Concept verslag raad 21 februari 2023

Concept verslag raadsvergadering 21 februari 2023

Aanwezig: Voorzitter Mevrouw H. Sahin Raadsleden: De heer E.G.T. Braam De heer D. Cupedo De heer D.F.A. van Dam De heer C.P.I.M. Dolmans De heer M. van ‘t Eind De heer M.J. van Enk De heer M.A.J. Ezinga De heer S. Geleijnse Mevrouw M.E Harmsen Mevrouw I.M. Jansen-Dirkx Mevrouw A. Koegler-Böhm De heer G. Kruger Mevrouw S. van Maarseveen De heer M. El Majjaoui Mevrouw W.A.A.M. van Nunen

Aanwezige portefeuillehouders: Wethouder, de heer A. van de Laar Wethouder, de heer W. van Damme Wethouder, de heer G. van Malsen Wethouder, de heer M. Wit

Vervolg aanwezige raadsleden: De heer R. Nunnikhoven De heer U. Oelen Mevrouw L.B. Oude Alink Mevrouw A. Prenger De heer C.G. Sleddering De heer W. Smith De heer Q.L.A. Veerman De heer E. van der Veer Mevrouw W. van der Weij De heer M.V. Weterings Mevrouw E. Woudstra De heer A. Zoghbi Afwezige raadsleden: De heer M.T.F. Kaffa Mevrouw P.G. Kames Mevrouw B.M.B.T. de Haan-Niesen Mevrouw C.Y. Schwencke

Griffie: Griffier: de heer J.A. Massaar bpa Mevrouw M.M.A. Tittse De heer S.A. Manuel (verslag)

Afwezige portefeuillehouder: Wethouder, mevrouw L.I. Bentvelzen

1.

Opening en mededelingen De voorzitter: Goedenavond allemaal. Ik wil u vragen om plaats te gaan nemen. Ik heet u allen van harte welkom bij de raadsvergadering van dinsdag 21 februari. En ik heet ook welkom de aanwezigen op de publieke tribune, onze medewerkers, vertegenwoordigers van de media die aanwezig zijn, en uiteraard kijkers online thuis. Ik ga naar de mededelingen. Omdat ik jarig ben geweest afgelopen zondag heb ik een traktatie voor u. Ik hoop dat het u smaakt. Geniet ervan. De tweede mededeling is: ik heb gisteren samen met burgemeester Jan van Zanen de leden van het USAR-team die vanuit de veiligheidsregio Haaglanden in het aardbevingsgebied zijn geweest mogen ontvangen en hen in het bijzijn van hun familie en collega's mogen toespreken. Dat was een

hele bijzondere bijeenkomst. En ik heb ook een inwoner uit Rijswijk gesproken die ook daarnaartoe is geweest en ik ben erachter gekomen dat er drie Rijswijkers ook via het USAR-team in het aardbevingsgebied zijn geweest en namens ons gemeentebestuur wil ik hen ook apart nog een keer bedanken. We hebben daar kaarten en bloemen voor geregeld en dat zal ik ook namens uw raad gaan doen, ik vind dat wel bijzonder dat we daar ook stil bij staan. Dan is er een bericht van verhindering ontvangen vanuit uw raad van de heer Kaffa, mevrouw Kames, mevrouw Niesen en mevrouw Schwencke. Dat klopt. Ik kijk de griffier. En vanuit het college is er ook een verhindering, mevrouw Bentvelzen is verhinderd. Dan is daarmee de agenda geopend. En dan gaan we naar het spreekrecht. Er zijn geen … O, wacht even, ik ben iets vergeten. Het stemmingsnummer gaan wij nu bepalen. En dat is nummer 18, en dat is mevrouw Van Nunen. En de leden bureau van stemopneming gaan wij bepalen, als voorzitter de heer Sleddering, en als leden van het stembureau van opneming mevrouw Van Nunen en de heer Geleijnse. Ja, mevrouw van Nunen krijgt veel taken deze vergadering. 2.

Spreekrecht burgers De voorzitter: Dan gaan we naar het spreekrecht. Er hebben zich voor deze vergadering geen insprekers aangemeld.

3.

Vaststelling agenda De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 3. De vaststelling … Kunt u instemmen met deze agenda waarbij ik aan u voorstel de motie vreemd aan de orde van de dag, Rijswijks Belang, Dries van Dijk skatepark, om die op te voeren als agendapunt 8. Kunt u instemmen met deze agenda? Ik zie een handje van de heer Van Dam. De heer Van Dam (Wij.Rijswijk): Ja, ik zou graag aandacht willen hebben voor wat er de afgelopen 24 uur is gebeurd. Ik denk dat iedereen de berichtgeving heeft gezien, en dat heeft in de regionale media heel wat ophef veroorzaakt. En ik zou het apart vinden om deze vergadering te beginnen zonder daar notie van te nemen. En wellicht is er ruimte op de agenda om ieder geval een kleine bijdrage van de betrokken partijen te krijgen, om het ook onderdeel te laten maken van deze vergadering. Anders lijkt het me apart dat wij hier zonder zeg maar te benoemen wat er is gebeurd te beginnen met een agenda. De voorzitter: Als ik het goed begrijp, mijnheer van Dam, doet u een agendavoorstel. En bij een agendavoorstel zal ik aan de raad vragen of ze daarmee kunnen instemmen. U kunt, dus u doet een ordevoorstel. Wat is het agendapunt, wat, hoe wilt u dat noemen? De heer Van Dam (Wij.Rijswijk): Omgangsvormen van de raad, hoe wij met elkaar hier willen omgaan, lijkt me een goede.

De voorzitter: Kijk, zoals u weet is er een werkgroep Samen naar beter inmiddels hard bezig, en daar bent u ook lid van, om ook onder andere over de omgangsvormen met elkaar goed van gedachten te wisselen. Mijn voorstel zou zijn om dat daar eerst te bespreken. Dus ik wil wel uw ordevoorstel, het is uw ordevoorstel, ook aan de raad voorleggen. Ik kijk de raad. Mijnheer Weterings. De heer Weterings (Rijswijks Belang): Wilt u daar zelf wat over kwijt misschien? Wilt u er zelf wat over kwijt, want ik neem aan dat u ook bent benaderd vandaag. Wilt u er zelf wat over kwijt misschien? De voorzitter: Over de situatie? Ik ben niet benaderd over de situatie. De heer Weterings (Rijswijks Belang): Oké, ook geen krant of media gelezen? De voorzitter: Ik heb zeker de krant gelezen en ik ben zeker op de hoogte. Mevrouw Woudstra.

Mevrouw Woudstra (D66): Ja, ik denk wat voor de mensen die luisteren niet te volgen is waar we het nu over hebben, om daar meer mee te beginnen. Ik begrijp dat de heer Van Dam het wil hebben ergens over. Het zou fijn zijn als hij inderdaad zegt waarover, dan maakt dat dat een stuk duidelijker. Mijn vermoeden is, en aangezien het niet mijn voorstel is, dat ik weet waar het over gaat, en dat hoeft van mij nu vanavond niet in de openbaarheid besproken te worden. Dat we daar met zijn allen nog een keer over uitwisselen hoe we als raadsleden met elkaar omgaan of wat dat betekent, dat lijkt me prima, maar hoeft niet in de openbaarheid nu als raadsvergadering wat mij betreft. De voorzitter: Ja, dat is helder, mevrouw, dank u wel, mevrouw Woudstra. Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam (Wij.Rijswijk): Ja, ze vraagt, mevrouw Woudstra die vraagt of ik het verder kan uitleggen, dat wil ik best doen. Ook voor de mensen die luisteren. Gister kwam berichtgeving in de regionale media dat een raadslid van onze raad, Sam, die is ook vandaag niet aanwezig, maar die heeft meegedaan aan een demonstratie in Den Haag voor het kantoor van de VVD. Nou, daar zijn heel veel meningen over heen en weer gegaan, onder andere door de lokale fractie van de VVD en de lokale fractie van GroenLinks.

