Concept verslag raad 21 februari 2023

Het heet met amendement gezondheid en duurzaamheid voorop. Hierdoor wordt naar buiten toe nog duidelijker dat Rijswijk het liefst inzet op bedrijven die bijdragen aan de gezondheid van onze innemer, inwoners, werknemers en werkgevers. Met bedrijven die duurzaamheidsdoelen onderschrijven en helpen zorgen voor schone lucht, bodem en gezondheid van hun medewerkers. Ondernemers die stappen zetten naar de toekomst verdienen wat ons betreft die concrete ondersteuning om te helpen voor die inclusieve toekomst. Duurzame ondernemingen zijn vaak pioniers. Dat past bij de stappen die Rijswijk wil zetten voor gezonde groei en werkgelegenheid en die focus helpt om dat ook te zorgen dat die bedrijven zich hier thuis voelen. We willen daar graag extra aandacht voor, met de opmerking erbij dat het niet betekent dat we bedrijven uitsluiten, verbieden of verplaatsen, maar juist om extra stimulans en richting en focus te geven. We dienen het amendement in samen met GroenLinks, de ChristenUnie en de PvdA. Met als overweging, en excuus, daar komt weer zo’n tekst, redelijk technisch stuk. Bij pagina 8 en 10 het volgende tekstvoorstel toe te voegen: aan het kopje Ruimte bieden aan bedrijven en ondernemers, de voorkeur bij de ontwikkellocaties en het vestigen en uitbreiden van bedrijven gaat uit naar bedrijven die het welzijn van inwoners en medewerkers en de inzet op

duurzaamheid in de bedrijfsstrategie en doelstellingen hebben staan. De gemeente zet zich actief in om bedrijven die het leefklimaat in Rijswijk en de gezondheid van Rijswijkers verbeteren aan te trekken, om zo de gezonde groei van Rijswijk mogelijk te maken. De gemeente stimuleert bestaande bedrijven en bedrijven die zich nieuw vestigen om in te zetten op een gezonde, duurzame bedrijfsvoering, waaronder ook slimme mobiliteit voor woon- en werkverkeer, het eigen wagenpark en bevoorrading. Onder de pagina 8 het puntje toe te voegen: het bieden van ondersteuning bij het inzetten op duurzame mobiliteit door bijvoorbeeld mee te denken over schone vervoersoplossing, de bereikbaarheid van de bedrijfslocaties en de aanwezige faciliteiten. En op pagina 10: Rijswijk maakt duidelijk dat duurzaamheid, innovatie en gezonde leef- en werkomgeving vooropstaan. Dat was mijn bijdrage. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra. En goed dat u ook echt rekening houdt met de luisteraars en kijkers thuis. Dan geef ik het woord aan mijnheer Van Enk van het CDA. De heer Van Enk (CDA): Voorzitter, ik zal het wat korter houden. We hadden in het forum als CDA al een beetje de zorg uitgesproken dat we niet moeten denken als gemeentebestuur dat we met hele mooie teksten in een beleidsnota ook de wereld om ons heen meteen veranderen. En de wethouder is daar goed op ingegaan.

Die heeft vol vuur betoogd dat er ook echt maatregelen hier uit deze beleidsnota zullen voortvloeien die de gewenste doelen ook zeker zullen versterken. De nota is nog aangevuld met een aanvullende memo met wat instrumenten die de gemeente heeft op dit vlak, en ik heb in het forum al gezegd dat het CDA ook voor deze beleidsnota zal stemmen. De analyse die eronder ligt is ook buitengewoon interessant. En nu liggen er twee amendementen, ook met behoorlijk wat tekst hè, waardoor je denkt: ja, hoe meer tekst, hoe gezonder en gelukkig onze wereld om ons heen gaat worden. Maar ook daar zou ik de wethouder willen vragen: denkt u daar concreet ook iets mee te kunnen? Dus ja, excuus voorzitter, maar ik zou ook een reactie van de wethouder en van het college willen horen op de amendementen. Eén punt als het om opleiding gaat, het ene amendement. Het is helder, dat blijkt ook uit allerlei andere cijfers dat voor schoolverlaters er heel weinig werkeloosheid, werkgelegenheid is. En dat voor mensen die een mbo hebben afgemaakt, dat daar enorm veel werkgelegenheid voor is. Dus als we daar als gemeente Rijswijk iets aan kunnen doen om kinderen aan te sporen hun mbo-opleiding ook echt af te maken, of dat nou net over de grens in Den Haag is of in Rijswijk en wat, dan zou dat prima zijn.

Maar ik hoor graag naar reële kansen, acties, die we als gemeente ook kunnen verrichten op dit vlak, naast de mooie verhalen die we hier vanavond wisselen. Dank u. De voorzitter: Ja, dank u wel, mijnheer Van Enk en terecht dat u ook vraagt: ik wil ook weten wat de reactie van het college is op de twee amendementen zodat u dat ook in uw afwegingen mee kunt nemen. Ik wil het woord geven aan de heer Van ’t Eind van GroenLinks. De heer Van ’t Eind (GroenLinks): Ja, dank u wel, voorzitter. Ik zal het kort houden. Voor GroenLinks is het belangrijk, en dat dat doen we ook in het coalitieakkoord dat we met elkaar werken aan een toekomstbestendige stad. Dat gaat over klimaatbestendigheid, dat gaat over onze energietransitie, en dat gaat ook over een lokale economie die past bij zo'n duurzame samenleving. En zo'n duurzame samenleving, dat gaat over zowel maatschappelijke als milieuaspecten en dat gaat over dat we de behoefte van vandaag tegemoetkomen zonder dat we dat doen, zonder dat dat ten koste gaat van de toekomstige generaties. Wij hebben deze visie ook met veel belangstelling gelezen daarom, en we zien veel aanknopingspunten in deze visie die daarop ingaan.

Toch vonden wij dat op een aantal punten dat aangescherpt zou moeten worden en daarom hebben wij ook samen met onder andere D66, nou de collega van D66 heeft het amendement al toegelicht, het amendement ingediend om als het gaat om welzijn en als het gaat om duurzaamheid de teksten op een aantal punten aan te scherpen. Daarnaast, om op het tweede amendement in te gaan alvast, op verzoek van u, voorzitter, wij zien als GroenLinks ook het belang voor voldoende inzet op voldoende plekken voor praktische geschoolden, voldoende werk voor praktisch geschoolden in deze stad en ook voldoende opleidingsplekken. En wij zullen het tweede amendement daarom ook steunen. Dank u wel, voorzitter.

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van ’t Eind. Dan geef ik het woord aan de heer Van der Veer van de Partij van de Arbeid. De heer Van der Veer (PvdA): Dank u wel, voorzitter. Er is al veel gezegd in het forum en we zijn blij met de uitgangspunten waar het college aan heeft gewerkt. De uitgangspunten om duidelijk te maken dat Rijswijk een regionale benadering heeft gekozen waarin Rijswijk vooral het groene economische hart van de regio is. Wij zijn blij dus met deze uitgangspunten en die visie. Wel blijven wij nog steeds aandacht vragen voor de laagdrempelige arbeid. Die kunnen wij, dat is een groep inwoners die nog weleens vergeten wordt in dit soort plannen en niet altijd past bij de praktisch geschoolden die wij hebben aangegeven in het amendement. Ook het Rijswijks Werkcentrum zouden wij graag zien als een belangrijke partner in deze economische visie omdat juist zij deze groep van laagdrempelige arbeid en de inwoners die daarop aangewezen zijn kunnen helpen en versterken. Nou, de ontwikkelingen van deze visie vragen om een goede, duurzame aanpak, en ten behoeve van onze inwoners, bedrijven en de stad. Ook dat hebben wij wat aangescherpt in het amendement of de aanpassing op het voorstel, samen met de partijen die collega Woudstra heeft benoemd. Even kijken.

