Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

Ja, ik heb drie vragen opgeschreven die volgens mij op mijn portefeuilles vallen dus die zal ik ook naar eer en geweten proberen te antwoorden. Te beginnen met de Partij van de Arbeid die vroeg, hoe gaan we het tekort opvangen dat veroorzaakt wordt door het gebruik van of de groei van het gebruik van de minimaregelingen? Nou, de reden dat we een stijgende lijn zien in het gebruik van armoedevoorzieningen, dus zowel minimaregelingen en bijzondere bijstand als ook de Ooievaarspas, is enerzijds de groei van de stad, meer mensen die binnen de doelgroep vallen, en anderzijds ook ons succes eigenlijk om die doelgroep te bereiken. Dat heeft te maken met onder andere de energietoeslag die de afgelopen jaren is uitgekeerd. Daardoor hebben wij meer mensen kunnen bereiken dan wij vermoedden dat er in de doelgroep aanwezig waren. Dus een goede 3500 minimahuishoudens hebben we weten te bereiken. En dat is eigenlijk wel goed nieuws want dat betekent dat mensen die het voorheen heel erg hard nodig hadden nu hun weg naar ons weten te vinden en gebruik kunnen maken van de voorzieningen die wij voor ze hebben. En wat doen we om dat tegen te gaan? Nou, voor een deel kunnen we daar niet zoveel dus aan doen omdat het gerelateerd is aan de groei van de stad.

Maar we zijn natuurlijk ook bezig om de impact daarvan, de nadelige impact daarvan zoveel mogelijk te mitigeren door bijvoorbeeld een nieuwe aanbesteding voor een collectieve aanvullende zorgverzekering uit te schrijven. En we gaan hopelijk ook binnenkort met uw raad in gesprek over het nieuwe armoedebeleid waar ook een aantal maatregelen in zullen staan die hier invloed op zullen hebben, al is dat wel echt iets voor de langere termijn. Rijswijks Belang vroeg naar de Wet inburgering. Er was een daling in de kosten van 261.000 euro op de onderwijsroute en die ging ook gepaard met een daling aan de inkomsten. Waar komt dat nou vandaan? Nou, de onderwijsroute binnen de inburgering is een aparte specifieke uitkering. Dat is net als de SPUK inburgering zelf is een budgetneutrale uitkering. Dat betekent dat de kosten die wij maken, dat we die één op één vergoed krijgen. En de prognose was nou eenmaal dat we wat meer mensen hadden die in de onderwijsroute in zouden burgeren dan uiteindelijk het geval was. En overigens, die onderwijsroute is specifiek voor mensen die hier komen wonen met een verblijfsvergunning, dus voormalige asielmigranten, en een mbo-, hbo- of wo-opleiding gaan doen. Nou, daar hebben we er gewoon wat minder van gehad afgelopen jaar dan verwacht en vandaar dat die kosten lager uitvielen en dus ook de bekostiging die wij krijgen vanuit het Rijk.

En de laatste vraag van Rijswijks Belang ging over het woonbehoefteonderzoek van 50.000 euro dat we willen uitvoeren in het kader van het volkshuisvestelijk programma. Dat is nodig omdat zo'n volkshuisvestelijk programma onderbouwt dient te worden. Dat zal ook een hele harde vereist worden als de Wet versterking regie volkshuisvesting aangenomen is in de Tweede Kamer. Maar buiten dat is het niet Pagina 15 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

voldoende om een volkshuisvestelijk programma op een Woonvisie of zelfs een wijziging van de Huisvestingsverordening voor te stellen alleen maar op basis van de lijst van, zoals mevrouw Kames zei, zo’n 7.815 woningzoekenden. Dat zijn overigens alleen maar de woningzoekenden op Woonnet Haaglanden dus dat zijn alleen mensen die in aanmerking komen voor een sociale huurwoning. En daarvan zijn er overigens nog maar zo'n 2.800 actief woningzoekend. Als je een onderzoek wil doen naar de woonbehoefte voor de hele gemeente of misschien zelfs de hele regio, dan moet je natuurlijk meer mensen meenemen dan alleen die groep. En ook veel specifieker woonbehoefte onderbouwen dan alleen maar alle mensen die mogelijk in aanmerking komen voor een sociale huurwoning. Dan gaat het ook over ouderen, het gaat over mensen met een beperking, het gaat over mensen die koopwoningen zoeken, het gaat over mensen die een woonwagen willen bewonen, noem maar op. Dus alleen maar naar die lijst van wachtenden of woningzoekenden voor een sociale huurwoning kijken is onvoldoende, voorzitter. En dat waren alle vragen die ik had opgeschreven. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van Malsen. Wethouder Wit, gaat uw gang. De heer Wit: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik heb een aantal vragen ontvangen vooral over het isolatiefonds, de tweede SPUK die wij hebben ontvangen van 1,5 miljoen.

Hoe gaan we die inzetten? Partij van de Arbeid vroeg daar om. Die gaan we in principe, wordt die, zoals ook mijn collega heer Werner of de heer Van Damme net vertelde, die gaat direct in de bestemmingsreserve die wordt toegepast in het bestaande isolatiefonds. Waarmee we dus middelen vrijspelen voor de algemene middelen die we niet hoeven te gebruiken voor dat isolatiefonds momenteel. De aanvragen, wordt ook aangegeven door de Partij van de Arbeid, de aanvragen blijven achter. Nou, is niet helemaal wat ik zie. Het is natuurlijk wel wat we verwacht hadden dat meer VvE's ons zouden benaderen hiervoor. Maar we zien ook dat in VvE's die ons benaderen echt wel aanzienlijke VvE's zijn met soms honderd woningen of meer. Ja, dat schiet natuurlijk wel hard op. En tegelijkertijd is er best wel een lang besluitvormingsproces voor zo'n VvE om ook daadwerkelijk tot het besluit te komen om die investering in hun panden te gaan doen. Dus op het moment dat je daarmee start dan kan je zo anderhalf, twee jaar verder zijn voordat een VvE-bestuur daar een besluit over genomen heeft. En die tijd, ja, die is best, dat betekent dus dat we ervoor gekozen hebben om die middelen nu niet in te zetten, uit de algemene middelen te halen maar dat in een later stadium te doen. Daar maken we ook weer, houden we, dus dat is geen bezuiniging, WIJ.

had daar ook vragen over, het is geen bezuiniging, het is een verschuiving van middelen. Later zullen we die alsnog wel aan die bestemmingsreserve, zoals we die ook hebben ingesteld, moeten toevoegen. We zijn, er zit nog een andere tijdsfactor aan en dat is niet zozeer het besluitvormingsproces als ook wel het feit dat wij de middelen pas toekennen als de isolatiewerkzaamheden hebben plaatsgevonden. Dus je moet ook de aannemer die gecontacteerd moet worden na de besluitvorming bij de VvE, op de VvE heeft plaatsgevonden en de bouwperiode meenemen voordat die middelen uitgekeerd worden. Dus vandaar dat dat op deze manier is opgenomen in de stukken. De vraag over lachgas. Ja, ik ga daar, ik loop daar misschien een beetje vooruit op de vragen die door handhaving voor de burgemeester zijn. Maar wij zien dat de kosten voor het opruimen, inzamelen en verwerken van die lachgascilinders, zoals wij die aantreffen in de openbare ruimte, ja, die liggen voor een groot deel wel bij ons want het is gewoon feitelijk restafval. Dus wij zullen die ook altijd moeten blijven meenemen op het moment dat wij ze aantreffen. Het feit is ook dat wij tot op heden nog geen enkele keer een heterdaad hebben gehad dus ook niet iemand op het dumpen van die lachgascontainers hebben betrapt. Ja, en op het moment dat je een heterdaad hebt kan je kosten verhalen en voor die tijd eigenlijk niet.

