P.G. Kames Mevrouw A. Koegler-Böhm De heer G.A. Kruger De heer J. Loof

Vervolg aanwezige raadsleden: Mevrouw S. van Maarseveen De heer M. el Majjaoui Mevrouw W.A.A.M. van Nunen De heer R. Nunnikhoven De heer U.H. Oelen Mevrouw L.B. Oude Alink Mevrouw A. Prenger Mevrouw H. van Schie De heer W. Smith De heer E. van der Veer De heer Q.L.A. Veerman Mevrouw W. van der Weij De heer M.V. Weterings Mevrouw E. Woudstra De heer A.M. Zoghbi Afwezige raadsleden: De heer M.T.F. Kaffa

Aanwezige portefeuillehouders: Wethouder L. Bentvelzen Wethouder W. van Damme Wethouder G. van Malsen Wethouder S. van de Waart Wethouder M. Wit

Griffie: Griffier: de heer J.A. Massaar bpa Mevrouw M.M.A. Tittse De heer J. Hoefnagel Mevrouw F.S. Habiboellah (verslag)

1. Opening en mededelingen De voorzitter: Goedemiddag, dames en heren, beste leden van de raad. Ik vraag u vriendelijk om plaats te nemen. En ik open de raadsvergadering van de gemeente Rijswijk van dinsdag 11 november 2025. Graag heet ik welkom, de leden van de raad, de fractie-assistenten, onze wethouders, medewerkers, vertegenwoordigers van de media, aanwezigen op de publieke tribune en onze kijkers online. Het is vandaag een bijzondere raadsvergadering. Het is het laatste begrotingsdebat van uw raad van deze raadsperiode. En u gaat met elkaar straks in debat over misschien wel het meest kaderstellende document, de begroting en andere belangrijke financiële stukken. En tijdens het Kaderdebat heeft u richtinggevende besluiten genomen en de voorliggende stukken zijn hiervan de vertaling. Het is ook bij uitstek het moment om vanuit uw fractie met elkaar en met het publiek uw algemene beschouwingen te delen, vanuit uw eigen politieke achtergrond. En dat is ook zo mooi aan onze democratie dat dat kan. En tegelijkertijd hebben we gezamenlijk ook de verantwoordelijkheid om als gemeentebestuur en ook u als raad, in het algemeen belang te dienen. En dat is best iets ingewikkelds. Wat is dat, in het algemeen belang? Het algemeen belang is wat de samenleving als geheel nodig heeft, met oog voor andere perspectieven en belangen. En ook voor deze vergadering Pagina 1 van 76

Concept verslag Raadsvergadering 11 november 2025

vraag ik u respectvol met elkaar om te gaan en de woorden die wij hier uitspreken hebben betekenis en invloed. Goed om daarvan bewust te zijn en te blijven. Ook voor deze vergadering heeft u een uitgebreide procesbrief ontvangen, hoeveel spreektijden u heeft. Ik hoop dat dat voor u allen heel duidelijk is. En de tijden zullen straks ook zichtbaar zijn, zodat u dat ook kunt zien. Mevrouw Woudstra, u heeft een vraag? Mevrouw Woudstra: Ik heb een punt van orde. Er is aangegeven dat we drie keer mogen interrumperen naar een ander raadslid toe en dat we drie keer mogen interrumperen naar het college toe. En dat met twee woordvoerders. In totaal twee keer zes keer. Nu heb ik begrepen dat als je de vraag stelt en vervolgens een vervolgvraag aan diezelfde persoon, dat dat telt als een tweede interruptie. En ik wilde graag voorstellen dat één interruptie plus een vervolgvraag is toegestaan, omdat we anders elkaar alleen maar een vraag kunnen stellen, maar niet een gesprek met elkaar kunnen hebben. Dat was mijn suggestie naar de raad. De voorzitter: Ik kijk even naar uw raad. De heer Van Dam. De heer Van Dam: Steun van onze kant. De voorzitter: Anderen? Dat wordt gesteund en zo zullen we op die manier ook de vergaderorde bewaken. Dan een bericht van verhindering heb ik ontvangen van de heer Kaffa. Dat klopt. Hij komt niet.

En later aanwezig zullen zijn de raadsleden de heer Oelen, de heer Ezinga en mevrouw Van Maarseveen. En mevrouw De Bruijn die komt ook later. Misschien komt ze al binnen. De heer Van ‘t Eind: Die komt binnen nu en 5 minuten. Die was iets vertraagd. De voorzitter: Prima. Mevrouw Harmsen is aanwezig, maar ze heeft mij laten weten geen stem te hebben. Dat heb ik ook geconstateerd, maar ze zal wel gaan stemmen. Vanwege haar fysieke situatie. Dan stel ik voor, voor de leden van bureau van stemopneming, als voorzitter te benoemen de heer Loof. En als leden daarvan de heer Dolmans en mevrouw Prenger. Heeft dat uw instemming? Dat heeft u. En dan wil ik het woord geven aan mevrouw Van de Waart, wethouder Van de Waart, voor de mededelingen van het college. Er is één mededeling. Mevrouw Van de Waart, aan u het woord. Mevrouw Van de Waart: Dank u wel, voorzitter. Ik begin met, denk ik, een leuke mededeling. Wij hebben vernomen van het Rijk en dan in dit geval specifiek het ministerie van IenW, dat zij voornemens zijn, want ze hebben een brief gestuurd naar de Tweede Kamer, dat ze een verdeling hebben gemaakt over de zogenaamde WoKT-middelen en dat is Woningbouw op Korte termijnmiddelen. En dat is goed nieuws voor Rijswijk. Ze zijn voornemens om bijna 13 miljoen euro, namelijk 12.825.000 euro inclusief btw aan ons toe te kennen.

En dat is specifiek voor de gebieden Te Werve Oost, Kessler Park en Pasgeld. En dat geld is bedoeld om openbare gebiedsaanpassingen van wegen en fietspaden te faciliteren in de gebieden die wij gaan ontwikkelen. Dat is niet informatie die u vandaag al mee kunt nemen, voor de duidelijkheid, want we hebben nog niet echt een subsidiebrief ontvangen, maar dat is voor volgend jaar een mooi vooruitzicht. De voorzitter: Hartelijk dank voor uw mededeling, wethouder Van de Waart. Dat is inderdaad mooi nieuws. Fijn dat u dat met de raad vandaag heeft gedeeld. Dan stel ik voor dat we aan het einde zijn gekomen van agendapunt 1.

2. Spreekrecht burgers De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 2, spreekrecht burgers. Er hebben zich geen Pagina 2 van 76

Concept verslag Raadsvergadering 11 november 2025

inwoners aangemeld die gebruik wilden maken van het spreekrecht. Daarmee zijn we aan het einde van agendapunt 2.

3. Vaststelling agenda De voorzitter: En kunnen we door naar agendapunt 3, de vaststelling van de agenda. En daarbij is toegevoegd het raadsvoorstel Opheffen geheimhouding raadsinformatiebrief Don Bosco. Mijn voorstel aan u is om dat als agendapunt 4 te agenderen en dan als akkoordstuk. Heeft dat uw instemming? De heer Weterings? De heer Weterings: Voorzitter, een vraagje. Na het incident van vorige week bij het Forum, komt er nog een mededeling van de desbetreffende wethouder of het college over deze brief? De voorzitter: Niet een mededeling, maar er is zelfs een raadsvoorstel aan u voorgelegd om de geheimhouding van de brief op te heffen. Dat is denk ik heel zorgvuldig. Ik stel voor om dat te agenderen als agendapunt 4 en als akkoordstuk te behandelen. De heer Van Dam. De heer Van Dam: We willen daar wel heel kort nog even iets over zeggen. Het kan in een uitgebreide stemverklaring. De voorzitter: Dat mag. We kunnen straks … Bij punt 4 kunt u dan een stemverklaring afleggen. De heer Van Dam: Super. De voorzitter: Dan kunnen we door. Is daarmee de agenda vastgesteld? Dat is het geval.