Ik zou graag willen horen wat in ieder geval beide partijen hier een kort statement kunnen maken over wat er gebeurd is. Dat is de intentie. De voorzitter: U heeft uw punt, ja, u heeft uw punt verduidelijkt en ik denk dat voor de inwoners thuis zeker nu wel duidelijk is geworden waarover u het wilde hebben. De heer Kruger. De heer Kruger (Beter voor Rijswijk): Kleintje, mevrouw de voorzitter. We gaan het, we weten allemaal, we hebben het over een persoon. Het lijkt me beter om dat in beslotenheid te doen en ik denk aan het presidium, het eerstvolgende presidium, het aangewezen punt is om daar verder inhoudelijk op in te gaan. De voorzitter: Dus u wilt niet dat het vandaag wordt besproken. Helder. De heer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind (GroenLinks): Ja, ik sluit me aan bij de sprekers van D66 en Beter Voor Rijswijk. Ik ga daar graag over in gesprek in het presidium. Dat lijkt me de juiste plek. Als de heer Van Dam wil weten wat de meningen van de verschillende fractie was, dan stel ik voor dat hij de media gewoon nog een keer leest. De voorzitter: Oké. Ik zie mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen (PvdA): Ja voorzitter, het is misschien een herhaling wat anderen al voor mij hebben gezegd, maar ik ben er ook zeer voor om dit in een ander gremium te bespreken, waar het ook thuishoort. Dank u. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nunen.

Dan kan ik kon concluderen dat er geen steun is voor uw ordevoorstel, mijnheer Van Dam, en stel ik voor dat we dit punt in het presidium verder gaan bespreken. Dan stel ik de agenda hiermee vast. 4.

Vragen van de raad De voorzitter: En dan punt 4, er zijn geen vragen vanuit uw raad gesteld.

Akkoordstukken 5.

Raadsvoorstel 2e wijziging legesverordening (RV 23-003) De voorzitter: Agendapunt 5, de akkoordstukken. Het raadsvoorstel tweede wijziging legesverordening. Wenst iemand daar een stemverklaring of hierover te stemmen? Nee? Dan is die vastgesteld.

Bespreekstukken 6.

Vaststelling verslagen De voorzitter: Dan gaan we naar de bespreekstukken, vaststelling van het verslag van de laatste vergadering. Heeft iemand wijzigingen of opmerkingen naar aanleiding van het verslag? Dat is niet het geval, dan is het verslag ook vastgesteld.

7.

Raadsvoorstel Wijziging verordening percentage regeling 2008 Kunst in de openbare ruimte (RV 23-004) De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 7. Het raadsvoorstel wijziging verordening percentageregeling 2008, Kunst in de openbare ruimte. En dan wil ik als eerste het woord geven aan de heer Weterings van Rijswijks Belang. De heer Weterings (Rijswijks Belang): Voorzitter, dank u wel. We hebben op dit voorstel zo en zo een amendement gemaakt. Waarschijnlijk wel tegen beter weten in, want in het forum is er heel weinig over gesproken. Een aantal partijen zouden ook de discussie voor in de raad bewaren, zonder enige vraag in het forum te stellen, onder andere Beter Voor Rijswijk, Partij van de Arbeid en de VVD hebben geen woord hierover gesproken in het forum dus ik weet ook niet wat hun standpunten daarin zijn. Dus ik wacht dan wel graag de discussie af. Voorzitter, uiteraard heeft plaatsvervangend wethouder mijnheer Van Damme zijn uiterste best gedaan om ons te overtuigen over dit voorstel. Alleen is dan waarschijnlijk de aangenomen motie totaal verkeerd begrepen. Want wij vroegen om een gedegen alternatief. En als je iets heel graag wilt en het is er niet meer, dan krijg je een alternatief aangeboden. En bij de voorstellen die u heeft gedaan in deze raadsvoorstellen, ook al zoals aangegeven, was het of de regeling bleef gelijk. Nou, is geen alternatief.

Het vermeerderen van de percentageregeling is ook geen alternatief, want dat moest juist verminderd worden. En de andere twee, uiteindelijk zou dan voor ons optie A overblijven. En er is gesproken over, ja, in onze ogen houdt u ons een hele grote worst voor van nou goed; we kunnen dit voorstel kunstig ruilen, hè, want op de werven staan er, ja, minimaal drie kunstwerken die we ergens anders kunnen gaan neerzetten. En laat ik nou toevallig gisteren bij de werf zijn geweest en de enige die er staat zijn de acrobaten, waar ik een mooie foto van heb gemaakt. Dus is één kunstwerk dat geruild zou kunnen worden tegen een percentageregeling voor wat we nu gaan krijgen. Dus uiteindelijk blijft de beoogde percentageregeling dan gewoon in stand en dat was eigenlijk niet de bedoeling. En de reden waarom dat niet de bedoeling is, voorzitter, is dat op een gegeven moment met elkaar een weg zijn ingeslagen dat zo en zo de raad buiten besluiten wordt gehouden, ook als het gaat om grotere beslissingen van kunst. Dat hebben we pas meegemaakt met de poppen buiten op het Boogaardplein, waar ook ruim 2 ton ex btw, de raad ook niet bij betrokken is geweest. En uiteindelijk, door die verplichte percentageregeling wordt er niet meer gekeken naar wat speelt in de samenleving.

Is het nog wel gepast, is het nodig? Is echt een kunstwerk nodig op dit moment, want bijvoorbeeld bij de Altis is een prachtig ontwerp neergezet waar ook al kunst in zat verwerkt in het gebouw zelf. En uiteindelijk wordt er dan gekeken van shit, we hebben eigenlijk nog een percentageregeling, wat gaan we doen? Van gekkigheid gaan we een opdracht verstrekken aan een kunstenaar om zes blokjes te maken op de Altis voor 65 duizend euro. Zes gekleurde vakjes voor 65 duizend euro. Nou goed, ik kan het niet verkopen. Of we maken een mooie muurschildering bij de parkeergarage, gewoon een muurschildering, voor 65 duizend euro à la de percentageregeling. Waarom moet een muurschildering of zes blokjes op een gebouw 65 duizend euro gaan kosten? Doe dit voor 1000 euro, 2000 euro, en stop de 63 duizend

euro in het armoedebeleid, bij de voedselbanken, in de energiecrisissen, wat dan ook. Waarom moeten wij het uiterste gaan spenderen omdat het maar op moet? We hebben u verzocht in de motie: ga eens kijken naar alternatieven, een goedkopere manier. En het is er gewoon niet uitgekomen. Dat betreuren wij ten zeerste. En nou goed, als het nu al in de coalitie af is gesproken: we gaan dit toch doen, dan is dat maar zo, dan vind ik dat zeer jammer. Maar ik kan het in ieder geval niet verkopen aan de Rijswijkers dat wij verplicht geld gaan opmaken aan kunst, wat in mijn ogen of onze ogen dan niet de waarde heeft van die hele grote percentageregeling en dat kan gewoon anders. Het kan voor minder geld, het kan efficiënter, het kan met allerlei andere organisaties als een Don Bosco, zoals een kunstatelier. En niet alleen maar, met alle respect, aan zo’n kunstenaar een opdracht geven die er misschien een paar dagen mee bezig is en die kan twee jaar dan lekker thuis gaan zitten. Het is gewoon een anderhalf à twee jaarsalarissen wat we weggeven voor een muurschildering. Ja, sorry, ik ben het er dus niet mee eens. Dus vandaag ook het amendement om ieder geval bij nieuwbouw de raad dan maar te laten beslissen met een voorstel.

Kom met een goed voorstel, wat wilt u gaan plaatsen, waar wilt u het gaan plaatsen, wat gaat het kosten, en dan kan de raad erover oordelen van nou, dit past wel in het plaatje, ja of nee. Dat is voor mijn eerste termijn, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Uw pleidooi is helder. Ik wil het woord geven aan mijnheer Ezinga van de VVD. De heer Ezinga (VVD): Voorzitter, zou ik even mogen overslaan, mijn techniek laat even in de steek. Dat ik voor de volgende beurt. De voorzitter: Oké. Dat kan uiteraard. De heer Ezinga (VVD): Dank u. De voorzitter: Dan geef ik het woord aan de heer Kruger van de fractie Beter Voor Rijswijk. De heer Kruger (Beter voor Rijswijk): Dank u wel, voorzitter. Nou, mijn techniek laat mij ook in de steek maar op mijn mobiel werkt het wel. Maar dat even terzijde; kom ik wel uit. Allereerst ben ik benieuwd naar de reactie op het amendement van Rijswijks Belang van het college, zodat we dan wellicht nog even met elkaar kunnen bespreken of we het wel of niet kunnen volgen. We vinden het hele voorstel een verbetering ten opzichte van het oude. Ja, het kan altijd beter. In ieder geval blij dat er geregeld wordt dat we ook wat gaan doen met tweedehands kunst en dat we dat elders kunnen plaatsen. Dat niet alles wordt opgeslagen en maar weer geld uitgeven wordt voor nieuwe kunst.

