Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

Aanwezig Voorzitter: Mevrouw S. van Maarseveen Raadsleden: De heer E. van der Veer De heer M. Stuijfzand De heer C. Dolmans De heer R. Veerman Mevrouw W. van der Weij De heer M. van ’t Eind De heer A. Zoghbi De heer D. van Dam De heer R. de Vreede De heer M. Keijzer

Vervolg aanwezige raadsleden: De heer D. Cupedo De heer E. Braam De heer G. Kruger De heer J. Loof De heer H. Knigge Mevrouw H. van Schie De heer J. Bruin Mevrouw B. Niesen Mevrouw N. Kames Mevrouw M. Harmsen

Aanwezige portefeuillehouders: Burgemeester H. Sahin Wethouder L. Bentvelzen Wethouder S. van de Waart Wethouder M. Wit Wethouder W. van Damme Wethouder G. van Malsen

Griffie: Forumgriffier: Mevrouw M.M.A. Tittse Mevrouw F.S. Habiboellah (verslag)

1. Opening De voorzitter: Dames en heren, welkom op het forum van 22 oktober 2024. Nou, welkom, de mensen van het forum, mensen op de publiek tribune, welkom en de mensen thuis ook welkom. Gaan we door naar … Nee, ik vergeet nog iets. Ik wil ook iedereen vragen, alle forumleden vragen om kort en bondig te spreken en niet in herhaling te vallen en natuurlijk ook zeg maar respectvol met elkaar om te gaan.

2. Algemeen inspreekrecht De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 2, dat is het algemeen spreekrecht inwoners. We hebben vandaag drie insprekers, mijnheer Theo Bril van Platform Groen in Rijswijk, mijnheer Hooijer over de begroting en de biodiversiteit en mijnheer Mazel over de begroting. We beginnen met mijnheer Bril. Mijnheer Bril, u wordt naar het katheder geleid en dan wordt u even uitgelegd hoe het werkt. U heeft vijf minuten en na vier minuten geef ik u even een klein seintje zodat u weet dat u nog een minuut heeft. Dus ik zou zeggen, mijnheer Bril, gaat uw gang. De heer Bril: Dank u wel. Goedenavond. Ja, zoals gezegd, mijn naam is Theo Bril. Ik heb hem ook op. Ik woon in Steenvoorde en probeer op kleine schaal daar iets in het groen te doen, bij ons in de straat maar ook in de wijk. Ik ben ook deelnemer aan Platform Groen, was al gezegd. Ik wil graag iets vertellen vandaag over de kansen van verbindend groen. Want mijn hart gaat echt sneller kloppen als het over groen gaat bij mij in de wijk, als dat een plekje krijgt gewoon bij mij in de straat. In de Albert Pagina 1 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

Schweitzerlaan en de Petronella Voûtestraat, ik weet niet zeker of je het zo uitspreekt maar zo schrijft je het in ieder geval, hebben we met vijf buren afgelopen jaar de Groene Buur opgericht. Dat is eigenlijk een initiatief van buren om samen iets te gaan doen. We helpen elkaar om voortuintjes groener te maken. Twee keer hebben we een marktje georganiseerd waaraan ook De Groene Karavaan heeft deelgenomen die informatie heeft gegeven over groen. En Steenbreek, wat natuurlijk het liefst heeft dat er meer tegels uitgaan en dat er meer groen in gaat komen. De buren hebben tijdens die markt van alles gebakken voor elkaar, gekocht voor elkaar. Er is heel veel uitgewisseld over de straat, over het groen en over wat we kunnen doen. Het leuke is dat er zoveel culturen zijn die bij elkaar dan praten over, wat versta je nou onder groen en wat wil ik daarmee? De afvalbrigade was ook, nou, was niet letterlijk aanwezig maar die had ook gezorgd dat we knijpers kregen en dat we van die voor de vuilniszakken, die dingen erbij hadden. Dus de straat is niet alleen groener geworden maar is ook een beetje schoner geworden. Nu, het enige wat we nu nog moeten doen is de woningbouwvereniging zover zien te krijgen dat huurafspraken, dat daar ook iets in komt te staan over wat je dan met je tuin moet of kunt doen. Daar staat nu eigenlijk nergens iets in en het zou beter kunnen.

Maar zo klein is groen soms, zo klein in een straat. Op kleine schaal verbindt het mensen daar met elkaar maar eigenlijk indirect ook met de stad. De stad heeft ook veel te bieden als het goed is aan de straat. Het is van enorm belang dat groengebieden in de stad, dat die met elkaar te verbinden, dat die met elkaar verbonden worden zodat insecten, vogels, kleine dieren hun weg vinden, wij mensen natuurlijk ook. Maar wel op de voorwaarde dat dat groen dan echt voldoende kwaliteit is. Het moet als voedselbron fungeren, nestelplek zijn, paargebied, dat het gevarieerd is, dat het goed is voor de biodiversiteit is van belang. En natuurlijk willen we met zijn allen ook wel dat het netjes is want ja, het oog wil ook wat. Ik ben ook lid van Platform Groen, zoals gezegd. Dat bestaat uit mensen die zich inzetten voor behoud en ontwikkeling van de natuur. Bij wie alles wat met biodiversiteit te maken heeft aan het hart ligt. Je zou kunnen zeggen dat wij de groene ogen en oren van de stad zijn. Deelnemers van het platform, misschien weten jullie het, maar de Vogelbescherming, Nederlandse vereniging van natuurliefhebbers, kinderhobby en volkstuinders, Natuureducatie IVN, De Natuurtuin, de Vogelwacht, Natuurlijk Delfland, Steenbreek, Helden van de Natuur. Zomaar een rijtje die erin zitten.

Maar ook individuele Rijswijkers nemen deel, die vanuit hun straat dingen die ze organiseren, meepraten zoals ik. Er wordt onderling en met de gemeente veel informatie uitgewisseld. Ook educatie heeft via De Natuurtuin intussen een mooie plek gekregen waar scholen dankbaar gebruik van maken. Ik las in de krant dat het college, ondanks bezuinigingen … De voorzitter: Mijnheer Bril, u heeft nog één minuut. De heer Bril: Ik ga heel snel. Dat ze ondanks de bezuinigingen toch groen wil behouden. Dat juichen wij toe. Maar er is wel meer nodig. Daarom pleiten wij als Platform Groen voor voldoende budget om de ambities uit het groenbeheerplan uit te kunnen voeren. Uitleg en voorlichting aan inwoners zou ook nog beter kunnen. Belangrijk is dat mensen in de stad weten wat waarom gebeurt. Wat de één onkruid noemt is mogelijk voor de natuur van levensbelang. Dat weten kan weerstand wegnemen en begrip kweken. Ik wil u en andere inwoners van Rijswijk graag uitnodigen voor het eerstvolgende inmiddels zestiende Groencafé op 14 november. Dit keer gaat het over bomen en gast van het Platform die avond is Henry Kuppen, dat is een boomexpert. Graag ontmoeten wij u daar en laten we dan in informele sfeer met elkaar verder praten over groen. Dank u wel. Gelukt. De voorzitter: Ja, dank u wel, mijnheer Bril. Precies vijf minuten, helemaal goed gedaan. Dan gaan we door naar mijnheer Hooijer.

Mijnheer Hooijer, u kent de dril dus gaat uw gang. Ik geef u ook een seintje na vier minuten.

Pagina 2 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

De heer Hooijer: Oké, dank u wel. Geachte raad, geacht college, twee jaar geleden aan de vooravond van de VN-conferentie over biodiversiteit in Montreal luidde ik de noodklok over de enorme schade aan de biodiversiteit die wij mensen veroorzaken op mondiale schaal maar juist ook hier in Rijswijk. Ik vroeg het toen nadrukkelijk om in te grijpen en de desastreuze ontwikkelingen in Rijswijk te keren. Dit om de toekomstige Rijswijkse bevolking niet de wrange vruchten te laten plukken van een beleid dat zich niets aantrekt van eerder geformuleerde doelen, de kop liever in het zand steekt en doorgaat met ongebreidelde bouw en groei. Een beleid dat hier en daar een defensieve groene pleister plakt maar zichzelf volledig voor de gek houdt als het gaat om het nemen van verantwoordelijkheid voor een gezonde toekomst. Wie dan leeft, die dan zorgt. Dus twee jaar geleden en nu bij COP16, de mondiale biodiversiteitstop in Colombia, die vandaag is begonnen, gisteren is begonnen, blijkt de toestand in de wereld maar zeker ook in Rijswijk alleen maar verslechterd. Of moet ik het niet zo negatief zien en stellen dat Rijswijk het niet eens zo gek doet vergeleken met bijvoorbeeld de miljoenen hectare bos die jaarlijks, ondanks internationale afspraken, wereldwijd worden vernietigd.

