concept-verslag Forum Stad en Samenleving 20-06-2023

CONCEPT-VERSLAG FORUM STAD EN SAMENLEVING VAN GEMEENTE RIJSWIJK d.d. 20 juni 2023

Aanwezig: De heer T. Kaffa (voorzitter), de heer E. Braam, de heer R. Nunnikhoven, de heer D. Cupedo, de heer G. Kruger, mevr. A. Prenger; mevr. N. Kames, de heer M. Weterings, mevr. A. Koegler-Bohm; de heer U. Oelen, de heer J. Loof, de heer C. Sleddering; de heer S. Geleijnse, de heer M. van Enk; de heer J. D. Stam; de heer M. el Majjaoui; mevr. W. van Nunen, de heer E. v.d. Veer; mevr. E. Woudstra, de heer C. Dolmans, de heer R. Veerman, de heer H. Verbrugh; de heer D. van Dam, de heer A. Zoghbi; de heer M. van ’t Eind, de heer W. Smith, mevr. S. van Maarseveen em mevr. L. Oude Alink.

Aanwezige portefeuillehouders: Burgemeester mevr. H. Sahin, wethouder, de heer W.J.M. van Damme , wethouder, de heer A. van de Laar, Wethouder, de heer M. Wit, wethouder de heer G. van Malsen en wethouder, mevr. L. Bentvelzen

Griffie: Forumgriffier: de heer J. Hoefnagel

1.

Opening en vaststelling agenda De voorzitter: Welkom allen bij de gezamenlijke Forumvergadering met betrekking tot de behandeling van de jaarstukken 2022 en halfjaar rapportage 2023, Kadernota 2024. Ook de kijkers thuis, van harte welkom. Vandaag is de bedoeling om zoveel als mogelijk als de vragen nog niet beantwoord zijn, technische vragen te stellen. Met de nadruk op technische vragen.

2.

Algemeen spreekrecht De voorzitter: We hebben vandaag geen insprekers.

3.

Raadsvoorstel 1e halfjaar rapportage 2023 en kadernota 2024 (no 23 043) De voorzitter: En kunnen we wat mij betreft naar het agendapunt 3, het raadsvoorstel eerste halfjaar rapportage 2023 en Kadernota 2024. Mijn voorstel is om op volgorde van partijgrootte deze vergadering af te wikkelen. Daarom zullen we starten bij Beter Voor Rijswijk. Wie mag ik het woord geven? Mijnheer Kruger, gaat uw gang. De heer Kruger (BvR): Nou, ik kijk wel even naar mijn buren want er zijn meerdere fractiegenoten die wat is opgevallen waar ze een toelichting op willen hebben. Ik denk dat ik maar met de deur in huis val door maar te beginnen bij de pagina's aan te geven zodat u het makkelijk terug kunt vinden. Op pagina 6 worden er ineens extra kosten gemaakt om verkiezingsmateriaal over te hevelen naar het Huis van de stad. Dan denk ik van, joh, wat is dit? Behoort dat niet tot de normale verhuizing van alle afdelingen? Want dan kan je je hart vasthouden als iedere afdeling straks een eigen verhuispotje moet gaan inrichten. Misschien dat u daar nog een antwoord over kunt geven? Dan heb ik nog een vraagje, dat kunt u misschien uitleggen. U heeft in 2023 77.000 euro subsidie toegekend aan de Schouwburg. Een staartje van de coronamaatregelen maar in dit jaar kan ik me niet herinneren of dat we daar met mondkapjes hebben gezeten en speciale maatregelen.