Dus dan komen ze toch echt in de afvalstoffenheffing uiteindelijk terecht. De energiefixers, daar hebben wij een verschuiving in laten plaatsvinden. We hebben een uitgebreide analyse gedaan om de doelgroep die we momenteel in beeld willen krijgen ook daadwerkelijk in beeld te brengen en na te Pagina 16 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

gaan welke huishoudens nog niet bezocht zijn. Dat is ook, en de verschuiving van die middelen geeft op zich geen probleem, dat kunnen we nog steeds gewoon goed inzetten. Want we hebben ook, en dat heb ik net gehoord, dat wij die middelen twee jaar langer kunnen inzetten dus we hebben ook echt wel de tijd om de huishoudens die we nog nu niet benaderd hebben, om die ook op een goede manier te benaderen. Vragen over het, ja, toch even ter aanvulling ook op mijn collega Van Damme, er is inderdaad extra, GroenLinks vroeg er om, extra middelen of extra opbrengsten vanuit de PMD. Dat heeft te maken over de jaren 2022-2023. Dat heeft dus, ja, een beter scheidingspercentage is dat uiteindelijk. Dat zijn opbrengsten die we nu pas kunnen boeken omdat we die afspraken met de verpakkingsindustrie pas onlangs gesloten hebben. Op het moment dat wij die middelen in het jaar zelf binnenkrijgen, dan gaan ze wel naar de afvalstoffenheffing maar voor de jaren ’22, ‘23 die al afgesloten zijn is het niet meer mogelijk en dan gaan ze naar de algemene middelen. Dus er zit een kleine nuance in wat net werd gezegd. Even kijken, er werd nog een vraag gesteld over de Energy Cave door de Partij van de Arbeid en dat ging over het aansluiten van een mbo daar of hbo en ja, dan de voorwaarden vanuit MRDH om die subsidie toe te kennen.

In principe is, zoals het er nu naar uitziet heeft Energy Cave een hele goede afspraak gemaakt met de coalitie Via Delta waar vijf ROC's bij aangesloten zijn. Dat is eigenlijk een samenwerking tussen vijf ROC's, dat we ook daadwerkelijk zien dat die mbo's op een goede manier in die leerlijnen de komende jaren betrokken zijn. Dus zoals wij nu zien is ook de MRDH akkoord met de wijze waarop dat ingevoerd wordt en is daarmee die voorwaarde ook ingevuld. Even kijken, GroenLinks. Wij. heb ik dan gehad. VVD had vragen over de speeltoestellen van Inter Amicos. Ja, voor de renovatie van Inter Amicos hebben we samen, zijn we eigenlijk samen opgetrokken. Inter Amicos heeft een enorme prestatie geleverd door heel veel geld uit derde partijen, allerlei fondsen binnen te halen. Crowdfunding, echt fantastisch werk geleverd om daar financieel een flinke investering te kunnen doen. En wij hebben gezegd, nou, dan gaan wij in ieder geval een aantal van die toestellen die door de jaren heen ook echt niet goed meer waren, die willen wij financieren. Met het idee dat wij die dan als investering zouden kunnen opnemen en zouden kunnen activeren als kapitaallasten.

Nou, op het moment dat wij die toestellen overdoen naar Inter Amicos, dat was ook van tevoren wel de bedoeling, bleek vanuit financiën dat het eigenlijk niet mogelijk is om dat dan als kapitaallast te activeren en daarom zijn ze nu op deze wijze in de begroting, in de tweede halfjaarrapportage opgenomen. We kunnen dat bedrag niet activeren dus dat is echt een financieel technische wijziging die hier heeft plaatsgevonden. Voor de vraag van de VVD ging ook over, zijn er nog andere subsidies die voor dit project? Nou, voor dit project zijn geen andere subsidies geweest. Wat we wel nu aan het doen zijn is dat we met het speeltuinenbeleid, we hebben het over de georganiseerde speeltuinen, dat hebben we vandaag in het college behandeld dat daar een wijziging komt in de wijze hoe we daarmee omgaan. Dat komt dus als raadsinformatiebrief deze week naar u toe. Dat gaat dan vooral over alle georganiseerde speeltuinen, hoe we daar financieel de afspraken mee maken. En ook hoe we daar in de toekomst, daar willen we bestendig beleid hebben zodat we ook zien dat, we zien in den lande dat die speeltuinen onder druk staan, dat ze hier in Rijswijk in ieder geval een gegarandeerd voortbestaan hebben. Ja, lachgas heb ik dan denk ik wel gehad. Even kijken. Ik denk dat ik alle vragen die ik gehad heb beantwoord heb, voorzitter. Dus ik geef hem weer terug aan u.

De voorzitter: Ja, dank u wel, wethouder Wit. Wethouder Van de Waart. Mevrouw Van de Waart: Dank u wel, voorzitter. Ik begin bij de vragen die als eerste binnen zijn gekomen dus bij de vragen van Rijswijks Belang. Even kijken hoor, de eerste vraag ging over de subsidietoekenning voor Hof van Rijswijk, de oude Terp zullen we maar zeggen. U vroeg zich af, komt dat allemaal wel goed met deze woningen en vooral de betaalbare woningen? Wij denken van wel en daar hebben we twee belangrijke redenen voor. Allereerst, wij hebben het geld van het Rijk wel gehad maar we hebben nog niet al het geld overgemaakt. Dus dat is iets wat we nog achter de hand Pagina 17 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

hebben en pas als aan alle subsidievoorwaarden is voldaan en dus ook de 153 betaalbare woningen zijn gerealiseerd, dan volgt het laatste deel. We denken ook dat het goed komt omdat met de sloop natuurlijk al begonnen is, dat is denk ik voor iedereen wel zichtbaar. En de betaalbare woningen ook door Bouwinvest en ABP zijn aangekocht dus we verwachten dat de bouw gewoon, nou ja, conform de voorwaarden zal worden afgerond. U had ook een vraag over de versobering voor de gebiedsregie en vooral de inzet van de drie gebiedsregisseurs. U vroeg zich af hoe we dat gaan doen? Dat antwoord kan ik u niet helemaal geven want dat gaan we als college nog uitwerken. Dan ga ik over naar GroenLinks. Die had een vraag gesteld, voorzitter, over de Orchard, over wat er nu was onderhandeld? De onderhandelingen gingen niet over het geld. Het geld is zeg maar in de tweede halfjaarrapportage eigenlijk vooral anders opgeschreven dan dat we in eerste instantie hadden gedacht. De onderhandeling ging dus veel meer over de afspraken die we hebben gemaakt en ook de juridische onderliggende afspraken die daarin zaten. En tot slot van Wij. voorzitter, die had vragen over parkeren.

Allereerst hoe het nu zat met parkeren bij Q-Park en met name rondom in de Bogaard en of daar afspraken zijn gemaakt? Dat klopt, daar zijn afspraken gemaakt door beide partijen dus door Q-Park maar ook door de eigenaar van de parkeergarage van De Terp om in ieder geval de eerste zes maanden van 2025 de tarieven niet te verhogen. In de parkeergarages. Even voor de duidelijkheid, ik zag een vraagteken. Ja. En verder was er ook al een vraag over de verhoging van de straattarieven. Dat gaat natuurlijk niet helemaal over 2024 en terugkijken maar om een kort antwoord te geven. Wij verwachten nu dat als het gaat om de totale verwachte toename van de verhoging in de straattarieven in de gebieden zoals die nu zijn en de tijden zoals die nu zijn ongeveer 825.000 euro. Tenzij iedereen natuurlijk ineens met de fiets komt maar dat is natuurlijk altijd een inschatting. Ik denk dat dat mijn vragen waren, voorzitter, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van de Waart. Wethouder Bentveld, gaat uw gang. Mevrouw Bentvelzen: Ja, dank u wel, voorzitter. Nou, ik ben niet zo snel als de rest want ik heb toch wel wat meer vragen. Maar dank aan de raad uiteraard daarvoor. En dank aan collega's van Rijswijks Belang die zo vriendelijk waren om hun vragen van tevoren even toe te sturen want dat helpt altijd hè, dan kunnen we een goed antwoord geven.