Wij wensen vooral de wethouder en het college veel succes met de uitwerking van al deze plannen vanuit deze visie, en wij kunnen dit voorstel van harte steunen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Veer. Dan geef ik het woord aan de heer Oelen van de VVD. De heer Oelen (VVD): Ja, dank u wel. Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, we praten al sinds 2020 over eigenlijk deze visie. De voorloper daarvan, de economische strategie, daar hebben we toen met de raad al over gesproken en ook de hoofdlijnen zoals die toen zijn geformuleerd, die komen nu weer terug. Nou, de wethouder heeft uitgelegd dat als gevolg van corona de aandacht vanuit de gemeente, vanuit de afdeling economie, naar andere onderwerpen uit is gegaan. Maar gelukkig hebben we hier nu een visie liggen waar we in de komende jaren op kunnen bouwen. En het is, vindt de VVD Rijswijk, een mooie visie, en zoals ik in het forum ook heb gezegd maar hier toch graag wil herhalen, echt ook een goed geschreven stuk, waarvoor ook mijn complimenten aan het college en vooral ook het ambtelijk apparaat. Het is wel een soort van polestar. Het is een stip op de horizon waar we naartoe gaan werken in de komende jaren.

En wat dus ook nadere concretisering en verdieping gaat behoeven, vandaar dat er wordt voorzien in een heel aantal plannen wat in de komende periode door het college verder ontwikkeld zal worden en aan de raad gestuurd gaat worden. En die plannen, die geven dan ook een verdieping op die beoogde resultaten in 2030. Want zoals ik ook in het forum heb gezegd: die resultaten zoals die nu zijn geformuleerd, die zijn nogal kwalitatief van aard, en het is weinig meetbaar om daar dan van te kunnen zeggen: hebben we het nou goed gedaan in de afgelopen periode of, ja, of niet? En in het forum heeft de wethouder ook de toezegging gedaan, en daar ben ik zeer blij mee, dat hij ook per plan een soort van score kan geven, waar draagt dit toe bij aan de realisatie van die doelen die we beogen in 2030? Dat is dus daarmee voor ons goed genoeg en ook een zorg weggelegd waarmee wat ons betreft ook de visie zoals die ligt akkoord zal zijn. Er zijn twee amendementen. Nou, het eerste amendement hebben wij op meegetekend dus dat, daar kan ik kort over zijn, daar zullen we natuurlijk voor stemmen. Het tweede amendement over duurzaamheid en welzijn voorop in Rijswijk, daar zal de VVD Rijswijk niet op voor stemmen. We vinden het een weinig inclusief amendement, een weinig inclusief signaal om een tekst als deze in een economische visie op te nemen.

Je zegt feitelijk tegen bedrijven: ja, we vinden eigenlijk dat jullie onder de maat zijn, en de vraag is maar of je wel in Rijswijk thuishoort. En het is ook geen goed signaal aan bedrijven die hier misschien nog wel niet aan voldoen. De voorzitter: Mijnheer Oelen, ik zie dat mijnheer Van ’t Eind u wil interrumperen. De heer Oelen (VVD): Ja, dat mag alleen niet in de eerste termijn dus. De voorzitter: O, oké.

De heer Oelen: En ook dus een, daarmee hebben we wel een tweede termijn te pakken, voorzitter, maar dat zij dan maar zo. En we vinden het dus ook, we vinden het ook niet het beste signaal wat je aan ondernemers afgeeft die zich potentieel wel in Rijswijk willen vestigen. En ik weet ook niet helemaal zeker of wij nou … Natuurlijk moet je kritisch zijn op wat je naar binnen wil halen, maar of je al te selectief moet zijn, dat vraag ik me af. Maar ik wil ook heel graag van de wethouder weten hoe hij dit amendement waardeert en of hij, als dit amendement wordt overgenomen, ook potentieel risico's ziet voor de economische slagkracht van de gemeente Rijswijk. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank, mijnheer Oelen, voor uw bijdrage in eerste termijn. Dan geef ik het woord aan de heer Braam van Beter Voor Rijswijk. De heer Braam (Beter voor Rijswijk): Dank u wel, voorzitter. Uitgebreid gesproken in het forum dus ik zal dat proberen beperkt te houden in deze vergadering. Ik zie de voorliggende economische visie een beetje als een, laat ik het even beetje familiair benaderen, een gezinnetje met een paar kinderen waar we heel graag willen dat de kinderen op een bepaald niveau uiteindelijk de markt ingaan. En natuurlijk willen we allemaal hebben dat onze kinderen het beter doen dan jij en ik zelf. Dus vooral niet naar het mbo, vooral hbo en universiteit die liggen in het verschiet.

Maar ja, op moment als ze wat underperformen, om maar een heel populair Engels woord te gebruiken, dus als het net even niet gaat, ja, dan zullen ze toch op een gegeven moment met wat minder kwaliteiten de markt ingaan. Nou, en daar zijn de handjes, daar zijn de handjes. En zoals ik in het forum al feitelijk aangaf, die ontbreken in dit stuk. Het is dus net even als dus wat ik al zei, de ouders die, ja, toch vergeten van dat ook de kinderen die eventueel de handjes, met de handjes de markt ingaan, dat het weleens heel erg belangrijk zou kunnen zijn. Nou, voor de economische visie tot 2030 welteverstaan is het zeer belangrijk dat de handjes die ook beschikbaar zijn onder andere in onze database van bijstandsgerechtigden, dat daarnaar gekeken wordt in hoeverre die op termijn, wellicht met wat extra training, voor de markt beschikbaar zijn om de gaten op te vullen die er nu al zijn. En dat mis ik natuurlijk in deze economische visie, en daarmee is de motie die samen met D66 en andere partijen hebben opgesteld een prima motie om dus die economische visie van Rijswijk te versterken. Dat is één. Dan twee, en dan ga ik gelijk maar in op het tweede amendement. Nou, dat zien we als Beter Voor Rijswijk niet zitten, en dat heeft onder andere als reden dat er een behoorlijke vorm van discriminatie in zit.

Het gaat overigens om een economische visie tot 2030 en dan vervolgens alles wat enigszins gas uitstoot, om dat maar een schop onder de kont te geven, om het heel populair uit te drukken, daar is Beter Voor Rijswijk niet van. Richting 2050 zijn we driftig bezig om veranderingen toe te passen, met name aan de kant van duurzaamheid bedoel ik dan nadrukkelijk, en dan gaat het veel te ver om dus nu al te zeggen, en dat sluit een beetje aan bij wat de heer Oelen ook net aangaf, om dan een schop onder de hol te verkopen aan bedrijven die het net even anders doen. Dus ik zou eigenlijk zeggen: oude stijl doen. Nou, oude stijl is ook goed, en zeker tot 2030 heel erg goed. Laten we dat vooral zo houden, en bedrijven die het al kunnen in de sfeer van duurzaamheid, prima, maar het kan niet zo zijn dat we een directe voorkeur gaan uitspreken voor bedrijven die dan duurzamer zijn dan andere bedrijven. Dat vind ik gewoon puur een vorm van discriminatie die onwenselijk is in deze economische visie en onbegrijpelijk dat een deel van de raad daar nu al mee instemt. Voorzitter, daar wil ik graag bij laten en ik wacht verder de beantwoording van het college, van de wethouder af. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Braam, voor uw bijdrage. Dan geef ik het woord aan mevrouw Koegler van Rijswijks Belang. Mevrouw Koegler Böhm (Rijswijks Belang): Dank u wel, voorzitter.