4. Raadsvoorstel Opheffen geheimhouding raadsinformatiebrief Don Bosco De voorzitter: Dan is agendapunt 4, het raadsvoorstel Opheffing geheimhouding raadsinformatiebrief Don Bosco. De heer Van Dam wil een stemverklaring afleggen. De heer Van Dam: Iets uitgebreider dan maar. Voorzitter, dank voor het voorstel en de snelle behandeling van het college. Dit voorstel maakt het mogelijk dat we de nieuwe situatie rondom Don Bosco kunnen bespreken in deze vergadering. Toch nog een klein punt van aandacht voor dit voorstel. Er staat te lezen dat op het verzoek van de fractievoorzitters op deze brief geheimhouding is gelegd, tot de behandeling in de begroting. Het is vreemd dat er gewezen wordt naar de fractievoorzitters en het bepalen van de lengte van de geheimhouding. Een dergelijk besluit kan alleen door de raad of in zijn geheel of door het college genomen worden. Er is, voor zover onze fractie weet, geen besluit genomen in de raad over de lengte van de geheimhouding. En er zijn verder geen notulen beschikbaar waar een dergelijk besluit of voorstel in terug te lezen is. Laat het voor de verslaggeving dan ook duidelijk zijn dat het college de geheimhouding op de RIB heeft opgelegd en wij als raad nu deze, vanwege de inhoud en het verband met de begroting, de geheimhouding zullen opheffen. Daarmee gaat onze fractie akkoord. Wel is de situatie wat bevreemdend.

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Andere leden? De heer Weterings van Rijswijks Belang. De heer Weterings: Ik zou toch nogmaals het verzoek willen doen of de wethouder wil reageren op het incident van vorige week, de heer Van Malsen. Pagina 3 van 76

Concept verslag Raadsvergadering 11 november 2025

De voorzitter: Dat is nu niet aan de orde, mijnheer Weterings. De heer Weterings: Ik stel gewoon een vraag, toch? Dan kan u wel zeggen: dat doe ik niet. Dan doet u het niet. De voorzitter: Dit is een … U kunt nu een stemverklaring afleggen. Het onderwerp, het agendapunt is een akkoordstuk geworden. Andere leden die een stemverklaring willen afleggen? Mevrouw Woudstra van D66. Mevrouw Woudstra: Wij staan voor een zorgvuldige procedure. Dit was een nieuwe procedure. We hopen dat in het vervolg dit netjes gevolgd wordt en ook het zowel voor de raad als college duidelijker is hoe we omgaan met geheimhouding. En dank voor het snelle opheffen, in dit geval. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra. Mevrouw Koegler van Rijswijks Belang. Mevrouw Koegler Böhm: Dank u wel, voorzitter. Wat onze fractie betreft, gaan we nu wel akkoord met het opheffen van de geheimhouding. Dat staat los van het feit dat we vinden dat de wethouder voor zijn beurt gepraat heeft. En we zullen ook nog officieel melding doen van het geval. Het bevreemdt ons ook dat in de RIB niets staat over de rol van de wethouder, maar dat alleen maar uitgelegd wordt waarom de geheimhouding er nu afgehaald wordt. Maar we komen nog officieel met een melding en dan hopen we dat het in het presidium besproken wordt. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Koegler. Dan is hiermee dit punt vastgesteld.

5. Algemene beschouwingen en begroting: raadsvoorstel Tweede halfjaarrapportage 2025 De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 5, de algemene beschouwingen. En hiervoor wil ik als eerste het woord geven aan de fractievoorzitter van de fractie Beter voor Rijswijk, mevrouw Prenger. Mevrouw Prenger, u heeft 10 minuten spreektijd. Mevrouw Prenger: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, we hebben het vandaag over de begroting voor het komend jaar. De laatste begroting van dit college. Een keurig sluitende begroting, zodat na de verkiezingen in maart 2026 het nieuwe college hier goed mee aan de gang kan gaan. Voorzitter, ik wil graag beginnen om namens Beter voor Rijswijk mijn dank uit te spreken aan de ambtelijke organisatie. Achter de schermen wordt er ongelooflijk hard gewerkt. De fractie ervaart telkens weer hoe betrokken, deskundig en behulpzaam onze ambtenaren zijn. Altijd bereid onze vragen te beantwoorden en ons te ondersteunen waar nodig en dat verdient waardering. Vandaag spreken we over de toekomst van onze stad Rijswijk. Waar we trots op zijn, maar waar ook uitdagingen liggen. Wat de regering in Den Haag niet kan of wil, doen wij in Rijswijk wel, al bijna vier jaar lang met onze coalitiepartners. Immers een stad bestuur je samen. We pakken aan, werken samen, houden oog voor onze inwoners. Want dat is waar Beter voor Rijswijk voor staat.

Praktische oplossingen, dicht bij de mensen, voor een stad die vooruit wil.

5.c.2 Motie Herontwikkeling locatie Hof van Elsenburg Mevrouw Prenger: En daarom dient Beter voor Rijswijk, samen met de Rijswijkse VVD, GroenLinks Rijswijk, de Rijswijkse PvdA en D66 Rijswijk, hiervoor een motie in, een herontwikkeling van de locatie Hof van Elsenburg. Deze motie, maar ook onze andere moties zijn in iBabs te vinden. Voorzitter, we hebben de landelijke verkiezingen net achter de rug. Nu maar eens kijken wat voor chocola ze daar weer van gaan maken. Het grappige is dat het soms niet verschilt met onze eigen mooie stad Rijswijk en het besturen daarvan. Landelijk schreeuwen ze en sommige partijen lokaal nog veel harder. Maar bestuurlijke verantwoordelijkheid nemen en oplossingen aandragen, ook Pagina 4 van 76

Concept verslag Raadsvergadering 11 november 2025

wanneer het moeilijk of minder leuk is, is een groot goed. Dit heeft Beter voor Rijswijk de afgelopen jaren gedaan. En wat ons betreft blijven we dat na de verkiezingen in maart 2026 doen. De begroting is voor ons helder opgesteld. Rijswijk leefbaar, veiliger en betaalbaar houden. Dit betekent investeren in goede voorzieningen in de wijken, van onderwijs tot sport, die Rijswijk een stad maken waar iedereen aan mee kan doen.

5.c.1 Motie Jaarlijkse organisatie van de Rijswijkse sportprijzen in het Huis van de stad Mevrouw Prenger: Beter voor Rijswijk dient dan ook samen met D66 een motie in om de uitreikingen van de sportprijzen weer centraal te houden in ons Huis van de stad. Door blijven te bouwen aan betaalbare en passende woningen, zodat jonge gezinnen, jonge starters en niet te vergeten onze ouderen, een plek in onze stad kunnen blijven vinden. Investeren in veiligheid en sterke wijken en buurten, waar ontmoeting en samenleving centraal staan. En te zorgen voor een financieel gezonde gemeente die haar afspraken nakomt. Beter voor Rijswijk kiest voor verantwoord investeren. Geen luchtkastelen, maar plannen die uitvoerbaar zijn, met oog voor de mensen achter de cijfers. Inwoners verwachten dat wij doen wat we zeggen en dat blijft Beter voor Rijswijk doen.

5.c.3 Motie Rapportages omzetten naar sfeerbeeld in de vorm van de vier jaargetijden Mevrouw Prenger: Beter voor Rijswijk dient daarom een motie in Rapportages omzetten naar sfeerbeeld in de vorm van de vier jaargetijden. Samen met onze partners in het college zetten we stappen vooruit voor een stad waar het prettig wonen, werken en samenleven is. Beter voor Rijswijk vraagt zich trouwens wel af hoeveel AOW-gerechtigden en ouderen met een Ooievaarspas gebruikmaken van het gratis HTM-vervoer. Veiligheid van vrouwen en meisjes in de openbare ruimte. Velen van ons zullen de tragische moord op Anneke van der Stap niet vergeten zijn. De Jonge Rijswijkse, die in 2005 langs de Vliet werd gevonden. Haar dood liet diepe sporen na in onze stad. En herinnert ons eraan hoe belangrijk het is dat meisjes en vrouwen zich veilig moeten voelen, altijd en overal. Twintig jaar later moet Beter voor Rijswijk zich helaas afvragen of Rijswijk echt veiliger is geworden voor meisjes en vrouwen. Nog steeds zijn er veel plekken waar meisjes en vrouwen zich onveilig voelen. Ik noem bijvoorbeeld het tunneltje bij de Haagweg, het parkeerdumpcentrum tegenover de Rijswijkse hockeyclub, dat zeer slecht verlicht is. Beter voor Rijswijk vindt dat elk meisje en vrouw zich vrij en veilig moet kunnen bewegen in haar eigen stad. Dat betekent structureel betere verlichting en een verbetering van onveilige locaties.