Om te beginnen met uw vraag over de constructie betonrot Stanislascollege. We kunnen dat helaas niet verhalen en dat heeft te maken met het feit dat er een wettelijke aansprakelijkheidstermijn gold bij bijvoorbeeld ernstige constructiefouten, zoals we dat noemen, waar betonrot onder valt. Die termijn is in 1982 al verlopen want de school is in 1962 gebouwd dus daar kunnen we niks tegen doen. En daarom is de gemeente dan ook verantwoordelijk voor de directe kosten die nu volgen en er volgt nog een rapport met de kostenspecificatie specifiek voor de constructiefouten. U had ook vragen over de NPO-gelden en de corona-achterstanden van, nou, wat is er dan precies en wat voor achterstanden zijn dat dan? In 2021 heeft de Rijksoverheid het onderwijs geld beschikbaar gesteld om, nou ja, onderwijs te verbeteren, in die zin onderwijs- en ontwikkelvertragingen tegen te gaan die ontstaan zijn in de tijd dat de scholen gesloten waren tijdens corona. Maatregelen die de scholen hebben kunnen treffen hebben voornamelijk gezeten op interventies op het cognitieve vermogen van kinderen, het sociaal-emotionele vlak van kinderen. Daar heeft het onderwijs extra middelen voor gehad om dat collectief met de kinderen te doen en daarmee eventuele onderwijsvertragingen in te lopen. Zijn er dan inhaallessen geweest, heeft u gevraagd.

Nou, er zijn meer activiteiten georganiseerd in de preventieve en in de zorgsfeer. Een voorbeeld daarvan is bijvoorbeeld de inzet van een schoolmaatje voor ouders of extra inzet van remedial teaching. Ik denk dat ik daarmee wel twee voorbeelden noem wat u wat zegt. Daarnaast is er ook inzet geweest van een gedragsspecialist, orthopedagoog op school, teamscholing, versterken van sociale vaardigheden bij kinderen, inzet van jongerencoaches. Ik heb mijnheer Weterings ook nog wel eens gesproken over het activiteitenaanbod in pauzes in en na schooltijden. Als u zich nog kan herinneren bij welke scholen dat was want dat is niet alleen het po maar ook het vo, het Pagina 18 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

voortgezet onderwijs. Voorzitter, dan is mij nog gevraagd over de onderwijsroutes, over de inburgering en het onderwijs maar die is volgens mij al goed beantwoord door mijn collega Van Malsen. Daarnaast is er gevraagd naar de regionale aanpak jeugdwerkloosheid en hoe dat dan zit met de terugval van 69.000 euro? Nou, in overleg met de regiogemeenten hebben we besloten om een deel van de ambities in 2025 te realiseren. Dat betreft bijvoorbeeld specifiek het onderzoek naar de regionale uitrol van preventie aanpak Jongerenpunt070. En het terugvallen van die middelen in de voorziening maken dat onderzoek mogelijk om dat te kunnen doen en de ambities in 2025 waar te maken. Dus betekent dat het geld er nog wel is maar op een later moment wordt besteed. De JGZ. Nou, ik heb nooit heel goed nieuws maar dit is toch wel goed dat u dat had gezien. Want de bijstelling voor de subsidie aan de JGZ in 2024, dat wordt een bedrag van een ton. Tenminste een ton wordt incidenteel gedekt moet ik zeggen uit de specifieke uitkering van het IZA. En bij het opstellen van de halfjaarrapportage was dat nog onbekend dus die informatie hadden we nog niet helemaal zeker. Maar dat is nu definitief dus bij de Jaarrekening wordt dat richting uw kant verwerkt. Dus het resultaat dat zal een ton voordeliger uitvallen dan begroot. Nou, dat hoor je niet vaak uit mijn mond, dat ik meevallers heb.

U heeft gevraagd uit de SPUK IZA presteerde het programma Rijswijk samen dichtbij nou ondermaats? Nou, we zouden eerst voor 40.000 euro aan kosten van het programma uit algemene middelen nutten. Nu er 80.000 euro uit IZA-middelen beschikbaar is gekomen kunnen we daar dus 40.000 euro besparen op onze algemene middelen dus dat kunnen we daarmee doen. En dat heeft niet zo heel veel te maken met de prestaties van het programma of eigenlijk niets. U heeft nog een vraag gesteld over de vergoeding van het onderhoud van het Montessori IKC Parkrijk. Nou, dat betreft dus een zogenoemde brede school. Montessori Parkrijk is juridisch eigendom van de gemeente en op verzoek van Librijn is besloten dat juridisch eigendom per 1 januari 2025 over te dragen aan Librijn. Het gebouw heeft niet leeggestaan want de school is onlangs pas geopend in augustus 2022, nieuw opgeleverd. En brede scholen betalen een dotatie, zoals ze dat zeggen, aan de gemeente voor onderhoud aan schil en aan technische installaties. Voor Parkrijk bedraagt deze dotatie 57.000 euro die niet geïncasseerd wordt. En ook voor de Freinetschool op steenworp afstand gaat het om 16.000 euro die niet wordt geïncasseerd. Daarnaast zijn de energielasten van de brede school Stationskwartier ook 34.000 euro lager en samen maakt dat een totaalbedrag van 106.000 euro minder baten.

Ik hoop dat u het nog kan volgen maar anders zal ik het u nog even schriftelijk toesturen. De Energy Cave, Partij van de Arbeid vroeg ernaar, hoe zeker is nou die betrokkenheid? Kijk, 100 procent zekerheid ga ik u niet geven maar ik weet wel 100 procent zeker dat wij een directeur hebben zitten bij die Energy Cave, dat zou iedereen wel willen want de mate van haar betrokkenheid is gigantisch. Er is wel een bekrachtiging op de komende twee onderwijsjaren. Mijn collega Mark Wit heeft hier ook wat over gezegd maar voor twee onderwijsperiodes is er in ieder geval een samenwerking overeengekomen en de Delta is al genoemd hè, van de vijf ROC's die er zijn in de regio. Maar we proberen het ook na die twee onderwijsperiodes uiteraard voort te zetten. En nogmaals, die directeur die zet zich daar dagdagelijks voor in. De stijgende kosten jeugdzorg. Er zijn meerdere partijen die daar mij over bevraagd hebben maar expliciet ook de Partij van de Arbeid. Dat is een beetje mijn zorgkindje aan het worden, de jeugdzorg. Maar de beoogde besparing dat betreft de verwerking van besparingsopgave vanuit de landelijke Hervormingsagenda. Die Commissie van Wijzen die heeft aangegeven dat een deel van die opgave afhankelijk is ook van de maatregelen die ze landelijk gaan treffen. Daar zitten wij nog steeds ook op te wachten. Ik in ieder geval wel.

Toch zien we ondanks die aangegeven onzekerheid van die grote financiële opgave zeker dat onze eigen organisatie door middel van onder andere de nieuwe inkopen 2027 absoluut kans hebben om de kosten te drukken. Tegelijkertijd tegen de groei van Rijswijk en indexatie van kosten waarmee wij jaarlijks worden geconfronteerd, daar kan ik niks aan doen. We proberen alleen zoals u gezien heeft de indicatoren van de begroting, de kinderen niet één op de acht in de jeugdzorg maar dat dat lager wordt. Voorzitter, GroenLinks heeft nog gevraagd naar mij de overschrijding van de Regiotaxi, Pagina 19 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

waarom is die nou incidenteel en niet structureel? Nou, die is absoluut structureel, dat is goed gezien, maar we konden hem voor 2024 eenmalig incidenteel betalen door middel van voordeelkosten uit de hulpmiddelen. Zo is die opgelost voor 2024 maar hij is dus wel structureel, die kosten voor de Regiotaxi zijn structureel. De BUIG-kosten is nog naar gevraagd. De fluctuerende kosten zie ik niet in 2024 naar mijn collega's van de Partij van de Arbeid. Naar verwachting zijn deze namelijk eerder positief. Als wij kijken naar andere jaren hiervoor, en daar moet uw collega Van Nunen alles nog van weten, dan zie ik ook dat we op dit moment eigenlijk veel beter grip hebben op de kosten en daar hebben we in afgelopen jaar 2024 ook echt onwijs op geïnvesteerd. Het CDA die gaf nog aan de 7,6 miljoen. Nou, dat wil ik toch heel even rechtzetten want die 5 miljoen heeft gelukkig geen betrekking op 2024 maar op 2023 dus het is maar 2,6 miljoen. Nog veel te veel maar het is geen 7,6. De VVD die neem ik samen mee want de CDA vraagt eigenlijk hetzelfde. Maar de stijgende kosten wederom op jeugd, ja, mijnheer Loof, we zetten in op ons lokale Uitvoeringsprogramma, regionaal Uitvoeringsprogramma en de Hervormingsagenda vanuit landelijk. En daar waar de gemeente invloed heeft moet u echt van mij aannemen dat we dat doen.