Ja, in het forum hebben we al aangegeven het een goed voorstel te vinden. En economische ontwikkelingen zijn natuurlijk niet voor 100 procent beïnvloedbaar met gemeentelijk beleid, wat dat betreft deel ik de meningen van de heer Van Enk van het CDA. Maar het is een prima visie die voorligt. Ja, in de praktijk zou moeten uitwijzen wat voor effect het sorteert. Wel blijven we aandacht vragen voor de bereikbaarheid; is in het forum ook al heel even over gegaan dat onze bereikbaarheid fantastisch is. Nou, er gaan zeker dingen goed. Maar we willen toch ook aandacht blijven vragen

voor de winkelcentra en de kantoren die ook nog in de stad liggen, en niet alleen maar naast de snelweg. En het geldt eigenlijk voor meerdere domeinen, maar ook hier, en dat zal ongetwijfeld bij de mobiliteitsvisie weer terugkomen. Maar we vragen de wethouder hier toch ook nog aandacht voor te hebben en niet zijn ogen te sluiten. Het amendement wat wij mede hebben ingediend over de praktische geschoolden, ja, dat steunen wij natuurlijk, hè. Er is een steeds groter tekort aan mensen die met hun handen kunnen werken. Het lijkt me heel goed dat we daar extra aandacht voor vragen. Het tweede amendement kunnen wij niet steunen, alhoewel duurzaamheid en welzijn natuurlijk een belangrijk thema zijn, vinden wij niet dat we daar de deur extra voor open moeten zetten en voor andere ondernemers niet, wat ons betreft is dat voorkeursbehandeling en willen wij ondernemers gewoon gelijk behandelen. Dus dat zullen wij niet steunen. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Koegler. Dan geef ik het woord aan mijnheer Van Dam van Wij. Rijswijk. De heer Van Dam (Wij.Rijswijk): Ja, dank voorzitter. De economische visie die begint met de volgende zin: de voorliggende economische visie geeft aan hoe we tot 2030 vormgeven aan de Rijswijkse economie. En ik vraag me eigenlijk af of deze visie dat dan doet.

En toen ik het amendement, of nou, het amendement, toen ik het voorstel voor het eerst las dacht ik eigenlijk: nou, geen slecht verhaal. Want alles wat je erin zou willen hebben, wordt benoemd. Innovatie, communicatie, werkgelegenheid, het mkb, ondernemersklimaat, het vestigingsklimaat, en ik kan nog wel even doorgaan. Er worden in het beleidsstuk in totaal 36 uitvoeringsrichtingen beschreven. Maar na het lezen van al die 36 doelstellingen zit ik nog steeds met de vraag wat Rijswijk dan precies wilt gaan doen. Neem nu de doelstelling versterken positie Rijswijkse bedrijfsleven in regionale netwerken, en tussen haakjes innovatie, kennis, afzetmarkt en arbeid. Mij rest de vraag: hoe weten we nu in 2030 of 2040 of we deze uitwerkingsrichting hebben behaald? En wanneer is dit eigenlijk een succes? Om maar even aan te haken denk ik bij ook de bijdrage van de VVD, maak het SMART, je doelen. Dat zou betekenen in dit specifieke geval dat we moeten kunnen bepalen wat de positie van het Rijswijkse bedrijfsleven op dit moment is en dat we een meetinstrument zouden moeten hebben hoe dat zich ontwikkelt de komende jaren. Dat betekent dat we een tijdspad moeten aangeven wanneer wij die positie verbeterd willen zien, en we zouden moeten aangeven wanneer we tevreden zijn met het resultaat.

En dat zie ik, en niet alleen voor dit specifieke voorbeeld, maar voor heel veel van deze 36 doelstellingen, niet terug in onze economische visie. En als ik dan kijk naar hoe het wel moet, denk ik dat we een voorbeeld kunnen nemen aan bijvoorbeeld onze buren in Den Haag. Want daar is ook een economische visie opgesteld en die is opgedeeld in drie hoofdstukken. Hoofdstuk 1 is het waarom, waarin de aanleiding wordt gegeven voor een doelstelling. Dan hoofdstuk 2 is het wat. Nou, en daar wordt de doelstelling verder uitgewerkt, en vervolgens gaan ze in hoofdstuk 3 in op het hoe. Hoe deze doelstelling uitgevoerd gaat worden. Een klein voorbeeld hiervan is hoe Den Haag omgaat met het faciliteren voor ruimte voor bedrijven. De doelstelling die wordt vermeld in de titel. Meer ruimte creëren voor bedrijven, zowel hoogwaardige kantoorlocaties als kleine bedrijfsruimtes en ruimte op bedrijventerreinen. En dit wordt opgevolgd door een analyse die aangeeft wat het huidige aanbod is en vervolgens hebben ze een onderzoek gedaan naar de behoefte voor kantoorpanden maar ook voor bedrijfsruimtes en die bedrijventerreinen, en daarna stellen ze de doelstelling dat ze op korte termijn een planvoorraad gaan creëren van 200 duizend vierkante meter, en dat ze van plan zijn om naar 2030 700 tot 800 duizend vierkante meter aan planvoorraad te hebben.

Dat wordt allemaal mooi ondersteund met de juiste data die netjes wordt weergegeven in tabellen bij diezelfde doelstelling. En nu blader ik dan door de Rijswijkse economische visie heen en dan staat er in onze visie: economisch gezien moet er ruimte zijn voor werken behouden blijven, maar op de juiste plekken kan een overschot aan kantoor vierkante meters worden getransformeerd naar iedere, naar andere functies, waaronder wonen. Dan zie ik bijvoorbeeld nergens dan wat dan het overschot is, hoeveel kantoorruimtes we hebben of wat de doelstellingen dan zijn in cijfers die we gaan willen behalen de volgende jaren. En dat is nogmaals weer één klein voorbeeld, maar die toepasbaar is op heel veel van deze doelstellingen. En als we niet weten wat we precies willen, dan denk ik ook dat het heel lastig wordt om een goede visie op te stellen. Ik mis dus in dit stuk waar we precies naar naartoe willen als Rijswijk. Elk punt wordt eigenlijk heel vaag beschreven zodat we in de toekomst altijd terug kunnen beredeneren naar een van deze 36 doelstellingen. En dat heeft dan als voordeel dat ons beleid natuurlijk nooit kan falen, maar tegelijkertijd creëren we daarmee ook

een situatie waarin we nooit kunnen winnen. En als je aan een ondernemer dit beleidsstuk geeft, dan denk ik niet dat hij weet waar hij aan toe is, en dat vind ik jammer. En als je me nu vraagt waarmee ik in de inleiding mee begon, of deze economische visie aangeeft waar we in 2030 staan als Rijswijk, dan is mijn antwoord: nee, dat geeft het niet. En dan ga ik nu reageren op de amendementen, zoals ik had gepland in mijn eerste termijn. Ik zou wel graag willen beginnen met het amendement voor goed werk voor praktisch geschoolden in Rijswijk. Nou, dat zullen wij steunen. We zien een grote groep werklozen en daaronder ook een grote groep jongeren die niet aan de bak komt. Deze jongeren die zijn praktisch geschoold. Nou goed, die industrie, dat werd ook net door mijn collega’s benoemd, die doet het eigenlijk best goed want er is een groot tekort aan. Tegelijkertijd zien we in Rijswijk dat er een tekort is juist aan deze sector, dus ik denk dat we een win-win kunnen creëren op het moment dat we deze twee samenbrengen, dus daarom zullen we het steunen. Tweede amendement dat vanavond op de agenda staat, Welzijn en duurzaamheid voorop in Rijswijk, gaan wij tegen stemmen.

