Concept verslag Forum Stad en Samenleving 9 juni 2022

Dan denken we: ja, we kunnen in een Inclusie Agenda mooie woorden opschrijven, maar het begint bij faciliteren. Dan vinden wij vijftien maanden wel erg lang. Als we naar de Inclusie Agenda kijken, zien we die prioriteit niet Pagina 30 van 53

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 9 juni 2022 terugkomen, dus graag een toelichting van het college hoe zij dit zien en hoe we dit in het vervolg beter gaan oppakken, sneller. Dan staat ook in de Inclusie Agenda benoemd dat de najaarskermis in 2021 prikkelvrij was. Nou, dat was een heel mooi initiatief, daar waren een heleboel ouders en kinderen echt heel erg blij mee, maar volgens de afgelopen kermis was er geen prikkelvrije kermis. We hebben daar wat contact over gehad vanuit Rijswijks Belang en informeel ook wel de toezegging gekregen dat voortaan de kermis prikkelvrij zou zijn. Die informele toezegging kwam van mevrouw Besteman, maar die hebben we alleen op mail, die zou ik graag ook formeel terug willen zien, die toezegging. Dan tenslotte, voorzitter, wat Rijswijks Belang opvalt is dat we als gemeente inclusiviteit willen bevorderen door bepaalde groepen veelvuldig in de schijnwerpers te zetten. Inclusiviteit bereiken we wat Rijswijks Belang betreft niet door steeds maar de aandacht op die speciale groepen te richten in campagnes, maar juist door basisvoorzieningen te faciliteren en normaal te gaan maken wat nu nog steeds bijzonder is. De voorzitter: Dank u wel. De heer Veerman. De heer Veerman: Dank u wel, voorzitter. Ik heb al wel wat weg kunnen strepen in mijn tekstje, dat is alleen maar mooi.

Ongeveer een op de tien mensen in Nederland heeft een beperking die invloed heeft op het dagelijks leven. Mensen met een beperking ondervinden regelmatig dat gebouwen, toiletten, websites, of winkels niet toegankelijk zijn en dat geldt ook zeker voor Rijswijk. Eigenlijk is de vraag: is er iemand van, of moeten de ambtenaren het erbij gaan doen? Is er iemand van, dat moet ik zo zeggen, of er is iemand die dat erbij moet gaan doen? Dan heb ik het over de ambtenaren, want er staat eigenlijk niet in hoe we dit gaan verwezenlijken. Wordt er een ambtenaar ingesteld, komt er een coördinator die dit gaat uitvoeren, en hoe gaan we dat bijhouden wat er uitgevoerd is in het kader van de evaluatie? Daarnaast staan er nogal wat doelstellingen die uitgevoerd moeten worden en die we moeten gaan evalueren. Wat gaan we er dan mee doen het jaar erop? Want dat is natuurlijk wel heel belangrijk, hoe gaan we dan daar een vervolg mee maken? We kunnen snel resultaat boeken met de quick wins en die zie ik ook in deze notitie zeker terug, maar om andere zaken te verwezenlijken hebben we wel een budget nodig en dat moet van de welzijnsbegroting komen. Dus ik ben benieuwd hoeveel geld hier geïnvesteerd wordt, één voor die ambtenaren, maar ook om dit plan verder uit te rollen.

Want dat zie ik eigenlijk hier niet in staan en dat is wel nodig om de volgende stappen te blijven maken van dit belangrijke onderwerp. Ik noem nog enkele belangrijke punten die er nog niet in staan. We zouden bijvoorbeeld de Kieswet kunnen gebruiken bij het toegankelijk maken van stembureaus. Daar zijn ook financiën voor, dus daar zouden we uit kunnen putten en die zie ik hier nog niet in terug. Verbeteren van de bewegwijzering. We zijn al jaren bezig om de toiletten hier in Rijswijk, om daar bewegwijzering op te krijgen en ook meer openbare toiletten te creëren. Ik denk dat dat zeker noodzakelijk is en daar zouden we hier een begin mee kunnen maken. Onze website, de raad zelf, is belangrijk voor doven en slechthorenden om die ook aanwezig te kunnen laten zijn en om mee te laten doen. Dat is nog steeds niet het geval. Het aanpakken van laaggeletterdheid hebben we onlangs in deze raad besproken, maar gebruik als gemeente heldere taal en voeg ook bijvoorbeeld de voorleesfunctie op onze website toe. Nou hoor ik dat onze website aangepast gaat worden, nou, dat zou een mooi begin zijn dat mensen ook kunnen horen wat er staat, zodat ze kunnen luisteren in plaats van kunnen lezen en dat zou voor heel veel mensen al een uitkomst kunnen zijn. De voorzitter: Kunt u afronden? De heer Veerman: Ja.

De laatste die ik heb, het inrichten van een inclusiepanel – dat hoorde ik mijn ook al zeggen – is heel erg belangrijk en daar moeten we zeker ook mee beginnen. Daarnaast is het goed om ruimtelijke ordening bij nieuwe projecten mee te nemen. In sommige gemeenten wordt een inclusiviteitstoets Pagina 31 van 53

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 9 juni 2022 ingesteld en dat betekent dat je op al je plannen die je op dat gebied instelt, dus ruimtelijke ordening en het fysieke domein, die moeten getoetst worden, zodat je ook rekening hebt gehouden met inclusie. Dat zou een mooie toevoeging zijn en D66 ziet daar zeker uitvoering in. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan zag ik nog mevrouw Sprenger, mevrouw Van Nunen en mevrouw Schwencke. Klopt dat? Mevrouw …: En Jansen. De voorzitter: O, jongens, alsjeblieft. Ik wil u erop wijzen dat we een IB-brief bespreken, hè? Dat betekent dat er wordt geen besluit over genomen, u kunt vragen stellen aan het college, maar er wordt geen besluit genomen, het komt niet op de volgende raadsvergadering. Dus ik vraag u toch om u zich enigszins te beperken. Ik geef het woord aan mevrouw Sprenger. Mevrouw Prenger: Dank u wel, voorzitter. Ik zal het heel kort houden, want de rest is al door mijn collega’s gezegd. Wij missen het Regenboogakkoord in de inclusie. Dank u wel. De voorzitter: Ja, even kijken. Mevrouw Schwencke. Mevrouw Schwencke: Dank, voorzitter. Wij sluiten ons daarbij aan. We hebben eerder al schriftelijke vragen gesteld over het missende hoofdstuk wat ons betreft, de bredere vorm van inclusie op het gebied van diversiteit, van seksualiteit en afkomst.

Daar hebben wij antwoorden op ontvangen, maar wij vragen ons nog af wanneer we die bredere Inclusie Agenda kunnen verwachten. Daarnaast sluiten ons aan bij de vragen van Rijswijks Belang over hoeveel mensen met verschillende beperkingen bij de gemeente huidig werken. We vragen ons af: hoe is de samenwerking met andere gemeentes, bijvoorbeeld op het gebied van sportvoorzieningen, recreatie en het aanbod daarvan, zoals rolstoelbasketbal en andere sporten voor mensen met een fysieke beperking? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen: Ik hoef me zo langzamerhand alleen maar aan te sluiten bij de vorige sprekers. Dus ook extra aandacht voor de vragen van Rijswijks Belang en GroenLinks wat betreft de voorbeeldfunctie van de gemeente. Practice what you preach. Ik ben ook nog wel benieuwd naar wat het WSP in specifieke zin doet in de begeleiding van mensen met een beperking naar werk, kunt u daar ook nog even op ingaan? Dat was het, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. De heer El Majjaoui. De heer El Majjaoui: Dankjewel, voorzitter. Ik heb het stuk gelezen en er is uitvoerig aandacht besteed in theorie aan inderdaad mensen mindervaliden, rolstoelgebruikers.