Het aantal jeugdigen in de zorg daalt gelukkig, dat heeft u samen met mij gezien. Maar de in te zetten zorg is echt zwaarder. Dit hebben we onlangs ook besproken in een presentatie aan de raad waar grotendeels van de meeste partijen wel afvaardiging was. De jeugdigen die nu in verblijf zitten hebben echt complexe problematiek. Dat kost gewoon heel veel geld, dat is relatief dure zorg. Dat is ook structurele zorg, er wordt ingezet op intensieve begeleiding. Aanbieders geven dit zelf ook aan dat er sprake is van toename in complexiteit bij onze jeugd. En daarnaast hebben we te maken met een Rijksmaatregel waarin zij afbouwen op bedden Jeugdhulp Plus. Dus dan ga je die boemerang ergens anders naartoe gooien want dat betekent dat het effect heeft op zwaardere andere vormen van verblijfzorg. Voorzitter, dat waren volgens mij de vragen die ik had deze ronde. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Bentvelzen. Burgemeester Sahin, gaat uw gang. Mevrouw Sahin: Dank u wel, voorzitter. Dank aan de raadsleden en de fractieassistenten voor de gestelde vragen die binnen mijn portefeuille vallen. Ik zal ze zo goed mogelijk proberen te beantwoorden. Een aantal fracties waaronder de Partij van de Arbeid, Wij. Rijswijk, CDA en ook meerdere hebben vragen gesteld over de hoge kosten bij de externe inhuur juridische zaken.

En ook een vraag gesteld over, wat is er nou gebeurd met de eerder aangekondigde besparing van 4 ton? Het antwoord daarop, het laatste is, dat de eerder aangekondigde besparing op inhuur extern van 4 ton wel is gerealiseerd maar dat de hoge extra kosten op dit moment vooral te maken hebben met de benodigde extra, met name te maken hebben met de benodigde extra inhuur bij juridische zaken. Daarbij spelen een aantal grote juridische kwesties, een groot aantal bezwaren en Woo-verzoeken. Het blijkt helaas ook in deze arbeidsmarkt van schaarste moeilijk te zijn voor onze gemeente om juristen te vinden die wij in dienst van onze gemeente kunnen nemen. Daarom is er extra ingezet op juridische kennis rondom fysieke leefomgeving, sociaal domein. Maar ook binnen het domein van veiligheid zie ik dat wij expertise soms missen en echt juridische kosten, extra kennis moet inhuren om een aantal zaken op orde te krijgen. U vroeg ook wat voor maatregelen heeft u genomen om extern inhuur in te perken? Dat hebben we zoals ook toegezegd door mij in een raadsbrief aan u toegelicht. Dat was denk ik begin september maar een aantal maatregelen wil ik toelichten. Wij hebben bijvoorbeeld eind 2023 de inhuurcapaciteit omgezet naar formatie binnen het nieuwe team gebiedsontwikkeling en gestart met de werving van vast personeel.

Een ander voorbeeld is het omzetten van de via een aanbesteding ingehuurde consulent in het team jeugd en maatschappelijke ondersteuning naar vaste dienstverbanden. Inzet van de recruiters, dat blijkt ook effectief te zijn. En we werken ook steeds vaker met andere vormen van inhuur zoals externe traineeprogramma's voor bijvoorbeeld Wmo-consulenten of vaste constructies waarbij overeengekomen wordt dat ingehuurde medewerker na een afgesproken periode in dienst treedt bij de gemeente. Dat zie ik ook als Pagina 20 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

burgemeester terug bij de eed en belofte bijeenkomsten die we periodiek hebben met nieuwe ambtenaren. Dan hoor ik vaak, nou, ik was hier in externe dienst maar ik kom, ik ben nu ambtenaar geworden dus er wordt echt heel veel ingezet om mensen hier in dienst te nemen en natuurlijk ook vast te houden. En dan werken we ook nog samen met de MRDH bijvoorbeeld voor specifieke opdrachten en met de provincie ook. Dan hebben een aantal fracties vragen gesteld over een meest ingewikkeld, één van de meest ingewikkelde onderwerpen vind ik, dat Functioneel Leeftijds Ontslag bij de brandweer. Als iemand dat nou heel goed kan uitleggen dan denk ik, nou, die verdient echt een bos bloemen of zo. Maar het heeft echt te maken, heeft betrekking op oudbrandweermedewerkers die te maken krijgen met een AOW-gat als de uitkering die ze ontvangen wegens functioneel leeftijdsontslag eindigt bij het bereiken van 65 jaar. Het actief monitoren van die kosten vindt plaats door de Veiligheidsregio Haaglanden. Dat is lastig te monitoren dus wij kunnen, ik kan alleen maar aan u toezeggen, het verzoek zal ik wederom bij de VRH neerleggen en ons daarover goed te informeren zodat ik ook u kan informeren. Maar het is best ingewikkelde materie moet ik u eerlijk bekennen. Dan zijn er vragen gesteld vanuit Rijswijks Belang over een aantal zaken. Met dank ook overigens voor het van tevoren delen van de vragen.

Over de last onder dwangsom en of wij wat voorbeelden kunnen geven van situaties waarbij we dat opleggen. Een last onder dwangsom is een sanctie om een overtreding te beëindigen en daarbij wordt een verplichting tot betaling van een geldsom opgelegd. Voorbeelden zijn bijvoorbeeld overtreding op omgevingsplan zoals illegale bouw. Dus bijvoorbeeld zonder vergunning een bouwwerk, uitbreiding gerealiseerd en er is geen mogelijkheid dit te legaliseren door middel van een omgevingsvergunning. Dan kan een dwangsom de overtreder prikkelen om het illegale bouwwerk af te breken. Een overtreding op het omgevingsplan zoals illegaal gebruik van een pand. Gedacht kan worden aan een illegale bewoning in een bedrijfspand of een bedrijf in strijd met de bestemming. Overtreding op bepalingen uit de APV of de Alcoholwet bijvoorbeeld denk aan een overtreding van de Alcoholwet zoals het schenken van alcoholische dranken zonder een Alcoholwetvergunning of het niet aanwezig zijn van een leidinggevende. Dit zijn een aantal voorbeelden, ik hoop dat het daarmee voor u duidelijk is geworden. Dan lachgas, terechte vragen vanuit meerdere fracties. Ook grote ergernis van bewoners die dat tegenkomen waar kinderen spelen of parkeerplaatsen. Ook een grote ergernis van mijzelf en onze buurtpreventie, die zetten zich ook in om dat te melden. Nou, dat is ook voor een deel door wethouder Mark Wit beantwoord.

De zaak van het Rijk tegen over lachgas kende ik niet, dat benoemde de heer Loof van de VVD. Maar ik zal dat met grote interesse volgen en kijken hoe wij ons als gemeente daarbij, hoe wij ons daar kunnen positioneren. Kijk, een hogere boete opleggen, is een vraag gelegd. Dat kunnen wij zelf helaas niet omdat het een vastgestelde boete betreft vanuit het strafrecht, dus vastgelegd in artikel 10 van de Opiumwet. Het is dus geen bevoegdheid van mij als burgemeester of college. Vanuit handhaving wordt meegegeven dat gasflescilinders gratis kunnen worden ingeleverd bij Avalex en wellicht kunnen we hier de communicatie ook misschien wat verbeteren. Dan zijn er vragen gesteld over de pensioenen wethouder, dat is ook een ingewikkelde vraag. Dat het pensioen voor wethouders is geregeld in de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers en die berekening voor de pensioenen wethouders die zijn door een onafhankelijke actuaris opgesteld en deze heeft ook de berekeningen gemaakt voor als de gemeente overgaat naar het ABP. Heel simpel en zo duidelijk mogelijk gezegd is het rekenpercentage dat gebruikt zou worden bij het ABP blijkt ongunstig te zijn voor voormalige wethouders met een hoge leeftijd. Zij moeten bijdragen aan het sparen van jongere wethouders dus daarmee heeft het te maken. Als er meer informatie daarover is zullen we u die uiteraard geven.