Beter voor Rijswijk vraagt of het college bereid is middelen en maatregelen te nemen om de veiligheid van meisjes en vrouwen in de openbare ruimte te bevorderen. Zo ja, welke maatregelen? Voorzitter, graag zou ik een bijzonder compliment willen maken aan dierenasiel ‘t Julialaantje. Met zeer beperkte middelen hebben zij ook afgelopen zomer weer ongelofelijk goed werk verricht. Er zaten ruim 80 katten, poezen en kittens in de opvang, naast de honden in het asiel en pension. De toewijding, liefde en inzet van medewerkers en vrijwilligers, zij zorgen vaak onder hoge druk dat elk dier de zorg en aandacht krijgt die hij verdient. Als gemeente mogen we trots zijn op zo’n organisatie. Laten we de inzet koesteren en ervoor zorgen dat het dierenasiel ook in de toekomst zijn waardevolle werk kan blijven doen voor de dieren en onze Rijswijkse gemeenschap. De gemeente Den Haag realiseert heel veel woningen aan de grens van Rijswijk. Vanwege een gebrek aan parkeerplaatsen aldaar, wijken veel automobilisten uit naar Rijswijk. Ook ‘t Julialaantje wordt daar helaas mee geconfronteerd. Waardoor personeel, vrijwilligers en bezoekers grote problemen ondervinden om een plaatsje te vinden voor hun auto.

Welke maatregelen kan het college op korte termijn uitvoeren om een eind te maken aan deze verkeersoverlast? Voorzitter, de vaccinatiegraad bij kinderen blijft achter en is laag, met name bij jonge kinderen. Dat is een zorgelijke ontwikkeling, die ook onze gemeente raakt. Juist daarom is het belangrijk dat we extra aandacht en inzet geven aan dit onderwerp. Ieder kind verdient de best mogelijke bescherming tegen ziektes, die met vaccinaties mogelijk voorkomen hadden kunnen worden. Op 28 oktober jongstleden tijdens de Forumvergadering hebben we onze bezorgdheid Pagina 5 van 76

Concept verslag Raadsvergadering 11 november 2025

hierover al uitgesproken. Beter voor Rijswijk wil graag weten welke stappen het college nog gaat ondernemen om er mede voor te zorgen dat de vaccinatiebereidheid omhoog gaat in Rijswijk. Buitensportaccommodaties. Voorzitter, wanneer kunnen we verwachten dat het document over buitensportlocaties verder gebracht wordt? Fijn dat in het nieuwe jaar de eerste paal geslagen wordt op Sportpark Elsenburg. Met zo'n groeiende stad als Rijswijk verdient de sport het ook om in haar accommodaties een visitekaartje te zijn. Voorzitter, dat visitekaartje laat op Sportpark Hoekpolder en Sportpark Irene nogal te wensen over. Wanneer wordt er gekeken naar het vastgoed van de andere verenigingen? Inrichting Huis van de stad. We hebben het al eerder gevraagd, maar kan de wethouder aangeven wanneer er daadwerkelijk een voorstel naar de raad komt voor de herinrichting van het plein en de aangrenzende groenvoorziening? Participatie. Participatie is geen loze kreet, maar een gezamenlijke verantwoordelijkheid van het hele college. Wij doen ons best om inwoners echt te betrekken bij beleid en besluiten. Daarom is het zorgelijk dat Beter voor Rijswijk klachten heeft ontvangen dat een bestuurder Rijswijkers zou hebben weggezet als dikker en dommer. Zulke uitspraken ondermijnen het vertrouwen tussen bestuur en samenleving.

Respect voor onze inwoners is de basis van goed bestuur en dat mag nooit ter discussie staan. Voorzitter, tot slot. Laten we dit debat met respect en daadkracht voeren. Dat verdient Rijswijk. We leven in een democratie, hoeven het niet met elkaar eens te zijn, maar laten we elkaar vasthouden op wat ons verbindt, de toekomst van Rijswijk. Want uiteindelijk gaat het er niet om wie er gelijk heeft, maar om wat goed is voor Rijswijk. Tot zover mijn eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Prenger. Dan geef ik graag nu het woord aan de heer Van ’t Eind, fractievoorzitter van GroenLinks. De heer Van ‘t Eind: Dank u wel, voorzitter. Hannah Arendt schreef dat vrijheid begint met het vermogen om opnieuw te beginnen. En dat, voorzitter, is misschien wel de essentie van de lokale democratie, want hier in deze zaal maken we dat elke dag waar. Door te luisteren, te wegen, besluiten te nemen en die besluiten ook uit te leggen aan de stad. Zonder daar fantasieverhalen van te maken of bewoners tegen elkaar op te zetten. Dat is lokale politiek op haar best. Dichtbij, eerlijk, verantwoordelijk. Niet de harde toon van de dag, maar het stille werk van mensen die proberen het goede te doen. Maar dat werk staat onder druk. Het vertrouwen in politiek is broos. De verleiding van snelle meningen en online verontwaardiging is groot.

En tegelijkertijd voelen mensen zich soms ver weg van waar besluiten genomen worden. Juist daarom is lokale democratie zo belangrijk. Hier zijn we wel dichtbij, hier kunnen we luisteren, bijsturen en verantwoording afleggen. En daarbij speelt ook de lokale journalistiek een onmisbare rol. Een vrije, nieuwsgierige en onafhankelijke pers houdt ons scherp, zorgt dat bewoners weten wat er werkelijk speelt en vormt het wezen tussen bestuur en samenleving. Een sterke democratie heeft sterke lokale media nodig. En dat doen we in Rijswijk al jaren, met een brede coalitie, die in veel opzichten bijzonder is. Een coalitie die niet draait om kleur of kamp, maar om een gedeeld besef dat de stad beter wordt van samenwerking. Dat stabiliteit geen stilstand is, maar juist de voorwaarde voor verandering. Dat je met verschil en overtuiging toch dezelfde richting kunt hebben, naar een stad die groener, socialer en toekomstbestendiger is. Die samenwerking is misschien wel een van de grootste prestaties van deze bestuursperiode. Want in tijden van wantrouwen en polarisatie laten we hier in Rijswijk zien dat het ook anders kan. Dat politiek nog steeds een manier is om samen iets op te bouwen. We hebben hier samen stabiliteit gebracht. En dat is niet saai, dat is een prestatie. Stabiel bestuur is de grond waar gezonde groei kan wortelen. Vandaaruit konden we werken aan wat Rijswijk sterker maakt.

Die gezonde groei begint bij een huis, een plek om te wonen, te wortelen, tot rust te komen. We hebben geïnvesteerd in eerlijk wonen met de pandbrigade, die misstanden aanpakt en woningen terugbrengt naar wie ze nodig heeft. Met de Leegstandsverordening die eraan komt, die leegstand in tijden van woningnood onacceptabel maakt. Met onze inzet voor sociale woningbouw die we overeind houden, Pagina 6 van 76

Concept verslag Raadsvergadering 11 november 2025

ondanks druk van de markt. En met het Isolatiefonds, waarmee we bewoners helpen hun huis energiezuiniger te maken. Ook als ze dat zelf niet kunnen betalen. Maar laten we eerlijk zijn, het is nog niet genoeg. Te veel mensen vinden nog geen woning. Jongeren blijven noodgedwongen bij hun ouders wonen en ouderen die kleiner willen gaan wonen, vinden vaak geen passende plek in hun eigen buurt. Dat knelt en dat beperkt kansen. Gezonde groei betekent ook bouwen voor alle generaties, ruimte houden voor betaalbare huur en niet toegeven aan de druk om alleen te bouwen voor wie het breed heeft. De woningmarkt is geen natuurverschijnsel. Ze is maakbaar, als we durven kiezen voor rechtvaardigheid. Gezonde groei is ook letterlijk groen. Met het nieuwe Groenbeleidsplan hebben we stappen gezet om het groen in de stad te versterken. Meer bomen, meer schaduw, meer biodiversiteit. In de gebiedsontwikkelingen is duurzaamheid geen sluitstuk meer, maar een voorwaarde aan de stad. En met de Duurzaamheidsmonitor meten we voor het eerst wat dat oplevert. Maar ook hier zijn we er nog niet. Onze stad staat onder druk, onze ruimte, ons klimaat, ons water, onze natuur. Daarom moeten we blijven kiezen voor vergroening boven verstening, voor toekomst boven gemak. Dat vraagt soms lef, maar het levert iets blijvends op. Een stad die niet alleen groeit, maar ook leeft.