Het VN-verdrag is bij deze ook leidend en daar ben ik ook blij mee, dus ik hoop dat we nu overgaan tot het fysieke deel, dus de fysieke drempels letterlijk en de obstakels te doorbreken en de stad laagdrempelig te maken voor deze doelgroep. Alleen, wat ik mis, uit het recent onderzoek uit Universiteit Utrecht, en dan ga ik letterlijk citeren: “We hebben allemaal een bepaald beeld over groepen werknemers – dus dan ga ik richting de arbeidsmarkt – blijkt uit een nieuw onderzoek van Universiteit Utrecht na sociale beeldvorming op de Nederlandse werkvloer. Vrouwen worden over het algemeen als warmer gezien dan mannen, maar wel als minder competent. Ook mensen met een

Pagina 32 van 53

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 9 juni 2022 migratieachtergrond en niet-heteroseksuelen zien we als minder competent.” Dit stuk – en dan sluit ik aan op GroenLinks – mis ik geheel in deze agenda. Kunt u dat toelichten, voorzitter? Dankjewel. De voorzitter: Dat gaat de wethouder doen, ik niet. Mevrouw Du Chatinier, dacht ik, dat ik die zag. Nee? Dan mevrouw Jansen. Mevrouw Jansen-Dirkx: Last but not least. Ik had nog een paar vragen. Mevrouw Koegler had het inderdaad over het Bogaardplein wat na aanbrengen van de visueel beperkte persoon die zei: ik kan hier niet rondlopen. Had ik van de week ook iets op Facebook gezien over ons nieuwe Huis van de Stad, namelijk dat daar onduidelijkheid ontstond over het wel of niet toegankelijk zijn van het Huis van de Stad vol rolstoelgebruikers. Dat lijkt me nou weer een uitgesproken moment om dat heel goed en netjes op te pakken, dus mijn vraag aan de wethouder is: kunnen we met de ervaringsdeskundigen in gesprek gaan over de inrichting van het Huis van de Stad? Daarnaast heb nog een vraag over het feit dat er gezegd wordt: we gaan gebruik maken van die ervaringsdeskundigen. Maar bij het maken van deze agenda er een aantal groepen niet betrokken zijn. Dan noem ik bijvoorbeeld Klank en de ouders van Our House, uitstekende groepen die je kan benaderen als het gaat om beperkingen.

Als laatste was de vraag, en dat heb ik nog niet gehoord, of de jaarlijkse update van deze agenda ook inderdaad gedeeld wordt met de raad. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ja, maar ik heb uw hand gewoon niet eerder gezien, dus ik vind het … Nee, echt niet. De heer Geleijnse. De heer Geleijnse: Ik heb echt dat meerdere keren gedaan, voorzitter. Maar ik ga goed naar u luisteren, want ik heb anderhalve pagina geschrapt. Ik beperk me tot vier korte vragen. Andere collega’s hebben het ook gevraagd, we missen nog steeds een platform of een inclusiepanel. Ik wilde vragen: wat is de stand van zaken nu, en is daar een toezegging mogelijk om daar een datum aan te hangen? Is het college nog voornemens om de APV aan te passen, bijvoorbeeld als het gaat om een advies van de Coalitie voor Inclusie over toegankelijkheid van evenementen? Zij zeggen: neem het op in de APV, dus niet alleen de vergunningsvraag, maar zet het ook als grond in de APV. De derde vraag sluit ook een beetje aan bij de vraag van mevrouw Koegler over: hoe gaat het met het inclusiebeleid binnen onze gemeentelijke organisatie? Tot slot, ik mis in deze agenda eigenlijk compleet het betrekken en motiveren van bedrijven en ondernemers inzake inclusie. Voorzitter, ik hoop dat u tevreden bent met mijn ingekorte versie. De voorzitter: Het was gelukkig niet anderhalve pagina. De heer Geleijnse: Dat scheelt, hè? Dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Bentvelzen, die is nog druk aan het schrijven. Mevrouw Bentvelzen: Kramp in mijn handen, voorzitter, maar ik ga mijn best doen. De heer Weterings: Voorzitter, een punt van orde. Wat zei u, hoe noemde u haar? De voorzitter: Mevrouw Bentvelzen. De heer Weterings: O. Ze is toch pas getrouwd, of niet? Mevrouw Bentvelzen: Ja, maar ik heet nog steeds Bentvelzen.

Pagina 33 van 53

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 9 juni 2022 De heer Weterings: Toch wel, ja? Je eigen naam aangehouden? Mevrouw Bentvelzen: Ja. De heer Weterings: Excuus, dan heb ik niks gezegd. Mevrouw Bentvelzen: Bentvelzen-van der Steen, maar mijnheer Weterings heeft wel goed opgelet. Mijn vader is te belangrijk, mijnheer Weterings, dus die krijgt de eer om als eerste vooraan te staan. Goed, terug naar de werkelijkheid van vandaag. Ik heb de eer om dit agendapunt op mij te nemen, omdat mijn collega, die ligt doodziek in bed. Dus ik ga mijn best doen, en alvast sorry als ik dingen niet weet, want u kunt natuurlijk ervan uitgaan dat ik sommige dingen moet gaan terugkoppelen of navragen. We zijn inderdaad verplicht om de Inclusie Agenda te hebben, dat komt vandaan uit het VN-verdrag, dat is door meerdere mensen vanuit de raad aangegeven. Daarin zit ook een inspanningsverplichting, dat is de eerste Inclusie Agenda die gemaakt is. Het komt in die zin voort uit de Brede Welzijnsnota. Dat komt ook een beetje terug bij de kosten, mijnheer Veerman. Daar zitten gedeeltelijk kosten in verwerkt in die Brede Welzijnsnota die jullie volgens mij in 2021 hebben vastgesteld met elkaar, met de raad. Wat er staat te gebeuren is dat er ieder jaar een agenda gemaakt gaat worden, of een jaarlijkse update.

Daar moeten we natuurlijk ieder jaar verbeterslagen in gaan maken, dus ja, mevrouw Jansen, die wordt ook gedeeld met de gemeenteraad, zodat u ook ziet: waar gaat het goed, of waar hebben we nog niets in bereikt? Want daar moeten we ook gewoon transparant en eerlijk over zijn. Daarover gesproken, mogelijkheden om medewerkers aan te nemen met een beperking, die zijn er natuurlijk altijd. Of we dat doen? Dat doen we nog niet goed genoeg, dus daar valt zeker een slag te slaan als rolmodel of als voorbeeld als gemeente zijnde ook weer richting dan vervolgens de bedrijven en de ondernemers, wat mijnheer Geleijnse mij heeft gevraagd. Dus ik vind dat je dan zelf een goed voorbeeld moet zijn als gemeente, dus daar hebben we zeker een slag te maken, mevrouw Koegler. U vraagt, de kermis prikkelvrij. Volgens mij is dat wel verankerd nu in de vergunningsaanvragen die ze dan moeten doen, maar dat durf ik niet honderd procent zeker te zeggen, dus die ga ik nog even voor u na. Er is mij gevraagd, het Huis van de Stad, dat dat ook online kwam. Ik volg social media, dus ik zie dat ook, en tegelijkertijd staat het Huis van de Stad ook nog voor een groot gedeelte in de steigers, dus daar is inderdaad nog bewegwijzering die eraan komt om duidelijk te maken waar een persoon in een rolstoel, of met een ander hulpstuk het Huis van de Stad kan betreden.

En de liften en dergelijke, die zijn op de wettelijke normen van een rolstoel en dat soort hulpstukken, een scootmobiel, zijn die gemeten. Dus dat is wel gedaan. Ik heb heel veel mensen gehoord over de inrichting van het Bogaardplein en dat er toen een aantal mensen waren die een visuele beperking of dan wel andere beperking hadden, die samen hier met de ambtenaren over het plein zijn gaan lopen en aan hebben gegeven: dit is niet goed en dat is niet goed. En terecht. Dat heeft ons wel gebracht tot het feit dat we hier een werkgroep willen gaan opstarten van dat soort mensen, zodat we net zoals dat we een adviesraad sociaal domein hebben, dat we ook echt een adviesraad of een werkgroep krijgen waarin we die mensen samen kunnen brengen en dat we hen kunnen vragen van advies, omdat zijn nou eenmaal echte ervaringsdeskundigen zijn en ons het beste kunnen vertellen wat het fijnste is in de openbare ruimte. Dus dat is een van de dingen die dit jaar nog georganiseerd moeten worden. Even kijken wat er mij nog meer gevraagd is. Ja, die samenwerking met andere gemeenten, mevrouw Schwencke, ik heb echt geen idee. Er is hier wel eens een wedstrijd in De Schilp, om maar een voorbeeld te noemen, met rolstoelhockey of rolstoelbasketbal, maar of daar nou echt daadwerkelijk een samenwerking in zit, dat weet ik niet.