Misschien kunt u uitleggen wat daarvan de bedoeling was? Dan heb ik nog, ja, pagina 27 heeft u het over, er is een discussie gaande over de vervangen van de woonwagens in Rijswijk. We hebben regelmatig de afgelopen jaren gevraagd wanneer die zouden worden overgeleverd naar de woningcorporaties? Iedere keer werd er gezegd, ja, we zijn ermee bezig. En hebben we een keertje juist overgeslagen, het een keer niet gevraagd, maar het blijkt nog steeds niet gerealiseerd te zijn. We staan in ieder geval voor het punt om een heleboel afgeschreven woonwagens te vervangen. U heeft een extern deskundige aangeschoven voor ik geloof 80.000 euro om dat traject te begeleiden. De vraag is, kunt u eraan toezeggen dat zodra dit allemaal is opgelost, dat dan meteen de overdracht wordt gerealiseerd naar de woningcorporaties? Nou, dan heb ik nog een vraag, een kleine, een simpele vraag. Er wordt voor 30.000 euro, wil u een nieuwe gasinstallatie neerzetten. Terwijl we onlangs besloten hebben, omdat al die auto's die zijn inmiddels afgeschreven, die worden vervangen door elektrische en ik zie ze al rondrijden. Ook al hoorde ik dat het eerste exemplaar al twee jaar oud is. Maar wat heeft het voor zin om daar 30.000 voor uit te geven? Want dat is waarschijnlijk niet de totale kosten want dat ding moet gekeurd worden, moet aangesloten worden en hij zou acht jaar meegaan.

Nou, ik denk niet dat we over acht jaar die auto's nog hebben rijden. De vraag is, waarom kunnen die wagens niet gewoon worden afgetankt bij normale marktpartijen, zoals bijvoorbeeld een tankstation in de Harnaschpolder in Den Hoorn, tankstation aan

de Peuldreef. Die verkoopt nog steeds LNG, niet te verwarren met LPG. En als … Volgens mij ben ik er dan. Ja. En dan heb ik, heeft Dennis Cupido nog enkele vragen. De voorzitter: Mevrouw Koegler? Mevrouw Koegler Böhm (RB): Ja, ik wou graag een punt van orde maken want in de procesbrief had ik begrepen dat we een informatiesessie hadden net waar we vragen konden stellen. En de helft van de vragen van de heer Kruger zijn net beantwoord in die sessie en toen zag ik de fractie van BVR op de bank zitten. Maar nu, volgens mij is het niet de bedoeling dat we dit soort vragen nu gaan stellen maar dat we doorvragen op de antwoorden die we net gekregen hebben. De voorzitter: Op zich is het niet, niet toegestaan om die vragen te stellen. Alleen als ze inderdaad al gesteld zijn in de sessie voorafgaand aan deze vergadering is het een klein beetje inderdaad overbodig en een overkill. Ik ben zelf niet bij die sessie geweest omdat ik een werkverplichting had dus ik heb daar helaas geen eigen ervaring mee. Maar als dat zo is dan is het een beetje overkill. De heer Kruger (BvR): In het verleden altijd was afgesproken dat we krijgen de stukken toegezonden, een formuliertje erbij dat je dus fractiebreed kon je vragen stellen. We kregen daar ook antwoord op voor de behandeling en dat was voor iedereen gelijk. Je kon elkaars vragen zien, elkaars antwoorden.

Dat is deze keer is dat kennelijk besloten om het niet te doen. Mevrouw Koegler Böhm (RB): Ik denk niet dat we nu hier de procedures ter discussie gaan stellen. De heer Kruger (BvR): Ik heb niet aan alle tafeltjes aangeschoven dus het is een beetje een tombola dan aan het worden. Dan moet je het raadsbreed doen maar er werden tafeltjes, kon je uitschaven van waar je wilt aan zitten. Dus ik vind het volledig in mijn recht om deze vraag hier te stellen. De voorzitter: Ik zeg ook niet dat het niet mag, mijnheer Kruger, begrijpt u me niet verkeerd. Om de discussie even een klein beetje centraal te blijven houden, dank u, is het iets nieuws van dit jaar En in het presidium gaat dit geëvalueerd worden en waarschijnlijk krijgt u dan terugkoppeling op de evaluatie. De voorzitter: Iemand anders van Beter Voor Rijswijk die nog vragen had op dit moment, heeft? Dat is mooi. Dan wil ik graag het woord geven aan de fractie van GroenLinks. De heer Van ’t Eind (GL): Ja, voorzitter, dank u wel. De voorzitter: Gaat uw gang. De heer Van ’t Eind (GL): Ja, ik wacht even tot het rumoer een beetje klaar is. Op uw verzoek uiteraard hou ik bij nog even de beschouwingen op de halfjaar rapportage en de Kadernota nog voor me. Maar dat is ook logisch, dat komt over twee weken. Daarnet hadden we een technische sessie, daar zijn heel veel van mijn fracties vragen ook al beantwoord.