We zijn toch kampioen tegelwippen en we subsidiëren toch een tiny forest in de meest recente meest versteende wijk in Rijswijk. Maar als dat zo is, bevrijdt me dan bij de presentatie van een begroting waarin weer op groenbeheer wordt bezuinigd van mijn realisme of zo u wilt cynisme. Doe het dan a.u.b. met steekhoudende argumenten en bewijzen dat het juist erg goed gaat met de inheemse biodiversiteit in Rijswijk. Ik sta ervoor open. Noem a.u.b. de zaken die u aanpakt en heeft aangepakt die de biodiversiteit voor de lange termijn zekerstellen en aantoonbaar verbeteren, ik hoor ze graag. Vooralsnog zie ik dus het juist omgekeerde, slechts een paar voorbeelden. Eén, het college handelt niet naar de met Rijswijkse bevolking opgestelde Stadsvisie en het eigenlijk nog steeds geldende groenbeleidsplan. Deed ze dat maar nadrukkelijk afstand en onder andere de kengetallen die erin niet voor niets zijn geformuleerd. Dan wist de Rijswijkse bevolking waar het aan toe was. Dan wist zij dat groene beloftes niets betekenden. Nu weten we alleen dat elk jaar het aantal bomen per inwoner in Rijswijk afneemt in plaats van naar één op één groeit. Nu laat het college elke referentie los en klopt zich op haar borst voor bijvoorbeeld een relatief klein aantal bomen erbij in een nieuw aan te leggen woonwijk van meer dan 2500 woningen.

Twee, biodiversiteit wordt ondanks drie jaar geleden gedane beloften niet gemeten. Zo kunnen we straks altijd zeggen dat het beter gaat, het maakt toch niet uit naar welk jaar men verwijst. Ja, er zijn wat vage plannen om wellicht iets te gaan doen aan de hand van waarnemingen.nl maar een echte methodiek of procedure is er niet. Waarom zou die er ook komen? Het maakt je alleen maar kwetsbaar omdat je dan gehouden kunt worden aan gedane beloftes. Drie, we hebben een college in Rijswijk dat zegt te staan voor gezonde groei. In de praktijk betekent dat bouwen waar ze maar bouwen kan, het liefst nog een tandje hoger. Naast de kwaliteit neemt ook kwantitatief het groen sterk af. Opgeofferd aan de stenen en uitgegraven voor water dat door verstenen anders geen kant uit kan. Vier, waar ik woon zijn geen hazen meer. Ondanks de belofte om de inheemse biodiversiteit te koesteren, platgereden na gevlucht te zijn van de vernietigde habitat. Haasje over, lachen. Daarnaast worden ransuilen, bosuilen, watervleermuizen en de foerageergebieden actief door de gemeente verwijderd. In plaats van deze zwaar bedreigde natuurwaarden te beschermen worden alle juridische geitenpaden bewandeld om dat niet te hoeven doen en daarna zoveel mogelijk te kunnen bouwen. Vijf, het groenonderhoud in Rijswijk is belabberd. Kijk gewoon om je heen. Het wordt deze begroting nog iets verder aangetast.

Budgetten voor onderhoud van beloofde natuurvriendelijke oevers en ecopassages, mochten die er al ooit komen, worden naar de verre toekomst verschoven. Maar gebouwd zal er worden, denken we echt dat die gelden er straks vanzelf komen? Meest waarschijnlijke scenario is dat het onderhoud straks, net als nu, kind van de rekening wordt. Zes, nog meer inwoners, prachtig, maar niemand in deze gemeente blijkt bereid om na te denken over de enorme belasting die extra mensen, honden en katten op de natuur uitoefenen. Ook hier liever de kop in het zand. Kraaien zijn toch ook mooie Pagina 3 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

vogels, insecten akelige beesten, brandnetels eigenlijk prachtige planten, onderscheid kunnen de meeste mensen toch niet maken. Waar maken die biodiverse lui zich druk om, we wippen toch tegels? Weet je wat, laten we de definitie van biodiversiteit veranderen. Geachte raad, geacht college … De voorzitter: Mijnheer Hooijer, u heeft nog één minuut. De heer Hooijer: Twee jaar geleden was ik nog optimist en hoopvol gestemd maar nu zie ik deze coalitie met erin partijen die groen uitdrukkelijk onderstrepen het tij niet meer keren. Rijswijk versteent verder en met de onder andere steeds groter onder druk staande natuur is van een gezonde groei geen sprake. Een disbalans die we met zijn alle macht willen ontkennen. Erop wijzen staat alleen maar in de weg. Misschien zullen oppositiepartijen nu met nog anderhalf jaar te gaan voor de verkiezingen voor de nieuwe gemeenteraadsverkiezingen het thema groen wel weer oppakken. Zou ik doen, u komt er toch mee weg, maar eigenlijk is het al te laat. Laten we hopen dat COP16 een succes wordt. Misschien kunnen we op wereldschaal wel iets voor biodiversiteit bereiken maar iets waar we hier op lokaal niveau met zekerheid in falen. Dank u wel voor uw aandacht. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Hooijer. En dan nu mijnheer Mazel. Mijnheer Mazel, u heeft ook vijf minuten en ik geef u ook na vier minuten een signaaltje. Gaat uw gang.

De heer Mazel: Anders zonder geluid. Mevrouw de voorzitter, mevrouw de burgemeester, geachte leden van de raad, dank u wel. Ik neem het u niet kwalijk maar mijn naam is Mazel. De voorzitter: Kunt u iets dichter bij de microfoon praten? Dank u wel. De heer Mazel: Ja. Ik neem het u niet kwalijk maar mijn naam is Mazel. Ik wou graag twee punten naar voren brengen. Eén als coördinator van het bewonerscomité voor een stijlvolle Voorde en één als burger van Rijswijk. Ik begin met het bewonerscomité. Dat verenigd bewoners van de Presidentenwijk met een warm hart voor het landhuis De Voorde, een prachtig rijksmonument in De Landgoederenzone. Sommige leden zitten op de publieke tribune. Namens het bewonerscomité wil ik naar voren brengen dat ons comité van harte steunt het voorstel van het college in de programmabegroting 2025 voor een investeringskrediet van 1,3 miljoen voor de cascorestauratie van De Voorde volgend jaar. De begroting wordt 5 november door u vastgesteld en voorafgaand daaraan kunt u vragen stellen en kunt u ook wijzigingen voorstellen. Vandaag wil ik alleen maar zeggen, alstublieft, keurt u dat voorstel goed? Wij staan daar van harte achter. De gemeente is gelukkig van plan het casco nu eindelijk te restaureren en wij hopen dat u het daar ook mee eens bent.

We lezen gelukkig op de toelichting dat de focus ligt op het versterken van de cultuurhistorische uitstraling en de natuurwaarden van De Landgoederenzone en dat past ook allemaal bij de eerdere brieven van het college aan uw raad. Maar wij zijn het daar van harte mee eens en wij hopen dus dat de buitenkant van het landhuis volgend jaar kan worden gerestaureerd met hulp van dat investeringskrediet. Wat er later gaat gebeuren, dat zien we later nog wel. Hoe het gaat met de verkoop, hoe het gaat met de restauratie van de binnenkant, een probleem van latere zorg. Als burger van Rijswijk wil ik iets over de afvalstoffenheffing zeggen die vandaag bij u op de agenda staat. De verhoging met 7 procent van de afvalstoffenheffing, ja, dat klinkt redelijk. Alles wordt duurder, er is inflatie, enzovoort maar krimpflatie bij de gemeente moeten we even over denken. Want verhoging van de heffing is redelijk wanneer ook de dienstverlening hetzelfde blijft, maar de kosten blijven stijgen. Maar ja, dat is niet het geval, de dienstverlening wordt een stuk minder. Onze wijk heeft vorige maand een brief gekregen van de gemeente waarin wordt aangekondigd dat PMD afval en restafval voortaan wordt nagescheiden. PMD en restafval worden dus samengevoegd. Ja, goed idee. Niks op tegen. Nu wordt bij ons PMD nog aan huis opgehaald maar daar stopt Avalex mee.