We hebben wel allerlei soorten G-sport gelukkig in onze gemeente Rijswijk, waar ik heel trots op ben. Zelf altijd erg genoten van de wedstrijden die ik mocht spelen tegen het G-elftal bij voetbalvereniging Vredenburch. Het Regenboogakkoord, die moet ik navragen of die er nou wel of niet, of waarom die daar niet in staat. En de APV, mijnheer Geleijnse, dat moet ik ook navragen, maar volgens mij hebben we ieder jaar een moment dat we al die APV-artikelen Pagina 34 van 53

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 9 juni 2022 weer met elkaar doorakkeren, van stoepkrijten die we verbieden, tot sneeuw van de straten af scheppen. Dus het lijkt me een goed onderwerp om wel in onze gedachten mee te nemen naar dat moment en volgens mij doen we dat echt jaarlijks met elkaar. Dus, nou ja, goed, laten we dat niet vergeten. Ik probeer het niet te vergeten en als u dat dan ook niet doet, staat die toezegging op mijn naam en dan komt dat vanzelf volgens mij wel goed. Voorzitter, er is mij nog gevraagd, specifiek door mevrouw Van Nunen, het WSP, wat die er dan aan doet om mensen in te zetten en te begeleiden naar werk, of als er mensen zich melden met een beperking en te begeleiden naar werk. Die vraag moet ik u ook verschuldigd blijven. Het WSP is er voor iedereen, dus ik zou niet weten waarom iemand in een rolstoel of anderszins niet begeleid zou worden met werk. We hebben ook mensen met een vorm van autisme die prima bepaalde werkzaamheden kunnen doen, want sommigen zijn gigantisch goed in ICT, om maar iets te noemen, en die worden wel gewoon toegeleid naar werk. Dus het is niet zo dat die mensen niet geholpen worden. Voorzitter, ik zal vast wat vergeten zijn, dan hoor ik dat in tweede termijn. De voorzitter: Dan horen we dat in tweede termijn. Mevrouw Koegler.

Mevrouw Koegler Böhm: Dank u wel, voorzitter, en bedankt aan wethouder Bentvelzen voor de antwoorden. Ik heb niet op al mijn vragen antwoord gekregen, maar dat begrijp ik, u heeft uw best gedaan en ik zal de volgende wethouder die over dit onderwerp gaat gewoon even een koffieafspraak maken om mijn aandacht op die punten nog een keer te benoemen. Ik ben in ieder geval wel blij dat u aangeeft dat de gemeente nog niet genoeg doet met het aantrekken van medewerkers met een beperking. Ik zie dagelijks hoe waardevol het kan zijn, zowel voor een organisatie als voor de medewerkers zelf, om hun in hun kracht te zetten en meer mee te laten doen, dus ik hoop echt dat we daar meters in gaan maken. De voorzitter: Dank u wel. Iemand van de anderen? Dan gaan we even het lijstje af. Dan ga ik het wel even gestructureerd doen. Eerst de heer Veerman. De heer Veerman: Dank u wel, voorzitter. Bedankt, wethouder, voor het beantwoorden van de vragen. Ik stel voor om de vragen die niet beantwoord zijn, die wel genoemd zijn, die komen in het verslag terug. Als de andere wethouder die kan beantwoorden is dat prima. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer El Majjaoui.

De heer El Majjaoui: Voorzitter, even om mijn vragen nog een keer te herhalen in een SMART-vorm: waar blijven de andere doelgroepen? Dus de mensen met beperkingen zijn uitvoerig besproken, maar de andere doelgroepen mis ik in het kader van inclusie en diversiteit. Dankjewel. De voorzitter: Dank u wel. Ik loop maar even het rijtje af. De eerstvolgende is volgens mij mevrouw Jansen dan. Mevrouw Jansen-Dirkx: Ik had één vraag nog openstaan en één extra vraag heb ik nu. Hoe het zit met het maken van de Inclusie Agenda en het betrekken daarvan van ervaringsdeskundigen? Wat ik al zei, dat er dus een aantal groepen niet betrokken zijn. Het tweede is, u noemt een werkgroep die u wil opstarten. Nou, het lijkt mij een uitgesproken kans om dan juist toch nog kritisch te kijken naar de inrichting van het Huis van de Stad. Ik krijg toch wel weer meldingen, ook nu weer van mensen die zeggen dat het toch nog niet goed genoeg is als het gaat om scootmobielen. Dus dat is wel een signaal wat ik u wil meegeven. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Schwencke nog. Pagina 35 van 53

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 9 juni 2022 Mevrouw Schwencke: Nee, mijn vragen zijn beantwoord, of staan uit bij anderen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Geleijnse. Nee? Even kijken. Mevrouw Sprenger. Mevrouw Prenger: Nee, dank u wel, vraag is beantwoord. De voorzitter: Volgens mij heb ik dan iedereen gehad, hoop ik. Mevrouw Bentvelzen. Mevrouw Bentvelzen: Voorzitter, dank. Om te beginnen bij de heer Majjaoui – El Majjaoui, sorry, excuus – die ben ik vergeten in de eerste termijn, sorry daarvoor. Mij is in ieder geval ten gehore gekomen – en als dat niet klopt, dan lieg ik in commissie, zeg ik dan maar – dat de bredere inclusie, dat die al meegenomen is in de Brede Welzijnsnota en dat daar wel aangegeven staat wat u aangeeft, de bredere doelgroep. Als dat niet zo is, dan neem ik het graag mee intern naar het overleg met mijn collega zodra die weer beter is. Er is nog een vraag gesteld door mevrouw Jansen, het maken van de agenda zonder ervaringsdeskundigen. Ja, dat weet ik niet waarom daarvoor gekozen is, dus ik ga daar ook geen verhaal bij verzinnen. Ik durf daar geen antwoord op te geven. Goed dat u aangeeft dat u de signalen krijgt van het Huis van de Stad, dat zal ik meenemen intern.

Volgens mij gaat u zaterdag met een aantal raadsleden kijken – of misschien wel met heel de raad, geen idee wie zich heeft aangemeld – en dan zal daar vast op gelet worden na deze avond. Ik denk dat het goed is om de lans die mevrouw Koegler breekt voor mensen met een beperking, ik sta daar honderd procent achter en sterker nog, ik zou zeggen: op naar een inclusievere raad. De voorzitter: Nou, dat is een mooie oproep. Daarmee sluiten wij dit agendapunt af. 11. IB 22006 Ontwikkelingen Regiovisie & Winstgevendheid gecontracteerde jeugdhulpaanbieders H10-regio De voorzitter: Dan gaan wij over naar agendapunt 11. Even kijken, wie had dat aangevraagd? Dat is D66, de heer Veerman. De heer Veerman: Dank u wel, voorzitter. Ik was net iets te laat. Wat mij betreft wordt dit punt behandeld in het volgend forum, want eigenlijk mijn inhoudelijke vraag, die wordt eigenlijk in brief 22038, volgens mij uit mijn hoofd, die ik in het begin van de avond naar het volgend forum heb geplaatst, die gaat inhoudelijk in op dit onderwerp. Dat wist ik toen nog niet toen ik dit op het forum zette, dus ik zou hem gewoon verplaatsen daar naartoe en dan heb ik nu voor de rest geen vragen. Dank u wel. De voorzitter: Welk nummer noemde u, 37? De heer Veerman: Nee, 22038 die ik in het begin van de avond heb gevraagd te agenderen voor het forum. De voorzitter: Ja, dank u wel.

Nou, dat is een snelle behandeling. Ja, natuurlijk, mevrouw Bentvelzen. Mevrouw Bentvelzen: Voorzitter, dank. Ik dacht, ik ga daar toch nog wat op zeggen, mijnheer Veerman, als u mij toestaat. In deze raadsinformatiebrief 006 staat namelijk ook iets genoemd over de regionale raadsbijeenkomst die in het voorjaar volgt. Ik wil u aangeven dat die in het na… Tenminste, niet in het najaar, maar na de zomer, 12 september om precies te zijn volgt die. Dat wilde ik toch nog even duidelijk zeggen hier en ik wil u ook nog even aangeven dat eventuele technische vragen die gaan over de winstgevendheid et cetera, dat ik die moet terugleggen bij het Servicebureau, want de expertise ligt daarbij ook bij het Servicebureau en niet bij onze ambtelijke organisatie.