En anderzijds ook dat we projectontwikkelaars ermee gaan betrekken ook financieel als wat neergezet moet worden en dat niet altijd de kosten voor de gemeente komen. Het ziet ernaar uit dat wij dus akkoord kunnen gaan met het voorstel zoals het door het college wordt gedaan. En uit mijn hoofd zeg ik Versie D. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kruger. Dan geef ik het woord aan mevrouw Van Nunen van de Partij van de Arbeid. Doet de techniek het bij u … Mevrouw Van Nunen (PvdA): Ja, ik heb gewoon iets weg geklikt van herstart later, dus daardoor doet mijn techniek het wel. Voor de ingewijden, misschien. Ja voorzitter, om op het voorstel terug te komen. Wij waren geen voorstander van die motie, wij hebben niet meegestemd met de motie die toen voorlag. Dus u kunt zich voorstellen, wethouder via de voorzitter, dat wij ook nog wel enkele vragen hebben rondom het voorstel dat het college nu ons voorlegt. Uit het forum bleek duidelijk, dat was wel helder, dat het gaat om nieuwbouw, plaatsing van kunst in de openbare ruimte en nieuwbouw, en niet bij vernieuwbouw of bij renovatie, grootschalige renovatie. Op zich vinden wij dat wel jammer, want soms kan juist een grootschalige renovatie ook extra waarde krijgen met toevoeging van kunst. Maar goed, daar gaat deze regeling niet over. Onderhoud van kunstwerken valt hier ook niet onder.

Ik zou er toch nog wel bij de wethouder op willen aandringen, en

daar hoor ik ook graag zijn reactie op, dat onderhoud van kunst ook evenzeer of even belangrijk is om kunst in haar waarde te behouden en te conserveren. Dus graag uw reactie daarop, heeft niets met het raadsvoorstel te maken, maar wel zijdelings. Ik hoor graag daarop de wethouder geruststellend antwoorden. En dan het voorstel. Het voorstel zoals het college doet betekent inderdaad, zoals de heer Weterings net ook al zei, dat herplaatsing van oude kunst mogelijk moet zijn of liever gezegd ook voorrang krijgt. Dan is ook onze vraag: wat staat er op dit moment aan oude kunst nog? Wat doen we als die op is? Gaan we dan rücksichtslos bezuinigen en wat betekent dat voor de percentageregeling dan, als de oude kunst hergebruikt is, herplaatst is, laat ik het zo zeggen. En ik heb een ander punt, met betrekking tot de herplaatsing van oude kunst. Dat past niet altijd bij de nieuwbouw die op dat moment een kunstwerk vraagt of waar een kunstwerk bij gezet wordt. Ik kijk even naar een heel goed voorbeeld waar juist nieuwe kunst een extra waarde toevoegt aan een nieuwbouw- of nieuw project, in dit geval het Bogaardplein. Dat is geen gebouw, maar wel een nieuw project, een nieuwe herinrichting. En daarin juist vind ik de nieuwbouw extra waarde krijgen door de toegevoegde kunst door een kunstenaar. Dan kijk ik ook even naar de heer Weterings die zegt: zes blokken en dan voor zoveel geld.

Ik noem het voorbeeld, mijnheer Weterings, van de vier mooie kunstwerken die verspreid over het Bogaardplein extra waarde en ook betekenis geven aan de herinrichting van dat plein. Dus mijn vraag is: herplaatsing van de oude kunst op een nieuwe locatie hoeft niet altijd te matchen. Hoe kijkt u daartegenaan? Is het eigenlijk bedoeld om de bezuiniging dan maar te laten plaatsvinden via herplaatsing, maar niet altijd even goed gematcht? Dat zouden wij jammer vinden. Voorzitter, hier hou ik het even bij voor eerste termijn, ben benieuwd naar de reactie van de wethouder. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nunen. Mijnheer Ezinga, doet de techniek bij u? Dan ga ik graag naar u als eerste. De heer Ezinga (VVD): Dat is fijn, dat u dan graag naar mij gaat, dat is goed. Ja, de techniek doet het, dank u wel. Ja, wij hebben met interesse het afgelopen forum over dit onderwerp het een en ander aangehoord van diverse partijen, en ik denk dat de wethouder hierin ook getracht heeft een zo goed mogelijke uitleg te geven over wat er speelt rondom deze percentageregeling. De VVD is dan ook van mening dat het voorstel wat is aangeboden aan de raad een goed passend compromis is. Of voor de mensen vanuit enerzijds partijen vanuit coalitie maar ook voor de partijen in de raad die verder wat anders vinden. En daarom steunen wij ook dit voorstel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Ezinga.

Dan geef ik het woord aan mevrouw Maarseveen van GroenLinks. Mevrouw Van Maarseveen (GroenLinks): Ja, dank u wel voorzitter. Nou ja, voor GroenLinks was aanpassing van de percentageregeling uiteindelijk niet nodig, wij waren content met de huidige regeling. En ik wilde voordat ik een paar vragen ga stellen nog even een kort citaat van de woordkunstenaar Jeroen van Merwijk over kunst delen. Er zijn ook mensen die een cursus boetseren volgen, of die weleens een schilderij maken, of soms een keer een guitig liedje schrijven, of een zelfbedacht kort verhaal opsturen naar Vrij Nederland. Zijn deze mensen kunstenaars? Nee, deze mensen zijn geen kunstenaars, net zoals iemand die weleens aan een tafel zit geen meubelmaker is, en iemand die een trap oploopt geen straaljagerpiloot is. Daarmee wil ik ook zeggen van nou ja, kunst is zoals u weet belangrijk, nou ja, voor GroenLinks, om veel redenen. En ik was nieuwsgierig waarom u aangeeft dat optie D uw voorkeur heeft binnen deze regeling. En er wordt ook gesproken zeg maar over het plaatsen van kunst op een andere locatie dan de locatie waar de, waar zeg maar gebouwd wordt.

Op een kansrijke locatie, en ik vroeg me af: wat verstaat u onder een kansrijke locatie, wat is dat precies? En de keuze voor zo'n locatie moet een weloverwogen beslissing zijn, dus ik vroeg me af: wat zijn dan de criteria en wie neemt dan uiteindelijk de beslissing? En in het voorstel wordt ook gesproken over de participatie in RijswijkBuiten, die was niet heel succesvol. En ik vroeg me af of die participatie zeg maar geëvalueerd is. Wat heeft u daarvan geleerd en wat gaat u zeg maar anders doen in de toekomst? En er wordt ook aangegeven dat al verschillende participatievormen zijn toegepast, dus ik vroeg me af van welke participatievormen zijn dat dan precies? En u geeft ook aan, dat u in de toekomst de betrokkenen eerder wil raadplegen, dus ik vroeg me af: ja, hoeveel eerder is dat dan, één jaar van tevoren of één maand? En dat was het, dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Maarseveen. Dan geef ik nu het woord aan de Geleijnse van CDA. De heer Geleijnse (CDA): Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, de aanleiding van dit raadsvoorstel is een motie enige tijd geleden. Het CDA heeft die destijds niet gesteund. En eigenlijk komt dat omdat wij heel eenvoudig willen blijvend investeren in kunst en verfraaiing van de openbare ruimte. Daar kun je over twisten. Je kunt over smaak twisten, absoluut. Maar voor onze fractie is het gewoon van belang, een goede leefruimte, openbare leefruimte, dat zit in groen, dat zit in goede bebouwing. Maar dat zit ook in hier en daar een prachtig kunstwerk. Ik moet heel eerlijk zeggen, en de heer Weterings had het er ook al over, ik weet nou niet of dit voorstel echt een gedegen alternatief is voor de huidige regeling. Maar goed, voor ons had het ook niet gemoeten, en ik kan al wel verklappen dat we en ook de motie, of het amendement van Rijswijks Belang niet zullen steunen, hebben we ook in het forum aangegeven, en we zullen dit raadsvoorstel ook gewoon niet steunen. De huidige regeling is voor ons betreft voldoende. En als er echt een gedegen voorstel had gelegen met mitsen en maren en misschien echt verbeteringen, dan had het wellicht onze instemming kunnen hebben, maar op dit moment geen steun voor het voorstel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Geleijnse.