Voorzitter, gezonde groei vraagt ook om andere mobiliteit. Rijswijk is een stad die beweegt, maar nog te vaak per auto. We weten allemaal dat dat niet haalbaar is. We hebben met de nieuwe Parkeernota een eerste stap gezet naar een eerlijkere verdeling van de openbare ruimte. Maar dat is wat ons betreft pas het begin, want die ruimte hoort van iedereen te zijn, niet alleen van blik op wielen. Een eerlijke verdeling van ruimte is ook een kwestie van klimaat, van geluid, van luchtkwaliteit. De straat zegt veel over wie er mag zijn. Kun je er lopen, spelen, fietsen, zitten of alleen maar parkeren? De komende jaren moeten we durven investeren in alternatieven voor de auto. In goede fietspaden, in toegankelijk en betrouwbaar openbaar vervoer, dat er nog niet overal is, maar er wel moet komen. En in een straatbeeld dat uitnodigt tot lopen, ontmoeten en spelen. Mobiliteit is niet alleen een kwestie van bereikbaarheid, het is een kwestie van rechtvaardigheid. Wie heeft toegang tot de stad en wie wordt door de inrichting buitengesloten? Een gezonde stad is ook een rechtvaardige stad. We hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in inclusie, met de nieuwe Inclusieagenda, met het onderzoek naar de rol van gemeenten in de Tweede Wereldoorlog bij het Joods onroerend goed. Omdat eerlijkheid over het verleden de basis is van vertrouwen in het heden.

Met straatnamen, die onze samenleving breder weerspiegelen. Met de motie om artikel 1 zichtbaar te maken in ons gemeentelijk gebouw. Die duidelijk maakt dat gelijke behandeling geen wens is, maar een plicht. En met de steun voor het asielzoekerscentrum, omdat solidariteit niet abstract is, maar begint bij mensen verwelkomen. Dat zijn beslissingen die iets zeggen over wie we willen zijn als stad, open, nieuwsgierig en menselijk. Voorzitter, vanuit die koers dienen we vandaag vier moties in en stellen we nog één vraag aan het college. Niet als losse punten, maar als versterking van de richting die we met deze begroting verder uitzetten.

5.c.4 Motie Discriminatietoets Rijswijk De heer van ‘t Eind: We vragen het college om de landelijke Discriminatietoets publieke dienstverlening toe te passen, omdat ook een rechtvaardige overheid zichzelf moet blijven bevragen. Waar zitten risico's op ongelijke behandeling en hoe kunnen we die actief voorkomen?

5.c.6 Motie Diervriendelijke kinderboerderijen in Rijswijk De heer Van ‘t Eind: We vragen het college om met onze kinderboerderijen in gesprek te gaan over aansluiting bij het Keurmerk Diervriendelijke Kinderboerderijen. Want duurzaamheid gaat niet alleen over mensen, maar over alles wat leeft en wat we kinderen daarin kunnen leren.

5.c.5 Motie Veiligheid van meisjes en vrouwen in de openbare ruimte De heer Van ‘t Eind: We dienen samen met D66 een motie in over de veiligheid van vrouwen en meisjes in de openbare ruimte. Een stad is pas echt vrij als iedereen zich er veilig kan bewegen. Ook Pagina 7 van 76

Concept verslag Raadsvergadering 11 november 2025

's avonds op straat, onderweg naar werk, sport of vrienden. We vragen het college om die inzichten over veilig ontwerp en participatie van vrouwen expliciet mee te nemen bij gebiedsontwikkeling en inrichting van de buitenruimte. Een veilige stad is een leefbare stad voor iedereen.

Motie Structurele aandacht voor kindermishandeling De heer Van ‘t Eind: Er is terecht aandacht voor femicide en huiselijk geweld, maar kindermishandeling blijft vaak onderbelicht. Terwijl het daar direct mee verbonden is. Waar geweld in gezinnen plaatsvindt, lijden vaak ook kinderen, direct of indirect. We dienen daarom een motie in om ook voor kindermishandeling structureel aandacht te hebben. We tekenen ook mede de motie over de herontwikkeling van het Hof van Elsenburg aan de Lange Kleiweg. Een belangrijk stuk strategische grond, waar toekomstvisie voor nodig is. Het is goed dat de gemeente nadenkt over de toekomst van deze plek, maar die toekomst moet met zorg vormgegeven worden, met oog voor de maatschappelijke betekenis, evenwicht en duurzaamheid. Zodat deze plek op termijn kan bijdragen aan een sterke stad voor iedereen. Tot slot, tekenen wij nog een aantal andere moties mee. Onder andere een van de PvdA over de Sociaal Raadsvrouw, die jaarlijks honderden inwoners helpt met kennis en met menselijkheid. Een van de VVD, over het stimuleren van vrijwilligerswerk door ambtenaren en bestuurders, omdat betrokkenheid begint bij voorbeeldgedrag. En een van Beter voor Rijswijk over het Sportgala, waarmee we de kracht van sport in onze gemeenschap zichtbaar maken. Samen maken deze moties zichtbaar wat Rijswijk sterk maakt, mensen die zich inzetten voor elkaar.

Daarnaast hebben we nog een vraag aan het college. Voorzitter, Rijswijk vergrijst. Dat vraagt om aanpassing in wonen, zorg en openbare ruimte. Deelt het college onze zorg dat we daar nog niet overal klaar voor zijn en hoe schat het college in hoe we er nu voor staan? Voorzitter, het is onze laatste begroting van deze collegeperiode. Mijn voorganger refereerde daar ook al aan. En het past om stil te staan bij hoe we hier hebben gewerkt. We hebben stevige discussies gevoerd, soms scherp, maar bijna altijd met respect. We hebben een brede coalitie gehad, die verantwoordelijkheid heeft genomen en een raad die met alle verschillen het gesprek openhield. Dat is geen vanzelfsprekendheid meer. In tijden van wantrouwen en schreeuwerige politiek laten we hier zien dat het nog kan. Dat je kunt samenwerken, zonder op te geven wie je bent. Dat compromis geen verlies is, maar een vorm van volwassenheid. Dat, voorzitter, is de stille kracht van de lokale democratie. En zo kom ik terug bij Hannah Arendt. Zij schreef dat vrijheid niet iets is wat je bezit, maar wat je durft te beginnen. Deze begroting markeert het einde van een periode, maar ook het begin van een volgende stap. We laten een stad achter die sterker, groener en socialer is dan vier jaar geleden, maar ook een stad die nog werk vraagt. Laten we die vrijheid om opnieuw te beginnen, blijven gebruiken.

Voor eerlijk wonen, voor ruimte om te ademen, voor straten die van iedereen zijn, voor een sterke lokale pers. En voor een democratie die elke dag opnieuw wordt gemaakt door te luisteren, te besluiten en eerlijk te blijven naar de mensen voor wie we het doen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Hartelijk dank, mijnheer Van ‘t Eind. Dan geef ik graag nu het woord aan de heer Weterings, fractievoorzitter van Rijswijks Belang. De heer Weterings: Goedemiddag. Gelijk aanhakend op de sportprijzen, echt hele leuke evenementen meegemaakt in de Marimbahal, Sportpark Irene en de Sir Winston Club. Uit mijn hoofd gezegd, 2007 tot en met 2020 Keye van der Vuurst basketbal, Martin Beuk Taekwondo, Tim Van der Velden wielrennen en vele genomineerden. Dat waren inderdaad hele leuke evenementen. Nu ligt er een motie van Beter voor Rijswijk betreft dat de gemeente het weer gaat organiseren. In de motie verzoeken ze het college de Rijswijkse sportprijs weer jaarlijks te gaan organiseren. Ik heb al een vermoeden wat het antwoord van het college gaat zijn. Ik heb echt een vermoeden. Dat gaan we niet doen. We gaan het niet doen, want wij houden ons aan het Coalitieakkoord van 2022-2026. Op Pagina 8 van 76

Concept verslag Raadsvergadering 11 november 2025

pagina 13 van 35 lid 7 staat namelijk: de gemeente organiseert zelf geen evenementen, maar levert via beleidskader een financiële ondersteuning en bijdrage aan de organisatie van evenementen. Nu is BvR de afgelopen periode behoorlijk fel geweest op raadsvoorstellen die afweken of niet overeenkwamen met het Coalitieakkoord. Hoe kan het nu zijn dat u van uw eigen Coalitieakkoord wil afwijken? Rijswijks Belang zal tegenstemmen, tegen de motie, omdat wij vinden dat een Coalitieakkoord uitgevoerd moet worden voor nu, maar ook voor in de toekomst. Misschien kunnen we de motie aanpassen en het college oproepen een partner te vinden, die ze willen organiseren. Dan krijgt het wellicht onze steun. Voorzitter, de gemeente Rijswijk wil open, transparant en betrouwbaar zijn. In de begroting lezen we mooie bewoordingen over behaalde successen en ambitieuze plannen. Wie de stukken leest, krijgt de indruk dat alles op rolletjes loopt. Maar wie de stad ingaat en met inwoners en ondernemers en verenigingen spreekt, hoort een heel ander geluid. Meldingen blijven vaak te lang liggen, reacties blijven uit en termijnen worden niet altijd gehaald. Zoals voorbeelden het terrassenbeleid, parkeerbeleid. Zo kan ik wel even doorgaan. Beleid dat op papier vertrouwen wekt, blijkt in de praktijk vaak een belemmering, voor juist de mensen en organisaties die Rijswijk dragen.