Dan denk ik dat ik de vragen die binnen mijn portefeuille zijn heb beantwoord. En anders hoor ik dat wel straks. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, burgemeester Sahin. Dan ga ik even het rijtje af om te kijken of er behoefte is aan een tweede termijn. PvdA, mijnheer Van der Veer, gaat uw gang. Pagina 21 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

De heer Van der Veer: Dank u wel, voorzitter. Bedankt voor de beantwoording van onze vragen. Volgens mij hebben wij geen antwoord gehad op de vragen, net zoals andere fracties, over de PMD die gesteld zijn. Onder andere de besparing en waarom daarin zat het scheiden dan wel de meeropbrengsten. Ik had nog een vervolgvraag over de energiefixers. Bereiken wij alle doelgroepen die in aanmerking komen of gewezen kunnen worden op de energiearmoede die er zijn? Volgens mij werkten ze erg veel samen met de woningbouwcorporaties in bepaalde wijken. Zijn er bepaalde wijken die we nog niet hebben gehad en waar zij de komende periode naartoe gaan om die mensen te benaderen? Dan nog een vervolgvraag op het lachgas. Volgens mij is het sinds 1 januari 2023 verboden om lachgas te maken, verkopen en of te vervoeren. Hoe zit het als ik als burger lachgasflessen die gevonden worden naar de Avalex ga brengen? Ik kan een melding maken en dan worden ze … Maar hoe zit het vervoer? En mocht ik per ongeluk een fles gaan brengen bij Avalex moet ik ook mijn pasje laten zien, geldt dat als een bezoek aan Avalex om die patronen in te leveren? Even kijken, dat waren vooralsnog de vervolgvragen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Veer. Mijnheer Stuijfzand? Nee? D66, mijnheer Dolmans, geen behoefte aan een tweede termijn? Nee? Dan ga ik verder naar GroenLinks.

Mijnheer Van ‘t Eind. De heer Van ’t Eind: Ja, voorzitter, nog dank voor uw beantwoording. Toch nog even een vraag over de Orchard want het antwoord van de wethouder puzzelt mij toch nog een beetje. En misschien heb ik het verkeerd onthouden, ik zat nog even terug te kijken, maar volgens mij hebben wij, en daar zat een beetje mijn verontrusting en vandaar dat ik de vraag stel, ook afgesproken dat op het moment dat die projectontwikkelaar straks wel winst maakt op dat project, dat wij dan ook dat geld weer terug zouden krijgen wat wij in het project hebben gestopt. Maar misschien heb ik dat verkeerd onthouden. En mijn zorg als ik dan lees, nieuwe onderhandelingen en dan hoor ik net juridisch, dan denk ik, ja, hebben we daar dan nieuwe afspraken over gemaakt? Dus ja, dat is de achtergrond van mijn vraag. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van ’t Eind. Mijnheer Zoghbi, heeft u behoefte aan een tweede termijn? Ja, gaat uw gang. De heer Zoghbi: Ja, dank u wel, voorzitter. Nou, allereerst bedankt voor de beantwoording van onze vragen. Ze zijn alle vier beantwoord alleen we hebben wel een aantal vervolgvragen en een vraag die is op komen spelen. De wethouder financiën geeft aan dat er een addendum komt op de begroting.

Kan de wethouder nu al aangeven waar deze aanpassing precies over gaat? Dan heeft de wethouder aangegeven op onze vraag dat enkel afwijkingen in de tweede halfjaarrapportage worden benoemd en dat snappen we. Maar we hebben tijdens de Kadernota een set besparingen vastgesteld en zijn benieuwd of wat voor de zomer is vastgesteld ook daadwerkelijk is bespaard? Door de huidige opzet van de tweede halfjaarrapportage is dat niet geheel inzichtelijk maar het lijkt me toch goed dat we weten hoe de besparingen nu gerealiseerd zijn. Is het nog mogelijk om ons daarover te informeren? Dan een vraag omtrent parkeren die te binnen schiet op de beantwoording van deze vraag. Klopt het dat als … Fijn, allereerst, dat er gesprekken zijn met de parkeereigenaren. Maar op het moment dat in het tweede halfjaar de prijzen significant worden verhoogd door de parkeergarage-eigenaren, klopt het dan dat er wellicht weer een parkeerdruk in de straat ontstaat en dat we dan eigenlijk alleen een tariefverhoging hebben ingevoerd op straatparkeren en geen goede oplossing hebben? Dat wilde ik eigenlijk weten. Dat waren mijn vragen, vervolgvragen Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Zoghbi. Nee, dank u wel. Ga ik door naar mijnheer Loof, VVD, gaat uw gang.

Pagina 22 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

De heer Loof: Ja, dank u wel, voorzitter. Dank voor de beantwoording trouwens namens uit het college. De wethouder financiën gaf aan dat de meevallers van opbrengst uit belastingen die vloeien terug naar algemene reserves. Ik snap heel goed dat de wethouder financiën daar blij mee is. Maar hij zei ook dat er mogelijkheden zijn om daar toch iets mee te doen. Waar moet ik dan aan denken? Is dat het apart zetten, is dat het op een bepaalde manier terug laten vloeien? Moet ik dan echt met een voorstel komen waarvan, we gaan dit, wat in principe incidenteel geld is, nu hieraan besteden? Een korte reflectie daarop. Dank ook aan de burgemeester dat ze de rechtszaak in de gaten gaat houden. Als ze er wat achtergrondinformatie voor wil zoeken kan ze naar binnenlandsbestuur.nl en dit in de zoekbalk daarachter zetten, dan komt ze vanzelf op waar het over gaat. En goed dat het in de gaten wordt gehouden. Dan wel nog terug naar de wethouder voor het geval die rechtszaak wordt gewonnen en we dus compensatie krijgen als gemeentes voor deze kosten. Of de wethouder het dan ook met ons eens is dat dat dus betekent dat de verhoging van de afvalstoffenheffing door de verhoging van deze, nee, door de verwerking van die cilinders dan ook weer kan worden teruggedraaid wanneer we het gecompenseerd krijgen vanuit het Rijk? Daar wil ik toch wel duidelijk een ja of een nee op horen.

Dan tot slot nog dat ik dus goed heb begrepen dat Stichting Hoteloverleg, dat daar nog geen specifieke maatregelen zijn genomen als ik dat … De voorzitter: Mijnheer Loof, u heeft een interruptie van mijnheer Zoghbi. Mijnheer Zoghbi, gaat uw gang. De heer Loof: Ik dacht, hij moet naar het katheder lopen maar dat is nu niet … De heer Zoghbi: Nee, dat hoeft vandaag gelukkig niet. Ik had even een aanvullende vraag aan de heer Loof. Weet jij toevallig om wat voor bedrag het gaat wat eventueel terug gaat vloeien van de cilinders of is dat niet bekend? De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Zoghbi. Mijnheer Loof. De heer Loof: Dank u wel, voorzitter. Een hele interessante vraag maar dat zou ik niet weten. Maar hoever ik het heb begrepen wat die rechtszaak betreft gaat het gewoon om de kosten voor de verwerking ervan dus dat zouden dus alle kosten zijn die we maken voor de verwerking daarvan. Maar dat is een gok van de paar persberichten die ik heb gezien dus dat weet ik niet 100 procent zeker. Maar gelukkig kan ik niet worden vastgepind op dingen die ik heb gezegd, in tegenstelling tot het college. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof. Mijnheer Knigge, gaat uw gang. De heer Knigge: Ja, dank u wel, voorzitter. Dank aan de wethouders en de burgemeester voor de beantwoording van de vragen.