Dan wil ik het woord geven aan mevrouw Van der Weij van D66. Mevrouw Van der Weij (D66): Dank u wel, voorzitter. Kunst, zoals jullie weten draagt D66 Rijswijk kunst een warm hart toe, en kunst is natuurlijk belangrijk. En ook al vragen in deze tijden soms andere dingen onze aandacht hè, weten we allemaal, energiearmoede en ook alle, ja, rampen die op dit moment gebeuren, kunst is wel iets wat aandacht ook nodig heeft. Want kunst draagt positief bij, het draagt positief bij aan onze mentale gezondheid en daar gaan we misschien soms een beetje aan voorbij. Kunst draagt bij aan ons welbevinden. En als een groep weet in de maatschappij hoe om te gaan met onzekerheid, dan is dat wel de kunstenaars en de creatievelingen. Zij hebben een open geest, zij kijken om zich heen, ze laten zich niet in hokjes plaatsen, en daar kunnen we wat mee. In tijden van crisis zie je dat zij hoop bieden en dat zij kunst evengoed als religie, troost, verbinding en inspiratie geven. Het kan ons iets bieden. Ik denk dat we daar heel alert op mogen zijn. Het creëren hiervan geeft gevoel voor expressie en verbinding, verbeeldingskracht en schoonheid. Kortom, kunst hebben we nodig. En ik denk dat we dat ook wel weten. In Rijswijk hebben we natuurlijk ook zat voorbeelden. Ik weet niet of je wel eens op de websites her en der kijkt, maar er is een hele lijst met kunstwerken.

We hebben de pinguïns, heb ik al eerder een keer genoemd. Spreekt tot de verbeelding. Geschiedenis, is ook een keer verplaatst. Past misschien ook mooi in dit voorstel. Kortom, kunst. En laten we als laatste niet vergeten dat een kunstenaar ook, wat met mijn voorganger van GroenLinks al zei, ook gewoon een beroep is, een beroep. En we hebben er allemaal ander beeld bij, iedereen vindt iets anders mooi, we schatten het allemaal op andere waarde in, maar dat is kunst. Kortom, we zijn voor deze regeling en de optie die wordt voorgesteld waar dan ook hergebruik van kunst tot de opties gaat behoren, steunen wij van harte. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van der Weij. Dan geef ik het woord aan mevrouw Harmsen van de ChristenUnie. Nee? Oké. Dan de heer El Majjaoui van de Partij voor de Gelijkheid & Rechtvaardigheid. De heer El Majjaoui (Partij voor de Gelijkheid & Rechtvaardigheid): Ja, dank u wel voorzitter voor het woord. We hebben niet ingestemd met dat vorige motie, want we waren tevreden met de huidige regeling. En die nu thans wellicht aangepast kan worden. Bijkomend voordeel is dat de hergebruikte of de bestaande kunsten meegenomen worden. Het is alleen maar een aanwinst voor dat betreft. En over het budget gesproken, het is een maximum van 55 duizend euro, mocht er daar een overschrijding plaatsvinden, dan moet dat via de raad plaatsvinden.

Dus, ja goed, dat kunst bijdraagt tot de kwaliteit van de openbare ruimte. Dus we gaan hiervoor stemmen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, de heer El Majjaoui. Dan hebben … O, mijnheer Van Dam.

De heer Van Dam (Wij.Rijswijk): Ja, kijk. Bedankt voorzitter. Ja, kunst houdt je een spiegel voor die inspireert, ontroert en verbindt. En daarmee heb ik volgens mij een van de doodzonden toegepast die je in de kunstwereld kan doen, want dat is plagiaat. Dat werd uitgesproken in de vergadering van 10 mei 2022 door mijn collega van D66. Maar dat geeft wel aan, dat is wel een uitspraak waar ik graag achter sta, want kunst is inderdaad heel belangrijk. Door redenen die denk ik door mijn collega's net al genoemd werden. En ook Wij. vindt kunst enorm belangrijk. Maar in die vergadering van 10 mei 2022 hebben we de motie medeondertekend, niet omdat we kunst onbelangrijk vinden, maar omdat we denken dat we efficiënter om kunnen gaan met de budgetten die worden uitbesteed aan onze kunstwerken in Rijswijk. Want net als dat elk kunstwerk uniek is, denk ik dat je ook maatwerk moet toepassen op waar je kunstwerken plaatst. Niet elke situatie vraagt om dezelfde aanpak, en dat is wel wat de huidige percentageregeling doet. En daarom dachten we: we dienen samen met VVD en met Rijswijks Belang een motie in die dat tracht te veranderen, zodat wij als Rijswijk wellicht net even iets beter kunnen kijken naar elke situatie waar een kunstwerk wordt neergezet. En daarom vind ik het jammer om te lezen wat het raadsvoorstel is geworden.

Want de enige verandering, grote verandering die het teweegbrengt is dat we kunst kunnen hergebruiken, wat denk ik ook een mooi iets is op zich, want hè, hergebruik van kunst is denk ik ook efficiënt. Alleen is het niet de verandering die wij hadden gewild, en dat is jammer omdat ik denk dat we in de raadsvergadering, ook als je die terugkijkt, als raad best wel een consensus hadden over het uitgangspunt van de uitwerking van de motie. En die zie ik nu eigenlijk niet terug in de uitwerking. Dus mijn vraag ook, en mijn enige vraag vanavond aan de wethouder is of hij nog een keer kan toelichten hoe hij is gekomen tot optie D, en waarom dat nu een betere optie is in plaats van wat wij, nou, waar de consensus over was. En daarbij wil ik mijn eerste termijn laten. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Ik merk dat vanuit verschillende fracties op verschillende wijzen is gereageerd, ook sommigen principieel en er zijn ook wat nieuwe vragen gesteld. Dus we kijken naar de wethouder, kunt u tot beantwoording over gaan en ook reageren op het ingediende amendement van Rijswijks Belang. Het woord is aan wethouder Wit. De heer Wit: Ja, dank u wel voorzitter, en dank u wel aan de raad ook voor de steunbetuigingen, maar ook voor de kritische vragen. Kritische vragen zijn altijd belangrijk om te blijven nadenken, net zoals kunst dat ook doet, kunst laat je ook nadenken.

Ik begin daar ook even mee. Kunst heeft een waarde in de openbare ruimte, zoals door een aantal van u ook heel duidelijk wordt aangegeven. Kunst is, heeft een gebruikswaarde, kunst heeft een cultuurwaarde, kunst heeft een maatschappelijke waarde. En dat is ook de reden waarom wij kunst in de openbare ruimte zo belangrijk vinden. Kunst is echter wel iets wat inderdaad, zoals ook door een aantal van u wordt aangegeven, altijd wat ook de tongen losmaakt. De een vindt iets mooi en de ander vindt iets niet mooi. Maar kunst geeft ruimte een plek, kunst kan van ruimte een plek maken. Dat kan zijn omdat het kunst is die bruikbaar is op die plek, het kan kunst zijn die een plek transformeert en dat kan kunst zijn die een plek een identiteit geeft. Het kan ook kunst zijn die cultuur versterkt, de Rijswijkse cultuur kan versterken. Dan ga ik even in op de vragen die ik gehad heb en ik begin dan inderdaad bij Rijswijks Belang. Ja, u heeft een aantal korte vragen gesteld, vooral een pleidooi inderdaad en een vraag waarom deze regeling op deze wijze is aangeboden. U vindt het geen alternatief voor de regeling. Het is in die zin geen alternatief dat we inderdaad vasthouden aan het percentage. Het overige is wel degelijk een alternatief, want wij gaan een aantal dingen heel duidelijk veranderen. Eén, we gaan inderdaad bestaande kunst toevoegen aan de regeling.