De ambitie om excellente dienstverlening te bieden is lovenswaardig, maar de werkelijkheid laat zien dat we daar nog heel ver vandaan zijn. Het is echt tijd voor verandering. De koers moet om. Het communicatiebeleid verdient een grondige herziening. Inwoners en ondernemers en verenigingen hebben het recht op een gemeente die niet alleen luistert, maar ook daadwerkelijk handelt en zich aan hun eigen regels houdt. Want als de gemeenteraad beleid vaststelt, mag van het college worden verwacht dat het beleid zelf ook wordt nageleefd. En toch zien we dat aanvragers uit de samenleving streng worden beoordeeld wanneer zij hun termijn overschrijden. Zonder oog voor de menselijke maat of ruimte voor maatwerk. Terwijl de gemeente zelf soepeler omgaat met regels wanneer het haar eigen belang betreft. Een sprekend voorbeeld is de aanvraag voor de sinterklaasintocht. Voor een evenement van de categorie C geldt een termijn van minimaal zestien weken vooraf, volgens het Evenementenbeleid. Toch werd de aanvraag pas op 23 september ingediend en werd het grote evenement in behandeling genomen. Er kon binnen zesenhalve week alles worden gerealiseerd om ermee naar buiten te treden. Nu de gemeente een eigen belang hier heeft, geldt de zestien weken termijn blijkbaar opeens niet meer. Dat is niet alleen opmerkelijk. Dat noemen ze meten met twee maten.

Van openheid of transparantie over deze gang van zaken was geen sprake. Hetzelfde geldt voor het Declaratieregister. Pas na herhaaldelijke vragen, van onder andere Beter voor Rijswijk en ook de VVD, werd het Declaratieregister over de jaren 2022, 2023 en 2024 pas in september gepubliceerd. Jaren is niet gepubliceerd. Waarom zo laat? Heeft het misschien te maken om zelf geen verwarring te scheppen? Want het STOMP-principe staat inmiddels voor stappen, trappen, openbaar vervoer, mobility en privéauto. Wie het Declaratieregister van het college van de afgelopen jaren inziet, zou het STOMPprincipe kunnen lezen als stappen, taxi, openbaar vervoer, mobility en privéauto. Wanneer onze fractie bij schriftelijke vragen over de begroting over dienstverlening en over het aantal klachten dat binnen is gekomen bij de gemeente, blijft een inhoudelijk antwoord uit. Vindt u dat open en transparant? Vraag 123 op pagina 3 van de beantwoording. We vragen om cijfers. Het wordt niet gegeven. Schriftelijk van tevoren ingediend. Ook tijdens de laatste raadsvergaderingen zien wij dat dat veel inwoners zich melden, die zich totaal niet gehoord of gezien voelen. Het is een voorbeeld uit vele signalen, die wij als fractie helaas te vaak ontvangen.

Wat vindt het college hier zelf van, dat er wekelijks meer mensen komen inspreken, die zich niet gehoord voelen? En nog belangrijker, wat gaat het college doen om het vertrouwen van inwoners, ondernemers en verenigingen echt terug te winnen? Begrijpt het college wel hoe Rijswijkers de dienstverlening van hun eigen gemeente daadwerkelijk ervaren? Hoe denken zij de mooie woorden uit de begroting daadwerkelijk te realiseren op het einde van de vierjaarstermijn van dit college? Vertrouwen in de overheid begint bij transparantie, betrouwbaarheid, maar dat eindigt daar niet. Pagina 9 van 76

Concept verslag Raadsvergadering 11 november 2025

5.c.7 Motie Veiligheid in de openbare ruimte voor alle inwoners De heer Weterings: Want een stad waarin inwoners zich niet veilig voelen, kan nooit echt goed functioneren. Vertrouwen en veiligheid gaan hand in hand. Beide onmisbaar voor een sterke, verbonden gemeenschap. Veiligheid is geen luxe, het is een recht van alle inwoners van Rijswijk en die moeten dat ook zo kunnen ervaren. Partijen zoals PvdA en GroenLinks, ook eerder D66 en ChristenUnie, hebben zich sterk gemaakt voor de veiligheid van meisjes en vrouwen. Een belangrijk en een terecht thema, maar veiligheid gaat verder dan alleen die doelgroep. Wie zich uitsluitend op een specifieke doelgroep richt, sluit anderen bewust of onbewust uit. Ook onze kinderen, kleinkinderen, opa's, papa's en mama's, neven en nichten, ouderen en alle andere inwoners van Rijswijk verdienen een veilige leefomgeving. Want niet alleen meisjes en vrouwen voelen zich onveilig in Rijswijk. Daarom dienen wij ook vanavond een motie in Veiligheid voor alle inwoners. We roepen het college op om bij de gebiedsontwikkelingen te investeren in ontwerpen van openbare ruimtes en participatieprocessen expliciet rekening te houden met de veiligheid van iedereen. Niet alleen één specifieke doelgroep, maar alle inwoners van Rijswijk verdienen onze aandacht.

Alleen met een inclusieve, integrale aanpak maken wij Rijswijk echt veilig, leefbaar en verbonden voor iedereen. De voorzitter: Mijnheer Weterings, u heeft nog een 1 minuut. De heer Weterings: Dat is mooi. We begrijpen de wens ook van de coalitie om vast na te denken over de toekomst van het terrein van Hof van Elsenburg. De motie van BvR met steun van VVD kwam ineens binnen, later ineens ook medeondertekend door GroenLinks, Partij van de Arbeid, D66. Dat vonden wij heel vreemd. Ik dacht: eindelijk, ze hebben het licht gezien. Maar mede door deze partij is er nog steeds een economisch migrantencentrum, in veel gevallen, ook wel het azc genoemd, in Rijswijk. We gaan ervan uit dat het azc in Rijswijk in 2027 zijn deuren zal sluiten. Maar we gaan niet mee in de gedachte om nu al onderzoeken te starten, terwijl er nog geen enkele zekerheid is dat het azc ook daadwerkelijk gaat verdwijnen. Want voor ons is namelijk de basis, er mag geen verlenging komen van het azc. Die zekerheid wilden wij opnemen in deze motie, maar helaas wilden de coalitiepartijen dat niet. En ik zal voor de rest mijn verhaal afmaken in de tweede termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Dan geef ik graag nu het woord aan de heer Van Dam, fractievoorzitter van Wij. Rijswijk. De heer Van Dam: Dank, voorzitter.

Achter al die cijfers en de tabellen in deze begroting gaat nog iets veel belangrijker schuil en dat zijn de levens van Rijswijkers. Mensen die elke dag op weg zijn naar hun werk, hun kinderen naar school brengen, in onze parken een blokje om maken en sporten bij onze sportverenigingen. Wij. Rijswijk kijkt vandaag ook niet alleen naar de euro's in de begroting, maar kijkt vooral naar wat voor hen echt werkt. En de afgelopen acht jaar hebben we dit al met ijver gedaan. We hebben hard geknokt om de stem van die Rijswijker te laten horen. We stonden in alle buurten en wijken met onze koffiekarren. Ik heb nog nooit aan zoveel keukentafels gezeten, om te praten met gezinnen en ouderen. We hebben gepraat met ondernemers en met alle verenigingen in Rijswijk. En dit jaar deden we er nog een schepje bovenop. We hebben iedere Rijswijker gevraagd om mee te werken aan het verkiezingsprogramma van Wij. Rijswijk. We hebben hun gevraagd om mee te werken aan de toekomst van hun stad. En die reacties op die vraag die waren overweldigend. Honderden Rijswijkers die hebben gereageerd, uit allemaal verschillende wijken, uit De Werve, uit RijswijkBuiten, uit Oud Rijswijk. Noem maar op. Nog nooit eerder vulden zoveel mensen onze vragenlijst in. En hun boodschap die was glashelder. Rijswijkers willen een stad die bereikbaar is, die leefbaar is en die groen is. En dat is precies waar Wij.