Er wordt in het amendement gesteld dat Rijswijk zich niet meer moet inzetten om bedrijven aan te trekken die zich niet bezighouden met duurzaamheid of niet actief bezig zijn met duurzaamheid en niet bijdragen aan de Rijswijkse leefbaarheid. Ik kan heel veel bedrijven verzinnen op dit moment al die in de Plaspoelpolder actief zijn die aan beide zaken niet voldoen, maar wel een hele grote bijdrage geven aan de Rijswijkse economie. En ik zou het onwijs zonde vinden om die straks niet meer terug te zien in de Plaspoelpolder of ieder geval daar ons niet meer voor in te zetten, want ook die bedrijven die zijn waardevol voor onze economie in Rijswijk. En daarbij wil ik het laten voor de eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer van Dam, en dank dat u ook wel gehoor heeft gegeven aan mijn oproep om te reageren op de twee amendementen in alvast in de eerste termijn. Dan wil ik nu het woord geven aan mevrouw Harmsen van de ChristenUnie. Mevrouw Harmsen (Christen Unie): Ja, dank u wel voorzitter. Ja, mijn eerste directeur destijds nog bij chemische technologie in Amsterdam, bij een Koninklijke maatschappij, die zei: Maaike, het sociaal verslag moet wat scherper worden. En hij bedoelde daarmee wat korter. Later werkte ik bij een professor en die zei: Maaike, het verslag moet wat scherper worden, en daarmee bedoelde hij: het moet wat uitgebreider.

En ja, deze economische visie moet ook wat scherper worden, en daar bedoelen we ook wel mee deze keer wat uitgebreider. En dat komt eigenlijk door twee dingen. Door de beantwoording van de wethouder in het forum, en het coalitieakkoord. En ik ga in deze eerste termijn eigenlijk vooral eigenlijk alleen maar in op het tweede amendement. Het eerste amendement, alle partijen die het ook mede hebben ingediend en ook mee willen stemmen hebben al prachtige woorden erover gezegd, hoef ik niks over te zeggen, maar het tweede amendement over welzijn en duurzaamheid voorop in Rijswijk. En waarom zeg ik dat het voorstel moet aangescherpt worden? De eerste plaats, het coalitieakkoord wil een groen en sociaal Rijswijk. Het coalitieakkoord maakt keuzes, focust in Rijswijk, en zegt: het moet hier groener en het moet socialer. Wij moeten denken aan het welzijn van mensen. En als ik dan een economische visie lees waarin staat: we gaan de economie aanjagen met als één hoofddoel … Ik vond het juist heel helder, goede focus. Eén doel: werkgelegenheid. Dan denk ik van ja, maar dan wel groene en sociale werkgelegenheid waarin het welzijn van Rijswijk, de leefomgeving van Rijswijk en duurzaamheid vooropstaan.

Dus het past helemaal bij het coalitieakkoord, past ook bij de beantwoording van de wethouder in het forum, die bijvoorbeeld op mijn vraag betekent, ja, techniek, innovatie en energie, dat we fossiele industrie gaan ondersteunen dan wel hennepkwekerijen, de wethouder nadrukkelijk zei: nee, groene energie is de toekomst en hennepkwekerij of drugslabs, dat willen we niet in Rijswijk. Vond ik heel helder antwoord. Zoals ik al zei, dit amendement is een aanscherping, het past goed bij het eigen antwoord van de wethouder. Het past goed bij het coalitieakkoord, waar andere partijen ook aan hebben meegewerkt. Het geeft richting aan het werk wat we willen ondersteunen. Het geeft een focus aan. Want we willen werk, werk geeft zin, maar het moet wel zinvol werk zijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Harmsen. Dan geef ik het woord aan de heer El Majjaoui van de Partij voor de Gelijkheid & Rechtvaardigheid.

De heer El Majjaoui (Partij voor de Gelijkheid & Rechtvaardigheid): Ja, dank je wel voorzitter voor het woord. Nou, we hebben uitgebreid hierover gedebatteerd en mijn fractie staat hierachter. Alhoewel, over de twee amendementen. Het eerste, ja, weet je dat praktisch geschoolde. Er is hier uitgebreid over gesproken, dus als je bijvoorbeeld de tweede bladzijde leest, gericht op techniek, innovatie en energie. Tuurlijk, je hebt de ontwerpers nodig, je hebt ingenieurs nodig, maar daar aansluitend heb je ook de mensen die het echt gaan uitvoeren. Dus het ene kan niet zonder het ander. Dus wij willen wel het amendement steunen maar ja, enkel om te benadrukken dat de werkgelegenheid van belang is die bijdraagt tot het, ja, het waarmaken van deze visie. Maar wij vinden het overbodig omdat dat gewoon ruimschoots hier is vermeld. Het tweede amendement, daar gaan we niet mee. Waarom? Wat mijn voorgangers hebben aangegeven, we kunnen geen onderscheid maken tussen verschillende bedrijven die heel graag willen vestigen. En daaraan is gekoppeld de formele wetgeving die zegt, die geeft aan dat er een verplichting is qua energietransitie en dat men moet gaan verduurzamen, en dat is ook hier uitgebreid over gesproken in de visie. En nogmaals, het is een visie, het is een stip op de horizon, het is een abstracte vorm van strategie. Invulling komt met de tijd.

En wat belangrijk is, regionale samenwerking, waar ik het de vorige keer over heb gehad, op dat dat ook van belang is. Want ja, we zijn geen, nogmaals, geen eiland. We moeten toch samenwerken met omliggende regio's om tot deze doelstellingen te komen. Alleen één woordje heeft mij getriggerd, daar moest ik om lachen. Diversiteit van Rijswijkse bedrijfsleven. Ik had liever dat er ook diversiteit en inclusiviteit in genoemd wordt qua werkgelegenheid. En dat mis ik. Dat is een ander onderwerp, dat geef ik toe, alleen wil ik het wel hierbij zeggen dat dat een belangrijk, een omvangrijk onderwerp is. En vooral gelet op het laatste onderzoek van Radboud Universiteit, dat wij helaas nog achterlopen. Maar goed, dat is een onderwerp dat dan later komt in de gemeenteraad. Maar we gaan voor het voorstel instemmen en voor het amendement voor wat betreft de praktisch geschoolden gaan we ook voor stemmen, alleen het laatste gaan we tegen stemmen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel voor uw bijdrage in de eerste termijn, de heer El Majjaoui. Dan wil ik het woord geven aan de wethouder. Mag ik dat doen, mijnheer Van Dam? De heer Van Dam (Wij.Rijswijk): Ja, dat mag. De voorzitter: Nee. Aan de wethouder. Werner Van Damme. De heer Van Damme: Ja voorzitter, dank u wel. En ook aan de heer Van Dam voor zijn bijdrage in deze raadsvergadering.

En ik dank in ieder geval de raad voor de vragen, de beschouwingen en de waarderingen voor voorstel en dat zal ik zeker overbrengen. En ik proef daaruit toch wel overwegend dat we gezamenlijk gaan werken gewoon aan een gunstig vestigingsklimaat en een stevige positie in de regio, want die regionale positie is gewoon ontzettend belangrijk. Ondernemen doe je in de regio, in Nederland, en natuurlijk ook in Rijswijk, want in Rijswijk kan je goed ondernemen. We hebben ontzettend veel bedrijventerreinen die we ook gaan revitaliseren, een aantal daarvan, en dat ga ik ook inzichtelijk maken om op de vraag toch van Wij. Rijswijk in te gaan, want daar proefde ik toch de meeste vragen uit van ja, het is niet concreet. Maar een visie geeft natuurlijk ook een bepaalde richting, en ik heb ook aangegeven dat we al binnen afzienbare termijn komen met de strategie werklocaties waarin per bedrijvenlocatie inzichtelijk zal zijn van hoeveel werkgelegenheid is daar, hoeveel bedrijven zitten daar, wat voor potentie, ontwikkelpotentie heeft u nog, wat kunnen we daarmee doen? En dat is ook bedoeld dan om die propositie te maken richting andere partijen, in de regio maar ook landelijk, om dan gezamenlijk die terreinen door te ontwikkelen en die bedrijvigheid door te ontwikkelen. En ik heb de visie van Den Haag natuurlijk ook gelezen.