Ik hou het even op drie vragen die misschien iets politieker zijn maar volgens mij mag dat op een Forum ook, maar technisch politiek, ach. Mijn eerste vraag gaat eigenlijk over, een van de redenen, of nou, één, dat is niet de belangrijkste reden maar een van de dingen waarmee onze begroting ook onder druk staat is dat wij een relatief hoog bijstandspercentage hebben per hoofd van de bevolking ten opzichte van andere steden. Als ik dat goed heb begrepen, ook eerder vanuit een ribbrief die we in december hebben gehad. En dat daardoor de BUIG-uitkering die wij krijgen niet dekkend is. Mijn vraag is,

kan de wethouder toelichten waarom wij, waarom dat percentage nou eigenlijk hoger is in onze stad, waar dat aan ligt en wat wij daaraan kunnen doen? Dat is vraag één. Een tweede vraag die wij hebben is, en het gaat meer over toegankelijkheid van voorzieningen. Dus we vinden het heel vanzelfsprekend dat voorzieningen in Nederland toegankelijk zijn voor iedereen en dat geldt ook voor digitale voorzieningen. Nou, we hebben net ook een presentatie over de digitaliseringsagenda gehad. Daar staat ook het een en ander over toegankelijkheid in de halfjaar rapportage. Wij hebben ook als Rijswijk stappen gezet, wij hebben nu status C waarmee één website of app voldoet aan toegankelijkheid. Dus voor mensen waarvoor het moeilijker is om mee te doen dus denk aan slechtzienden, mensen die anderszins een beperking hebben. Maar wij zijn wettelijk verplicht om snel status B of A te halen. En wij vroegen ons af op welke manier wij daar nu mee bezig zijn om die status omhoog te krijgen, het liefst naar A maar we moeten naar B en daar lezen we niks van terug. Dus wij vroegen ons af hoe we daar voorstaan? En dan tot slot voor mijn eerste termijn, we hebben in december 2022 een motie aangenomen, de inwoner is geen klant. In die motie hebben wij opgeroepen om zo min mogelijk het woord klant nog te gebruiken en niet meer van klant te spreken. Die is met grote meerderheid aangenomen.

Volgens mij heeft alleen de VVD toen niet ingestemd met die motie. In die motie hebben we ook opgeroepen om bij de halfjaar rapportage te rapporteren over hoe het college daar invulling aan wil geven. Wij zien daar niks van terug dus wij vroegen ons af waarom niet en wij vroegen ons af wat de status daarvan is? Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van ‘t Eind. Dan wil ik graag het woord aan Rijswijks Belang geven en mag dat mijnheer Weterings? Gaat uw gang. De heer Weterings (RB): Voorzitter, dank u wel. Laat ik vooropstellen om even alle ambtenaren te bedanken voor de tafelavond, zeer toegankelijk, zeer open, we konden alle vragen daar stellen. Dat hebben we ook gedaan, voor ons zijn de meeste vragen beantwoord. Ik heb eigenlijk nog één vraag, of het college zelf nog een mededeling heeft vanuit de halfjaar rapportage wat ze nog aan ons zouden moeten melden? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Dan wil ik het woord geven aan Wij. Rijswijk. Mijnheer Zoghbi, gaat uw gang. De heer Zoghbi(WIJ.): Ja, dank je wel, voorzitter. Nou, wij hebben ook kennisgenomen van de stukken. We zijn behoorlijk geschrokken van een aantal uitgaven en de hoogtes hiervan. We hadden honderden technische vragen kunnen stellen maar we houden onze mening voor het politieke debat in de raad. We hebben wel één belangrijke vraag.