Rijswijk ook voor staat. Voor een programma dat niet geschreven is vanachter het bureau, maar geschreven is door de wijken. En vanavond Pagina 10 van 76

Concept verslag Raadsvergadering 11 november 2025

brengen we dat geluid dan ook naar deze raadszaal. Voorzitter, om te beginnen, zegt die Rijswijker: die ziet dat Rijswijk helemaal vaststaat. We hadden een inwoner die zegt: ik woon in de Kleurenbuurt en wij rijden elke dag … Vanaf de A4 rijd ik naar mijn huis en dat is ongeveer 400 meter hemelsbreed en daar doe ik dan een half uur over in de spits. Dat is ongehoord. Andere inwoners die geven aan: ik krijg straks al dat verkeer van de Binckhorst zo voor mijn neus en dat draait en dendert zo Rijswijk binnen. En dat staat in schril contrast met wat ze zien wat wij doen met die bereikbaarheid. Want de afgelopen vier jaar hebben we niets gehoord over de ondertunneling van de Beatrixlaan of andere maatregelen die de doorstroom in Rijswijk helpen. Voorzitter, bereikbaarheid is voor ons geen luxe. Het is de ruggengraat van onze stad. Wij willen dat Rijswijk weer doorstroomt, dat je zonder frustratie van noord naar zuid kan rijden. Dat fietsers en voetgangers veilig zijn en dat het verkeer niet langer door onze woonwijken wordt geperst. En wat moeten wij daar dan voor doen? Wij. Rijswijk die wil de regie terug. Geen gepraat, maar projecten die echt werken. Bijvoorbeeld de onderdoorgang van de Prinses Beatrixlaan, die moeten we uiteindelijk realiseren. Dat kan op twee manieren. We moeten geld apart zetten om dat grote project ook daadwerkelijk te kunnen realiseren.

En tegelijkertijd moeten we het Haagse verkeer weren van onze wegen. Daarnaast kan de doorstroom in de Plaspoelpolder ook wel wat beter. Daar moeten we tegen gaan … Het verminderen van aftakkingen realiseren. We willen een brug over de Vliet richting Vrijenban, zodat Delft en Rijswijk beter verbonden zijn. En het lijkt ons hartstikke handig om jaarlijkse evaluaties te doen over de verkeersdruk in onze wijken. Want, voorzitter, zo houden we Rijswijk bereikbaar voor onze inwoners, voor onze ondernemers, maar ook voornamelijk voor de toekomst van Rijswijk. Voorzitter, heel veel Rijswijkers geven ook aan dat Rijswijk tegenwoordig één grote bouwput is. Je moet oppassen waar je loopt, want je struikelt bijna over de omrijdroutes die hier in onze stad zijn. Nieuwe woonwijken die schieten als paddenstoelen uit de grond, maar sporthallen, huisartsenposten of buurthuizen die blijven toch wel achter. Het resultaat is drukte, ergernis en wijken die niet meer … Die hun balans verliezen. We zien dat de bouwdrift van het college toch vaak belangrijker is dan het draagvlak in onze buurten. Wat wij dan willen en wat de inwoners ook graag willen zien, is een stad waar de groei hand in hand gaat met die leefbaarheid.

Waar wijken pas groeien als er plek is om te sporten, om elkaar te ontmoeten en plek is voor groen, waar ouderen om de hoek een buurthuis hebben en waar jongeren niet meer voor hun pleziertje uit Rijswijk weg moeten fietsen naar andere gemeenten. Veiligheid moet voelbaar zijn in onze stad. Een stad waar handhavers zichtbaar en aanwezig zijn en aanspreekbaar en waar overlast meteen wordt aangepakt. Voorzitter, wat moeten we daar dan precies voor doen? Alleen bouwen in wijken als ze dat aankunnen, met voldoende groen, met sportvoorzieningen, met groen in de buurt, meer ontmoetingsplekken in iedere wijk, of het nu gaat om een kleine ontmoetingsplek of een buurthuis. Jongerenwerk in elke wijk, niet alleen als er overlast is, meer boa's die zichtbaar zijn en aanspreekbaar op onze straten. Een nieuwe sportzaal in RijswijkBuiten. Het opknappen van onze huidige sportparken. Het snel doorzetten van onze plannen voor duurzame groei voor scholen, zodat ook al die kinderen die er straks bijkomen netjes een plekje kunnen hebben in hun wijken, om naar school te gaan. En belangrijk is dat er draagvlak is bij de buurt op het moment dat we in hun buurt gaan bouwen. Voorzitter, de komende jaren moeten we gaan investeren in die leefbaarheid. Dat is ontzettend belangrijk. Geen papieren visies meer, geen grote beleidsstukken, maar concrete verbeteringen die Rijswijk leefbaar houden.

En voorzitter, wat die Rijswijkers ook zien en ook zeggen, is dat ze wel trots zijn. Trots zijn op onze groene stad. Dat zie je aan de vele bossen, de vele parken, maar ook het groen in de wijk. En tegelijkertijd geven ze bij ons ook aan: dat groen dat staat wel onder druk. De nieuwe woontorens die verrijzen, maar geld voor een nieuw parkje dat hebben we niet. Er is een heel nieuw Groenbeleid, maar geld voor uitvoering van een paar hele mooie punten in dat Groenbeleid dat hebben we ook niet. We hebben ze veel beloofd. Plannen voor de Landgoederenzone fase 2, het Wilhelminapark zou opgeknapt worden. De Bos- en Parkloper zouden we aanleggen. Maar die Rijswijker die ziet daar tot Pagina 11 van 76

Concept verslag Raadsvergadering 11 november 2025

nu toe vrij weinig van in onze stad. Wat ze wel zien, is dat onze stad straks gaat groeien met 20.000 extra Rijswijkers, die niet in een woonwijkje wonen met een mooie achtertuin, maar in een grote flat zonder tuin. En wij willen dan dat het groen meegroeit met die stad. Dat elk kind binnen 5 minuten wel kan spelen in zo’n park. En dat nieuwe woonwijken niet alleen maar hoog worden, maar ook groen. En dat onze stad onze gezamenlijke achtertuin wordt, schoon, koel en gezond. Wat moeten we daar dan voor doen? Meer bomen plaatsen in onze woonwijken, het vergroenen van schoolpleinen, doorgaan daarmee, subsidies creëren voor groene daken en gevels. Samen met bewoners en woningcorporaties gaan werken aan het ontstenen van onze voortuinen. Het verbinden van onze parken en bossen. We willen het Elsenburgerbos ontwikkelen tot een volwaardig stadspark. En groene buffers aanleggen langs drukke wegen, om fijnstof en geluidsoverlast te beperken. Ook hier, voorzitter, geldt dat we moeten gaan investeren in groengebieden. Groen is namelijk voor ons geen kostenpost, groen is een investering in de gezondheid, in het geluk, maar ook vooral in de trots van onze stad. Voorzitter, afsluitend, Rijswijkers die vragen niet om grote dossiers, grote beleidsstukken of visiestukken.

Ze willen dat hun stad werkt en dat ze naar hun werk kunnen zonder in de file te staan, dat ze hun kind naar een school kunnen sturen in die buurt en dat het groen in de buurt is om lekker te kunnen ontspannen. Wij. Rijswijk kiest voor doen wat werkt. Voor samenwerken met die bewoners en met die ondernemers en die verenigingen voor een stad die bereikbaar, leefbaar en groen is en waar dat niet tegenover elkaar staat, maar juist elkaar versterkt. En wij denken dat we de kennis hebben, de energie en de motivatie hier om dat samen te kunnen doen. Wij zouden zeggen: laten we met zijn allen de handen uit de mouwen steken voor een Rijswijk dat bereikbaar, leefbaar en groen is. Bedankt, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Dan geef ik graag nu het woord aan mevrouw Woudstra, fractievoorzitter van D66. Mevrouw Woudstra: Voorzitter, de toekomst bouwen we samen steen voor steen. Wat echt telt, bereiken we samen. Het verleden en de toekomst zijn namelijk van ons samen. In onze stad staat D66 voor positieve groei en verbinding. In deze begroting zien we terug dat het college inzet op die gezonde groei, met aandacht voor mensen, huizen, wegen en voorzieningen. Wel zijn er ambities vervallen, omdat we minder te besteden hebben. Dat betekent dat nieuwe investeringen soms langer op zich laten wachten.