Er staat momenteel op de werf, niet alleen op de werf, maar op een aantal locaties, drie kunstwerken die beschikbaar zijn. Dat zijn de acrobaten, de rasp en de fluit. Dat zijn allemaal kunstwerken die we gaan herplaatsen. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat het daarbij blijft. We zijn een stad in ontwikkeling, we zijn een gemeente in ontwikkeling en dat betekent ook dat het kan zijn dat er op locaties kunst vrijvalt. Kunst die op een andere locatie dan weer herplaatst worden. En dan maak ik even een bruggetje naar de vraag van mevrouw Van Nunen, is dat een bezuiniging en wordt dan die kunst gewoon maar lukraak ergens geplaatst? Nee, natuurlijk niet, we gaan dan ook met de Kunstruimte, de commissie, kijken: is die locatie geschikt, en ook het participatieproces wat we daaromheen hebben zullen we de bewoners of het bedrijf waar het bij geplaatst wordt, het kan ook zijn dat het in een bedrijventerrein komt, erbij betrekken, dus betrokkenen worden daarbij betrokken. Even terug naar

Rijswijks Belang. De Altiskunst heeft u het over. Ja, een van de redenen dat we die beslissing, die lag vlak na de motie die u heeft ingediend, en een van de redenen dat we die kunst uiteindelijk niet hebben laten doorgaan is ook die motie die u heeft ingediend. Natuurlijk waren er ook andere redenen. Dat heb ik eerder ook al een keer toegelicht in de raad. Maar uiteindelijk hebben we toen besloten dat het op dat moment niet op opportuun was om die kunst te laten doorgaan. Dus ik heb eigenlijk hier niet zoveel behoefte om op die financiële bedragen die u noemt in te gaan. Kunst is, nou ja, zoals terecht ook door een aantal mensen wordt gezegd, door professionals gemaakt. Daar staat ook een professioneel tarief tegenover. We zijn hier niet met houtje-touwtjewerk van mijzelf op een keukentafel bezig. Toekomstig te plaatsen kunst, te verplaatsen kunst zoals ik al zei is er natuurlijk ook hè, de bestaande kunst die kunnen we nog verplaatsen als er grote projecten aankomen. Ik wil nog even ook reageren, er werd op een gegeven moment gezegd bouwwerken. Het geldt inderdaad ook voor werken. Dus als wij openbare ruimtewerken hebben, grote werken, dan valt dat ook onder deze regeling. Dan ga ik even in op het amendement van Rijswijks Belang. Amendement, ik begrijp wel dat u hem indient, u heeft het ook duidelijk uitgelegd waarom u hem indient.

En de reden waarom ik dit afraad om dit op deze manier te doen en de reden waarom ik ook zelf achter de keuze sta, en ook erop gestuurd heb om de variant D te kiezen, is het feit dat we met variant D de garantie houden dat we in de toekomst geld beschikbaar hebben voor de openbare ruimte. Op het moment dat wij per voorstel naar de raad terug moeten komen, dus per kunstwerk naar de raad terug moeten komen, van welke grootte dan ook, om een voorstel te vragen, dan kan het zijn dat als een project slecht loopt, dat er bezuinigingen zijn dat als eerste de kunst sneuvelt. En bij deze regeling zoals die nu is ingesteld, is dat niet het geval. Betekent dus gewoon dat er geld gereserveerd gaat worden wat in een bestemmingsreserve terechtkomt en wat gebruikt gaat worden om kunst te plaatsen. En daarom raad ik het amendement dan ook af. Als we gaan kijken naar de kunstregeling an sich, en dan ga ik even ook op de vraag van de andere mensen in, de andere raadsleden. We gaan wel degelijk meer doen dan alleen het aanpassen van, dus het toevoegen van bestaande kunst. We gaan ook kijken naar de wijze waarop en waar die kunst geplaatst gaat worden. Het proces daaromheen was over het algemeen zo ingericht dat wij kunst plaatsen bij het project zelf. Je moet ook constateren dat dat soms misschien niet de beste plek is. Dus die variatie, die flexibiliteit hebben we ons gegeven met dit voorstel.

En om in de toekomst ook gewoon met onze inwoners, en ook daar zal een participatieproces omheen komen, naar een kansrijke plek te kunnen zoeken. En dan ga ik even in op de vraag van mevrouw Van Nunen, kansrijke plek, welke criteria gelden daarvoor? Ja, die criteria die stellen we samen op met de Kunstruimtecommissie en daar zullen ook de inwoners een plek kunnen aandragen. Het zijn niet natuurlijk niet altijd bij inwoners, het kan ook zijn dat wij een kunstwerk bijvoorbeeld bij een school, zoals op RijswijkBuiten hebben we een kunstwerk bij een school geplaatst. Dan is participatie, zoals ook in het voorstel staat, heel duidelijk iets wat je met de school gaat oppakken. Nou, dat we participatie gezien nog wel wat te leren hebben in Rijswijk, dat blijkt ook weer uit de kunstregeling. We hebben wel een paar processen gehad waar het niet helemaal goed gegaan is, waar we te weinig mensen bereikt hebben. Dus we zullen ook flexibel zijn in de wijze waarop we dat gaan doen en hoe we dat gaan uitvoeren. Maar blijft voor ons belangrijk om onze inwoners daar beter bij te betrekken en daar voorziet deze regeling in. Dan kijk ik eventjes. Ja, onderhoud van kunst, vroeg mevrouw Van Nunen ook. Ja, dat staat zeker op mijn netvlies. Ik realiseer me ook dat sommige kunstwerken die momenteel in Rijswijk staan nog weleens wat onderhoud kunnen gebruiken en zeker wel wat schoonmaakwerkzaamheden.

Ook dat moeten we natuurlijk wel proberen binnen de budgetten te doen, maar ik kan u geruststellen: dat staat op mijn netvlies. Even kijken wat er verder nog langs is gekomen. Nou, zoals terecht gezegd werd, als wij kunstwerken groter dan 55 duizend euro, dus voor groter dan deze regeling plaatsen, dan moeten we ook wel gewoon langs de raad. Dus als wij in de toekomst een kunstwerk gaan plaatsen wat daaroverheen gaat of dat willen of dat we daar behoefte aan hebben, dan komen we alsnog met een voorstel naar u toe. Nou, toelichten optie D. Ja, ik denk dat ik dat net gedaan heb. Wij. vroeg dat, ik denk dat optie D de beste optie is, het geeft ons de mogelijkheid om kunst garantie te geven dat we kunst in de openbare ruimte kunnen blijven plaatsen, het geeft ons meer flexibiliteit over de locatie waar we die kunst gaan plaatsen en het geeft ons de mogelijkheid om kunst die we momenteel nog in opslag hebben ook te plaatsen en dat we daar dus ook een fonds voor financiële middelen voor hebben. Ja, ik denk dat ik daarmee alle vragen beantwoord heb. Dus voorzitter, dan laat ik het daarbij in mijn eerste termijn.

De voorzitter: Hartelijk dank aan wethouder Wit voor het beantwoorden van de vragen die gesteld zijn in de eerste termijn en ook gereageerd hebbend op het amendement van Rijswijks Belang. U geeft aan dat u het amendement, dat u het afraadt. Ik kijk even naar de raad, naar uw raad, heeft u behoefte aan een tweede termijn? En ik wil u ook aangeven heel kort daarop te zijn. Mijnheer Weterings. De heer Weterings (Rijswijks Belang): Zeker weten, voorzitter. Ja, wethouder Wit, welkom terug. Fijn dat u ook weer beter bent, doet me goed. Mag ook gezegd worden, jongens. Ja, terugkomend op het verhaal, u geeft aan dat er een max is van 55 duizend euro. Waarom was dan de Altis 65 duizend euro, de Montesorrischool 64 duizend euro en de scholendriehoek 65 duizend euro. Is toch altijd meer dan 55 duizend, ook al is het maar 10 duizend of 15 duizend, het is gewoon geld wat eroverheen gaat. Daar graag een antwoord op. U geeft aan: ja, over de Altis wilt u het eigenlijk niet meer hebben. Want er is al veel over gezegd. Maar juist door dit soort zaken niet met de raad te bespreken gebeurt heel veel achter de schermen. En dat is ook gebeurd wat ik al aangaf met de poppen op het Bogaardplein, maar ook met laat maar zeggen de aanbiedingen van de kunst bij de Altis. En nogmaals, ja, je kan ook de foto's komen bekijken. Gaat toch echt om het aanbrengen van zes blokken.

Ik heb hier echt foto's en de aanbesteding. Ja, tijdens uw afwezigheid gaf de wethouder aan dat er drie kunstwerken op de werf zouden staan. Nou goed, die staan dan waarschijnlijk niet op de werf maar her en der verdeeld door Rijswijk heen. Dat zou kunnen, ik ben niet door heel Rijswijk gereden als je het niet erg vindt. Ben wel op de werf geweest want daar zou het staan, en daar stond alleen nog maar de acrobaten, die dus voor, ja, koperdieven uit de samenleving juist zijn weggehaald. Dus waar u die gaat plaatsen, dan wel graag ergens binnen. Ja, wij betreuren dat er, ja, zoveel geld beschikbaar wordt gesteld voor, ja, in onze ogen luxe in de openbare ruimte, terwijl we weten dat we afgelopen jaren 3.600 mensen aan tegemoet zijn gekomen voor de energiecrisis. We delen per week 2.600 voedselpakketten uit. En ik denk dat het gevoel van heel veel Rijswijkers op dit moment hier niet wordt vertegenwoordigd in de raad. Maar ik wil het met u goedmaken. Ik wil met u een afspraak maken. Ik wil bij deze ook nog een motie indienen om onafhankelijk een representatief onderzoek te houden onder de Rijswijkers. Komt daar een grote meerderheid uit wat behoefte heeft aan kunst, dan zal je mij niet meer horen. Dan kan ik mijn achterban aanspreken van sorry jongens, er is een ontzettende grote meerderheid in Rijswijk die behoefte heeft aan dure kunst in de openbare ruimte.