Vorig jaar lazen we in de begroting dat we tot 2025 positieve financiële cijfers zouden krijgen. Zojuist kregen we een nieuwe prognose en het verschil tussen die twee inschattingen is dag en nacht. Wat blijkt, we krijgen het de komende jaren zeer zwaar. Afgelopen jaar was het min 11 miljoen, 2023 zien we min 6,5 miljoen in het rood en volgens de ambtelijke organisatie wordt 2026 pas een ravijnjaar. Hoe kunnen we in één jaar tijd van een redelijk positieve prognose naar een aantal jaren met tegenvallende cijfers gaan? En hoe gaan wij weer grip krijgen op onze financiën? Dat waren onze vragen. Dank je wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Zoghbi. Geef ik graag het woord aan D66. Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra (D66): Ik ben de financieel woordvoerder, u zult het met mij moeten doen. De voorzitter: Gaat uw gang, mevrouw Woudstra, met alle plezier. Mevrouw Woudstra (D66): Dank. Ik zal niet in herhaling vallen van de vragen die eerder zijn gesteld of opmerkingen die net zijn gedaan. De meicirculaire hebben we gister gekregen en we zien dat die niet is wat de

verwachting was. We hebben het nu natuurlijk nog niet intensief kunnen bestuderen dus we houden het graag nog even ook voordat we in het Kaderdebat er ook nog op terugkomen. Maar zou de wethouder alvast een algemene reactie kunnen geven op de gevolgen voor Rijswijk? Even aanvullend op wat er staat. En ook een doorkijk naar de septembercirculaire waarvan wij net begrepen dat die mogelijk ook nog wat tegenvallers gaat kennen. En daar kunnen we maar beter op voorbereid zijn want we maken ons inderdaad dan zorgen over onze grip en het vervolg daarop. De andere dingen die ons opvielen die zijn, komen voor een deel voort, hebben we net ook bevestigd gekregen, aan het feit dat we bezig zijn om onze financiële administratie op orde te krijgen. En dat we onze financiële administratie op orde krijgen betekent ook dat we in de eerste halfjaar rapportage, en ik ben op een gegeven moment gestopt met tellen, meer dan tien wijzigingen zien van dingen die niet goed geregistreerd waren en nu gecorrigeerd worden. Maar ze waren wel allemaal aan de zeg maar negatieve kant, dus dingen waar we zelf niet goed hadden, onze organisatie niet goed hadden opgenomen dat ze ons structureel geld gaan kosten of erin zaten. Nou, we zijn allereerst blij dat we het nu zien, dat het er nu wel goed in verwerkt wordt, de kosten van onze raad zelf bijvoorbeeld. Aan de andere kant betekent het wel wat.

Zou de wethouder aan kunnen geven hoe hij dat ziet? Want als we beter met ons geld omgaan en het beter gaan registreren zou je ook aan kunnen geven, gaan we daar dan ook een voorziening voor treffen dat we dit weten of een besparing ergens anders tegenoverstellen? Wat gaat de organisatie hiermee doen en van leren? Ben ik namelijk heel benieuwd naar. Over de risico's. We zien dat de oplopende rente, daar is het net ook al even over gegaan, de arbeidsmarkt die moeilijk is en binnenstedelijke ontwikkelingen die stoppen maar we hebben ook te maken met achterstallig onderhoud op scholen en bij sportterreinen bijvoorbeeld. We zouden nog een overzicht krijgen van het maatschappelijk vastgoed en wat we daar op de lange termijn aan gaan doen. Wanneer kunnen we die maatschappelijk vastgoed ontwikkeling verwachten zodat we al deze ontwikkelingen ook naast elkaar kunnen zetten en het college en wij daarop kunnen sturen? Dan één verzoek, we hebben het vaak over direct duidelijk en dat was het jaarverslag en de halfjaar rapportage dit jaar nou net even niet. We hebben meer afkortingen mogen tellen dan in voorgaande jaren en dat vinden we jammer want we waren echt heel goed bezig om het in betere taal en begrijpender te krijgen. En ik heb nu echt letterlijk een aantal keren gegoogeld om te begrijpen wat er stond met halve zinnen.