En ja, het was niet alleen een visie, die ging ook een stapje verder. Hier houden we het bij de visie en geven we richting aan, daar komen we later in de uitwerking op terug. Ik ga graag dan nog een keer het gesprek met u aan of het debat met u aan daarover. Want ik vind ook dat het belangrijk is dat je SMART-doelstellingen formuleert. Alhoewel je als je hebt over de economie en economische voorspelbaarheid, dat die natuurlijk altijd wel lastig is. Dat is tuurlijk wel een voorbehoud wat ik moet maken. Na de strategie werklocaties komt dus ook het horeca- en retailbeleid, waar we ook nog aandacht hebben specifiek voor onze winkelcentra. En ja, je kan dus echt supergoed ondernemen in Rijswijk. Ik zou het

ook iedereen aanraden om dat te doen. En dat heb ik op korte tijd eigenlijk als wethouder ook gezien tijdens de vele werkbezoeken die ik inmiddels heb afgelegd. Bijvoorbeeld aan Installatiewerk Zuid-Holland, een opleidingsbedrijf in de Plaspoelpolder dat zorgt voor personeel met vakmanschap voor de installatiebranche. En zo zijn er meer van dit soort bedrijven waar praktisch geschoolden terechtkunnen of kunnen worden opgeleid. En het amendement Goed werk voor praktisch geschoolden past dus goed bij Rijswijk en het voorliggende stuk. Dus het college vindt het amendement dan ook een waardevolle aanvulling op die voorliggende visie. En ik zal in mijn werkbezoeken extra aandacht geven aan het inzichtelijk maken van het werkaanbod voor praktisch geschoolden en het versterken van die verbinding tussen onderwijs en de arbeidsmarkt, en dan specifiek in de sectoren techniek en energie, en we zullen daar in de uitvoering van het programma Nieuwe energie en onderwijs Rijswijk nader over berichten, over de voortgang van dat programma. Want een aantal vragen over het werkgeversservicecenter, die hadden ook betrekking op die arbeidsmarkt en het betrekken van de mensen die nog aan het werk moeten. Maar het amendement praktisch geschoolden in Rijswijk, of Goed werk voor praktisch geschoolden in Rijswijk, dat kunnen we van harte omarmen.

En ik ken de voorzitter inmiddels dat dat dan gewoon in stemming wordt gebracht, overnemen daar doen we niet aan, dus we gaan daar mooi over stemmen. En dan kom ik bij het amendement Gezondheid en duurzaamheid voorop bij bedrijven in Rijswijk. En ik ben het echt zeer eens met die indieners dat een duurzame toekomst en het welzijn van de inwoners van Rijswijk echt belangrijk zijn. Dat is eigenlijk ook waar wij als college ons dagelijks voor inzetten. En daarbij is het echt ontegenzeggelijk ook waar dat het in belang van inwoners, werknemers en werkgevers is dat lucht, mobiliteit en leefomgeving schoner moet. En dat is een opgave die gewoon bij ons allemaal ligt. En in die zin heb ik dan ook wel begrip voor het amendement. En ik geef u nog mee dat slechts deels mogelijk is, dan sluit ik dan wel aan bij de woorden van de heer Van Enk van het CDA, dat er deels mogelijkheden zijn voor een gemeente om hierop te sturen. En dan heb ik in het forum ook al zo aangegeven. En bestemmingsplannen sluiten daarbij al vervuilende hoge milieubedrijven uit. En het valt mij overigens wel op dat bij vrijwel alle bedrijven die ik tot nu toe heb bezocht de duurzaamheidsdoelen ondersteund worden en ze er ook echt actief mee bezig zijn. En als het nodig is, helpen we als gemeente daarbij, bijvoorbeeld door het aanbieden van een duurzaamheidsscan.

En voor wat betreft duurzame mobiliteit liggen er zeker stimulering- en aanjaagkansen, zoals ik in het amendement heb gelezen. Die we nadrukkelijk verkennen samen met de bedrijven, en onder andere via de mobiliteitsvisie. Kortom, een aantal van de punten in dit amendement, het amendement Gezondheid en duurzaamheid voorop bij bedrijven in Rijswijk, is geborgd. En als college zullen we ook een neutrale houding aannemen en laten we het oordeel aan de raad op dit amendement. En ik heb volgens mij hiermee een aantal vragen, de meeste vragen hopelijk, beantwoord, en geef ik het woord aan u, voorzitter. De voorzitter: Hartelijk dank aan de heer Van Damme voor het beantwoorden van de vragen in eerste termijn. Ik kijk naar uw raad. Is er behoefte aan een tweede termijn? Eén, twee, drie personen zie ik. Ik begin bij mevrouw Woudstra van D66. Mevrouw Woudstra (D66): Dank. Aangezien er een aantal vragen zijn gesteld en ik ook wel wat wisselende reacties proef, heb ik toch behoefte om een verduidelijking te geven. Allereerst werd er gevraagd naar de lengte van de tekst. Nou is het zo dat wij tekstblokken vervangen, dus we maken, ik heb net even geteld, we voegen ongeveer zes regels aan de ongeveer twintig pagina’s toe. Ik denk dat mijnheer Van Enk met mij toch eens moet zijn dat zes regels op twintig pagina's nou toch echt nog best moet kunnen.

Dus dat even, helaas moet ik veel voorlezen omdat we tekstblokken vervangen waar stukjes in zijn vervangen, maar uiteindelijk gaat het om een paar regels. En die duurzame toekomst, ik ben heel blij dat die door veel mensen genoemd is, gezien wordt. De wethouder herhaalt hem ook, dus dat duurzaamheid en welzijn ertoe doet in Rijswijk. Nou, daar zijn we heel blij mee om te horen. Maar ook in een economische visie kunnen we keuzes maken en het gaat ons niet om het verbieden. Het gaat ons in de acties die we vragen aan het college om het helpen van bedrijven en het mogelijk maken, en daar duidelijk over uitspreken wat een visie kan doen, omdat een visie zegt waar we op inzetten zoals we ook sectoren noemen, we noemen een aantal sectoren waar we op inzetten. En als we die sectoren noemen is het ook handig om te zeggen en wat voor bedrijven passen daarbij. Niet om te zeggen dat anderen niet welkom zijn, niet om te zeggen wat het is, maar wel om onze voorkeur zoals het er

staat naar uitgaat en onze voorkeur voor de inzet vanuit gaat. Nou, dat lijkt me een alleszins beperkt amendement wat gaat over voorkeuren en extra acties voor de mensen die dat doen. Mochten mensen zeggen: ja, maar dan klopt die zin niet of dan staat het daar nog te scherp of te strak, dan wil ik graag zo om een schorsing vragen om het daar nog even over te hebben. We zijn alleszins bereid om te kijken of dat kan. En dan te kijken waar we samen uit kunnen komen, want als we allemaal zeggen dat het een belangrijk onderwerp is, dan verdient het ook die aandacht in de economische visie, en daarvoor zitten we vanavond bij elkaar. Ik wilde graag nog aansluiten bij de VVD die het had over de resultaten richting 2030. We zijn inderdaad heel blij dat de wethouder zich inzet om ook die resultaten heel scherp te maken en in dat kader ook heel blij dat de sterkte- en zwakteanalyse erbij is gevoegd. En we hopen dat we met zijn allen ook die voorkeur uit kunnen spreken waar extra aandacht aan behoeft. Want een maatschappij verandert en dan is het fijn als we als gemeente ook duidelijk zijn welke kant wij op willen veranderen, dat we maatschappelijk verantwoord blijven ondernemen. Maatschappelijk verantwoorde ondernemingen zijn ook stabieler tijdens crisissen, en investeerders waarderen dit ook, dus wij zien hiermee alle kansen voor een gezonde toekomst voor Rijswijk. Dank.