De huiscontainer wordt ingenomen hebben we gelezen. Ik had gedacht dat het restafval samen met de PMD in die PMDPagina 4 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

container kon blijven aangeboden. Nee, het wordt niet meer opgehaald en we moeten het restafval en PMD voortaan zelf naar de wijkcontainer brengen. In mijn geval 262 meter maar voor mijn bejaarde buurvrouw met haar rollator is dat wel een flinke afstand. Ik vraag me af, heeft uw raad in december 2023 inderdaad wel besloten dat Avalex moet gaan stoppen met het aan huis ophalen van huisvuil? Heeft u dat zo besloten? En als dat zo is, dat zou kunnen, dan zou ik zeggen, zo'n vermindering van de dienstverlening door Avalex zou dan toch logischerwijs moeten leiden tot een verlaging van de afvalstoffenheffing? Mag ik u aanbevelen het college daar wat kritische vragen over te stellen voordat u gaat besluiten om een hogere afvalstoffenheffing voor mindere dienstverlening vast te stellen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Mazel. Ik wilde u net gaan zeggen, u heeft nog één minuut maar u bent al klaar, mooi. Zijn er nog vragen vanuit het forum voor de insprekers? Nee? Dank u wel.

3. Vaststelling agenda De voorzitter: Dus dan gaan we door naar agendapunt 4, mededelingen van het college. Zijn er mededelingen vanuit het college? Nee? Nou, dat gaat lekker snel.

4. Mededelingen college De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 4, mededelingen van het college. Zijn er mededelingen vanuit het college? Nee? Dat schiet lekker op. Dat begint goed.

5. Raadsvoorstel 2e halfjaarrapportage 2024 (RV 24-056) De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 5, raadsvoorstel tweede halfjaarrapportage 2024. Wie mag ik daarvoor als eerste het woord geven? Als u nu niet zeg maar zelf komt dan ga ik iemand aanwijzen. Mijnheer Van der Veer van de PvdA. Mijnheer Stuijfzand, PvdA, gaat uw gang. De heer Stuijfzand: Ja. Dank u, voorzitter. Even kijken, allereerst dank aan de wethouder voor deze tweede halfjaarrapportage en dank aan de ambtelijke organisatie voor alle antwoorden die we al reeds hebben ontvangen op de tafeltjesavond. Ondanks de goede antwoorden heeft onze fractie nog een aantal resterende vragen over de onderwerpen die in de rapportage worden genoemd en zou graag aan het college willen vragen om hier meer inzicht in te geven over de volgende punten. Dat betreft de BUIG-kosten. Onze vraag is hoe de voortdurende fluctuaties in de BUIG-kosten te verklaren zijn en wat de plannen zijn van het college om deze stijgingen tegen te gaan? De tweede vraag is, de groei in het gebruik van minimaregelingen. De groei van de minimadoelgroep naar 3500 huishoudens leidt tot een structureel tekort van 480.000 euro.

Onze vraag is, welke concrete stappen het college heeft om dit tekort op te vangen? Vraag drie is de betrokkenheid van onderwijsinstellingen in de Energy Cave, hoe zeker is dat de gemeente van de blijvende betrokkenheid van de mbo- en hbo-instellingen bij de Energy Cave is? En zijn de verzorg … De voorzitter: Mijnheer Stuijfzand, heeft u één momentje? Mevrouw Bentvelzen. Mevrouw Bentvelzen: Ja, voorzitter, het is bijna niet te verstaan. We doen heel erg ons best hier om ook goed te luisteren maar ik heb in ieder geval uw vraag, ik hoorde iets met hbo en mbo dus waarschijnlijk moet ik die gaan beantwoorden. Maar ik verstond de vraag niet, sorry.

Pagina 5 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

De heer Stuijfzand: Excuses. Is dit beter? Ja, het galmt nogal dus vandaar dat ik hem iets verder ga zetten. De voorzitter: Mijnheer Stuijfzand, ietsje verder van de microfoon niet te ver. De heer Stuijfzand: Hoe zeker is het college van de blijvende betrokkenheid van de mbo- en hboinstellingen bij de Energy Cave en wat zijn de voorzorgmaatregelen als deze betrokkenheid in de toekomst zou wegvallen? En tenslotte, extra inhuur van juridische expertise. We merken op dat de extra inhuur van juridische expertise dit jaar fors is toegenomen. Ondanks eerdere pogingen om dit te verminderen is er geen gewenst resultaat behaald. Wat zijn de concrete plannen van het college om deze kosten het komende jaar wel terug te brengen en waarom is dit in het afgelopen jaar niet gelukt? En vervolgens dan nu de heer Van der Veer nu verder gaan met de vragen die onze fractie heeft met betrekking tot forum Stad. De voorzitter: Ja, dank u wel, mijnheer Stuijfzand. Mijnheer Van der Veer, gaat uw gang. De heer Van der Veer: Dank u wel, voorzitter. Betreft de extra middelen voor de SPUK Lokale Aanpak Isolatie. De gemeente heeft in deze rapportage melding gemaakt van een tweede SPUK-uitkering van 1,5 miljoen voor de Lokale Aanpak Isolatie.

Hoe gaat u deze middelen inzetten om de isolatiedoelstellingen te behalen, vooral nu de aantal gerealiseerde aanvragen achterblijft? Dan de kostenstijging Functioneel Leeftijds Ontslag, FLO, bij de brandweer. Er wordt melding gemaakt dat de FLO-kosten voor de brandweer naar verwachting 185.000 euro lager uitvallen dan begroot maar er bestaat een risico dat de kosten toch nog hoger kunnen uitvallen. Wat is het plan van het college om deze kosten nauwkeurig te monitoren en indien nodig bij te sturen? Verhoging van de afvalstoffenheffing. De extra kosten van het opruimen van onder andere lachgas drukhouders leidde tot een verhoging van de afvalstoffenheffing vanaf 2025. Heeft het college al zicht op hoe groot deze verhoging zal zijn en hoe dit naar de inwoners wordt gecommuniceerd? De tweede vraag over de lachgas drukhouders. Zijn deze kosten wellicht te verhalen op de gebruikers op het moment deze lachgas drukhouders worden aangetroffen bij onder andere controles door onze handhavers dan wel door de politie? Dus laat de gebruikers betalen bij aantreffen. Onzekerheid over de kosten van jeugdzorg en besparingsopgave. In de rapportage wordt gesproken over stijgende kosten voor de jeugdzorg terwijl er een besparing van 2,5 miljoen wordt verwacht.

Hoe realistisch acht het college deze besparing, gezien de stijgende kosten en het toenemende gebruik van de jeugdzorg? Energiearmoede en de inzet van energiefixers. Er is 110.000 euro verschoven naar 2025 voor de inzet van deze energiefixers. Hoe gaat het college ervoor zorgen dat deze middelen effectief worden ingezet om de juiste doelgroepen te bereiken? Even kijken. Nou, lachgas hebben we eigenlijk al gehad. Opbrengsten bron- en nascheiding PMD. De opbrengsten van de bron- en nagescheiden PMD vallen 261.930 euro voordeliger uit dan begroot. Hoe gaat het college dit incidentele voordeel benutten, zijn er plannen om dit structureel te maken? Daarnaast, hoe groot wordt deze opbrengt verdeeld tussen bron- en nagescheiden PMD en welke factoren hebben bijgedragen tot dit resultaat? Dan de laatste vraag vanuit de PvdA, vooralsnog flexibiliteit bij woningisolatiesubsidies. Ondanks de beschikbaarheid van subsidies voor woningisolatie blijven de aanvragen achter. Wat zijn de plannen van het college om de besluitvorming bij VvE’s te versnellen zodat de subsidie effectief kan worden ingezet? Dat was het namens de Partij van de Arbeid, eerste termijn, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Veer. Ga ik nu het rijtje af. D66, mijnheer Dolmans, gaat uw gang.