Pagina 36 van 53

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 9 juni 2022 De voorzitter: Dank u wel. Dan sluiten we hierbij dit agendapunt af. 12. Raadsvoorstel Ontwerp vvgb realisatie van 4 garages Van Vredenburchweg 93 (RV 22-009) De voorzitter: Dan gaan we over naar agendapunt 12 en dat is het ‘Raadsvoorstel Ontwerp realisatie van 4 garages Van Vredenburchweg’. Wil iemand daarover het woord voeren? Ik zie de heer Wit, ik zie de heer Kruger en de heer Osmani. Klopt dat, mis ik dan iemand? De heer Wit. De heer Wit: Dank u, voorzitter. Ik zal het kort houden. Het plan voorziet deels in de verbetering van de situatie, en dan met name het uiterlijk aan de Park de Wervelaan, en heeft als bijkomend voordeel dat er naar alle waarschijnlijkheid asbesthoudend dak wordt verwijderd, dus dat is weer een risico minder voor de volksgezondheid. Deze garages moeten wel gerealiseerd worden door een klein stuk groen te verwijderen. U begrijpt dat we daar wat over te zeggen hebben. Helaas hebben we niks te zeggen over de invulling en hoe de garages verder ontworpen worden, maar ik wil dan toch de eigenaren oproepen hierbij om een groendak te realiseren. Dat heeft wel een positief effect op die omgeving en dat compenseert weer een beetje. Verder heeft GroenLinks geen bezwaren tegen dit plan. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan moet ik wel de microfoon aanzetten. De heer Osmani.

De heer Osmani: Voorzitter, dank. In lijn met GroenLinks zien wij ook dat de plannen een verbetering zijn van de huidige situatie, echter zien we ook dat de bebouwde oppervlakte toeneemt. Wij zijn benieuwd of de gemeente actie heeft ingezet op waterafvoer en groen. Daarbij vragen we ons ook af of ze bijvoorbeeld hebben nagedacht over een groen dak. Wij zouden graag zien dat de gemeente een actieve rol pakt in deze en we zijn benieuwd hoe het college hiernaar kijkt. De voorzitter: Dank u wel. De heer Kruger. De heer Kruger: Dank u wel, voorzitter. Ik zou willen dat alle voorstellen zo uitgebreid naar de raad worden toegestuurd. Foto’s erbij, luchtfoto’s, alles wat erbij hoort. Je hebt eigenlijk geen vragen over. Ik hoor nu de discussie over een groen dak, waarschijnlijk zo’n sedusdak bedoeld. Ik vraag me af of u dat kunt eisen bij een bouwvergunning, maar goed, als die mogelijkheid er is, ga rustig uw gang. We hebben er geen moeite mee, maar we vinden het een prima voorstel en ik denk dat het een enorme verbetering is voor de directe omgeving daar. Dus ik heb geen vragen, maar dit was mijn opmerking. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de wethouder, de heer Van de Laar. De heer Van de Laar: Dank u wel, ook voor de complimenten ten aanzien van de kwaliteit van het voorstel.

Dat zullen de mensen achter de schermen absoluut goed doen, omdat hier wel voor vier garages ongelooflijk veel werk in is gaan zitten. U pleit ervoor om misschien wel ieder voorstel op die manier, of iedere bouwwijziging, dan moeten we de capaciteit wel heel erg gaan vergroten ten aanzien daarvan. Maar nu is dat heel goed gedaan en heel serieus en inderdaad een hele grote verbetering. Want als je daar nu ziet hoe het eruit ziet, onder andere ook met de foto’s, maar ook als je daar loopt, het is echt een rommelig hoekje, om het eufemistisch te zeggen. Ik zal heel kort zijn. D66, er komt bebouwing bij, is er rekening gehouden met de waterafvoer en zo? Ja, de volumes van de oppervlakten zijn niet zo groot dat er enorme compenserende maatregelen genomen moeten worden. Maar uiteraard, dat is altijd bij iedere ontwikkeling het geval en dat wordt ook uitgebreid toegelicht in de stukken. Een vraag van u allen: is er een groen dak, is dat mogelijk? We hebben deze week nog contact gehad met de ontwikkelaar om het zo te noemen in deze die heeft dat Pagina 37 van 53

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 9 juni 2022 toegezegd dat dat, als het verzoek er is, dat dat kan. Ik interpreteer dat nu maar dat dat verzoek er absoluut is en dan zal ik ook de ontwikkelaar vragen om dat op schrift te stellen. Dan heb ik daarmee de vragen beantwoord, voorzitter. De voorzitter: Is er behoefte aan een tweede termijn? Die is er niet. Mag ik dan concluderen dat dit als akkoordstuk naar de raad toe mag? Ja? Dan noteren we dat. Dank u wel. Bestemmingsplan Hofstede hebben wij gehad. Ik merk even op, als iemand behoefte heeft aan een schorsing, dan schorsen we even vijf minuten, maar ik denk dat het op zich prima gaat als mensen even weglopen als dat nodig is, dus dan gaan we gewoon even door. Ja? 14. IB 22008 3e Voortgangsrapportage Energietransitie januari 2022 De voorzitter: Agendapunt 14 dan, de ‘Voortgangsrapportage Energietransitie’. Ook dan moet ik even kijken wie dat heeft aangevraagd. Dat is Rijswijks Belang en D66. Wie mag ik het woord geven bij Rijswijks Belang? Mevrouw De Haan-Niesen: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, met belangstelling heeft de Rijswijks Belang de derde halfjaarsrapportage gelezen over de energietransitie. Vanmorgen stonden we op met het nieuws dat in Noord-Brabant en Limburg het hoogspanningsnet vol zit, wat betekent dat er geen nieuwe bedrijven meer aangesloten kunnen worden op het elektriciteitsnetwerk daar.

De komende jaren gaan we binnen onze gemeente veel bouwen en verduurzamen, zowel huizen als bedrijfsruimtes. Dan is de vraag vanuit onze fractie: kunnen we deze huizen en bedrijfsruimtes wel aangesloten krijgen op ons elektriciteitsnetwerk binnen onze gemeente? Is daar al onderzoek naar gedaan, zodat wij niet voor verrassingen komen te staan? Voorzitter, er zijn 26.833 huishoudens in Rijswijk. Er zijn cadeaubonnen uitgegeven of toegewezen om je huis te verduurzamen, welgeteld 4209 cadeaubonnen en er zijn er maar 3829 verzilverd. Dit is natuurlijk een druppel op de gloeiende plaat. Is het college nog voornemens om de overige huishoudens te voorzien van een cadeaubon? In de rapportage komt naar voren dat er een Elena-subsidie is en dat daar maar één VvE is waar deze subsidie aan toe is gekend. Andere VvE’s hebben hier geen gebruik van gemaakt. Betekent dat dan dat de overige VvE’s in Rijswijk in de toekomst geen aanvragen meer kunnen doen voor deze subsidie, kan de wethouder dit toelichten, en is het college nog voornemens om de VvE’s toch nog te stimuleren om daar gebruik van te gaan maken? Dan als laatste vraag, voorzitter, de rapportage is van januari 2022, toen was echter nog niet duidelijk wat de bijdrage vanuit het Rijk is om gemeentes financieel te compenseren.

Is dit inmiddels wel al duidelijk en zo ja, welk bedrag is daarmee gemoeid? Dit was het voor mijn eerste termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Osmani. De heer Osmani: Voorzitter, dank. We hebben met veel interesse het rapport gelezen. We hebben twee korte vragen met betrekking tot de kosten voor de energietransitie. De uitvoeringslasten, die worden heel erg hoog geschat. 600 miljoen per jaar voor de komende drie jaar, dat zijn de uitvoeringslasten voor de gemeente. En zoals Rijswijks Belang net ook al heeft gezegd, het Rijk zou hieraan bijdragen, begin januari werd dat duidelijk. Maar sinds begin januari is er nog geen duidelijkheid over de financiële bijdrage van het Rijk hoeveel dat precies is. De tweede vraag daarbij is: hebben de recente prijsstijgingen in Europa en Nederland, met name ten gevolge van de oorlog in Oekraïne die begonnen is in februari, gevolgen gehad of enige invloed gehad op de plannen van het Rijk en/of de gemeente? Dank. De voorzitter: Dank u wel. Is er iemand anders die het woord wil voeren? Mevrouw Schwencke, en dan moet ik even een naam gaan opzoeken van de fractiemedewerker van de Partij van de Arbeid. De heer Strijfzand? Pagina 38 van 53

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 9 juni 2022 De heer Stuijfzand: Stuijfzand. De voorzitter: Stuijfzand, ja, helemaal goed. Mevrouw Schwencke. Mevrouw Schwencke: Dank u, voorzitter. Wij hebben ook het voortgangsrapport met grote interesse gelezen en het is ons duidelijk dat Rijswijk achterloopt in de energietransitie. We hebben de volgende vijf vragen. Ten eerste, hoe wordt er gewaarborgd dat de sterkste schouders van Rijswijk ook de zwaarste lasten zullen dragen? Er wordt wel over het concept gesproken, maar niet hoe dan. Op bladzijde 19 staat vermeld dat het nog onduidelijk is hoeveel het Rijk gaat bijdragen, zoals net ook genoemd. Zijn er dan verschillende scenario’s uitgewerkt om te kijken wat de verschillende routes zijn, afhankelijk van het bedrag? Als derde vraag: conform het Parijs-akkoord zal het Rijk de klimaatdoelstellingen elke vijf jaar moeten gaan aanscherpen.