De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra. Even kijken wie … Mijnheer Van Enk van het CDA. De heer Van Enk (CDA): Dank u wel. Ik wil de wethouder danken voor zijn reactie, ook op de amendementen. Ik begrijp dat hij tegen beide amendementen geen bezwaar heeft. Wij hebben ons als CDA in dit debat wel laten overtuigen door de partijen die zich hebben uitgesproken tegen het amendement om bepaalde bedrijven te weren, dus daar zullen wij ook tegen stemmen. En het andere amendement over de werkgelegenheid zullen wij steunen. Er is nog wat gezegd over de lengte van teksten, daar is op ingegaan. Ik denk dat wat mij betreft de heer Van Dam van Wij. heel duidelijk heeft verwoord als het gaat om die discussie. Maak het SMART, geef het handen en voeten. Ik vond het een uitstekend betoog, waarin hij ook helemaal uitlegde wat mijn gevoel ook hieromtrent was. En we kunnen ons natuurlijk niet gaan vergelijken met de grote stad als het gaat om raadsvoorstellen, maar laten we het gewoon beschouwen als een aansporing om dit zo snel mogelijk concreet in te vullen met maatregelen. En dat heeft de wethouder ook beloofd dus daar zien wij naar uit. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk. Dan kijk ik naar de raad. Mevrouw Harmsen. Ja. Mevrouw Harmsen, aan u het woord. Mevrouw Harmsen (Christen Unie): Ja, dank u wel voorzitter. Nog even voor de helderheid.

Het amendement wil een aantrekkelijkheid voorstellen. Dus voor bedrijven die dus in die drie sectoren zijn, techniek, innovatie, energie, maar daarin wel binnen het kader van wat in het coalitieakkoord wordt geschetst aan een groene leefbare stad waar het welzijn van de bewoners vooropstaat. En die aantrekkelijkheid, dat is een belangrijk punt. We willen als stad aantrekkelijk zijn voor bepaalde bedrijven. Is dat vreemd om dat te vragen, om te zeggen: wij willen als Rijswijk, hebben een bepaalde kleur in de regio. En die gaat dus over techniek, innovatie en energie, maar wel binnen de kaders die goed zijn voor Rijswijk. Wij zijn een drukke stad, dichtbevolkt, we willen het beste met onze inwoners. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Harmsen. Mijnheer Van ‘t Eind van GroenLinks. De heer Van ’t Eind (GroenLinks): Ja, dank u wel voorzitter. Ja, inmiddels kan ik ook wat korter zijn. Ik had eigenlijk een interruptie, die mocht niet, maar … En ik sloeg vooral aan op het punt van inclusie en dat het geen inclusief amendement zou zijn of dat het zou discrimineren. Volgens ons is dit een visie en in een visie zet je: waar wil je met elkaar naartoe? En wat ons betreft als je richting 2050 een duurzame samenleving wil zijn, dan moet je daar nu mee beginnen, moet je daar nu op inzetten, en dat beoogt dit amendement op het gebied van duurzaamheid en op het gebied van welzijn.

En verder sluit ik mij aan bij het betoog van mevrouw Woudstra en het betoog van mevrouw Harmsen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van ’t Eind. Als laatste mijnheer Van Dam van Wij. Rijswijk.

De heer Van Dam (Wij.Rijswijk): Ja, ik had mijn tweede termijn eigenlijk in de eerste termijn al gedaan maar ik dacht, ik wil toch even ingaan op het amendement waarvan wij hebben gezegd: we gaan het niet steunen, om daar een verdere toelichting aan te geven. Want ik snap heel goed dat duurzaamheid ontzettend belangrijk is en welzijn ook ontzettend belangrijk is. Alleen als we het over economie hebben en over bedrijven zijn er tal van bedrijven die zeg maar niet met die onderwerpen, niets met die onderwerpen te maken hebben, en alleen in de Plaspoelpolder zien we daar al verschillende voorbeelden van terug. Ik kan me herinneren dat we in een vorige periode naar een raadsuitje zijn gegaan naar … De voorzitter: Mijnheer Van Dam, uw uitspraken, ik zie dat mevrouw Woudstra u wil interrumperen daarna mevrouw Harmsen. Mevrouw Woudstra (D66): Ja, niet om het raadsuitje en de mooie dingen die we daar hebben gezien tegen te spreken, maar even dan toch over waar het amendement over gaat. Elk bedrijf kan in zijn voorwaarden iets zeggen over hoe die zich inzet voor de maatschappij, dus in zijn visie en waar die voor staat. Dus het gaat zeker niet, dit amendement, over bedrijven die alleen op het terrein van duurzaamheid werken. Het gaat over elk bedrijf, van supermarkt tot winkelier tot een andere, en hoe die met zijn omgeving omgaat.

En om te zeggen: daar zet de gemeente zich extra voor in, dat daar, die bedrijven extra worden ondersteund. Alle andere zijn ook welkom, maar in de visie zeggen we: bedrijven die in hun voorwaarden, in hun strategie zich rekening houden met hun omgeving, daar doen wij een extra stapje voor. En dat is alles. De voorzitter: Dank u wel. Ja, dank u wel. Dan geef ik het woord aan mevrouw Harmsen. Of wilt u … Mevrouw Harmsen (Christen Unie): Nee, mevrouw Woudstra heeft alles al keurig gezegd. De voorzitter: Mijnheer Van Dam, wilt u uw tweede termijn vervolgen? De heer Van Dam (Wij.Rijswijk): Zeker. Ja, en dat is precies ook mijn punt. Kijk, we hebben bedrijven hier in de Plaspoelpolder, tot voor kort zat er één van de grootste stentenbouwers van Europa. Die is volgens mij nu weg als ik het goed heb. Maar dat zijn bedrijven die in hun uitgangspunten niet direct iets te maken hebben met welzaamheid of duurzaamheid, maar wel ontzettend belangrijk zijn voor onze bedrijventerreinen. Hetzelfde geldt voor … Als ik heel even nog mijn termijn mag afmaken, dan kan ik daarna reageren op uw vraag. We hebben Redhead Technology in de Plaspoelpolder, is ook een voorbeeld van een heel groot bedrijf dat niet in zijn uitgangspunten per direct iets met duurzaamheid of maatschappelijke betrokkenheid doet.

Maar ik, en wij van Wij., vinden dat ook in Rijswijk ruimte moet zijn voor die bedrijven en dat we die ook actief zouden moeten benaderen om deel te nemen in onze Plaspoelpolder of andere bedrijventerreinen. De voorzitter: Ik wil mevrouw Harmsen, die wil interrumperen. Mevrouw Harmsen (Christen Unie): Ja, ja. En ik zal het in de geest van mevrouw Woudstra doen. Al de bedrijven die u noemt kunnen perfect binnen de visie passen, namelijk dat ze hun werk doen met duurzaamheid in het oog, met het welzijn van hun werknemers en Rijswijkers in het oog. Er is ook een prachtige stokbroodbakker bijvoorbeeld in de Plaspoelpolder, Michel. Die is net weer weg? Ach. Jammer. Maar goed. Was de energierekening te hoog? Ik hoor net dat hij weg is. Dat is mijn lievelingsbakker geweest. Goed. En van mijn buurman. Maar aan alle voorbeelden die u noemt, het is dus niet dat een bedrijf per se duurzame producten an sich maakt, zonnepanelenbedrijven, maar dat het een bedrijf is dat duurzaamheid, rekening houdt in zijn bedrijfsvoering, en welzijn ook. En daarom zijn hennepkwekerijen bijvoorbeeld of drugslabs daarvan uit besloten. Dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Harmsen. Volgens mij was dit bijna een derde termijn maar … Ik … Ja. Mijnheer Van ’t Eind wilde ook interrumperen. Een interruptie is eigenlijk een hele korte vraag. Dat wil ik u vragen. De heer Van ’t Eind (GroenLinks): Nee. Nou ja, mevrouw Harmsen heeft al een heel aantal dingen gezegd dus daar sluit ik me verder bij aan. Dus ik kan het kort houden. De voorzitter: Dan mijnheer Van Dam, wilt u afsluitende woorden in uw tweede termijn … De heer Van Dam (Wij.Rijswijk): Ja, ik ga het proberen, kijken of ze ook echt afsluitend zijn of dat er weer een paar handen omhooggaan. Nee, ik denk dat het, als ik het amendement lees, en ik denk, want er werd een vraag gesteld van kunnen we niet een klein ding aanpassen zodat we mee kunnen stemmen? Maar spreekt het echt iets uit waarvan je die bedrijven die ik net opnoemde zou afschrikken naar mijn opinie. En dat is denk ik nooit de bedoeling, dus daarom zullen we niet meestemmen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Ik heb geen vragen gehoord in het tweede termijn aan de wethouder. Dus ik stel voor dat wij tot stemming overgaan. En dan wil ik als eerste het amendement Goed werk voor praktisch geschoolden in Rijswijk in stemming laten brengen. De stemming is geopend, begreep ik. Met 27 stemmen voor is het amendement aangenomen, volgens mij unaniem hè? Ja.