Ik heb net ook wat correcties daarop gekregen maar fijn als er nog een keer doorheen gelopen kan worden om afkortingen en andere dingen eruit te halen. En dat daadwerkelijk de tekst erboven ook een verklaring is voor wat eronder staat. Dat verzoek. Heel specifiek, de fietsenstallingen. We zien dat de pop-ups goed lopen, er wordt ook iets meer geld aan uitgegeven dan begroot. We hebben het eerder ook gehad over een eigen plek. Niet een pop-up maar een structurele oplossing. Hebben wij het goed dat dit ook nog loopt en wanneer krijgt dat een vervolg? We zien dat de exploitatie parkeren oploopt maar daar komen we nog over te spreken begrepen wij dus dat houden we voor dan. En dat er subsidie is gegeven voor de fietspaden door de MRDH. Nou, we hebben eerder ook gesprekken gehad dat ook Zuid-Holland en het Rijk geld zouden hebben voor fietspaden. Klopt het dat dit alleen bij de MRDH gelukt is en lopen die andere nog of was dat de enige optie? En bij Hof van Sion en BMX zien we dat we nu nog daar ontwikkelingen doen die ook duurder worden, die dus niet uit de grex worden betaald. Klopt het dat dat is omdat de grex ook voor die delen al over is gedragen en wij daar dus nu zelf voor de voorzieningen gaan? En hoe gaan we daar in de toekomst dan mee om, dat we voorzieningen voor de wijk ook uit de grex betalen in plaats van uit de lopende begroting.

Hoe ziet de wethouder dat, dat de ontwikkeling van de wijk ook in de grex blijft zitten? Even kijken. Nou staat er ook dat we wat mooie dingen gaan doen met verharding en steen, daar zullen wij nog op terugkomen. In Trias hebben we een tijdelijke huur en een tijdelijke bestemming. Welke optie ziet de wethouder om daar een tijdelijke invulling aan te geven en te kijken of we nog wat maatschappelijk kunnen doen dan wel financieel kunnen doen met een vergoeding daartegenover? Want wat is de horizon waarop we moeten rekenen nu we nog geen plannen hebben daarvoor maar wel plannen aan het maken zijn? Daar krijgen we graag wat meer inzicht in. En als een na laatste, dan weet iedereen waar ik ben. We lezen dat de Woo wordt uitbesteed. We snappen

dat deze kortetermijnoplossing nodig is gezien de kennis en kunde maar we zien wel een probleem voor de toekomst. De Woo is echt iets wat de gemeente zelf moet kunnen doen, de Wet open overheid. Het gaat over onze informatie die we als gemeente openbaar maken. Dus daarvoor in blijven huren vinden wij geen goed idee. Dus is er een lange termijn proces voor het verbeteren en het feit dat we dat zowel in de informatievoorziening dan wel in de begeleiding door ambtenaren zelf ook beter gaat lopen? En zit dat in de digitaliseringsagenda of zou dat apart moeten? En tot slot de Omgevingswet. Er is een transitievergoeding door het Rijk beschikbaar gesteld. Waar zien we die terug? Gaat dat via de koepels of krijgen gemeenten die niet zelf? Een vraag. En er zijn ook baten aangegeven voor de Omgevingswet, die konden wij niet terugvinden. Gaat dat op een latere termijn nog gebeuren of wanneer denkt Rijswijk daar, u als gemeente daar wat mee te gaan doen? Dat was het. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra. Geef ik graag het woord aan VVD. Mijnheer Sleddering, gaat uw gang. De heer Sleddering (VVD): Ja, dank, voorzitter. Ik zal maar geen technische vragen stellen, dat is wat te link. Maar normaal als iemand verdrinkt dan gaat die geen technische vragen stellen maar dan roept die om help.