Wanneer het Rijk deze doelstellingen aanscherpt en daar de bijbehorende middelen voor beschikbaar stelt, hebben dan de huidige programmering en het beleid van Rijswijk de flexibiliteit om dan ook te gaan versnellen? Nummer vier: bent u het met ons eens dat de huidige bezetting op de beleidsafdeling van de energietransitie te weinig is, en bent u van plan om op korte termijn de bezetting op de energietransitie-afdeling te vergroten? Dan als laatste: op wat voor manieren wordt er nu samengewerkt met andere gemeenten? Ik bedoel daarmee niet dingen omtrent WarmtelinQ, maar meer het uitwisselen van specialisten, of het van elkaar leren? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan de heer Strijfzand, zeg ik het zo goed? De heer Stuijfzand: Dit werkt beter. Stuijfzand, ja. Op de Veluwe heb je het wel vaker. Dank u wel, voorzitter. Even kijken, met interesse hebben we kennisgenomen van de derde Voortgangsrapportage Energietransitie, hierover de volgende opmerkingen vanuit onze fractie. Uit het RCSG-informatiecentrum, een vraagje daarover met betrekking tot de mobiele tentoonstelling. Wanneer zal deze gereed zijn, en wanneer zal deze gebruikt worden om de Rijswijkse burgers actief te gaan informeren? Op bladzijde 13 staat het formaliseren met samenwerking met woningcorporaties.

Daar hebben ze het over prestatieafspraken, en kunnen deze ook voortaan of toekomstig worden opgenomen in de rapportage? Op bladzijde 15 staat er een marktverkenning voor de warmtebronnen, onder andere. Gaat dit volgens planning, en wanneer is de verwachting dat de netwerkpartijen zich committeren? Dan een vraagje vanuit mij: klopt de gemeente Rijswijk hier nog een extra financiële risico’s? Op bladzijde 16 gaat het over de strategische en maatschappelijk vastgoed, compliment voor de voorbeeldfunctie die de gemeente pakt in deze. Op bladzijde 19 gaat het wederom … Nee, gaat het over de RCSG GROW en ik vroeg mij af of de gemeente hier zelf nog een educatieve rol ziet weggelegd zijn, want in het coalitieakkoord staat dat er een randvoorwaarde voor een ambitieus klimaatbeleid is het hebben van voldoende vakmensen. De RCSG is een bron van kennis en wellicht kan dat ook worden verkocht aan toekomstige vakmensen. Als laatste, op bladzijde 22, de energiearmoede. Het overleg met de woningbouwcorporaties om de aanpak af te stemmen, wat was hiervan de uitkomst? Nummer twee is: wanneer wordt de oplevering van de routekaart verwacht? Als laatste staat er een zin in: “In samenspraak zal een aanpak worden opgesteld hoe deze middelen kunnen worden ingezet.” Ik vroeg me af: samenspraak met wie? Dit was mijn bijdrage voor de eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel.

Dan geef ik het woord aan de wethouder, de heer Van de Laar. De heer Van de Laar: Dank u wel, voorzitter. Ik moet denk ik op veel van uw vragen het antwoord schuldig blijven en ik doe de beantwoording nu even in plaats van de heer Keus, die we vanavond eigenlijk nog niet ter sprake hebben gebracht, omdat bekend is geworden dat de heer Keus wethouder wordt in LeidschendamVoorburg met een ontzettend mooie portefeuille. Vanaf deze plek ook nogmaals de hartelijke felicitaties aan Jeffrey. Ik zal de vragen proberen te beantwoorden in zoverre ik daartoe in staat ben met alle middelen die we Pagina 39 van 53

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 9 juni 2022 hebben. De vragen die onbeantwoord blijven, er wordt hiernaast meegeschreven en dan worden die spoedig u toegekomen. Dan begin ik eigenlijk met een heel heuglijk feit over het RCSG, namelijk het Rijswijk Centre for Sustainable Geo-energy en vooral het naastgelegen Energy Cave, want die is vanmiddag feestelijk geopend met heel veel partners erbij. Partners zoals het Mondriaan College, dat nog niet de contracten heeft getekend, maar zeer voornemens is om naar het Kesslerpark te komen, en organisaties zoals Eneco, de andere scholen, organisaties, de gemeente Den Haag, provincie, het EBN. Dat wordt in die Energy Cave, een ruimte die daadwerkelijk in de kelder zich bevindt van het Kesslerpark, hopelijk een hotspot in de regionale kennisinfrastructuur ten aanzien van geothermie. Dat klinkt heel pretentieus en groots en dat is het ook, omdat we daar met unieke faciliteiten in Europa, namelijk dat onderzoekslab, echt een vooraanstaande rol zouden kunnen spelen en dat ook willen doen. Al die partners hebben zich daar vanmiddag aan gecommitteerd. Dus dat zijn de antwoorden ten aanzien van het RCSG, hoe dat er op dit moment voor staat.

Een van de doelen, om op uw tweede vraag daarover antwoord te geven, is dat we zo’n centrum belangrijk vinden, omdat iedereen ziet dat we mensen nodig hebben die een rol gaan spelen in het realiseren van de energietransitie en de klimaatadaptatie. Dat is vanaf vmbo tot en met universiteit en die kunnen daar ontvangen worden in de Energy Cave en die kunnen daar kennismaken met technieken, zoals het boren naar warmte en aardwarmte. Dat centrum zal ook gebruikt kunnen worden voor bewoners. Daar is nog geen datum voor wanneer dat centrum open zal zijn, maar de spullen en de mobiele tentoonstelling, zoals dat heet, is in productie. Ik vermoed dat er in de volgende voortgangsrapportage mogelijk iets over gezegd zou kunnen worden. Ik zal iets gaan versnellen. De woningbouwcorporaties in de rapportage, die samenwerking, die kan daar zeker in. Even kijken. Die warmtebronnen, TNO is voornemens om te onderzoeken, en zijn daar al mee bezig, om naast de boorput die gebruikt wordt voor proeven te doen, ook dat werkelijk een echte geothermiebron daar te slaan en dat is dan geheel voor financieel risico van degene die dat zal gaan doen. Ik vermoed dat daar een aparte bv voor zal worden opgericht en het financieel risico ligt dan niet bij de gemeente. Tenzij u besluit een initiatiefvoorstel om zelf als gemeente een bron aan te gaan slaan.

Ten aanzien van het Rijk is het nog steeds niet duidelijk hoe dat zit. Heeft Oekraïne gevolgen gehad? Niet voor het gemeentelijk beleid, vooralsnog, maar we zien dagelijks de berichten dat de klimaatminister – maar nu toch echt energieminister geworden – daar ongelooflijk druk mee bezig is en heeft hele grote gevolgen voor het beleid, maar vooralsnog niet voor de uitvoering van onze eigen energietransitie. De vragen van GroenLinks moet ik toch vrijwel allemaal verwijzen naar de schriftelijke beantwoording. Ook vooral de bezetting van de beleidsafdelingen moet ik daaruit halen, omdat dat, zou ik bijna willen zeggen, wacht het coalitieakkoord even af, of het collegewerkprogramma wat daarna wordt gemaakt, maar dat is een hele politieke vraag die daar concreet in zou beantwoord kunnen worden. Rijswijks Belang vraag naar aanleiding van nieuwsberichten over de hoogspanning over hoe dat hier zit. Dat is absoluut een groot punt in heel Nederland, in de wereld, maar ook hier in de Randstad, juist omdat er zo ontzettend veel mensen zijn die een energievraag hebben. Dat is ook een van de redenen dat Stedin een enorme investeringsinjectie heeft gevraagd aan de gemeente, waar wij zelf ook aan hebben deelgenomen, om te kunnen investeren in het grid, zoals het heet, om die elektriciteit te kunnen regelen. Dat zijn tot nu toe mijn antwoorden, en waarvan ik zeg: de rest komt schriftelijk.

Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Behoefte aan een tweede termijn? Dat is niet het geval, dan sluiten we hier… Ja, oké. Sorry, mevrouw De Haan. Mevrouw De Haan-Niesen: Dank u wel, voorzitter. Dank, wethouder, voor de beantwoording. Maar de vraag is: kunnen we het binnen onze gemeente aan om straks alle nieuwe huizen en bedrijfsruimtes aan te sluiten op ons elektriciteitsnetwerk? Dan mis ik eigenlijk nog een antwoord op de cadeaubonnenvraag. Gaan we dat

Pagina 40 van 53

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 9 juni 2022 nog stimuleren als gemeente zijnde om alle huishoudens te voorzien van zo’n cadeaubon, om zo het verduurzamen te stimuleren? De voorzitter: De heer Van de Laar. De heer Van de Laar: Voorzitter, dank u wel. De cadeaubonnen, jazeker, die blijven we stimuleren dat daar gebruik van gemaakt zal worden, want daar is nog gewoon ruimte beschikbaar. Hetzelfde geldt ook voor de VvE. En ja, de vraag: kunnen we straks alles aan het elektriciteitsnet hangen? Daar zitten zoveel variabelen eigenlijk in die vraag: wat is straks, en wat is alles? Maar ik zou zeggen, als je … Nee, ik ga niet ingewikkeld zitten doen. We doen er alles aan en vooral de organisaties – dat zit heel erg buiten de invloedssfeer van de gemeente – maar de organisaties die zich daarmee bezighouden doen er alles aan om zoveel mogelijk klaar te zijn en die infrastructuur klaar te hebben om bijvoorbeeld ook elektrisch rijden mogelijk te maken en zonnepanelen, wat een enorme … Vanuit al die verschillende sectoren zie je daar een gigantische druk staan. Ik denk, als je de toekomst zou willen zien zoals je het idealiter voor je zou zien, iedereen elektrisch rijden, dat dat op het huidige grid niet kan. Maar ja, daar moet dus zeker een hoop voor gebeuren en daarvoor investeren we zelf ook mee met de bedrijven, als aandeelhouder van Stedin.

Dan kijk ik nog heel even of er … De voorzitter: Volgens mij was het dit. De heer Van de Laar: Ja, dat was het. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dan sluit ik hiermee dit agendapunt af. 15. IB 22036 Rapportage onderzoek Baker Tilly parkeerketen De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 15, op verzoek van D66. De heer Osmani. De heer Osmani: Voorzitter, dank u wel. Allereerst, bedankt voor het rapport. De resultaten van het rapport zijn schokkend. D66 Rijswijk is bezorgd over wat dit met het vertrouwen doet van de bewoners. Er volgen gelukkig een heleboel aanbevelingen, we zijn benieuwd hoe al deze aanbevelingen kunnen worden opgevolgd. Wij zijn namelijk benieuwd waar de prioriteiten worden gesteld. En gegeven de lange lijst aan aanbevelingen: komt er een inhaalslag, of komt er een tijdelijke uitbreiding van personeel bijvoorbeeld? Dat zijn onze vragen. De voorzitter: Dank u wel. Iemand anders nog behoefte? Ik zie de heer Van ‘t Eind en mevrouw Ten Brummelaar. De heer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: Wij hebben ook het rapport met veel interesse gelezen. Alhoewel wij als GroenLinks voor een dekkende parkeerexploitatie zijn, zijn wij nog veel meer voor een betrouwbare overheid en dat heeft in die parkeerketen de afgelopen jaren behoorlijk onder druk gestaan. Daar is dit behoorlijk kritische rapport vanuit Baker Tilly van gemaakt.

Het is een gedegen rapport en daar spreken we op zichzelf onze waardering voor uit. Wij hebben wel een aantal vragen. We sluiten aan bij de vragen over D66 ten aanzien van de hoeveelheid aanbevelingen en waar wat betreft het college nou echt de urgentie ligt. Het college geeft in de raadsbrief aan dat er al eerste stappen zijn ondernomen. We zijn eigenlijk benieuwd welke stappen dat dan precies zijn, want dat wordt ons niet helemaal helder uit de raadsinformatiebrief, en in het bijzonder ook ten aanzien van het herstellen van de fouten die al gemaakt zijn. In het rapport wordt ook aangegeven dat er gewerkt wordt aan het aanpassen en het actualiseren van het beleid en de eerste stap is daarin het coulancekader. In de brief wordt aangegeven dat deze in juni aan het college wordt voorgelegd, maar wij Pagina 41 van 53

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 9 juni 2022 vragen ons af of het college ook voornemens is dat coulancekader en andere aanpassingen van het beleid ook voor te leggen aan de raad. Dat staat namelijk niet in de brief. In algemene zin zijn wij benieuwd hoe het college aankeek tegen ten aanzien van de rol van de raad en haar controlefunctie. Wij missen dat eerlijk gezegd enigszins in het rapport. College en bestuur komt veel voor, maar hoe kijkt het college aan om ook de raad in voldoende mate in positie te brengen ten aanzien van dit soort ontwikkelingen, ten aanzien van de parkeerketen, ten aanzien van een betrouwbare overheid. Tot slot vragen wij ons af, in de brief wordt aangegeven dat alle acties worden gemonitord in de bestaande planning en control. Wij lezen in de halfjaarrapportage, waar we het nog over gaan hebben, dat er een verbeterplan aankomt met daarin ook uitbreiding van formatie. Maar het wordt niet helder op welke termijn we dat tegemoet kunnen zien en wanneer we ook eerste resultaten kunnen zien in die planning-en-controlcyclus. Dat zijn onze vragen. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Ten Brummelaar. Mevrouw Ten Brummelaar: Dank u wel, voorzitter. Het jammere van de laatste zijn is dat al het vuur voor de schenen is weggenomen, dus ik sluit me aan bij de vorige sprekers.

Wel nog even aangeven dat we erg blij zijn dat het zo is opgepakt uiteindelijk met dit onderzoek en dat we ook erg uitkijken naar de bijeenkomst die eraan gaat komen. Dank u wel. De voorzitter: Excuus daarvoor, ik probeer zoveel mogelijk een beetje af te wisselen, maar het gebeurt soms. Dan geef ik het woord aan de wethouder, de heer Van de Laar. De heer Van de Laar: Voorzitter, dank u wel. Ja, we zijn vandaag van alles, ook dit onderwerp is namelijk van de wethouder Financiën, die daar ongelooflijk vanaf het moment dat het geconstateerd was echt op heeft gezeten en veel persoonlijk commitment heeft gehad, samen met de burgemeester, om dit op te lossen. Daar hebben we het eerder over gehad natuurlijk hier in de raad en ik meen dat hij daar ook complimenten voor heeft gekregen over de voortvarendheid waarmee de problematiek toen is opgelost. Ik zie daar bevestigende, ja knikkende gezichten. Er is een taskforce toen meteen opgericht, die is inmiddels afgerond, maar het Team PAF – Parkeren, Auto en Fiets – heeft wel meer capaciteit gekregen om ook in beleid en in de keten de aanbevelingen door te voeren. Dus die capaciteit is uitgebreid en er wordt naar gekeken hoe dat structureel te maken.