Volgens mij staat er nog één vraag open en dat, naast nog een paar andere opmerkingen maar dat is de vraag over het plan in het eerste halfjaar over de vacatures. Waarvan beoogd was om daar een besparing te realiseren van 8 ton door vacatures twee maanden langer open te laten staan. En mijn vraag was, is die maatregel gemonitord en kan het college inzicht geven in het resultaat? Die heb ik nog niet gehoord. Verder had ik nog twee vragen aan de burgemeester. Ten aanzien van de pensioenen was ook mijn vraag van, is het eventueel mogelijk om over te stappen naar een andere pensioenuitvoerder die goedkoper is of is dat één standaard waar je niet onderuit komt? Dat is één vraag. En de tweede vraag gaat over de inhuur. Nou, dank voor uw uitgebreide exposé over alle maatregelen die u treft om de inhuur te beperken. Maar goed, het was natuurlijk wel zo dat je zegt van, nou, het eerste halfjaar was een besparing ingezet van 4 ton en een overschrijding van 8 ton dus als je naar het totaal kijkt dan blijft natuurlijk totaal bezien natuurlijk een overschrijding staan van 4 ton. En nog een vraag die dan erbij staat, die ben ik vergeten in de eerste termijn te stellen. Is het dan niet logisch om het ook voor de komende jaren, die Pagina 23 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

overschrijding op te nemen? Want als je dat, volgens mij in de cijfers is dat nu niet gebeurd en dan is het eigenlijk wachten op een overschrijding in de komende jaren en een verlies in de komende jaren. Dat zag ik dus niet in de cijfers, ik zag alleen voor 2024 8 ton staan verlies dus dat zou mijn vraag zijn aan u. Verder had ik ook één vraag aan de wethouder van sociaal domein, mevrouw Bentvelzen. Ja, u heeft een exposé gegeven over, nou ja, wat er allemaal gebeurt aan ontwikkelingen. Dat snap ik ook. Het leek alleen wel, zoals u het noemde leek het wel of u zegt van, ja, er zijn zoveel dynamische ontwikkelingen dat eigenlijk het actieprogramma wat u het eerste half jaar heeft bekendgemaakt, waar u ook een presentatie over gegeven heeft en dergelijke, dat dat niet meer actueel is met alle bezuinigingen die er zijn. Zo leek het een beetje, zo kwam het op mij over. Dan is de vraag van, nou ja, er is nu een besparing of een overschrijding van 6 ton die niet gehaald is. Ja, wat gaat u dan extra doen om dit wel te halen? En dan als het kan wel graag iets concreter antwoord dan, we gaan het wel zien en er zijn dynamische ontwikkelingen. Oké, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Knigge. Mevrouw Kames. Mevrouw Kames: Dank u wel, voorzitter. Bedankt aan de wethouders en de burgemeester voor de beantwoording, al zou ik soms liever een ander antwoord horen.

Maar één vraag is sowieso niet beantwoord, dat was mijn vraag nummer 15. Dat ging over die arbeidsvoorwaarden, door de groei van de organisatie dient het vitaliteitsbudget van maximaal 125 per medewerker ook te worden bijgeraamd met 25.000 euro. Heb je hem wel beantwoord? O, sorry. Ik wou net zeggen, ik heb hem dacht ik niet gehoord. Tevens ben ik ook blij met het antwoord van de burgemeester wat betreft ook dat lachgasprobleem wat we hebben. En misschien inderdaad wat meer communicatie naar buiten dat het natuurlijk ook heel veel geld kost, dat mensen zich daar ook bewust van worden. En daar moeten we allemaal aan meebetalen als we ze niet op heterdaad betrappen. En ja, de rest volgens mij het meeste, ik heb vlug geschreven, ik heb het nog niet met mijn collega's erover gehad. Ik hoop dat ik de rest wel beantwoord heb gekregen. Dank je wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Kames. Nou, dan gaan we weer terug naar het college voor hun tweede termijn. Begin ik met wethouder Van Damme, gaat uw gang. De heer Van Damme: Ja, dank u wel, voorzitter. En dank voor de vragen van de raad in tweede termijn. Ja, ik wil toch even beginnen met mijnheer Van der Veer. Kijk, over drugs. Ja, ik word al getriggerd als het over drugs gaat, de lachgaspatronen zijn drugs.

Als u drugs tegenkomt, en ik weet dat u fervent prikker bent, wij doen dat ook regelmatig samen, maar laat het echt liggen, het is echt gevaarlijk spul. Dus zorg dat je iemand belt, de politie of er is soms een gecertificeerde vervoerder daarvoor. Dat geldt overigens ook voor vuurwerkrestanten, dat is ook echt iets wat je door een ADRvervoerder moet laten doen. Blijf eraf, dat is mijn advies. Maar goed … O. De voorzitter: Mijnheer Van der Veer, gaat uw gang. De heer Van der Veer: Dank u wel, voorzitter. Maar we krijgen steeds te horen in de beantwoording zojuist, mensen kunnen het gratis inleveren bij Avalex, de lachgasflessen. En u zegt, laat het alsjeblieft liggen en meld het. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Veer. Mijnheer Van Damme, gaat uw gang. De heer Van Damme: Dat is een advies om het te laten liggen. U mag het gewoon wel brengen natuurlijk maar ik zou ook wel voorzichtig zijn bijvoorbeeld met het adviseren van, kom uw afval van de pillenfabriek maar eventjes brengen bij Avalex want daar zitten ze niet, daar zullen ze ook niet blij mee zijn. Dus het is een advies, mijnheer Van der Veer. Maar een lachgaspatroon, u kunt het oprapen en naar de Avalex brengen. Maar ik denk dat mijn collega Wit er nog wel iets meer over gaat Pagina 24 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

zeggen. Dan toch even over dat addendum, mijnheer Zoghbi vroeg erover. Het gaat in ieder geval over het verloop van de reserves op bladzijde 188 wat wijziging betreft en het overzicht van de taakvelden waar een paar regels zijn weggevallen. Dat is ook in de tafeltjesavond ook aan bod gekomen dus daar krijgt u gewoon netjes de informatie over. De heer Loof over de ideeën. Ja, het is altijd ingewikkeld. Kijk, die afvalstoffenheffing, die stel je op een gegeven moment vast en die kan je daarna niet meer met terugwerkende kracht zeggen van, weet je wat, ik doe wel minder. Ja, ik kan er een beetje in meedenken. Ik zie wel eens gemeenten die maken daar een soort egalisatiereserve voor waar ze dan meevallers daarin storten of ook tegenvallers daaruit opvangen. Maar dan nog blijf je vaak met de structurele kosten zitten dus dat onderscheid structureel, incidenteel is wel heel belangrijk. Je kan incidenteel natuurlijk zeggen van, nou, die 3 ton die gebruiken we, ja, weet ik het wanneer om die afvalstoffenheffing te dempen maar dat had incidenteel en het jaar daarop komen de kosten gewoon weer terug. U weet, u heeft vorig jaar ook een amendement ingediend voor een incidentele dekking van de verlaging van de afvalstoffenheffing. Nou, dat hebben we nu wel structureel verwerkt dan. Maar goed, niet via een egalisatiereserve maar dat zijn dan je mogelijkheden waar u aan zou kunnen denken.

Maar met terugwerkende kracht een tarief terugdraaien, dat kan niet want die stelt u gewoon vast in de raad van de begrotingsraad. Dan toch even, nou ja, dan ook de vraag of die bezuiniging van die 8 ton op vacatureruimte. U stelt de vraag aan mij, het is misschien ook een vraag van de burgemeester. Ik kan hem best beantwoorden. Ja, we monitoren het en ja, we halen het en ja, bij het jaarverslag zullen we daar een overzicht van verstrekken. Dat was het voor mij wat mij betreft, mevrouw de voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van Damme. Ik zie een interruptie van mijnheer Loof, gaat uw gang. De heer Loof: Ja, voorzitter, ik had nog de vraag gesteld over dat Stichting Hoteloverleg om heel even iets duidelijker te krijgen dat er dus geen maatregelen waren genomen of waren die nou wel genomen? Dat was mij in de eerste termijn niet heel duidelijk geworden. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof. Wethouder Van Damme, gaat uw gang. De heer Van Damme: Nou, de stichting is opgericht, er zijn oprichterskosten geweest, er zijn wat kosten gemaakt. Activiteiten hebben ze nog niet heel erg veel ontplooid, dat is natuurlijk ook aan de stichting om daar wat mee te doen.