Dan gaan we over op de stemming van het amendement Gezondheid en duurzaamheid voorop bij bedrijven in Rijswijk. Stemming is geopend. De voorzitter: 11 stemmen voor en 16 tegen. Daarmee is het amendement verworpen. Dan het raadsvoorstel zelf, het raadsvoorstel economische visie. Ik zie dat mijnheer Van ’t Eind een stemverklaring wil afleggen. De heer Van ’t Eind (GroenLinks): Als dat mag van de voorzitter. De voorzitter: Ja, dat mag. De heer Van ’t Eind (GroenLinks): Zoals in onze bijdrage al aangeven hechten wij grote waarde aan een lokale economie die past bij een duurzame samenleving. Wij hadden graag een aanscherping gezien van het voorstel op dit punt. Ondanks dat het aanscherpingsvoorstel geen meerderheid heeft gehaald zien wij in deze visie nog genoeg aanknopingspunten en wij zullen daarom instemmen met het voorstel. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van ’t Eind, voor de korte stemverklaring. Dan kunnen we overgaan tot de stemming over het raadsvoorstel economische visie. We missen één stem. Met 24 voor en 3 tegen is het raadsvoorstel aangenomen. 9.

Motie Vreemd Rijswijks Belang – Symbolische naam voor het skatepark aan de Treubstraat De voorzitter: Dan zijn we beland bij agendapunt 9. De ingediende motie vreemd aan de orde van de dag van Rijswijks Belang. En dat gaat over een symbolische naam voor het skatepark aan de Treubstraat. En daarvoor wil ik mijnheer Weterings het woord geven. De heer Weterings (Rijswijks Belang): Voorzitter, dank u wel. Een aantal van ons zullen ongetwijfeld Dries van Dijk nog wel herinneren, een elfjarige jongen die de moed had om de gemeenteraad van Rijswijk, om daar zijn grote wens te komen inspreken. Een skatepark in Rijswijk. Het was op 4 februari 2020, dus ruim drie jaar geleden. Volgens voormalig burgemeester Michel Bezuijen was Dries de jongste inspreker ooit. Hij heeft ook vanaf die periode alle participatietrajecten doorlopen en ook, ja zijn stem gegeven eraan. En uiteindelijk leek het mij leuk om hem dus, ja, de naam van de baan of het park te geven. Uiteraard is er contact gezocht met de

gemeente van of het wel haalbaar was. Uiteindelijk om een officiële straatnaam te veranderen of aan te brengen zitten heel veel haken en ogen aan. Het kan wel, maar er komt heel veel bij kijken. Maar een symbolische naam zou wel kunnen. Alleen was dan wel het verzoek van nou goed, doe dat dan middels een motie vreemd orde aan de dag, dat alle partijen er wat van kunnen vinden. Dus ik verzoek bij dezen het college het skatepark aan de Treubstraat een symbolische naam, het Dries van Dijk skatepark te geven door middel van een naambord en deze te onthullen bij de opening op 14 april aanstaande, en gaat over tot de orde van de dag. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Zijn er anderen die het woord willen voeren? Ik zie mevrouw Jansen van Wij. Rijswijk. Mevrouw Jansen-Dirkx (Wij.Rijswijk): Ja, dank u wel. Ja, Wij. vindt de motie van Rijswijks Belang een mooie beloning voor het harde werk van Dries. Een toen nog elfjarige jongen die het aandurfde om voor een grote groep volwassenen duidelijk te maken wat de jeugd van Rijswijk nodig heeft. We geven graag de boodschap mee aan de Rijswijkse kinderen en jongeren dat je dus wel degelijk invloed kan hebben over wat er in je stad gebeurt. Onze fractie heeft nog wel één vraag aan de indieners.

Is Dries zelf ook op de hoogte van deze van dit verzoek en wil hij dit ook? Want zelf als moeder van twee pubers kan ik me heel goed voorstellen dat een puber niet altijd zit te wachten op zoveel aandacht, ondanks het feit dat hij het echt verdient. We horen het graag en de motie kan op onze steun rekenen. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Jansen. Mevrouw Harmsen zag ik. Mevrouw Harmsen (Christen Unie): Mevrouw Jansen heeft al mijn vraag gesteld. De voorzitter: Dan mevrouw Woudstra zag ik ook volgens mij. Ja. Mevrouw Woudstra (D66): Ja. Wij zijn heel blij dat er meer participatie is, dat kinderen ook deze acties ondernemen. Vindt het heel knap van Dries dat hij dat gedaan heeft en die waardering verdient hij. Wij zien die waardering graag in iets moois dat ook bij zijn interesses past en denken dat het college daar hele mooie dingen voor kan bedenken, van het uitnodigen van een skate-international tot iets anders. Voor ons gaat het geven van een naam, omdat dat de rest van je leven aan je blijft zitten, net wat te ver om ook voor iemand van 11 daar goede consequenties van over te zien. En er zijn ook heel veel meer mensen die zich ervoor hebben ingezet dus ik denk dat het mooi is als we Dries vragen wat hij ook zelf een mooie beloning zou vinden, of in het licht van het skatepark daar extra aandacht aan hem besteden.

En ik denk dat het college dat samen met de indiener ook goed kan doen, dus ik hoor graag of daar het college toe bereid is. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra. Mijnheer El Majjaoui als eerste. De heer El Majjaoui (Partij voor de Gelijkheid & Rechtvaardigheid): Ja, dank u wel voorzitter. Ik vind het een heel mooi voorbeeld voor velen en vooral de jongeren, dat ze participeren, betrokken voelen in de samenleving, dat ze ook hun ding kunnen zeggen. Maar over de vragen gesproken, ik sluit me geheel aan bij de vraag van Wij. Dus ik ben benieuwd naar de antwoorden van de wethouder. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, ik zie mevrouw Van Nunen en daarna ga ik naar mijnheer Kruger. Mevrouw Van Nunen (PvdA): Ja voorzitter, ik sluit me aan bij mevrouw Woudstra van D66. Zoek een andere wijze, een andere manier om hem te belonen voor het initiatief dat hij heeft genomen. En nogmaals, er zijn meerdere initiatieven genomen waardoor dit nu gerealiseerd is, dus dat wil ik er ook nog even bij vermelden, dat zei mevrouw Woudstra trouwens ook. Dank u.