Maar de aanbevelingen, en ik onderschrijf die, nou, schokkendheid kan je het toch wel noemen, van de hoeveelheid en de zwaarte van de constateringen in het Baker Tilly-rapport, er wordt geschat dat dat toch zeker twee jaar gaat duren voordat dat allemaal is ingevoerd, waarbij we beginnen met de keten en het beleid in orde te maken nadat de problemen zelf zijn opgelost. Het proces, dat is opnieuw gestructureerd, waarbij de problemen in zo’n systeem … Er zal niet nooit meer sprake zijn van problemen of dingen die misgaan, maar wat op dit moment wordt gekeken, en dat wordt wekelijks gemonitord, wat de doorlooptijd is tussen de constatering en het verzenden van de naheffing. Er wordt wekelijks tot tweewekelijks naar gekeken met dashboards en zo om te zien of dat nog wel in de pas loopt. Dat is een van de gevolgen geweest van dit rapport. En als er dan iets misgaat, dan kunnen we het gelijk oplossen en dat is de manier waarop we erop gericht zijn om in control te zijn over dit proces. Want nou ja, dat zegt Baker Tilly ook, dat was minder het geval, om het ook weer eufemistisch te zeggen. Dus ja, D66, een inhaalslag is er zeker geweest. Die is niet tijdelijk, maar die moet structureel blijven en er is nog ook een hoop werk te doen. De rol van de raad, dat is een hele brede vraag. De rol van de raad tijdens het constateren van misstanden, ik denk dat die wat kleiner is.

De raad moet daar geïnformeerd zijn, maar dan moet het college gewoon meteen handelen en het oplossen. U vraagt ook: wat is de rol van de raad in het herstellen van de betrouwbare overheid? Ja, dat is iets wat we mogelijk in die werkgroep voor het BMC-rapport neer kunnen leggen, want dat is een hele brede vraag om vanavond te beantwoorden, zou ik zeggen. Dan wil ik het daar voor nu bij laten. Nee, mevrouw Ten Pagina 42 van 53

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 9 juni 2022 Brummelaar zei nog: ik kijk uit naar de bijeenkomst. Dat wilde ik eigenlijk als aanbieding, het staat in de brief: we organiseren een bijeenkomst. Ik wilde vanavond eigenlijk even bij u toetsen: heeft u daar nog behoefte aan om technisch dit rapport in te duiken, of bijvoorbeeld met een aantal ambtenaren te kijken over hoe dat nu gaat bij Team PAF? Ik zie in ieder geval Rijswijks Belang knikken, dan gaan we zo’n bijeenkomst organiseren en daar wordt u dan allen voor uitgenodigd, maar dan kunt u facultatief aangeven of u daar dan bij wilt zijn voor dit onderwerp. Voorzitter, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Is er behoefte aan een tweede termijn? De heer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: De wethouder doet mijn vraag nu een beetje af als een hele brede, algemene vraag. Ik geef toe, ik eindigde wat breed, maar ik begon toch vrij concreet. Mijn vraag was: wordt het actualiseren van het beleid, waaronder dat coulancekader, ook voorgelegd aan de raad? Volgens mij heb ik daar geen antwoord op gehad. De voorzitter: De wethouder. De heer Van de Laar: Dat klinkt eigenlijk wel heel logisch, als er beleid wordt geactualiseerd, dat de raad daar dan een rol in heeft. Maar dat wil ik toch eigenlijk bij de nieuwe portefeuillehouder leggen om daar definitief een antwoord op te geven. Maar uw boodschap is aangekomen, voorzitter.

De voorzitter: Dank u wel. Dan sluiten we ook dit agendapunt af. 16. Brief Librijn De voorzitter: Dan gaan wij door naar het extra agendapunt van de brief Librijn. Dan geef ik allereerst mevrouw Van Nunen het woord. Mevrouw Van Nunen: Voorzitter, dank u. Partij van de Arbeid wil allereerst graag meer informatie over de gebrekkige communicatie tussen gemeente en schoolbestuur over de verlenging van dat contract met het COA tot 1 december. Daarnaast deelt mijn fractie de grote zorg van Librijn over de thuiszittende leerlingen en wil op de kortst mogelijke termijn een oplossing voor deze leerplichtige kinderen. Even over het eerste punt. We lezen in de brief over de gebrekkige communicatie tussen gemeente en schoolbestuur, die eigenlijk al veel langer speelt, namelijk sinds de vorige verlenging met het COA in oktober 2021. Maar in maart … Of, in april en mei, moet ik zeggen, is dat helemaal duidelijk geworden. Het schoolbestuur moest namelijk uit de krant lezen dat op 10 mei in deze raad het contract is verlengd met een half jaar. Nu speelde die kwestie natuurlijk eigenlijk al in april toen een aantal partijen een spoeddebat had aangevraagd over de op dat moment dreigende sluiting van het azc op 31 mei.

De vraag is dan ook: waarom heeft de gemeente toen al niet contact opgenomen met het schoolbestuur? Dan hadden er mogelijk nog opties besproken kunnen worden, want we weten allemaal dat het onderwijs al vroegtijdig, lopende een schooljaar zich voorbereidt op een volgend schooljaar wat betreft de inzet van personeel en lokalen. Volgens onze informatie is er tot op heden geen contact geweest tussen gemeente en schoolbestuur. Ik heb dat vanmiddag nog gecheckt bij de bestuurder van Librijn. Graag een duidelijke reactie van uw kant over deze handelwijze. Nu zitten er zoals gezegd twintig kinderen die op school zouden moeten zitten thuis. U bent als gemeente verantwoordelijk voor het organiseren van onderwijs, ook voor azc-kinderen. De Onderwijsinspectie is inmiddels al ingelicht, heb ik begrepen, en hoe kijkt u – dat is mijn vraag – in deze situatie tegen uw rol als verantwoordelijke instantie voor het organiseren van onderwijs aan? Voorzitter, dan nog enkele laatste vragen. Wat is op dit moment de stand van zaken, is de gemeente hier überhaupt nog mee bezig, voert de gemeente nog regie op haar taak voor het Pagina 43 van 53

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 9 juni 2022 organiseren van onderwijs? Realiseert u zich bovendien wat het betekent dat deze kinderen zich niet verder kunnen ontwikkelen en de hele dag op het azc-terrein doorbrengen? Vindt u dat, net als wij, onacceptabel dat er op dit moment, en mogelijk tot november, geen onderwijs wordt aangeboden? Nou, de cruciale vraag, laat ik heel constructief afsluiten: werkt u op dit moment aan een oplossing, en zo ja, hoe ziet die eruit? Voorzitter, tot zover even mijn eerste termijn. Dank u. De voorzitter: Hebben partijen nog echt aanvullende vragen? Geen politieke betogen, maar gewoon aanvullende vragen. Dat lijkt mij geschikt hiervoor. Dan ga ik even aan de andere kant achteraan beginnen. De heer Kruger. De heer Kruger: Dank u wel, voorzitter. Heel erg interessant, maar ik wil even opmerkzaam maken dat het met name het initiatief om langer open te houden vanuit het COA gedaan is aan de raad, met het bekende resultaat. Maar dan is eigenlijk de vraag: ligt daar niet een stuk verantwoordelijkheid voor het COA om daar wat voor te gaan regelen? Want het is niet op ons verzoek: blijft u maar. Maar hoe liggen dan die verantwoordelijkheden? Daar zou ik graag een reactie op willen hebben van u. De voorzitter: Als ik het rijtje afga, mevrouw Koegler. Mevrouw Koegler Böhm: Dank u wel, voorzitter.

Wat Rijswijks Belang betreft had het azc wel dicht gemogen, dat is geen geheim. Het is inderdaad veelvuldig besproken en als we dan telkens maar blijven verlengen, dan vragen wij ons wel af of het college dan de consequenties van de keuze niet overziet, dat niet meeneemt in haar afweging, hoe dit nou kan ontstaan. Als ik dan het vorige debat over het azc herinner, dan weet ik ook dat er wat onduidelijkheid of ruis bestond over het wel of niet open zijn van de school en dat ik de wethouder volgens mij heb horen zeggen dat de school nog open was. Nou ja, goed, dat vragen wij ons af. Wat Rijswijks Belang wel belangrijk vindt om te zeggen – en dat is dan geen vraag, voorzitter, maar wel een politiek statement – als we mensen opvangen hier in Rijswijk, en heel veel partijen willen dat heel graag doen, die staan met open armen open. Als we het dan doen, laten we het dan goed doen en laten we dan ook niet iedereen maar binnenkomen, maar laten we ons gewoon beperken tot wat we kunnen. Dan voorkomen we dit soort situaties. De voorzitter: Dank u wel. De heer Stam. De heer Stam: Dank voor het woord, voorzitter. Ik heb bij de vorige agendapunten niet gesproken, dus ik wil hier toch nog ook even mij van harte aansluiten bij het pleidooi van de Partij van de Arbeid.