De heer Dolmans: Ja, wij hadden naar aanleiding van vorige week donderdag geen verdere vragen over de tweede halfjaarrapportage. Pagina 6 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Dolmans. GroenLinks, mijnheer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: Ja, voorzitter, dank u wel. Dank, college, wat ons betreft is het een helder stuk. We hadden een aantal vragen. Een deel daarvan is door de Partij van de Arbeid gesteld, die ga ik niet herhalen. Ik had nog drie wat verduidelijkingsvraagjes op, er wordt gesproken over een overschrijding bij de Regiotaxi omdat er gebruik wordt gemaakt van meer kilometers. Dan wordt de conclusie getrokken dat dat niet structureel is maar incidenteel. Het wordt mij niet helemaal helder waarom dat incidenteel is, kan de wethouder mij dat uitleggen? Dan over de inkomsten op PMD, die is hoger dan verwacht en dat is incidenteel. Dat heeft dan waarschijnlijk, voorzitter, heeft dat dan te maken met de opbrengst per kilo of heeft dat te maken met een incidenteel hoger, beter scheidingsresultaat? En wat wordt het scheidingspercentage überhaupt dit jaar? Daar was mijn fractie benieuwd naar. En dan, voorzitter, de Orchard. Die gelden die we daar als raad ter beschikking voor hebben gesteld die worden nu later uitgegeven dan eerst en dat heeft te maken met wat genoemd wordt een onderhandelingstraject. Ik begreep niet zo goed wat er bedoeld wordt met een onderhandelingstraject die toch voor het besluit die daarover genomen is geweest.

Ik begreep even het woord onderhandelingstraject niet zo heel erg dus ik vroeg me af of de wethouder daar wat op kon toelichten? Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van ’t Eind. Wij. Rijswijk, wie mag ik het woord geven? Mijnheer Zoghbi, gaat uw gang. De heer Zoghbi: Dank u wel, voorzitter. Naar aanleiding van de tweede halfjaarrapportage van de gemeente Rijswijk en de recente septembercirculaire die op 17-10 in iBabs is geplaatst willen wij enkele vragen stellen. We zullen de vragen per onderdeel, onderwerp stellen. Besparen op inhuur. Er werd in de Kadernota gesproken over een besparing van 400.000 euro, het is echter onduidelijk waar deze besparingen precies terug te vinden zijn in de rapportage. Kan de wethouder toelichten welke specifieke maatregelen of veranderingen hebben geleid tot deze besparing en hoe deze in de cijfers zijn verwerkt? Financiële maatregelen in de eerste halfjaarrapportage. In de eerste halfjaarrapportage 2024 worden 1,2 miljoen financiële maatregelen genoemd, waarvan 276.000 maatregelen gericht op versoberen en 667.000 op herprioritering. Helaas worden deze maatregelen niet duidelijk gepresenteerd in de tweede halfjaarrapportage, vinden wij. Kunnen jullie deze punten nader toelichten en aangeven hoe deze maatregelen de financiële situatie van de gemeente beïnvloeden? Dan vragen over het parkeren.

Er is een verzoek gedaan aan Q-Park om de tarieven niet te verhogen, om zo de effecten van het duurder straatparkeren te verhogen. Wat heeft Q-Park geantwoord op dit verzoek? Daarnaast is het belangrijk om te weten hoeveel de verhoging van het parkeren oplevert en wat dit procentueel betekent ten opzichte van de totale bezuinigingen? Dit zou helpen om de impact van het parkeerbeleid op de gemeentelijke financiën beter in kaart te brengen. En als laatste vraag hebben we een vraag over een besparing van 681.000 euro op het isolatieprogramma. Het is niet de eerste keer dat we daar een besparing in zien. Wat zijn de specifieke acties of beleidshervormingen die hebben geleid tot deze significante besparing? Meer inzicht hierin zou ons helpen. Ja, dat is het voor nu. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Zoghbi. Wie mag ik het woord geven van Beter voor Rijswijk? Mijnheer Kruger, gaat uw gang. De heer Kruger: Dank u wel, voorzitter. We hebben kennisgenomen van de rapportage tweede halfjaar en ja, wat dat betreft hebben wij daar geen specifieke vragen over. Dank voor toezending, goed gedocumenteerd. En eventuele raakvlakken in dit verhaal daar komen we uiteraard op terug zodra we de begroting voor het komend jaar gaan behandelen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kruger. Mijnheer Loof, VVD. Pagina 7 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

De heer Loof: Ja, dank u wel, voorzitter. Om te beginnen is het goed om te zien dat in de halfjaarrapportage zichtbaar is dat er flink is bijgestuurd om positieve resultaat uit te komen dus complimenten daarvoor aan het college. Dan de specifieke vragen die ons zijn opgevallen. Te beginnen met het punt over Inter Amicos. Daar staat dat de speeltoestellen worden overgenomen. De vraag is daarbij waarom er alleen uitgaven geboekt staan en hier geen inkomsten tegenover staan? Daaruit volgend dus, waar wordt dan elders bezuinigd op sport of maatschappelijk werk? Ontvangt Inter Amicos op een andere manier subsidie? Want als dat het geval is gaan we hier nu wel dubbelop deze club subsidiëren en dat zou niet echt de bedoeling moeten zijn. Bij de jeugdhulp vindt wederom een stijging aan kosten plaats, nu van 0,6 miljoen, tenminste verwachte kosten. Dit terwijl het aantal cliënten wel een lichte daling laat zien. Het is goed om te zien dat het beleid/actieprogramma kennelijk effect heeft om onder andere de instroom dus te beperken maar alsnog zijn we meer geld kwijt. Als dit een nieuwe trend gaat worden dan blijven we als gemeente met de handen in de haren zitten en dan kunnen we alsnog niks voor elkaar krijgen op dit gebied om de kosten naar beneden te brengen. Zo is alleen al de stijging van verblijf toegenomen met 30,9 procent.

Dat is een enorme stijging die ons maar eventjes overkomt. Hoe kan dit en wat kunnen we hieraan doen? De verwachte kosten, het is al een paar keer genoemd, voor het verhogen van de afvalstoffenheffing in verband met de kosten voor het opruimen van de drukhouders voor lachgas Die nemen in de loop van de jaren toe naar 170 in 2027 en 2028. Nou, laten we vooropstellen dat het überhaupt onrechtvaardig is dat de gemeenschap hiervoor mag opdragen en het principe, de vervuiler betaalt, hier zo niet van toepassing is. En dat enkel omdat een beperkte groep kennelijk niet kan functioneren zonder de roes van een beetje lachgas. Op dit moment speelt een rechtszaak waarin het Rijk wordt gevraagd om deze kosten te compenseren. Dus de vraag aan het college, als deze zaak zou worden gewonnen en gemeenten in brede zin dus geld zouden krijgen voor de compensatie hiervan, heeft dat dan ook tot gevolg dat de afvalstoffenheffing weer naar beneden wordt bijgesteld? Graag daar een reflectie op. Het bedrag wordt ook door de loop van de jaren verhoogd terwijl we tegelijkertijd een lachgas preventiebeleid hebben. Het is een beetje gek dat de verwachte, dat we preventiebeleid hebben waarmee wordt gezorgd dat lachgasgebruik naar beneden gaat maar we wel tegelijkertijd verwachten dat we meer geld kwijt zijn aan het opruimen van lachgas die door het preventiebeleid juist zou moeten afnemen.

Betekent dat dus dat we verwachting hebben dat het lachgaspreventiebeleid niet gaat werken of hoe zit de verhouding tussen die twee? De opbrengst voor bron- en nagescheiden PMD vallen voordelig uit. Voordeliger uit dan begroot en dat levert ons dus geld op. Je zou dus ook kunnen zeggen, inwoners hebben dus hun best gedaan en afval netjes weggegooid. Is het dan ook niet logisch om deze opbrengsten op een manier terug te laten vloeien naar onze inwoners? Op welke manier gaan we om met het laten terugvloeien van dit soort opbrengsten naar onze inwoners? Het is een breder vraagstuk eigenlijk, hoe breng je meevallers terug naar inwoners toe? Hoe gaan we om met meevallers in het kader van belastingen? En zouden we hier niet wellicht een apart reserve voor moeten hebben waarin, zodat het helder is wat voor bedrag wat eerst is opgehaald met belastingen uiteindelijk voordelig is uitgevallen? Daar hoor ik graag een reflectie op. Tot slot laatste drie vragen.