De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nunen. Mijnheer Kruger. De heer Kruger (Beter voor Rijswijk): Dank u wel, voorzitter. Het is een heel sympathiek voorstel, alleen u kent het beleid, als we iets gaan benoemen dan moet je meestal overleden zijn of je moet afkomstig zijn van het Koninklijk huis. Daar zouden we dan nu een uitzondering van maken. Ik denk dat daar eigenlijk niemand mee gediend is. Het zou natuurlijk wel erg leuk zijn als deze jongen, waarvan gezegd wordt dat hij de jongste inspreker is, nou, ik denk dat nog één in de raad weet dat we nog weleens jonger gehad hebben, dat is de griffier. We kregen hier een complete padvinderij binnen en daar hebben allemaal kinderen van zeven, acht jaar ingesproken. Maar dat kan niemand zich herinneren, maar ik zie de griffier al ja knikken dus ik verzin het niet ter plekke. Dus het is niet echt een record, laat dat even gezegd zijn. Wel zou het leuk zijn als deze jongen die ernaar gevraagd heeft, ik kan het me goed herinneren, de eer krijgt toegewezen om het skatepark officieel te mogen openen en dat hij misschien als blijk van een stukje waardering een heel mooi professioneel skateboard aangeboden krijgt van de gemeente, want die kosten kunnen er ook nog wel bijkomen. Dus wel wat dat betreft zullen wij dit verder niet steunen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kruger. Zijn er nog anderen in eerste termijn? Nee.

Dan wil ik het woord geven voor de beantwoording een reactie aan wethouder Wit. De heer Wit: Ja, dank u wel voorzitter en dank u wel voor het indienen van de motie en ook voor de reactie vanuit de raad. Ja, de vraag over of de ouders op de hoogte zijn van deze motie, die kan ik niet beantwoorden, die laat ik zo eventjes aan de heer Weterings. Ik vind het ook een sympathieke motie. Maar zoals de heer Kruger net als zegt, wij hebben wel echt regels over straten en pleinen vernoemen naar levende personen. Dat doen we namelijk niet, tenzij het iemand van het Koningshuis is. Maar ik vind de beraadslaging in de raad gehoord te hebben, wel met u eens dat we iets moeten doen om deze jongeman op een bepaalde manier in het zonlicht te zetten. Het voorstel, tegenvoorstel dat ik zou willen doen, ik hoop dat de heer Weterings daar ook mee akkoord kan gaan, is om in ieder geval een informatiebordje, kan een plaquette zijn, moeten we nog even over de vorm nadenken, aan de skatebaan te bevestigen op een locatie, moeten we nog even uitzoeken, waarin we aangeven dat deze skatebaan mede door de heer, door Dries van Dijk en participatie daaromheen tot stand is gekomen. En daarnaast de invulling van de opening. Ja, het uitnodigen van deze jongeman om bij de opening aanwezig te zijn of hem te laten openen, dat vind ik zeker een goed idee.

Eventuele invulling van wat daaromheen met professionele of semiprofessionele skaters, daar zullen we ook zeker even over nadenken hoe we dat gaan doen. Ja, ik denk dat we daarmee een goede manier gevonden hebben om deze jongeman in het zonlicht te zetten en ik hoop dat u daarmee akkoord kan gaan. De voorzitter: Dank aan de beantwoording van de vragen en ook, ja, voor het voorstel wat u doet eigenlijk hè, gelet op de beraadslaging een voorstel. Ik wil het woord geven aan mijnheer Weterings. Want het college of de wethouder doet ook een voorstel aan u. En er is een vraag over vanuit D66 en meerdere fracties hebben gesteld of Dries op de hoogte is. De heer Weterings (Rijswijks Belang): Ja. Voorzitter, dat heb ik gehoord. Er is inderdaad contact geweest met Dries en met zijn moeder. Ik heb daar contact mee gehad. Hij zou het zelf heel erg leuk vinden als het Dries van Dijk skatepark zou gaan heten, vond hij ook het leukste. En als het eventueel korter zou moeten, Dries van Dijk skatepark. Maar goed, dus hij was er wel absoluut mee eens, hij vond het hartstikke leuk, hoop dat het steun krijgt. Anders pech.

Ik heb inderdaad ook natuurlijk, wat ik al aangaf, vooraf geïnformeerd en inderdaad is het zo wat ook de wethouder aangaf en ook mijnheer Kruger aangaf dat er normaal gesproken bij een echte naamsverandering of een echte aanbrengen van de officiële naam is inderdaad zo dat mensen die inmiddels al tien jaar gestorven zijn om deze te plaatsen voor een naambordje, mits het een naam is van het Koninklijk huis inderdaad. Uitzonderingen daargelaten, bijvoorbeeld het bordje van Harrie Jekkers in Den Haag hè, want die leeft ook nog steeds. Dus Harrie Jekkers heeft wel een plein gekregen. En grotendeels om de reden dat iemand in de toekomst iets van een delict zou doen. Maar in dit geval als het gaat om een bordje bij een skatebaan, het

is ook geen officiële straatnaamverandering. Het gaat maar om een bordje bij de skatebaan. Maar, tromgeroffel, ik vond het voorstel van de wethouder over een bordje met een QR-code, een scancode over de opzet, de jongste inspreker, ja dat vind ik op zich wel een redelijk punt. Dus dat … Zal ik het aan Dries voorleggen, wat hij ervan vindt? Dank u wel. De voorzitter: Ik stel voor … Ja, ik hoor dat u wel het voorstel van de wethouder eigenlijk ook goed vindt. Dus … Wat wilt u doen met uw motie? Wilt u die aanhouden of wil stemt u in met het voorstel? Of kunt u zeg maar zich vinden in het voorstel wat de wethouder namens het college doet? Dan zou u die moeten intrekken en dan is het een toezegging geworden van het college aan u, aan uw raad. De heer Weterings (Rijswijks Belang): Ik denk dat intrekken op dit moment de beste optie is, voorzitter. Als de wethouder zegt: er komt een mooi bord met een omschrijving wat er is gebeurd, heeft plaatsgevonden, dan kan ik me daar zeker in vinden. Dank u wel. De voorzitter: Nou, dank u wel, en dan is deze motie, ja, ingetrokken maar met de toezegging van de wethouder dat hij met een mooi informatiebord zal komen waarbij ook Dries van Dijk uitgenodigd zal worden denk ik, dat lijkt me wel een hele mooie uitkomst van vanavond. 10. Sluiting De voorzitter: Dan zijn we bij het laatste agendapunt, bij de sluiting. Ik wil nog iets tegen u zeggen.

En ik weet, ik heb vandaag een videoboodschap ingesproken voor de achttienjarige Rijswijkers. Want ik maak me gelet op de vorige, de opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen nogal zorgen over de opkomst die er zal zijn op 15 maart bij de Provinciale Statenverkiezingen en de waterschapsverkiezingen. Ik wil u ook vragen in uw achterban, in uw netwerk, mensen op te roepen om vooral te gaan stemmen. Ik heb vooral de achttienjarige ook, die krijgen ook een brief van mij als burgemeester. Omdat uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat als je de eerste keer stemt, je daarna ook vaker gaat stemmen. Dus ik wil die oproep ook aan u doen en aan iedereen die hier in de zaal zit. En ja, ik wil ook, er zijn twee raadsleden in ons midden die ook meedoen aan de verkiezingen. Mijnheer Braam doet mee aan de verkiezingen en mijnheer Weterings. Ik wil hen ook veel succes wensen in hun campagne. Misschien niet zo gebruikelijk, maar ik vind dat toch, u zit hier. En ik wil u ook wijzen en ook, we zijn er niet op ingegaan en dat is ook een hele goede reden, dat we in die campagneperiode, natuurlijk staat het u vrij om te demonstreren, om al uw acties uit te voeren, maar ik wil u vragen om de regels die wij hebben in ons land, de democratische rechtstaat, om die na te leven. En daarmee wil ik deze vergadering afsluiten.

Aldus vastgesteld door de Raad van de gemeente Rijswijk, in zijn openbare vergadering van 21 maart 2023 De gemeenteraad, de griffier,

de voorzitter,

J.A. Massaar, bpa

H. Sahin