Maar ik heb aangeboden aan de stichting, ik heb voor de zomer met ze gesproken om daar persoonlijk wat meer aandacht ook aan te geven zodat de stichting ook op die manier op weg wordt geholpen om het goede doel voor Rijswijk. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van Damme. Ik zie een interruptie van mijnheer Zoghbi. Mijnheer Zoghbi, gaat uw gang? De heer Zoghbi: Yes, dank je wel. Ja, ik mis ook nog de beantwoording omtrent de besparingen die niet inzichtelijk zijn in de tweede halfjaarrapportage omdat het geen afwijkingen zijn. Maar is het nog mogelijk om ons wel daarover te informeren? De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Zoghbi. Wethouder Van Damme, gaat uw gang. De heer Van Damme: Ja, dat was nog een vraag uit eerste termijn dacht ik toch? Ja, precies. Nou ja, goed. Kijk, dat bedrag van 267 bestaat bijvoorbeeld uit het ophogen van die Hoornbrug, vrijval krediet, de voetgangersbrug Rijswijk Buiten 45.000 euro werkbudget energie. Dat staat ook in de Kadernota genoemd als het goed is van 100.000 euro werkbudget energie. Dan hebben we nog het isolatieprogramma, het verspreiden van die gelden en het actieplan armoedebestrijding waar 95.000 op staat en die is verwerkt in de tweede halfjaarrapportage. Dat zijn de posten waar het uit bestaat Pagina 25 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

al die bedragen. Maar als u wilt kunt, kan ik het ook nog naar u toesturen. Want het is in ieder geval inzichtelijk maar daar bestaan de posten uit. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van Damme. Wethouder Van Malsen, heeft u nog vragen te beantwoorden? Nee? Dan ga ik door naar wethouder Wit. Gaat uw gang. De heer Wit: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik dacht toch echt dat ik de vraag over PMD beantwoord had maar PvdA had inderdaad nog een nuancevraag die gaat over de scheidingsresultaten. We hebben inderdaad incidenteel wel goede scheidingsresultaten, dat was aangezien er steeds meer huishoudens ook overgingen op bronscheiding. Uiteindelijk was dat natuurlijk, is dat nog steeds wel een hele goede manier om tot hoge scheidingspercentages te komen. Wij verwachten dat het scheidingspercentage voor dit jaar ongeveer op 43 procent zal terechtkomen. De vraag over de energiefixers. Ja, we gaan die echt zo breed mogelijk inzetten dus we gaan alle wijken langs waar gezinnen met een laag inkomen wonen en waar slechte energielabels zijn. We hebben geen inkomensgegevens op adresniveau dus we kunnen alleen maar generiek wijken benaderen. Dat mogen we namelijk ook niet, die gegevens die mogen we ook niet hebben, zou ook niet best zijn. Dus ik heb nu niet echt een overzicht van waar we exact de komende tijd naartoe gaan.

Maar de bedoeling is met die verlengde ook inzet van nog twee jaar dat alle wijken aan de beurt komen, dat we ook echt overal langskomen. Daarnaast is het natuurlijk voor mensen wel mogelijk om zich ook zelf aan te melden. Daar hebben we ook over gecommuniceerd. Als men een bezoek van energiefixers aan de deur wil hebben dan kan dat gewoon gepland worden. Waar mijn collega Van Damme net advies over gaf sta ik 100 procent achter om als men drugs aantreft in de openbare ruimte en als het grote hoeveelheden lachgascilinders zijn, om die inderdaad te laten liggen en daarvoor het bevoegd gezag te bellen. Of dat nou handhaving is of de politie of via, dat maakt me niet zoveel uit. Maar op die manier zeker doen. Op het moment dat je één container aantreft, één zo'n kleine cilinder aantreft of, nou ja, een kleine hoeveelheid, dan is het op zich ongevaarlijk om die mee te nemen. En dan mogen die ook gewoon door een particulier naar de afvalstraat gebracht worden en daar zullen ze daar ook niet op aangekeken worden. Er gaat ook niet een tik af zo maar even van het pasje dat straks blijkt dat aan het eind van het jaar u toch meer dan twaalf keer heeft dat je per keer moet gaan betalen. Dus dat is in ieder geval geborgd. We gaan daar ook een campagne over starten met de boodschap om als je die containers aantreft in kleine getallen, om ze dan daadwerkelijk naar de milieustraat te brengen.

Maar nogmaals, treft u nou heel veel aan, en dat is echt het advies wat ik ondersteun, of andere drugsmiddelen of productiemiddelen, nee, blijf eraf en bel het bevoegd gezag. Even kijken hoor, dan had ik nog een vraag gehad ... Nee, volgens mij heb ik daarmee alle vragen beantwoord want dat was het lachgasverhaal. Dat was het voor mijn tweede termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Wit. Wethouder Van de Waart, gaat uw gang. Mevrouw Van de Waart: Dank u wel, voorzitter. Om te beginnen met de vraag van GroenLinks. Ik denk dat het handig is om te beginnen met te zeggen dat het woord onderhandelingen misschien gewoon niet handig gekozen is, zowel niet in de tekst als in de beantwoording van mijn eerste termijn. Het gaat eigenlijk vooral zeg maar over gesprekken met de ontwikkelaars over afspraken die gemaakt moet worden over hoe we dit uitvoeren. Zowel het moment van betaling maar ook inderdaad dat het niet de bedoeling is dat ze winst maken. Daar zijn ook afspraken over gemaakt en die zijn opgenomen in de subsidievoorwaarden. En omdat we dus pas echt aan het eind uitbetalen en we daar natuurlijk allerlei vragen hebben gesteld over aangeleverde stukken en dat we dan ook het subsidiebesluit echt vaststellen, dan kunnen we daarop sturen.

Pagina 26 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

De voorzitter: Wethouder Van de Waart, u heeft een interruptie van mijnheer Van ’t Eind. Mijnheer Van ’t Eind, gaat uw gang. De heer Van ’t Eind: De wethouder mocht haar zin nog wel afmaken hoor, ik dacht helemaal goed. Daar zit ook in verwerkt wat het amendement die we met zijn allen hebben aangenomen, dat er ook een maatschappelijke voorziening wordt gecreëerd zeg maar als een soort van return on investment. Mevrouw Van de Waart: Ja, hier breekt mij heel even de nieuwigheid op. Dus misschien krijg ik zo nog het antwoord als ik bezig ben en anders stuur ik die u na. Ja? Dan was er nog een vraag voor mij van Wij. Rijswijk over de afspraken met de exploitanten. Nou, om te beginnen zijn wij vooral heel blij dat we afspraken hebben gemaakt over die eerste zes maanden. Het is wat betreft ons onderdeel van een veel breder pakket rond parkeermaatregelen om te zorgen dat de juiste mensen op de juiste plek parkeren en ook voor de doorstroom. Wat we natuurlijk hopen is dat meer mensen in de parkeergarages gaan parkeren en het dus ook voor de exploitanten interessant is om de tarieven zo te houden. Ik heb geen glazen bol, u ook niet, maar dat is wel eigenlijk de inzet van het beleid waar we op doorgaan. Dat geldt dus voor de parkeergarages maar ook voor de middenberm dus daarmee, nou ja, hoop ik antwoord op uw vraag te geven. Even checken hoor. Ja, dat was uw vraag.

Ik heb nog geen antwoord op de vraag van GroenLinks, voorzitter, dus ik hou die even verschuldigd. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van de Waart. Gaan we door naar wethouder Bentvelzen, gaat uw gang. Mevrouw Bentvelzen: Ja, voorzitter, ik had niet echt meer heel expliciet een vraag maar ik had toch, mijnheer Knigge die is nooit zo snel door mij overtuigd. Nu zit ik hier ook niet om u te overtuigen, ik ben geen autoverkoper maar u moet van mij aannemen dat we echt het maximale doen. En ja, de jeugdzorg is grillig en ja, de jeugdzorg is tegenvallend. Die woorden moet ik dan toch maar gebruiken ondanks dat ze heel erg negatief zijn en negatief geladen zijn maar dat is wel wat het is. Dat doet niks af tegen de inzet die wij plegen op het Uitvoeringsprogramma om kostenbesparende maatregelen te treffen. En het doet ook niks af tegen strategische keuzes die wij maken met elkaar, ook met u strakjes in een, nou, wat nabije maar toch verdere toekomst als het gaat om de inkoop 2027 en verder. We doen echt heel veel, mijnheer Knigge, maar ik heb niet op alles invloed. Ik heb geen invloed, zoals al eerder gezegd, op de groei van Rijswijk. Althans, of jullie moeten zeggen als hoogste orgaan, kap maar met bouwen. Dan komt hier geen Rijswijker meer nieuw binnen dus dan hebben we ook geen … Of we moeten zeggen, er mogen geen kinderen meer geboren worden maar ik zou daar niet aangaan.