Is al contact geweest met de provincie naar aanleiding van hun brief en hetgeen daarover is besproken in de auditcommissie? Zo ja, wat is hier uitgekomen? Zo nee, is hier al een afspraak gepland? Hoe verhoudt de berichtgeving van de zomer over drukte en volle aanvragen bij de Publieksbalie zich tot deze halfjaarrapportage waarin staat dat er veel minder documenten zijn aangevraagd? En tot slot, welke activiteiten heeft de Stichting Hoteloverleg uitgevoerd ter promotie van de stad? Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof. Mijnheer Knigge, gaat uw gang. De heer Knigge: Ja, dank u wel, voorzitter. Dank voor de cijfers en de toelichting van de wethouder van financiën en zijn staf voor deze tweede halfjaarrapportage. Ze geven ons een goed inzicht in de Pagina 8 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

financiën van de gemeente, hoe deze zich ontwikkeld hebben in het tweede halfjaar. Maar de rapportage roept uiteraard bij ons ook een aantal vragen op en die loop ik successievelijk af. Maar eerst, het CDA heeft kennisgenomen van de uitkomst van de septembercirculaire die naar verwachting voor 2024 een extra opbrengst geeft van 700.000 euro. Gevoegd bij het vermelde overschot in de stukken van 592.000 komt dan het overschot op 1,3 miljoen. Dat is een stuk hoger dan wij van tevoren gedacht hadden. Maar goed, het is natuurlijk op papier en het is nog niet eind van het jaar dus dat wachten we af. Dan de vragen. De tweede halfjaarrapportage is uitgebracht op 1 oktober dus dat betekent dat nog drie maanden te gaan is. Een vraag voor de wethouder van financiën. Hoe kijkt hij aan tegen de ontwikkelingen die nog gaan komen de komende maanden en hoe taxeert hij dat? Ja, zullen we tegenvallers krijgen of verwacht hij juist meer meevallers? Dus graag een laatste inzicht van hem. Dan een volgend punt, dat gaat over de veranderende rente. In het stuk staat dat in de post financiering, die heeft te maken met rentebaten en rentelasten, er een extra opbrengst is van 694.000. Nou daalt de rente en dan verwacht je inderdaad dat de lasten van de rente inderdaad dus dalen. Maar dat ook de rentebaten stijgen doordat daar geld staat bij de kas van het Rijk.

Dat is op zich vreemd dus graag een toelichting van de wethouder daarop? Dan volgend punt is de mogelijke overgang van de pensioenen van wethouders naar het ABP in 2028 die de gemeente mogelijk 1,4 miljoen gaat kosten. Dat is blijkbaar nog een heel onzeker punt maar het is wel een heel fors bedrag. Wat is op dit moment de visie van het college en wat zijn de mogelijkheden om dat eventueel in eigen beheer te houden of te kiezen voor een goedkopere uitvoerder? Nou, wat is de, hoe kijkt het college daar nu naartoe? Dan een volgend punt is de jeugdzorg, dat is ook al door diverse sprekers genoemd. Ja, de wethouder van sociaal domein meldt dat de uitvoering van de jeugdzorg in de tweede helft van 2024 0,6 miljoen meer gaat kosten. Het is door diversen gemeld maar ik pak er toch wel even een ander punt ook uit. In de stukken staat dan een overschrijding van 0,6 miljoen versus 2 miljoen maar in feite zit er natuurlijk ook nog 5 miljoen achter een overschrijding. Dus we hebben te maken natuurlijk met een overschrijding van 7 miljoen die nu naar 7,6 miljoen gaat. Er wordt gemeld dat de aantal jeugdigen die een behandeling hebben iets lager zijn, dat is natuurlijk gewoon heel positief nieuws.

Maar tegelijkertijd wat mijn buurman ook zei, er zijn enkele categorieën die hele forse kostenstijging hebben en, nou ja, wat gaat, wat wil de wethouder op dat vlak meer doen om bij wijze van spreken toch die bezuiniging wel te realiseren? We hebben nu het feit, het idee dat we steeds achter de feiten aanlopen al langere tijd. En het tweede daaraan gekoppeld is, is dat in de eerste helft van 2024 is een programma van actiepunten opgesteld en geaccordeerd door de raad met een besparing van 1,2 miljoen het eerste halfjaar oplopend tot 2,5 miljoen in 2026. Dat betekent dus met deze cijfers dat we een half jaar verder al de helft van die bezuiniging kwijt zijn. Dus dat maakt het feit eigenlijk natuurlijk des te urgenter. Nou ja, dus graag de visie van de wethouder hoe zij op dit punt toch meer wil aanpakken dan wat eigenlijk tot nu toe gebeurt en wat tot nu toe is afgesproken. Dan kijk ik ook nog even terug naar de eerste halfjaarrapportage. Daar wordt gemeld dat de vacature, dat er een bezuiniging is opgenomen van 800.000. Dat is op zich een substantieel bedrag door vacatures twee maanden langer open te laten staan. Wij zijn benieuwd of deze maatregel nu gemonitord is door de gemeente en wat dat tot nu toe opgeleverd heeft? Het was een substantieel bedrag van 8 ton. Als laatste punt de inhuur, ook al door diverse sprekers genoemd.

Maar ook hier speelt dat in de eerste halfjaarrapportage het college 400.000 wilde bezuinigen op deze post en nu blijkt uit de stukken dat er juist een overschrijding is van 8 ton. Dus bij wijze van spreken twee keer zoveel is nu, ja, tegenover de ingeboekte bezuiniging hebben we nu een tegenvaller. Dat is opgenomen onder de post bedrijfsvoering. Het college meldt dat het komt door de inhuur van meer juristen. En, nou ja, kan de wethouder dan bevestigen dat inderdaad gewoon die doelstelling die eerder geformuleerd is, dat die inderdaad niet gerealiseerd is? En wat gaat het college nu daadwerkelijk doen om meer grip te krijgen op deze post inhuur? Er staat

Pagina 9 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

wel van, we gaan actie ondernemen maar blijkbaar is het moment dat we resultaten kunnen verwachten is blijkbaar onduidelijk. En ja, graag de visie van de wethouder op dit punt. Dank u wel. De voorzitter: Oké, dank u wel, mijnheer Knigge. Wie mag ik het woord geven van Rijswijks Belang. Mevrouw Kames, gaat uw gang. Mevrouw Kames: Dank u wel, voorzitter. Ook Rijswijks Belang heeft wat vragen. We hebben ze ook op iBabs al gezet maar ik zal voor de kijkers thuis ze even benoemen. Het adviesbureau dat de pensioenen van de wethouders berekent heeft uitgerekend dat een overgang naar het ABP bijna 1,4 miljoen zou kunnen gaan kosten. Gezien de onzekerheid over een eventuele overgang naar het ABP worden hiervoor nog geen kosten geraamd. Wanneer hierover wel duidelijkheid is worden de gevolgen daarvan aan de gemeenteraad voorgelegd. Onze vraag is, welke onderbouwing gaf het adviesbureau voor de mogelijke 1,4 miljoen extra kosten voor een overgang? Zo is het aantal SiSa, dat zijn eenmalige accountantscontroles, regelingen zeer fors gestegen. De controle hiervan is zeer arbeidsintensief. Ten opzichte van 2021 zijn de controlekosten voor de SiSa alleen al met circa 45.000 euro toegenomen.

Onze vraag is, waarom, voor wat waren deze extra controles nodig? In plaats van het opleggen van een last onder bestuursdwang kan het bevoegd bestuursorgaan besluiten om een last onder dwangsom op te leggen om een overtreding ongedaan te maken. De overtreder verbeurd van rechtswegen de dwangsom wanneer niet binnen de termijn aan de last is voldaan. Onze vraag is, aan wat voor overtredingen moeten we dan denken? Graag wat voorbeelden. Lagere kosten Functionele Leeftijd Ontslag, de kosten van het Functioneel Leeftijds Ontslag vallen op basis van de huidige prognose 185.000 euro lager uit dan begroot. Ondanks deze inschatting is het mogelijk dat de FLO-kosten aan het eind van het jaar toch nog hoger uitvallen dan nu wordt geraamd. De begroting 2025 wordt op basis van de nieuwe informatie bijgesteld. Onze vraag is, zou er iemand weggaan die toch niet is weggegaan en mogelijk eind van het jaar toch vertrekt? Stichting Hoteloverleg vanuit het coronamaatregelenpakket is er nog een budget in de reserve beschikbaar ter ondersteuning van Stichting Hoteloverleg Rijswijk. De Rijswijkse hoteliers hebben zich verenigd in de stichting met als doel het organiseren van activiteiten en arrangementen met lokale ondernemers, organisaties, ter promotie van de stad. Voor het restant van 2024 worden hier nog minimale uitgaven voor verwacht, ongeveer 10.000 euro.