We dagen het college uit om ook nu nog in 2026 keuzes te maken voor nu en de lange termijn. Met de stad die in beweging is, waar actie nodig is en resultaten zichtbaar moeten worden. Zodat we zorgen voor thuis in Rijswijk, kansen in Rijswijk en samen in Rijswijk. Thuis in Rijswijk. Wonen, gezondheid, veiligheid en weerbaarheid, dat zijn onze wortels voor een thuisgevoel. We zijn blij met de gerealiseerde nieuwe woningen, waar meer betaalbare woningen tussen zitten voor jongeren ouderen, gezinnen en alleenstaanden. Maar een thuis dat staat onder druk. Juist jongeren, starters, gezinnen en alleenstaanden kunnen moeilijk een betaalbaar huis vinden. Hun leven staat stil. Wij roepen het college op vaart te blijven maken met die woningen voor studenten, jongeren en senioren en gezinnen. Maar ook met de Leegstandsverordening, de mogelijkheid van splitsing van woningen en het meedenken met inwoners voor andere mogelijkheden. Zodat meer mensen weer een stap vooruit kunnen zetten de toekomst in. De uitvoering van de Mobiliteitsvisie is van start, met een basis voor veiliger verkeer en duidelijke routes, met geld om met herinrichting straten veiliger te maken. En met meer intelligente stoplichten. Het verbeteren van fiets- en wandelroutes en het ov.

En de eerste herinrichtingen worden inmiddels zichtbaar, met een totaalaanpak van de straat, van leidingen tot het wegdek, met parkeervakken en passende bomen en met groen en betere waterbeheersing. En alle basisscholen in Rijswijk zijn inmiddels voorzien van een verkeersveilige zone. We roepen het college op te blijven inzetten op veilig naar school. Met fietsen en wandelen door kinderen zelf. Dan de energietransitie in Rijswijk. Die is ook in beweging, hard nodig voor een betaalbare energierekening en een comfortabel Pagina 12 van 76

Concept verslag Raadsvergadering 11 november 2025

huis. We hebben bewondering voor de VvE op het Marchalplein, die het lef had om grote stappen te zetten en nu met hun kennis anderen verder helpt. Er is weer een stap gezet met het Warmteprogramma en de Energie-fixers gaan heel Rijswijk door. De aangeboden energiescans voor inwoners waren snel op. Kan de wethouder aangeven hoe hij een vervolg ziet op deze actie? D66 Rijswijk staat voor het kunnen leven in vrijheid en het maken van je eigen keuzes. Jonge meisjes en vrouwen maken vaak andere afwegingen, hoe ze naar school, vrienden, werk en sport gaan, dan anderen. Door te zorgen voor een veilige omgeving voor hen, wordt het voor iedereen veilig, omdat zij de graadmeter zijn. Het gaat over de buitenruimte en voor een goed vervolg op de toegezegde actie door de wethouder in het Kaderdebat dienen we met GroenLinks een motie in. En kan het college daarnaast aangeven of ze stappen gaat zetten om te zorgen voor dynamische verlichting bij het station en op donkere routes? Kansen in Rijswijk. Groen, onderwijs, jeugd en economie, daar liggen wat ons betreft nog de kansen voor de toekomst. Groen. Er zijn mooie resultaten geboekt de start van herinrichting in de Landgoederenzone, de aanplant en de zorg van bomen, die je nu zelfs op een kaart kan vinden.

Met alle werkzaamheden in de stad vraagt de zorg voor groen continu aandacht en communicatie, van onderhoud tot kennis over biodiversiteit. Ga daar vooral mee door. Onderwijs en jeugd. Er komen nieuwe scholen en renovaties aan. Er zijn veel jonge gezinnen bijgekomen. En het nieuwe Integraal huisvestingsplan komt eraan. Voor ons telt ook de buitenruimte. Wethouder, ga aan de slag met besturen van scholen in de wijk. Zo worden de brede scholen ook buiten een ontmoetingsplek voor een groene buurt. Want ruimte om te spelen doet ertoe. Op naar een nieuw Speeltuinenbeleid. In Rijswijk zijn veel speeltuinen nog klassiek. Een klimrek, een schommel, een glijbaan en ook ik zit graag op schommels, maar tegenwoordig heb je hele mooie schommels die ook bereikbaar zijn voor mensen met een handicap. Dat betekent dat iedereen mee kan doen. En we zien graag meer actie en meer creativiteit, zodat kinderen kunnen ontdekken, klimmen en bewegen. Samen met hun ouders opa's, oma's en grote broer en zus of verzorgers. Om de wethouder aan te moedigen willen we vragen om een stap verder te zetten en te kijken naar wat hij ook van het Rijswijks karakter en andersoortig spelen nog meer in het voorstel kan verwerken. De kinderrechtenambassadeurs geven de gemeente en de raad mooie inzichten mee, met concrete ideeën over spelen, buitenruimte en afval. Zij houden ons scherp en het wekt hun interesse.

We vragen het college om zo snel mogelijk te kijken of ook jongeren hier nog meer in betrokken kunnen worden. Bijvoorbeeld door te starten met een pilot en te kijken of dat structureel kan worden, zodat ook de jongeren tussen 12 en 25 betrokken blijven. Kunt u dit ook toezeggen? Economie. Ondernemers en creatieve bedrijven verdienen en krijgen ruimte van nieuwe bedrijven in Rijswijk tot de beweging op de Plaspoelpolder, ondernemers laten zien dat het kan in Rijswijk. Ze zoeken elkaar op, komen met nieuwe ideeën en zetten zich in voor hun omgeving. Wij vinden het belangrijk dat de gemeente inzet op goed contact. Kan de wethouder aangeven waar hij in de komende periode op in gaat zetten en hoe hij innovatieve bedrijven gaat laten merken welke ruimte er is in Rijswijk? Er wordt geïnvesteerd in ons vastgoed zien we terug. Zoals het zwembad De Schilp.

5.c.10 Motie Regie op Grond- & Vastgoed Mevrouw Woudstra: Het langetermijninvesteringsplan helpt ons als raad om vooruit te kijken, maar de gemeente heeft zelf niet veel grond of vastgoed in bezit. D66 Rijswijk vindt het belangrijk dat de raad aangeeft hoe we strategisch omgaan met de grond en het vastgoed dat we hebben. Die we aankopen en die we verkopen. We vragen met de motie Regie op Grond- en Vastgoedbeleid het college om een kader op te stellen en aan de raad voor te leggen, om te zorgen voor richting en zorgvuldigheid over onze eigen grond en vastgoed. Samen in Rijswijk. In Rijswijk woon je niet alleen. We staan voor een benaderbare en aanspreekbare overheid met de voeten op de grond.

Pagina 13 van 76

Concept verslag Raadsvergadering 11 november 2025

5.c.11 Motie Digitaal Rijswijk Mevrouw Woudstra: Een digitale toekomst staat vast. En de techniek vraagt ook om het regelen van voorwaarden over het gebruik en de keuzes hoe we verstandig met de techniek omgaan. Daarom dienen we de motie Naar een veilig en onafhankelijk digitaal Rijswijk in, samen met het CDA. Zodat gebruik van AI met de juiste kennis gebeurt, data en informatie van de gemeente veilig zijn en zo veel mogelijk in eigen beheer. De waardering voor de medewerkers bij de balie is hoog. Het contactcentrum staat mensen binnen 2 minuten te woord en een nieuwe website is duidelijker en er komt meer actie voor toegankelijke websites. Maar we horen ook dat het beantwoorden van meldingen en vragen van de BuitenBeter-app tot de e-mails aan het info Rijswijkadres niet goed terechtkomen en mensen hun vragen niet beantwoord krijgen. Welke mogelijkheden ziet de wethouder om de reacties naar inwoners weer waterproof te maken? En dat ze zorgen dat het beantwoorden bij de medewerkers ook tot energie en oplossingen leidt. De voorzitter: Mevrouw Woudstra, u heeft nog 1 minuut.