Dus ik ga maar eens even vragen of het college wel in de juiste mindset zit om help te roepen? Want het gaat toch echt niet goed. En hoe komt het nou dat ik dat gevoel heb, zeker na de meicirculaire, wat collega van D66 ook zei, dat ik dat gevoel heb van, man, het gaat helemaal niet goed en ik nergens in de stukken enige mate vorm van alarmering zie. Zie ik het nou verkeerd of komt het nog van het college, dat er iets aan de hand is en dat alarmfase drie aan de hand is? Dus dat is eigenlijk mijn enige zorg. Ik doe een klemmend beroep op het college om iets serieuzer met de negatieve berichtgeving die wij gister hebben gekregen om te gaan naar de raad. Want anders zeg ik tegen de wethouder financiën, blijven die andere mensen maar leuke dingen voorstellen, een nieuw clubhuis en dat soort dingen. Nou ja, het geld is geen issue. Nou, het geld is wel een issue als u de meicirculaire van gisteren heeft gelezen. En ik vraag het college daar zeer nadrukkelijk over te communiceren naar de raad. Verder zou ik graag, ik heb het door de teksten heen proberen te vinden maar ik kon het niet goed vinden, of het college bereid is voor het Kaderdebat ons een overzichtje te geven van alle fondsen die wij hebben opgericht met de Enecogelden en hoe de uitputting daarvan is verlopen? Hoeveel is daarvan uitgegeven en waaraan? Want dat willen wij graag betrekken in het debat.

Een algemene conclusie is dat ik het woordje overschrijdingen, verkeerd geboekt, dat ben ik nog wel eens tegengekomen. En ergens lees ik dat de administratieve organisatie, dat het allemaal goed gaat en veel beter gaat maar ik vind zelf dat als ik de stukken lees ik te vaak woorden kom van overschrijdingen, verkeerd geboekt, verkeerde prijs berekend. Ik word daar zelf een beetje nerveus van en dat is op mijn leeftijd buitengewoon onverantwoord. Dus ik wilde vragen of het college, die veel jonger is dan ik, ook dat nerveuze gevoel heeft over al die overschrijdingen en verkeerde boekingen? Dank, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Sleddering. Geef ik graag het woord aan de fractie van het CDA. Gaat uw gang. De heer Van Enk (CDA): Dank u wel, voorzitter. Ja, dit is altijd een vergadering met heel ongelijksoortige inbreng. Het is lastig om tussen de technische en de politieke vragen in te blijven of toch aan de verleiding toe te geven, zoals de heer Sleddering deed, om meteen ook een statement af te leggen. En ik moet zeggen dat ik zijn statement heel goed begrijp. Ik hou het toch bij een paar vragen die ik net niet in het technische voorbereidende deel heb gesteld. Waarover overigens dank aan de ambtelijke organisatie want dat werkt perfect. Twee vragen, meer in algemene zin.

Als je kijkt naar de uitgaven van de gemeente Rijswijk, dan valt mij eigenlijk jaar op jaar op dat het aandeel voor de sociale uitgaven niet alleen in absolute zin stijgt maar ook

in relatieve zin. Dus van de totale uitgaven van onze gemeente, vanuit onze inkomsten, besteden wij misschien een jaar of zes, zeven geleden iets van rond de 30 procent aan sociaal domein en dat loopt nu op naar dik 40 procent. In technische zin was het antwoord vanavond dat dat in hoge mate toch is veroorzaakt de afgelopen jaren door de enorme stijging in de jeugdzorg. Nou, daar hebben we het in het politieke debat ook vaak over gehad. Maar ik zou toch, ik weet niet van welke wethouder, maar van het college een reactie willen horen of we daar in algemene zin ook een verklaring voor hebben en of we daar niet te ver in gaan? Want als we zo doorgaan in dit tempo, dan zullen we op een jaar of vijf, zouden we van al onze uitgaven ongeveer 50 procent besteden aan maatregelen in het sociaal domein. De tweede meer algemene vraag is aan de hand van een passage in de halfjaar rapportage. Daar staat dat, en dat is een meevaller gelukkig in tegenzin tot vele andere verhalen, dat voor Eikelenburgh, dat we daar een winstneming kunnen opstrijken van zo'n ongeveer 2 miljoen euro. Dat komt omdat we daar in de vorige raadsperiode met rechts besloten hebben om de daar geplande gesubsidieerde woningen om te zetten naar 36 duurdere woningen, 12 in het dure segment en 24 in het middensegment.