In 2024 staat er een bedrag van 30.000 euro geraamd. Wel wordt in het tweede deel van het jaar met de stichting verder gesproken over de activiteiten van 2025. Zodoende is het wenselijk om het verschil 20.000 euro beschikbaar te stellen voor 2025. De vraag is, hotels in Rijswijk hebben alleen al op de Oekraïnse opvang vanaf 2022 zo'n 30 miljoen omgezet door het Rijk betaald. Eigenlijk natuurlijk de Nederlandse belastingbetaler. Los van de statushouders en daklozen, enzovoort, daar waar de kosten nog niet van bekend zijn. Kan de vereniging van de hotels de 20.000 euro voor activiteiten in 2025 niet zelf betalen voor een beetje promotie? Ze hebben er ongetwijfeld echt wel wat aan overgehouden. Laat het alleen de zout en peper al zijn wat mogelijk was of is wegbezuinigd. Maar zonder dollen, Rijswijks Belang zou graag willen voorstellen het liefst de 30.000 euro terug te laten vloeien in de gemeentekas. Als er al 10.000 euro is uitgegeven en dan de 20.000 eventueel terug of niet uit te geven. Winstwaarschuwing, betonrot Stanislascollege. Het Stanislascollege heeft een spoedaanvraag ingediend via het huisvestingsprogramma voor de vergoeding van kosten die samenhangen met betonrot in het schoolgebouw. In 2018 heeft de school een onafhankelijk rapport laten opstellen waarin een constructiefout werd vastgesteld.

Destijds zijn enkele reparaties uitgevoerd maar recent gemaakte foto's in 2023 hebben aangetoond dat het betonrot nog steeds aanwezig is. De school heeft besloten om de noodzakelijke reparaties tijdens de zomerperiode uit te voeren zodat er geen leerlingen in het gebouw aanwezig zijn. De eerste inschatting is dat het om circa 100.000 euro aan reparatiekosten gaat. De gemeente zal beoordelen tot welke vergoeding zij vanuit de wet- en regelgeving verplicht is. Onze vraag is, valt de constructiefout en de daaruit ontstane kosten nog te verhalen op de bouwer? Pagina 10 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

Zo nee, waarom niet? NPO-gelden. De gemeente heeft in 2021 eenmalig een specifieke uitkering voor het bestrijden van corona-achterstanden gekregen. De middelen zijn te besteden tot 1 augustus 2025. Onze vraag is, wat bedoelt u precies met corona-achterstanden? Zijn er inhaallessen geweest en daarvoor extra geld is betaald? Uitvoering Wet inburgering en onderwijsroute. Voor de uitvoering van de Wet inburgering stelt het Rijk een specifieke uitkering beschikbaar, net zoals voor de onderwijsroute. De verwachting is dat hiervoor 261.000 euro minder kosten worden gemaakt. Naast de kosten zal de Rijksbijdrage daarvoor ook minder uitvallen. Onze vraag is, waarom verwacht u dat er 261.000 euro minder kosten gemaakt gaan worden op onderwijsroute en inburgering? Graag uitleg wat u hiermee bedoelt. Hoe is dit ontstaan? Is iedereen ingeburgerd of op onderwijs? Regionale aanpak jeugdwerkeloosheid. Bij de eerste halfjaarlijkse rapportage 2024 is een onttrekking van 119.000 euro begroot uit de voorheen voorziening regionale aanpak jeugdwerkeloosheid. Daarna zijn er andere afspraken gemaakt waardoor er 69.000 euro terugvalt in de voorziening. Onze vraag is welke of wat voor andere afspraken zijn er gemaakt dat er 69.000 euro terugvalt in de voorziening? Subsidie JGZ. JGZ voert verschillende taken uit op het gebied van volksgezondheid en preventief jeugdbeleid.

Het subsidiebudget voor 2024 wordt met 185.000 euro bijgesteld. Onze vraag is, uit welke pot wordt de 185.000 euro gehaald? SPUK IZA. Vanuit de regionale SPUK IZA zijn voor 2024 extra middelen beschikbaar gekomen, 80.000 euro. Die middelen besteden we aan het programma Rijswijk samen dichtbij, communicatie 40.000 euro en versterken van de generalistische basis, 40.000 euro. De helft van deze kosten zou gedekt worden uit algemene middelen welke er niet meer nodig zijn. Dit levert daarom per saldo een incidenteel voordeel op van 40.000 euro. Onze vraag is, waarom de keus op deze onderdelen presteerde het programma Rijswijk samen dichtbij ondermaats? Verwijder de drukhouders lachgas. Ik heb ook de Partij van de Arbeid erover gehoord. Door een verbod op het gebruik van lachgas is het statiegeld op de drukhouders sinds begin vorig jaar vervallen. Hierdoor worden steeds meer drukhouders gedumpt in de openbare ruimte. In de loop van de maanden zien wij hierin een enorme toename. Bij het verwijderen moeten we voldoen aan de richtlijnen voor vervoer en opslag van lachgas. Over het gehele jaar 2022 is circa 5.000 euro uitgegeven aan het opruimen van drukhouders. In 2023 is bij de eerste halfjaarlijkse rapportage het budget structureel 30.000 euro verhoogd en kwam het totaalbedrag voor afvoer uiteindelijk op 50.000 euro.

In het eerste halfjaar voor 2024 hebben we al 60.000 euro aan kosten moeten maken. We verwachten zeker 110.000 euro extra nodig te hebben dit jaar en ook de volgende jaren omdat het aantal dumpingen ieder kwartaal enorm toeneemt. Omdat de tarieven voor de afvalstoffenheffing al voor 2024 zijn vastgesteld worden deze kosten pas vanaf 2025 in de berekening van de tarieven van de afvalstoffenheffing meegenomen. Onze vraag is, vindt het college dat onschuldige mensen moeten opdraaien voor de mensen die drukhouders van lachgas dumpen? Of bent u bereid hier om een zerotolerancebeleid op te maken met schrikbarende hoge boetes die op heterdaad uitgeschreven kunnen worden zodat er een verrekening kan plaatsvinden? Hogere opbrengst rioolrechten. De verwachte opbrengsten aan rioolrechten zullen naar verwachting hoger uitkomen dan begroot. Op basis van de oplegging dit jaar en op basis van de oplegging van vorig jaar is gesignaleerd dat incidenteel voor 2024 een hogere opbrengst van 50.000 euro wordt verwacht. Onze vraag, en dat komt door en wat bedoelt u precies met oplegging? Sbi Hof van Rijswijk. Eind 2026 is door het Rijk een subsidie van 3.712.500 verlengd aan de gemeente. De gemeente moet deze subsidie vervolgens uitkeren aan de ontwikkelaar.