En als u daarmee akkoord gaat dan kunnen we een goede deal sluiten, dan zal ik me niet meer laten horen over de percentageregeling voorlopig, en dan kunt u plaatsen wat u wilt in de openbare ruimte. Gaat u daarmee akkoord? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Zijn er nog anderen? Mijnheer Van Dam van Wij. Rijswijk. De heer Van Dam (Wij. Rijswijk): Ja, ik wil alleen nog toevoegen dat het ons ging met de motie om efficiënter om te gaan met het geld. Ik hoor ook in de beantwoording van de wethouder niet terug dat we op het financiële gebied zeg maar daarop vooruitgaan. Dat is voor ons dus een reden om niet voor dit voorstel te stemmen. Over het amendement van Rijswijks Belang, onze intentie is niet dat we over elk kunstwerk gaan stemmen als raad. Dat lijkt mij dan wat minder efficiënt. Ik zou graag die verantwoordelijkheid laten bij het bestuur of het college. Dat was volgens mij ook een van de opties die werd aangedragen. Nou, die is het niet geworden. Maar daarom zullen wij ook niet meegaan met het amendement. Dat wil ik nog even gezegd hebben. De voorzitter: Ja, dank u wel, mijnheer Van Dam. Mijnheer Geleijnse van het CDA. De heer Geleijnse (CDA): Dank u wel. Ja, als ik nou goed geluisterd heb zei de wethouder dat er drie kunstwerken zijn die herplaatst gaan worden, heb ik opgeschreven.

Heeft hij al contact gehad dan met de commissie Kunstruimte? Hebben die al advies gegeven dan over die bestaande kunstwerken, want volgens mij is dat de bedoeling in de verordening dat we eerst advies vragen. En ik vraag eigenlijk ook aan de collega, bijvoorbeeld van D66, die zegt: ik steun het voorstel rond voorstel D. Als dat zo is wat de wethouder zegt, dat betekent dat we voorlopig dus dan niet investeren in nieuwe kunst. Dat is dan eigenlijk de consequentie. Dus ik ben gewoon benieuwd naar de reactie van D66 en straks van de wethouder. Voorzitter, en tot slot. Ik weet, en

dat ging ook tijdens het forum, er zijn hele mooie toezeggingen gedaan op het verzoek van D66 om kunst wat meer te verkopen, zullen we maar zeggen. Een wandeling bijvoorbeeld. Wethouder Van Dam heeft dat toen ook keurig beantwoord. Toen hadden we onderling nog even het gesprek met D66 over de digitale ontsluiting van alle openbare kunst, of kunst in de openbare ruimte. En dat schijnt er wel te zijn op allerlei wijksites, maar ik vraag me af: is er nou een totaallijst van alle kunstwerken in de openbare ruimte en kan die ook digitaal ontsloten worden op onze nieuwe website Rijswijk.nl, met informatie en achtergronden van die kunstwerken? Voorzitter, tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Geleijnse nog. Mevrouw Van Nunen van de PvdA. Mevrouw Van Nunen (PvdA): Ja voorzitter, dank, en dank aan de wethouder voor de beantwoorde vragen van mijn kant. Ik wil dus weer zijdelings naar aanleiding van dit raadsvoorstel toch ook wel de wethouder op het hart drukken dat onderhoud van kunst niet alleen het schoonmaken van kunst is, maar bijvoorbeeld ook in relatie tot openbaar groen, om maar het voorbeeld van het kunstwerk bij de Hoornbrug te noemen, waar ook openbaar groen, nalatig onderhoud van openbaar groen, dit kunstwerk behoorlijk in waarde deed dalen. Zo niet, ja, hoe noem je dat? Ja, een andere indruk gaf dan waar het voor bedoeld was.

Dus is de wethouder het met mij eens dat juist ook in het totaalplaatje en dus ook met het openbaar groen daar zorgvuldig mee moet worden omgegaan, kunst in openbaar groen. En dan maken wij ons ook wel in het verlengde van wat de heer Geleijnse zei, zorgen over het gebrek aan nieuwe kunstwerken. Is het mogelijk dat daar bijvoorbeeld dan ook aanvullende financiering nog voor gezocht wordt? Ik zou het zo jammer vinden dat we op basis van concept D, of scenario D zeggen van daardoor, want u zegt het zelf, is er minder, zijn er minder nieuwe kunstopdrachten mogelijk. Ik hoor graag of er andere creatieve oplossingen daarvoor gevonden kunnen worden volgens de wethouder, voorzitter. Dank u. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nunen. Zijn er nog anderen die voor de tweede termijn? Oké. Mevrouw Van der Weij. Mevrouw Van der Weij (D66): Dank u wel, voorzitter. Ik kreeg de uitnodiging natuurlijk om een vraag te beantwoorden, dus ik zal dat in ieder geval even tot mij nemen. De vraag was over kunst zeg maar hergebruiken versus nieuwe kunst, en wat ons betreft is dat en… en. Maar ik wil ook graag de vraag aan de wethouder doorspelen hoe hij dat ziet. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van der Weij. Volgens mij, nou, zijn er opnieuw nieuwe vragen ook gesteld, ook in deze … En er is een motie ingediend door de fractie Rijswijks Belang. U heeft de motie neem ik aan kunnen zien.

Mijnheer Weterings. De heer Weterings (Rijswijks Belang): Ik had hem eigenlijk aangekondigd, maar ik wil hem, ik weet niet of de wethouder er positief op gaat reageren…. De voorzitter: U heeft hem zojuist ingediend dus hij zal …Toch? De heer Weterings (Rijswijks Belang): O, prima. O, heel graag. Mag ik hem nog even voorlezen dan? Is dat handig of, dat ik het even snel voorlees. De voorzitter: Misschien is het goed dat u het dictum dan voorleest. Ja? De heer Weterings (Rijswijks Belang): Ja, oké. De motie Representatief onafhankelijk onderzoek naar de behoefte aan kunst in de openbare ruimte. De voorzitter: Mijnheer Weterings, ik bedoelde alleen het dictum.

De heer Weterings (Rijswijks Belang): En verzoekt het college een onafhankelijk, representatief onderzoek te houden onder haar inwoners van Rijswijk met de vraagstelling: past een verplichting van het aanschaffen van kunst door middel van de percentageregeling op dit moment in de Rijswijkse samenleving? En graag de uitkomst binnen drie maanden aan de raad te presenteren. In de rest van het dictum kan u lezen waarom wij vinden dat het onderzocht moet worden. Dank u wel. De voorzitter: Ja. Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan wethouder Wit voor de tweede termijn. De heer Wit: Ja, dank u wel voorzitter. Dank ook voor de aanvullende vragen van de raad. Ik heb een aantal genoteerd. In ieder geval Rijswijks Belang. Nou ja, u heeft het over acrobaten, koper, zet dat alsjeblieft binnen. Ja, goed, op het moment dat ik toe ga geven aan de criminaliteit en kunstwerken die mogelijk gestolen gaan worden maar binnen ga plaatsen, dan vind ik het einde zoek, zo zitten wij in deze samenleving geloof ik niet in elkaar. Het is al erg genoeg dat koperdiefstal voorkomt. De voorzitter: Ik zie dat mijnheer Weterings u wil interrumperen. De heer Weterings (Rijswijks Belang): Voorzitter, het is om die reden weggehaald uit Rijswijk. De voorzitter: Oké. Mijnheer Wit.

De heer Wit: Nee, dus zullen we het ook op een locatie terugplaatsen dat het niet zo makkelijk te stelen is, maar dat wil niet zeggen dat we het ergens binnen gaan plaatsen. De vraag van het CDA over is dit al langs de Kunstcommissie geweest? Nee, nog niet, want dit moet ik eerst even afwachten of vanuit deze, of ik de raad meekrijg in dit voorstel. Een deel van deze projecten hebben we al wel op het oog om die bij een kunstroute in het Wilhelminapark te gaan plaatsen, dus er zijn wel mogelijkheden voor. Maar exact, de Kunstcommissie zal daar zeker nog haar oordeel over gaan geven. Is daar al wel in basis in meegenomen. Want ja, nogmaals, ook dat leggen wij aan de Kunstcommissie voor. Even kijken, ja, de motie van Rijswijks Belang. Uiteindelijk over kunst gaat de raad, en dus zal een voorstel dus ook altijd bij de raad terechtkomen. U vraagt om een peiling binnen Rijswijk om te kijken of dit, of er een meerderheid voor te krijgen is om kunst te blijven plaatsen. Ik denk dat op het moment dat je een peiling gaat houden dat je, dat het erg lastig is om die representatief en binnen heel Rijswijk te gaan krijgen. Dat is namelijk ook de ervaring die wij hebben bij participatieprojecten maar ook bij peilingen in het algemeen die we laten uitvoeren. En daarnaast heb ik het idee dat je dan richting een referendum gaat om de inwoners te laten beslissen of er kunst wordt geplaatst.