Dat is toch wel een hele rare regel als we dat zouden stellen alleen in Rijswijk. Daarnaast komt er een rapportage uw kant op in het nieuwe jaar. Dat is volgens mij ook meegenomen maar die beantwoording heeft u nog niet gehad dus dat kunt u niet weten. Maar dat staat wel in de beantwoording van de begrotingsvragen die uw raad heeft gesteld. Ik weet niet meer bij welke partij maar het zou zomaar kunnen dat dat door het CDA is gevraagd. Daar komt een rapportage uw kant op, de staat van de Rijswijkse jeugd, en daarin willen we u ook wat uitgebreider informeren. Dat is een rapportage waarin we een breder beeld schetsen van de situatie van onze jeugd in Rijswijk en ook financiële ontwikkelingen worden daarin meegenomen. Ik zou u daarvan in het eerste kwartaal 2025 een eerste rapportage aan u presenteren aan uw raad. Ik hoop dat ik u daarmee voor nu even gerust heb gesteld. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Bentvelzen. Mijnheer Knigge. De heer Knigge: Ja, voorzitter, dank u wel. Ja, ik kreeg even de indruk naar aanleiding van wat u vertelde. Dat u zegt van, er zijn wel dynamische ontwikkelingen op verschillende vlakken en u bent afhankelijk van het Rijk. Dat u zegt van, nou, het actieprogramma wat u heeft met ook de doelstelling Pagina 27 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

op het terrein van besparingen, dat u daar afstand van neemt. Maar dat als ik u nu zo beluister dan blijft dat dus toch staan? De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Knigge. Mevrouw Bentvelzen. Mevrouw Bentvelzen: Voorzitter, dank. Ik neem helemaal nergens geen afstand van. Ik heb alleen op drie verschillende tafels ben ik aan het schakelen dus ik heb het Rijk nodig, ik heb een regio met een H9 waarmee we bezig zijn voor de jeugd en we hebben ook onze lokale agenda. Daarom noem ik die drie ook altijd in één keer, in één zin. Ik heb het minste grip op de gecertificeerde instellingen en de doorverwijzingen vanuit dat soort instellingen en huisartsen, et cetera. Daar proberen we meer grip op te krijgen en alles wat we lokaal doen, dat doen we door middel van de t-medewerker, de toegangsmedewerker. Nou, goed, je kan het zo gek niet bedenken maar we kunnen daar ook op een later moment over doorpraten want ik denk dat dat iets te ver rijkt voor de huidige bespreking rondom de halfjaarrapportage. De voorzitter: Oké. Dank u wel, wethouder Bentvelzen. Burgemeester Sahin, gaat uw gang. Mevrouw Sahin: Dank u wel, voorzitter. Ik wil beginnen met de vraag van Rijswijks Belang, mevrouw Kamers te beantwoorden over het vitaliteitsbudget.

Een medewerker kan tot maximaal 125 euro per jaar een vergoeding ontvangen voor activiteiten en of middelen die direct bijdragen aan de gezondheid en vitaliteit van de betreffende medewerker. Hierbij kan gedacht worden aan bijvoorbeeld activiteiten als fitness, dieetadvisering, stoppen met roken, sporten in het algemeen. Daarnaast kunnen ook deze middelen voor activiteiten vergoed worden bijvoorbeeld voor hardloopschoenen. Dus dat was het antwoord op uw vraag. Dan was er nog een vraag van mijnheer Knigge van het CDA over wel of niet een andere pensioenuitvoerder te mogen kiezen. En dat blijkt helaas, of helaas, het blijkt niet mogelijk te zijn. Is onderdeel van een wijziging in de pensioenwetgeving. Dan die vacaturekortingen, die heeft de wethouder financiën al beantwoord en die is al in werking. Dat merken wij in praktijk dat als er een vacature ontstaat, dat er inderdaad echt twee maanden wordt gewacht voordat iemand anders wordt geworven. En het lijkt, we zullen u uiteraard daarover verder informeren. En u had een vraag over … De voorzitter: Burgemeester Sahin, u heeft een interruptie van mijnheer Knigge. Gaat uw gang. De heer Knigge: Ja, mijn vraag ging over inhuur. De inhuur die stond voor één jaar geboekt en of die niet voor extra jaren ingeboekt moet worden? De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Knigge. Burgemeester Sahin.

Mevrouw Sahin: Ja, een belangrijke vraag en ik snap dat u die vraag stelt nadat er inderdaad zo'n hoog bedrag is ingeboekt. Een uitgangspunt is toch dat wij, dat er inhuur moet plaatsvinden binnen de programmabegroting, projectbegroting of de investeringen. Dus het uitgangspunt is om dat wel daarbinnen te houden en dat legt ons ook een extra verplichting om dat goed te kunnen doen. En mochten we het toch niet halen of toch extra inzet nodig hebben, dan zullen we u daarover informeren. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Oké, dank u wel, burgemeester Sahin. Mevrouw Van de Waart, wilt u nog iets … Ja, gaat uw gang. Mevrouw Van de Waart: Ja, misschien heel even terugkomend op de vraag. Ik heb niet helemaal het antwoord. Ik weet in ieder geval wel inmiddels dat er met de partij gesproken wordt over maatschappelijke voorzieningen. Nou, wat er in de realiteit gebeurt is misschien altijd het

Pagina 28 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

belangrijkste. Maar ik krijg wat diffuse informatie over hoe nu precies in de afspraken staan. Dus daar ga ik wel even bij u op terugkomen als u dat wil schriftelijk. Ja? De voorzitter: Oké. Dank u wel, wethouder Van de Waart. Dan sluiten we nu de termijn af van het agendapunt 5, raadsvoorstel tweede halfjaarrapportage. Ik ga ervan uit dat het als bespreekstuk naar de raad gaat of als hamerstuk? Hamerstuk? Hamerstuk? Oké. Nou, helemaal goed. Mooi. Ja, gaat uw gang, mevrouw Niesen. Mevrouw Niesen: Dank u wel, voorzitter. Wat betreft Rijswijks Belang is het nog zeker geen hamerstuk. Ik wil er graag nog een bespreekstuk van maken. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Niesen. Mag ik vragen om welke reden u het als bespreekstuk wilt laten doorgaan? Mevrouw Niesen: Omdat we als fractie gewoon nog een nabespreking hierover willen hebben en de zaken duidelijk willen hebben. En we hebben een beantwoording op schrift gekregen van mevrouw Bentvelzen, dat willen we nog even doornemen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Niesen. Mijnheer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: Ja, voorzitter, ik raak hier een beetje van in de war.

Volgens mij is het toch gewoon onderdeel van het debat voor de begroting? En daar is dit stuk hoort daar toch ook bij en dat bespreken we toch in één keer in de bijdrage, zowel eerste als tweede termijn en daar kunnen dan moties of amendementen op ingediend worden. Dus ik begrijp deze vraag eerlijk gezegd niet zo heel erg goed. En ja, dit. De voorzitter: Ja, dank u wel, mijnheer Van ’t Eind. Dat komt omdat het op mijn lijstje stond dus ik lees gewoon op wat er op mijn lijstje staat. Dank u wel. Nou, dan gaat het als bespreekstuk door naar de raad. Mevrouw Niesen. Mevrouw Niesen: Ik vergat ook even te melden dat we ook met amendementen bezig zijn. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Niesen. Dan als bespreekstuk.

6. Raadsvoorstel Verordening voor gemeentelijke belastingen en heffingen voor het jaar 2025 (RV 24-057) De voorzitter: Dan gaan we door naar het volgende agendapunt, agendapunt 6. Raadsvoorstel Verordening voor gemeentelijke belastingen en heffingen voor het jaar 2025. Dan begin ik nu aan deze kant bij Rijswijks Belang, wie mag ik het woord geven? Mevrouw Kames, gaat uw gang. Mevrouw Kames: Ja, wij zijn bezig met amendementen en we zijn nog dingen aan het doorberekenen dus wij komen hierop terug, op de diverse. De voorzitter: Ja, op agendapunt 6 Mevrouw Kames: Ja, verordeningen, ja, verordeningen, daar komen we op terug. De voorzitter: Ja, ja. Oké, dank u wel. Mevrouw Harmsen, ChristenUnie. Nee? Dan ga ik door. Dan ga ik door naar mijnheer Knigge van het CDA. Gaat uw gang. De heer Knigge: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, in eerste instantie een vraag over de OZB. Dat is ook een vraag die we opgenomen hebben in de schriftelijke vragen maar die we toch hier even willen Pagina 29 van 34