Dit zal gefaseerd plaatsvinden, waarvan het eerste deel plaatsvindt in het eerste jaar van het project en het tweede deel na de bouwkundige oplevering, de verwachting is 2027. Onze vraag is, hoe gaat u dat zeker weten dat er over twee jaar dit bedrag ook werkelijk is uitgekeerd? Er kan veel gebeuren binnen twee jaar. Kadernota A 14.8 Woonvisie behoefteonderzoek. Ten behoeve voor het in 2025 vast te stellen gemeentelijk volkshuisvestingsprogramma, waarmee wordt voldaan aan de oproep van de gemeenteraad zoals verwoord in de motie, visie op volkshuisvesting 2023, is een woonbehoefteonderzoek nodig. Pagina 11 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

Hiervoor is 50.000 euro geraamd en meegenomen in de Kadernota. Onze vraag is, is er echt een onderzoek van 50.000 euro nodig voor een woonbehoefteonderzoek? Er is een wachtlijst met ruim 7.850 mensen, is dat niet genoeg? Arbeidsvoorwaarden. Door de groei van de organisatie dient het vitaliteitsbudget van maximaal 125 per medewerker ook te worden bijgeraamd 25.000 euro. Het vitaliteitsbudget wordt ingezet voor activiteiten, middelen die direct bijdragen aan de gezondheid en vitaliteit van de medewerkers. Het extra budget wordt onttrokken uit de reserve arbeidsvoorwaarden. Even met een knipoog, krijgen ze een appeltje en wat bedoelt u voor de activiteiten middelen? Wat voor activiteiten en wat voor middelen voor 25.000 euro? Kadernota versoberen en anders organiseren gebiedsregie. Een maatregel die in de Kadernota is opgenomen betreft versoberen en anders organiseren van gebiedsregie. Met het doorvoeren van deze maatregelen kan er in 2024 84.360 euro worden bezuinigd en structureel vanaf 2025 182.840. Onze vraag is, wat gaat u anders doen en daarmee 84.360 euro bezuinigen en structureel 182.840 vanaf ’25? En dan heb ik nog een vraag, die ga ik nog even extra benoemen. Vergoeding onderhoud maatschappelijk vastgoed.

Vanwege de aanstaande juridische overdracht van het pand waarin Montessori IKC Parkrijk is gevestigd aan stichting de Librijn is afgesproken dat zij de geraamde vergoeding voor de voorziening onderhoud niet hoeven te betalen. Het betalen van de vergoeding zou resulteren in een scenario waarbij de gemeente dit bedrag met de juridische overdracht begin volgend jaar weer zou moeten terugbetalen aan de stichting, 106.000 euro. Onze vraag is, heeft het gebouw langer dan een jaar leeggestaan of is de vorige huurder nog verantwoordelijk voor één jaar onderhoud? Graag meer uitleg over een juridische overdracht waarmee de gemeente vermoedelijk 106.000 euro misloopt. Het is niet duidelijk voor ons wat u met uw schrijven bedoelt. Dit waren de vragen van Rijswijks Belang. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Kames. Dan gaan we nu naar de beantwoording in eerste termijn van het college. Dan begin ik wethouder Van Damme, gaat uw gang. De heer Van Damme: Voorzitter, dank u wel. En ook aan de raad veel dank voor de gestelde vragen. Blij ook te horen dat er al een aantal vragen zijn beantwoord tijdens de tafeltjesavond. De hele trits van schriftelijke vragen die over de begroting zijn gesteld die komt deze week uw kant op. Dus wat dat betreft, ja, hoop ik dat we zoveel mogelijk inzicht verschaffen, ook met deze tweede halfjaarrapportage.

Wat toch altijd een mooi ijkmoment is voor waar we als gemeente staan met de uitvoering van de begroting 2024. Nog even ter herinnering, u stelde die begroting 2024 vast met een plus van 2 miljoen. In de wetenschap dat die cijfers over de jeugdzorg nog een onbekende factor waren en dat de cao gemeenteambtenaren nog moest worden afgesloten. In de eerste halfjaarrapportage die we in juli met elkaar hebben besproken sloten we af met een negatief saldo van 1,7 miljoen euro. Maar mede als gevolg dus van de voorgestelde maatregelen waarover u heeft besloten tijdens het debat over de Kadernota sluiten we naar verwachting af op een half miljoen positief, zoals uit deze rapportage blijkt. En ja, dat is natuurlijk niet zonder slag of stoot gegaan en we leven namelijk ook financieel gezien in ingewikkelde tijden waarbij onze verhouding met het Rijk complex is te noemen. Sommigen zien inmiddels het Rijk als een risicofactor en pleiten ervoor om die op te nemen, om dit als risico op te nemen in de risicoparagraaf. Maar goed, dat is natuurlijk gekscherend bedoeld en dat zijn wij ook niet van plan om te gaan doen maar het is wat het college betreft wel een teken aan de wand. Dat half miljoen positief, het is natuurlijk nog een tussenstand. Mijnheer Knigge zei er al wat over.

Want ook de grex over Rijswijk Buiten met een boekwaarde voor ruim 100 miljoen euro, dat blijft natuurlijk altijd een risico. Alhoewel de verwachting op dit moment niet is dat de verliesvoorziening dit jaar zal moeten worden opgehoogd. Het positieve saldo in de tweede halfjaarrapportage is wat het college betreft een resultaat van tijdig anticiperen van wat er op ons afkomt. Dus flexibel en wendbaar zijn zodat je met onzekerheden waar je geen invloed op hebt goed om kan gaan en dus continu ook actief sturen op de uitputting van budgetten met tijdige Pagina 12 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

bijsturing. Natuurlijk zijn we ook alert op externe financieringsbronnen. En ja, de PvdA refereerde er al aan, ik denk dat we ook best wel trots mogen zijn, en mijn collega Wit in het bijzonder, dat we 1,5 miljoen euro subsidie, een stuk, ik kom daar later nog op terug bij de beantwoording van de vragen van Rijswijks Belang, binnen hebben gehaald voor het isoleren van woningen. Omdat we al een isolatiefonds hebben kunnen we dat bedrag terug laten vloeien naar de algemene middelen dus dat is een heel mooi resultaat. En wat niet in die septembercirculaire, voor wat niet in deze rapportage staat maar waar mijnheer Knigge al over begon en mijnheer Zoghbi van Wij. ook over de septembercirculaire, die hebben we u vorige week toegezonden en dat bevat geen negatieve effecten. Dat is positief want er zijn gemeenten die hebben gewoon een korting moeten inboeken. Maar betreft, het heeft dus eigenlijk vooral een correctie op verkeerd berekende compensatie inflatie. In 2024 betekent dat dat we 750.000 euro extra ontvangen en in 2028 een extra van 650.000 euro ongeveer. En de jaren tussen die ‘24 en ‘28 doet deze circulaire voor de algemene middelen niet zo heel veel. Dat betekent dus eigenlijk dat die verwachte eindstand in 2024 met deze circulaire hoger uit komt te vallen. Mijnheer Knigge heeft dat goed berekend, bij deze.

En eigenlijk na de publicatie van die septembercirculaire heeft het Rijk nog een rekenfout ontdekt. Die wordt gecorrigeerd in het decembercirculaire. Dit leidt naar verwachting tot een klein extra plusje dus ook dat weer een meevaller. Maar goed, de complexiteit en de verhouding met het Rijk blijkt hier wel uit dat we dus continu wendbaar en weerbaar moeten zijn om flexibel daarop in te springen. Maar goed, dat zijn dus ontwikkelingen die niet in deze rapportage zijn opgenomen. Die bijzondere relatie met het Rijk, ja, dat moet ik toch even melden. Het Rijk zegt toch altijd van, gemeente, u houdt altijd aan het eind van het jaar geld over. In ons geval afgelopen jaren niet maar doorgaans houden gemeenten veel geld over aan het eind van het jaar. Ja, nou ja, als u in september en eigenlijk is dat de facto begin oktober nog met 750.000 euro doorkomt, ja, kunnen we daar niet heel veel mee om dat ook uit te geven. Dat is ook niet nodig want het is goed voor onze kengetallen om dat nu dan mee te nemen. Maar goed, het Rijk zal dat ongetwijfeld weer gebruiken als argument van, kijk, u houdt ieder jaar geld over. Maar goed, hopelijk zijn die rekenfouten van het Rijk het gevolg van de wijziging van de systematiek van de uitvinding van het gemeentefonds want dat is plots met drie jaar naar voren gehaald, zoals ik eerder heb verteld afgelopen mei.