En ja, en het blijft toch nog steeds een raadsbevoegdheid. Dus nee, ik zou deze motie ontraden. Even kijken. Partij van de Arbeid heeft nog vragen gesteld over groen en kunst en over de plaatsing van kunst in groen. Ja, dat ben ik met u eens, ik weet ook welk kunstwerk u het over heeft. En dat heeft inderdaad weleens in het verleden daar niet zo fraai gestaan. Of het niet op de juiste manier het groen daar onderhouden wordt, dat is dan niet helemaal correct, het is natuurlijk wel ook ecologisch onderhoud dat we daar plegen. Maar wellicht zouden we daar iets, als het gaat om kunstwerken, op een andere wijze mee kunnen omgaan, dus dat ga ik zeker meenemen. Even kijken, heb ik dan nog andere vragen? Ik geloof het niet, ik denk dat ik alles wel beantwoord heb. Ben ik iets vergeten? De voorzitter: Ik zie … Mijnheer Weterings wil u interrumperen. De heer Wit: O, sorry, en ik heb … Ja. De voorzitter: En mevrouw Van der Weij ook. De heer Weterings (Rijswijks Belang): Voorzitter, ik heb de wethouder helaas niet gehoord of hij het met ons eens was dat we op dit moment 3.600 mensen aan de energietoeslag hebben geholpen omdat ze de energierekening niet konden betalen. En we delen 2.600 voedselpakketten per week uit. Of hij dan de

beeldvorming en het gevoel van die mensen kan begrijpen dat kunst niet echt een prioriteit heeft op dit moment in de openbare ruimte. Dank u wel. De voorzitter: Mijnheer Wit. De heer Wit: Ja voorzitter, dank u wel. Ja, mijnheer Weterings, er zijn verschillende, er zijn ontzettend veel verschillende potjes en budgetten die aan allerlei verschillende projecten opgaan. Daar kun je niet een-op-een een vergelijking in maken. Wij subsidiëren allerlei instellingen, sportverenigingen, op allerlei manieren. Ik denk dat kunst ook een plek heeft in de openbare ruimte. Natuurlijk onderkennen wij dat er mensen zijn die financiële problemen hebben momenteel, daar zijn wij ons van op de hoogte, hebben we een armoedeplan voor, we zijn met energiearmoede bezig, dus ook daar hebben we volle aandacht voor, maar dat wil niet zeggen dat we kunst geen aandacht gaan geven. Het CDA had inderdaad nog een vraag gesteld over de lijst, of er een lijst beschikbaar is. Die is er, er is een lijst met de kunst in de openbare ruimte. Die is momenteel niet denk ik helemaal klaar om ook gepubliceerd te worden, maar ik kan wel kijken of ik die kan gaan publiceren en kan laten aanpassen. Dus die toezegging doe ik aan u. En dan had ik nog een vraag van D66 maar die heb ik even niet scherp, misschien wil mevrouw Van der Weij die even herhalen. De voorzitter: Ja, mevrouw Van der Weij wilde de vraag gaan stellen.

Mevrouw Van der Weij (D66): Ja, dank u voorzitter. Was eigenlijk een vraag vanuit het CDA die ik had overgenomen en die ik heb doorgepasst over de en-en-vraag, dus om het kunstwerken, nieuwe kunstwerken versus gerecyclede of herplaatste kunstwerken en hoe dat de een en de ander met elkaar intervenieert, en wij zien als D66 dat het en … en is, maar we vragen u om een bevestiging daarvan. De voorzitter: Heldere vraag. Mijnheer wit, kunt u die vraag beantwoorden? De heer Wit: Ja, dank. Ja voorzitter, dat het is een heldere vraag en dat is inderdaad zo, dat is en … en. Het is zo dat wij voor dit kunstbudget bestaande kunst plaatsen en gaan we ook zeker nieuwe kunst toevoegen. Nogmaals, we hebben een aantal kunstwerken staan, daar hebben we de mogelijkheid voor, maar daarna zullen we natuurlijk ook weer verder kijken naar nieuwe kunst. Dat hoort ook bij de percentageregeling. De voorzitter: Dan zijn we aan het eind … O, mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen (PvdA): Ja voorzitter, in het verlengde daarvan, van wat mevrouw Van der Weij vroeg, had ik ook nog een vraag gesteld of er mogelijk creatieve oplossingen denkbaar zijn en wil het college, de wethouder, daar ook zijn best voor doen om aanvullende financiering juist voor nieuwe kunstwerken ook een plek te geven? De voorzitter: Ja, die vraag is inderdaad nog niet beantwoord.

Mijnheer Wit, wilt u die vraag ook beantwoorden? De heer Wit: Ja. Ja, dank u wel voorzitter. Inderdaad, die vraag had ik nog niet beantwoord. Ja, natuurlijk blijf ik ook naar andere mogelijkheden zoeken, of het nou via subsidie is of op een andere manier om kunst kunnen plaatsen. Ik staar me niet blind op alleen deze percentageregeling. De voorzitter: Zo, volgens mij; Mijnheer Geleijnse van het CDA. Nog een laatste. De heer Geleijnse (CDA): Het is echt een laatste, voorzitter, dank. Ja, ik zit gewoon nog even na te denken over het antwoord van de wethouder over het Wilhelminapark. Ik weet dat daar al langer plannen lagen om kunstwerken daar opnieuw te plaatsen. Maar worden die dan ook betaald uit dat bestemmingsreserve rondom deze percentageregeling? Even voor mijn beeld.

De voorzitter: De wethouder Wit. Ja. De heer Wit: Ja voorzitter, dank u wel. Die mogelijkheid is aanwezig. We hebben, ik weet, momenteel moet ik heel eerlijk toegeven dat ik niet exact weet in hoeveel er nu in de bestemmingsreserve zit. Maar goed, aangezien we de Altis niet geplaatst hebben, zit daar nog wel wat in. Ik moet dat toch eventjes gaan nakijken. Maar we zoeken, zoals mevrouw Van Nunen net ook vraagt; op het moment dat wij projectbudgetten kunnen gebruiken om kunst te plaatsen, dan betekent het ook dat we kunst voor de openbare ruimte, nieuwe kunst, daar de percentageregeling weer meer voor kunnen inzetten. Dus ik hoop dat dat voldoende antwoord voor u is. De heer Geleijnse (CDA): Mag ik daar nog kort op reageren, voorzitter? De voorzitter: Ja, heel kort. De heer Geleijnse (CDA): Ik ga het heel kort houden. Deze discussie en deze antwoorden die bevestigen eigenlijk dat voor onze fractie dit de beste keuze is om de huidige verordening te houden, want ik zie het toch als een verkapte bezuiniging op het investeren in nieuwe kunst. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Ja. Duidelijk. Ik wil overgaan tot stemming. Allereerst over het amendement van Rijswijks Belang. Hoop dat de techniek mee gaat werken. We gaan eerst stemmen over het amendement van Rijswijks Belang. Ja, er wordt even … Even geduld. Eerst het amendement, dan de motie en dan pas het raadsvoorstel. Ja.