5.c.12 Motie Weten waar je voor betaalt, duidelijk over heffingen en leges Mevrouw Woudstra: Dank. Als het gaat om begrijpelijke communicatie vinden wij ook beeld belangrijk. Het Hoogheemraadschap van Delfland merkte dit ook op. En zij hebben mooie uitleg bij hun informatie over wat zij met het geld doen. We dienen de motie Weten waar je voor betaalt, heffingen en leges in, met eenzelfde verzoek.

Amendement Ruimere mogelijkheid voor kosteloze huwelijken Mevrouw Woudstra: En tot slot, samen betekent ook voor elkaar kunnen kiezen zonder geldzorgen. Met een grote stad en dure uitgaven is het al lastig genoeg. Daarom hebben we een amendement, samen met ChristenUnie en PG&R, om trouwen en partnerschap kosteloos ook te kunnen blijven doen in een groeiende stad. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra. Dan geef ik graag nu het woord aan de heer Loof, fractievoorzitter van de Rijswijkse VVD. Mijnheer Loof, u heeft 8 minuten spreektijd. De heer Loof: Voorzitter, gezonde groei, met dit motto startte dit college in 2022. Die gezonde groei is op meerdere terreinen geleverd. Onder de grote financiële druk van het ravijnjaar zijn scherpe keuzes gemaakt. Een paar in het oog springende voorbeelden. Er is gesneden in onnodige uitgaven, in plaats van dat direct naar belasting is gegrepen. Er wordt kritisch gekeken naar de hoeveelheid ambtenaren en inhuur. Rijswijk bouwt betaalbare huizen voor nu en in de toekomst. Er is geld vrijgemaakt voor groen en wegenonderhoud. Onze lokale economie is versterkt met de Plaspoelpolder, als voorbeeld van een succesvol industrieterrein in de regio. Ook recent is geleverd. Nadat ik in juli stilstond bij de wachtrijen in de Wmo. Het is fijn dat het college ons heeft laten weten dat deze fors zijn teruggedrongen. Onze complimenten.

Dit zijn maar enkele voorbeelden van hoe dit college heeft doorgepakt en keuzes heeft durven maken op thema's die voor de Rijswijkse VVD belangrijk zijn. Gezonde groei is mogelijk en het wordt mogelijk gemaakt in Rijswijk. Deze voorliggende begroting bouwt voort op belangrijke thema 's, met aandacht voor wonen, economie, veiligheid, sport en bereikbaarheid. Ook onze eigen fractie heeft niet stilgezeten. De afgelopen jaren hebben amendementen van de Rijswijkse VVD ervoor gezorgd dat de afvalstoffenheffing minder hard steeg. Het is de Rijswijkse VVD daarom niet onopgemerkt gebleven dat de afvalstoffenheffing met 4 procent zal dalen. We staan nog steeds in de top drie van gemeenten met laagste woonlasten in de regio. De financiën laten na enkele spannende jaren betere cijfers zien en zijn mede dankzij de wethouder financiën steeds beter op orde. Dat smaakt naar meer, want lage lasten brengt rust in de portemonnee van de Rijswijkers. Voorzitter, de Rijswijkse VVD maakt zich echter ook zorgen. Mijn fractie bespeurt namelijk van tijd tot tijd een gebrek aan geloof in de kracht van het individu en van Pagina 14 van 76

Concept verslag Raadsvergadering 11 november 2025

de samenleving, zowel binnen als buiten het Huis van de stad. Voor elk klein en vermeend probleem lijkt de blik door menig Rijswijker direct te worden gericht op ons Huis, het Huis van de stad. De gemeente lost dit wel op en zo niet, dan zou dat wel moeten. Ook wanneer de gemeente ergens niet over gaat. En kunnen we dit verklaren? De Rijswijkse VVD heeft wel een vermoeden. De gemeentelijke bureaucratie is te veel toegenomen. We willen alles en we willen het nu. Tijd voor een stap terug en de stad weer lucht geven. Dat betekent minder regels en een efficiënte en moderne gemeente, waar de dienstverlening op orde is, met gezond financieel beleid en een focus op kerntaken. Zoals ik afgelopen juli zei: veiligheid, een schone openbare ruimte met groen, bereikbare en verkeersveilige wegen en wijken, voldoende voorzieningen en oog voor elkaar. En als Rijswijkers de gemeente echt nodig hebben, dan moeten ze het Huis van de stad binnen kunnen lopen. Deze liberale belofte is er ook na de zomer. Ruimte geven waar mogelijk en bijsturen waar nodig. In ons Rijswijk kan iedereen die deze kansen wil pakken, meedoen. Daarvoor is in de eerste plaats een woning cruciaal. De Rijswijkse VVD is trots dat we als stad goed op weg zijn met het bouwen van woningen. Een woning biedt ten slotte kansen en onafhankelijkheid om zelf wat van het leven te maken.

Meedoen betekent ook dat we maatregelen nemen om Rijswijkers aan het werk te krijgen, te laten participeren en te laten integreren. Door onderwijs en cultuur te stimuleren en gericht in de Rijswijkse wijken aan de slag te gaan, laten we iedereen meedoen. En liberaal laat tenslotte niemand achter.

5.c.13 Motie Vrijwillige activiteiten ambtenaren en politici Rijswijk De heer Loof: Wij willen met onze motie alvast een voorzet doen om de afstand tussen uitvoering en Rijswijkers die echt hulp nodig hebben te verkleinen. In de motie wordt opgeroepen ambtenaren te stimuleren en ruimte te geven om vrijwillige activiteiten op te pakken. Hierdoor kunnen waardevolle ervaringen en inzichten worden opgedaan, wat het beleid weer kan verbeteren. Voorzitter, een schone en veilige stad is in het belang van ons allemaal. Wanneer de basis niet op orde is, raakt dat de hele stad. Terwijl er zoveel is om trots op te zijn. Onze lokale economie floreert in onze straten en op onze bedrijventerreinen. Rijswijk levert werkgelegenheid, kansen en ruimte voor ondernemers en het mkb. De gemeente moet die groei mogelijk maken en niet in de weg zitten. Daarom is het van belang dat wij de juiste omstandigheden creëren. Dat gaat hand in hand met het veilig houden van de straten en met het aanpakken van criminaliteit, ondermijning en overlast, met meer zichtbare en stevige handhaving. Laten we daarbij niet vergeten om ook hard op te treden tegen verloedering. Mijn fractie illustreert dat ditmaal aan de hand van fietswrakken. Rijswijk staat er nog te vol mee. Handhaving is een kerntaak, net als de openbare ruimte netjes en schoonhouden.

Mijn fractie wil van het college horen hoe we de rotzooi in Rijswijk van straat krijgen. Zwerfafval, fietswrakken, vuilnis naast containers. We zien gelukkig veel Rijswijker die zelf de handschoen oppakken en rotzooi opruimen in de straten. Het mag echter niet zo zijn dat Rijswijkers het werk moeten doen waar de gemeente steken laat vallen. Hoe kijkt het college hiernaar en doen we genoeg? Voorzitter, ik wil tot slot stilstaan bij de bereikbaarheid van Rijswijk. Het gaat hiermee de verkeerde kant op. Voor de bereikbaarheid is samenwerking in Haaglanden cruciaal, vooral met Den Haag. Ik moet echter uit de feiten opmaken dat de gemeente Den Haag en het college daar onze visie van samenwerking niet lijkt te delen en de oogkleppen opgaan zodra de gemeentegrenzen beginnen. Het begint schadelijk te worden voor Rijswijk. De Prinses Beatrixlaan wordt door Den Haag nog steeds gezien als een soort lokale weg. Terwijl dat een van hun belangrijkste ingangswegen is. Die tunnel kan er komen, maar men moet het wel willen. De Vlietlijn wordt opgedrongen aan Rijswijk, terwijl nut, noodzaak en haalbaarheid niet of nog niet zijn aangetoond. Alle in- en uitvalswegen rondom Rijswijk worden afgeknepen, versmald of gesloten, waardoor het verkeer de Rijswijkse wegen op wordt gedwongen. De Rotterdamsebaan wordt nog steeds niet optimaal benut.