En daardoor is de voorspelbaarheid door de gewijzigde systematiek nog niet heel erg toegenomen, wat mij betreft. De constatering is eigenlijk dat ik aan uw raad wel eerder een rekenfout in die meicirculaire of meerdere circulaires heb moeten melden. En fouten maken mag hoor, dat is ook geen probleem, maar we gaan gewoon aan de slag met de correcties. Wat dat betreft kondig ik ook alvast een addendum aan voor onze begroting. Dat is geen rekenfout maar wel een weergavefout en het addendum sturen we u deze week op. Ik had nog een algemene vraag over een aantal meevallers die hier in de circulaire, hoe kunnen we die laten terugvloeien naar de inwoners? Nou ja, eigenlijk is de afspraak dat meevallers gewoon terugvloeien naar de algemene middelen. Dat is een afspraak die ik als wethouder financiën en het hele college dus ook wel goed vind. Maar ik begrijp uw zoektocht wel naar van, hoe ga je daarmee om? Ik heb eerder wel eens gezien in een andere gemeente dat ze plots een enorme, ja, of meer opbrengsten binnenhaalden van OZB dan verwacht. Dan is de vraag ook van, hoe ga je daarmee om? Nou, goed, als de financiële situatie het toelaat zijn daar natuurlijk mogelijkheden voor om te kijken hoe je daarmee omgaat. Maar goed, al met al kijkt het college met tevredenheid terug op het inzicht wat wij u als raad hebben kunnen verschaffen via die Kadernota in ieder geval nog.

En ja, je ziet dus dat die genomen maatregelen een goed werkbaar financieel beeld voor de komende anderhalf jaar neerzet. En het perspectief is door de maatregelen die we hebben genomen behoorlijk verbeterd. Ik zal een antwoord op van de heer Zoghbi zeggen, ja, een halfjaarrapportage, de tweede halfjaarrapportage rapporteert eigenlijk over de afwijkingen dus als er geen afwijkingen zijn wordt hierover niet gerapporteerd. Ik begrijp dat u graag inzicht meer wil over de voortgang daarvan, van de maatregelen die we hebben genomen. Maar die staan, daar is de halfjaarrapportage in ieder geval Pagina 13 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

niet het geëigende middel voor omdat we alleen rapporteren over afwijkingen. Maar goed, meerjarig dus behoorlijk verbeterd maar er is nog echt wel flink werk aan de winkel om het sluitend te krijgen. Maar daarover komen we ongetwijfeld te spreken tijdens de begrotingsraad. Voor 2024 lopen we financieel wat mij betreft, wat ons betreft gewoon financieel gezien behoorlijk in de pas. Ik had nog een aantal vragen gekregen specifiek, daar ga ik dan nu nog even op in. Over de accountantscontrole, mevrouw Kames begon daarover, het aantal SiSa-regelingen. Ja, die zijn gewoon enorm gestegen. Ik denk, dat gaat over de SPUK’s ook hè, SiSa, Single information Single audit. Er moet gewoon wel altijd een accountant naar kijken voor de verantwoording richting het Rijk, dat is gewoon een eis vanuit het Rijk. Dus dat betekent dat we daar accountantskosten voor maken. En het aantal SPUK’s in algemene zin is enorm toegenomen vanuit het Rijk maar ook het aantal SPUK’s waar wij gebruik van maken als Rijswijk is dus toegenomen. Denk bijvoorbeeld aan de opvang van Oekraïners is er één of de toeslagenproblematiek of de energiearmoede en de woningimpuls. Dat zijn allemaal SPUK-gelden die met Single information Single audit worden verantwoord naar het Rijk en die hebben allemaal een eigen verantwoording.

Nou, ik heb gelezen in het regeerprogramma dat ze daar misschien iets aan gaan doen maar hoe ze daar verandering in willen gaan brengen, dat is op dit moment nog niet bekend. Dus de controles zijn om die reden dus nodig. Ik had ook nog een vraag over, ik zal toch even, ja, de meevaller op de PMD. Ik heb over meevallers gezegd dat die terugvloeien naar de algemene middelen. Stichting Hoteloverleg, meerdere vragen zijn erover gesteld. En ja, dat is eigenlijk nog een uitvloeisel uit het coronapakket van de gemeente zelf om aan de promotie voor Rijswijk te doen. En ja, nu wordt eigenlijk voorgesteld om een deel van die middelen ook nog over te hevelen naar 2024. Goed, het komt wat moeizaam van de grond. Ik heb ze nog vlak voor de zomer gesproken en we hebben afspraken gemaakt om in het najaar ook te gaan kijken naar wat concretere acties. Daarbij kunnen niet die paar hoteliers die wij hier hebben dat allemaal alleen bolwerken dus we zullen daar actief op mee gaan denken en actief op worden. Maar het zou mijn voorkeur niet hebben om die middelen terug te laten vloeien naar de algemene middelen. Dan die rioolrechten. Ja, waar komt dat nou door, die oplegging? Ja, de oplegging, dat komt, de oplegging is eigenlijk het opleggen van aanslagen van gemeentelijke belastingen. Elk jaar krijg je een aanslag van de gemeente, elk jaar komt die binnen. Rioolheffing, OZB en afvalstoffenheffing.

De afwijking op dit moment is eigenlijk binnen de marge van een half procent van de verwachte opbrengst. Dus dat kan allerlei oorzaken hebben waardoor dat een meevaller is. Dat kan bijvoorbeeld zijn dat er meer verhuizingen zijn geweest of dat het aantal huishoudens van één naar twee en drie personen is toegenomen. Dat soort fluctuaties, nieuwbouwwoningen bijgekomen, die heb je altijd. Dus meestal krijg je je aanslag in maart maar als je verhuist en later in het jaar komt wonen, dan betaal je, krijg je alsnog een aanslag. Dat zijn kleinere aanslagen, belastingaanslagen dan. Dus dat is eigenlijk de reden van die overschrijding. En nogmaals, die zit dus binnen een half procent waardoor dat niet op detailniveau te verklaren is waardoor het komt. Maar ik heb u enkele verklaringen gegeven en ik hoop dat u daarmee kan leven. De rente, mijnheer Knigge vroeg daar nog naar, naar de renteontwikkelingen. Ja, dat gaat, daar hebben we ook de wet Fido voor en dat gaat ook via schatkistbankieren. En ja, als we minder geld nodig hebben om investeringen te doen, want dan zijn alle investeringen uitgesteld, ja, dan hebben we een meevaller op de rente. Bij het schatkistbankieren krijg je vanuit het ministerie van Financiën ook een vergoeding voor de rente. Dus dat eigenlijk in antwoord op die vraag.

Dan had de VVD nog een aantal vragen ook over de brief over de auditcommissie wat daar is gebeurd. Nou goed, ik zal dat gewoon netjes terugkoppelen aan de auditcommissie, lijkt mij het meest verstandig. Zijn ook vragen over gesteld in schriftelijk heb ik gezien. Dus ik wilde daar op dit moment nu niet op ingaan, behalve het feit dat wij altijd in goed overleg zijn met de provincie over het financieel toezicht wat de provincie uitvoert met ons. En ook over andere zaken overigens hebben we altijd goede contacten met de provincie. Dan moet ik even, de dienstverlening, waarom dat dan, omdat er zoveel wachtenden op de lijsten waren. Ja, die Pagina 14 van 34

Concept verslag Forum Stad en Samenleving 22 oktober 2024

wachtrijen die kwamen met name door de open inloop waardoor er echt een file ophoping hier was. Dat betekende soms wel dat je nog wat plekken vrij had om een afspraak te maken. We hebben dus maatregelen genomen om die vrije inloop te optimaliseren waardoor daar nu geen sprake meer van is. Maar per saldo betekent het dus dat we op die aanvragen een kleine meevaller hebben, zoals u heeft kunnen lezen. Dan wat heb ik hier op de vraag van de VVD. Dat kan ik trouwens zelf niet meer lezen eigenlijk wat dat nou voor vraag was. Ja. Nee, dat is niet te lezen. Ik heb wel het antwoord maar excuus. Althans, ik kan een antwoord geven. Ik denk dat ik voor wat betreft mijn bijdrage in eerste termijn … O ja, de heer Knigge, toch nog even aan refereren, de complimenten geeft u aan de wethouder. Daar ben ik natuurlijk erg blij mee maar ik moet ze echt overbrengen aan het hele college en het ambtelijk apparaat. Dus mij alsjeblieft niet te veel eer toe doen, het is echt een joint effort die we hier met elkaar plegen. En vergeet u zelf ook niet als raad want met elkaar maken we er immers een mooie stad van. Dat was mijn antwoorden in eerste termijn, voorzitter, en ik denk dat mijn collega's het verder overnemen. De voorzitter: Ja, dank u wel, wethouder Van Damme. Ik ga nu even het rijtje af en dan begin ik bij wethouder Van Malsen. Wilt u … Gaat uw gang. De heer Van Malsen: Ja, dank, voorzitter.