We zijn ook uiteraard heel benieuwd wat er voor oplossing gaat komen en we willen graag benadrukken dat er een oplossing moet komen voor deze leerplichtige kinderen. Dank. De voorzitter: Dank u. De heer El Majjaoui. De heer El Majjaoui: Dank u wel, voorzitter. Naast dat ik me geheel aansluit op de woorden van de PvdA en ChristenUnie, heb ik oprecht een vraag, voor mezelf. Het azc is een opvangcentra voor volwassenen onder anderen. Maar de kinderen, vind ik, dat is mijn persoonlijke mening, moeten wij gewoon geheel daar onderscheid voor maken, dus dat we twee projecten die parallel naast elkaar lopen. Met de wetenschap dat er heel veel tegenstellingen zijn, voorzitter, en met de wetenschap dat het azc een onstabiele ontwikkeling betreft, want we hebben eenmaal een samenleving waarin heel veel tegenstellingen zijn, mogen de kinderen, vooral de kinderen, die volop recht hebben op het onderwijs, niet de dupe van worden. Waarom heeft de gemeente daar niet in geparticipeerd? Naast de gebrekkige dienstverlening en de communicatie zeer Pagina 44 van 53

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 9 juni 2022 ondermaats, waarom hebben zij deze onderscheid niet gemaakt dat de kinderen – en dan citeer ik ook uit uw brief Stand van zaken opvang vluchtelingen uit datum 12 april: “Onderwijs, ongeacht hun verblijfsstatus hebben kinderen recht op onderwijs”, et cetera. Waarom is deze onderscheid niet gemaakt met de wetenschap dat het azc toch in volle ontwikkeling, dan wel positief als negatief, dat de kinderen hun onderwijs gecontinueerd blijft, dan wel op dezelfde locatie, dan wel elders. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan mevrouw … O, mevrouw Jansen eerst dan, ja. Mevrouw Jansen-Dirkx: Dank u wel, voorzitter. Ik sluit me deels ook aan bij de opmerkingen van mevrouw Koegler. Volgens mij moeten we ook hand in eigen boezem steken hier. Dat is misschien een politiek statement, maar het is wel de realiteit. Dank in ieder geval aan de wethouder voor de brief die er al bijgevoegd is, waar volgens mij al een heel deel van alle vragen die mevrouw Van Nunen stelt al beantwoord zijn. Maar ik wil de vragen ook eigenlijk wel bij deze partijen neerleggen, dus dat is misschien wel politiek gekozen, maar misschien kunnen ze daar zelf hun licht over laten schijnen.

Ik vraag daarnaast nog even of wij van de gesprekken die het college voert met de meerdere – zeg ik, meerdere – onderwijsorganisaties, of we daarvan op de hoogte gehouden kunnen worden. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Dan mevrouw Van Maarseveen. Mevrouw Van Maarseveen: Dank u wel, voorzitter. Ik zal het kort houden. Ik sluit me volledig aan bij het verhaal van mevrouw Van Nunen van de PvdA. Ik wil daar nog aan toevoegen dat ik het echt totaal beschamend vind hoe er met deze kinderen wordt omgegaan. Het gaat om kinderen en laten we alsjeblieft proberen om dit niet politiek te maken. Kinderen moeten gewoon onderwijs ontvangen en de gemeente is daar verantwoordelijk voor. Daarnaast zie ik toch een beetje een soort van lijn als het gaat om communicatie vanuit de gemeente naar zeg maar de inwoners en partners waar we mee werken. Dat hoorde ik net ook bij de sprekers die spraken. Dus ik vind het wel belangrijk om te noemen dat ik wel vind dat de communicatie naar de partners waar de gemeente mee samenwerkt absoluut gaat verbeteren en ik denk ook dat een excuus aan deze stichting op zijn plaats is. Daar wilde ik het bij laten. De voorzitter: Dank u wel. Wie mag ik vanuit het college … Ja, nou, nee, eigenlijk. Sorry, want het is gewoon eerste termijn. Mevrouw Van Nunen: Ik heb die brief niet gelezen, voorzitter.

Ik vind het eigenlijk beschamend dat, eerlijk gezegd, een agendapunt wat eigenlijk al aangekondigd was om te agenderen, dat daar nu een brief op komt, terwijl ik drie weken geleden al bij het college heb gevraagd naar een oplossing hiervoor. En nu is er ineens een brief, op 9 juni, die ik niet gelezen heb. Ik vind dit geen behoorlijke gang van zaken. De voorzitter: Ja, ik kijk even wie vanuit het college, omdat de verantwoordelijke wethouder er niet is, dat gaat beantwoorden. Is dat de heer Van de Laar? De heer Van de Laar: Voorzitter, ik zal zo goed mogelijk en zo zorgvuldig mogelijk de vragen proberen te beantwoorden, omdat de wethouder Onderwijs hier vanavond niet bij kan zijn. Zo zorgvuldig mogelijk, omdat het hier een heel zorgvuldig onderwerp betreft, waarvan een aantal van u ook nadrukkelijk hebben gezegd dat het hier om kinderen gaat wiens ontwikkeling geschaad wordt doordat ze geen onderwijs krijgen, en natuurlijk in de eerste plaats, dat ze hebben moeten vluchten uit hun thuisland. 11 mei is de brief van de Librijn aangekomen, laten we daarmee beginnen. Dat was dus één dag na het debat dat wij hebben gehad waarin we over de toekomst van de locatie aan de Lange Kleiweg uw raad een keuze kon maken, of in ieder geval zich Pagina 45 van 53

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 9 juni 2022 kon uitspreken over vier opties. Dat waren vier totaal uiteenlopende opties, van gewoon voortgang zoals het was, tot en met volledige sluiting. Vooraf zijn ook allerlei … 10 mei is tot stand gekomen naar aanleiding van een spoeddebat op 19 april en op beide momenten is de Librijn geïnformeerd over het feit dat er gesproken zou worden over de situatie van het azc, dus iedereen … En het is ook breed uitgemeten in de pers, dus daar was men van op de hoogte dat er over de toekomst van het azc werd gesproken. Vooraf aan 11 mei … 10 mei, pardon, zijn er ook verschillende moties ingediend die alle kanten opgingen, dus de uitkomst van die avond stond niet van tevoren vast, laat ik het zo zeggen. Dus er was veel onduidelijkheid, dus wij konden ook niet – waarom zeg ik dat – in een vroeg stadium anticiperen op het regelen van onderwijs, mocht uw raad kiezen voor een scenario voor het langer openblijven, terwijl u op 12 december in vrij forse bewoordingen heeft gekozen voor sluiting van het azc. Op dat moment is er in 12 december … Nee, moet ik nog iets eerder gaan, namelijk voor de eerste verlenging waar is voor gekozen heeft Librijn ook al zeer duidelijk gewaarschuwd dat het onderwijs afgelopen zou zijn, omdat schoollogistiek niet zomaar iets wat je overnight kunt regelen.

Dat zijn docenten, dat zijn smartboards, dat zijn meubilair et cetera en alles wat daarbij hoort. Toen hebben wij uiteindelijk toch besloten om dat te verlengen en toen heeft Librijn alle zeilen bijgezet om toch dat onderwijs te regelen, met pensionado’s die dat hebben gedaan, met mogelijkheden om dat op een andere manier nog te regelen. Maar 12 december gaf u aan: het gaat nu echt, echt, echt dicht. Nou, Librijn stopte ook met onderwijs. Op 10 mei bleek dat we het toch gaan verlengen en toen zijn we ook gelijk gaan nadenken: hoe moeten we dat gaan doen, het onderwijs regelen? Want we hebben daar een gemeentelijke plicht, de COA is daar niet voor verantwoordelijk wettelijk gezien. Het is een gezinslocatie, het was een gezinslocatie, ook vanwege de aanwezigheid van die school De Bazaar. Maar die was sowieso al dicht, dan kan je je afvragen: is dat nog een gezinslocatie? Maar er zijn toch weer kinderen gekomen, ook omdat juist deze locatie verkozen werd in omstandigheden ten aanzien van locatie bijvoorbeeld aan Ter Apel of andere locaties. Dus er was een onzekerheid ten aanzien van de hoeveelheid kinderen die er ook waren, maar het stond boven water natuurlijk dat we onderwijs moeten organiseren, maar de vraag is hoe dat moest.