Het amendement is verworpen met 25 tegen- en 2 voorstemmers. Dan gaan we over naar de stemming over de ingediende motie. Onderzoek naar behoefte percentageregeling kunst. O, nog een ogenblikje. Ik zie mevrouw Koegler? Mevrouw Koegler Böhm (Rijswijks Belang): Ja, ik wil graag een stemverklaring geven. De voorzitter: Bij welk punt? Mevrouw Koegler Böhm (Rijswijks Belang): Bij de motie. De voorzitter: Maar de motie gaan we nu over stemmen. Of wilt u voorafgaand aan de stemming van de motie? Mevrouw Koegler Böhm (Rijswijks Belang): Ja, precies. De voorzitter: Ja, aan u het woord, mevrouw Koegler. Mevrouw Koegler Böhm: Ja, Rijswijks Belang zou graag zien dat er een onderzoek uitgevoerd wordt. We vinden het jammer dat het college dat niet aandurft. Op verschillende domeinen vliegen de enquêtes ons om de oren, dus we zouden graag ons gesteund zien in de raad. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Koegler, voor uw stemverklaring. Mijnheer Weterings. De heer Weterings (Rijswijks Belang): Ja voorzitter, ook heel kort, ik ook een stemverklaring dat ik eigenlijk hoop dat we toch die uitdaging aangaan om te peilen bij de mensen hoe ze erin staan op dit moment met al die crisissen die we hebben voor de kunst in de openbare ruimte. Dus ik hoop echt dat die wordt aangenomen, dan gaan we het echt peilen en dan beloof ik, dan zal u mij niet meer horen over de kunstpercentageregeling. Dank u wel.

De voorzitter: Dank voor uw stemverklaring, mijnheer Weterings. Ik ben meestal gewend dat vanuit een fractie één stemverklaring is. Als het goed is kunt u nu stemmen over de motie.

De voorzitter: Mijnheer Braam, Beter Voor Rijswijk. De heer Braam (Beter voor Rijswijk): Voorzitter, de reden waarom ik nog niet gestemd heb, is omdat ik de desbetreffende motie nog steeds niet terugvind in iBabs. De heer Massaar: En mijn heer Kruger ook nog niet. De voorzitter: Misschien moet u verversen als u … Nee? De heer Braam (Beter voor Rijswijk): Al gedaan, is niet gebeurd. De voorzitter: Is het gelukt bij mijnheer, bij u, mijnheer Braam? De heer Massaar: Mijnheer Braam nog. De voorzitter: Ja? De heer Massaar: 25 tegen, 2 voor. De voorzitter: De motie is daarmee verworpen met 25 stemmen tegen en 2 voor. En dan de stemming over het raadsvoorstel zelf. We kunnen nu overgaan tot stemmen, of u kunt overgaan tot stemmen, moet ik zeggen. De heer Massaar: Mevrouw Oude Alink en Ger Kruger. De voorzitter: Is er nog een stemverklaring vanuit een fractie bij het raadsvoorstel? Nee? 19 voor, 8 tegen, het raadsvoorstel is daarmee vastgesteld. Ja? 8.

Raadsvoorstel Economische visie (RV 23-001) De voorzitter: Dan gaan wij over naar agendapunt 7. O nee, agendapunt 8, raadsvoorstel economisch visie. Op mijn scherm staat een andere. We gaan naar het raadsvoorstel economische visie. Ja. En dan wil ik als eerste het woord geven aan mevrouw Woudstra van D66, en ik wil ook een voorstel aan u doen, aan uw raad, want er zijn twee amendementen ingediend en er is in het forum een uitgebreide bespreking over dit agendapunt geweest. Of u eigenlijk ook de amendementen in uw eerste termijn wilt meenemen zodat we mogelijk dit agendapunt in één termijn kunnen bespreken. Is dat een voorstel dat, waar u mee kunt instemmen? Uiteraard, kijk, als het niet werkt, dan doen we het niet. Maar ik zou daar wel voor pleiten. Mevrouw Woudstra. O. Mijnheer Van Dam. De heer Van Dam (Wij.Rijswijk): Ja, dat kan ik doen, alleen dan wordt mijn eerste termijn wel erg lang. Ik weet niet of dat heel erg wenselijk is. De voorzitter: Ja, dat kan. U kunt natuurlijk ook ze bij elkaar samenvoegen of ik weet niet hoe u uw vergadering voorbereidt, maar ik zou u willen uitnodigen om dat te proberen. Ja? Dan geef ik het woord aan mevrouw Woudstra van D66. Mevrouw Woudstra (D66): Dank, voorzitter.

We vinden het belangrijk dat iedereen mee kan doen, kan werken of ondernemen, en we vinden vanuit D66 Rijswijk goed dat deze visie er is en willen iedereen die eraan heeft bijgedragen bedanken, ook zeker buiten deze raad, omdat de hele stad hieraan heeft bijgedragen. En we ondersteunen de wethouder in zijn ambities en de visie en zien graag de verdere uitwerking tegemoet. Wel hebben we twee aandachtspunten en daarom twee amendementen voorzien die ook in het forum inderdaad zijn voor besproken. Werkgevers en werknemers hebben namelijk veel invloed op onze stad en we werken aan

een gezonde stad en de groei daarvan, en dat doen we samen. Vanuit het coalitieakkoord zetten we in op gezonde goed, groei. En die extra, die werkgelegenheid is extra belangrijk nu we ook in het forum erover hebben gehad dat de werkgelegenheid in Rijswijk daalt, terwijl juist met een groeiende stad graag zouden zien dat die groeit. Daarbij geldt ook dat werk voor iedereen en specifiek praktisch geschoolden belangrijk is en aandacht verdient, en volgens ons wat extra dan in het huidige voorstel staat. Daarom dienen we samen met Beter Voor Rijswijk, PvdA, ChristenUnie, Rijswijks Belang en de VVD een amendement in. En mocht ik iemand zijn vergeten, excuus. Staan allemaal netjes op de ingediende motie, degenen die op tijd waren, en als iemand nog aan wil sluiten, zeer welkom. Met het amendement verduidelijken en vergroten we de inzet van ons stadsbestuur om te zorgen voor werkgelegenheid voor praktisch gescholden, en maken we al die werkgevers die zich inzetten voor het leren van een vak of een vaardigheid en samen met een bedrijf daar hun aandacht inzetten ook extra duidelijk dat we trots zijn op wat ze voor elkaar krijgen. In de praktijk mogen en kunnen leren doet ertoe en de bedrijven die zich daarvoor inzetten verdienen wat ons betreft extra aandacht. Ik zal het beperken tot het voorlezen van het dictum, op verzoek.

Het amendement Goed werk voor praktisch geschoolden in Rijswijk heeft als dictum: daarom de volgende tekst aan het raadsvoorstel op pagina's 8 en 10 aan te passen en toe te voegen. Op pagina 8 onder het kopje Arbeidspotentieel laten groeien de teksten vervangen door: vanwege de gunstige ligging zijn er vanuit Rijswijk meer dan een 1 miljoen banen binnen een half uur te bereiken per weg en spoor. Rijswijk en regio bieden bedrijven een enorm groot aanbod aan talenten en arbeidspotentieel. Dit potentieel groeit door de geplande woningbouw de komende jaren. Daarbij maakt Rijswijk zich sterk voor het bieden van goed werk aan praktisch geschoolden samen met bestaande en nieuwe ondernemers en bedrijven, met een inzet op duurzame inzetbaarheid en ontwikkelkansen voor alle werknemers. Op pagina 8 onder het kopje uitvoeringsrichting twee punten toe te voegen: inzicht in het werkaanbod voor praktisch geschoolden en de locaties voor vestigings- en uitbreidingsruimte voor bedrijven die werkgelegenheid bieden aan praktisch geschoolden, en het aantrekken van bedrijven die werkgelegenheid bieden aan praktische geschoolden en die vaardigheden aanleren en ontwikkelkansen bieden.

Op pagina 6 een nieuw zesde gedachtestreepje vervangen, te weten: het versterken van de verbinding tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt binnen de sectoren techniek en energietransitie, waarbij er extra aandacht is voor het vergroten van de werkgelegenheid voor praktisch geschoolden en het ontwikkelen van vaardigheden. Excuus dat dit enigszins technisch is voor iedereen die meeluistert, maar we moeten bij een amendement de precieze teksten vervangen zoals ze er staan, dus ik moet ze ook daarin precies voorlezen. Dus we doen ons best maar soms wordt het er iets technisch van. Het tweede amendement gaat over duurzaamheid en welzijn van onze inwoners. Want de economie gaat om keuzes maken. Keuzes die mensen maken bij de productie, distributie en consumptie van goederen en diensten. En de economische visie die nu voorligt, laat zien waar we naar streven, waar we als Rijswijk voor staan en waar extra aandacht en energie naartoe gaat. We zijn blij dat er wordt ingezet op onderscheidend werkklimaat en de thema’s energie, techniek en innovatie. Een innovatieve omgeving, het mkb, en duurzame en circulaire werklocaties. In de visie staat ook al dat het gaat om energietransitie, klimaatadaptatie, arbeidsmarktvraagstukken en goede bereikbaarheid. Om toekomstgericht bezig te zijn met gezonde groei willen we daar met dit amendement nog een verduidelijking aan toevoegen.