Dat zijn dus 36 woningen die we hebben omgezet en die door de constructie van Eikelenburgh de gemeente 2 miljoen euro opleveren. Nou zijn alle bouwlocaties niet over één kam te scheren, we hebben overal andere posities of geen grondpositie of andere afspraken met bouwers of eigenaren van de grond. Maar ik zou het college willen vragen of het niet zo mogelijk is om bij bouwlocaties, zeker als we weer overwegen om toch sociale woningbouw, gesubsidieerde woningbouw daar te plannen, om dan ook het verschil aan te geven spontaan bij het raadsvoorstel zonder daarop gevraagd hoeft te worden wat dat in financiën voor de gemeente scheelt. Met andere woorden, wat we daar als gemeente op toeleggen als we gesubsidieerd bouwen en wat we daaraan verdienen eventueel als er het middensegment of duurder wordt gebouwd. Ja, en één opmerking als het mag richting de woordvoerder van GroenLinks, die had het over de digitale toegankelijkheid. Helemaal eens natuurlijk, moeten we ook van de wet doen. Maar ik wil ook wijzen op het grote aantal ouderen wat we hier in de gemeente hebben wonen. Daar zit ook een ouderensegment in die het echt niet meer aankan om digitaal zaken te bestellen of informatie tot zich te nemen.

En ik zou de vraag dus willen aanvullen met ook een vraag om met deze groep rekening te blijven houden en ook informatie op papier bij de balies hier in het stadhuis beschikbaar te houden voor de meest noodzakelijke dingen. Onze ervaring is, en we hebben ook verhalen gehoord, dat mensen die daarvoor een ommetje maken en wat hopen te krijgen op het stadhuis, die dan teleurgesteld weer huiswaarts worden gezonden en dat vinden we jammer. Graag daar een reactie. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk. Dan de PvdA, mevrouw van Nunen, gaat uw gang. Mevrouw Van Nunen (PvdA): Ja, voorzitter, dank. Ik kan niet laten om naar mijn voorganger toch iets te zeggen over woningbouw want volgens mij al voor mij schuurt de heer Van Enk wel heel erg dicht tegen het politieke statement aan dat sociale woningbouw gewoon te duur is. Maar goed, ik wil alleen maar erop wijzen dat we in Eikelenburgh eigenlijk gewoon sociale woningbouw ook zouden hebben gerealiseerd, ware dit niet dus in de loop der jaren veranderd. Dus vandaar die winstneming. Goed, daar komen we vast nog wel een keer over te spreken op andere projecten. Ik wil alleen maar zeggen dat ik, en ook mijn fractie-collega, veel vragen heb kunnen stellen aan de ambtenaren. Ook ons viel op dat de salarisstijging toch voor een groot deel ook het tekort van het eerste halfjaar heeft bepaald.

En wij kregen daarop als antwoord dat dat in feite nog gecompenseerd wordt door het Rijk maar nu nog niet. Dus al misschien een beetje ter geruststelling dan van de heer Sleddering, het is misschien net iets minder erg dan de VVD in haar betoog aangaf. Want dat is een tekort inderdaad van 3,1 miljoen aan salarisstijging waar wij gewoon niets aan hadden kunnen doen omdat de cao dat bepaalt. En daarop aansluitend ook op de vraag van de heer Van Enk met betrekking tot het sociaal domein. Wij kregen als antwoord dat de formatie-uitbreiding bijvoorbeeld in het sociaal domein ook fors is inderdaad gestegen, dat zagen wij ook, met 304.000 euro. Dat dat ook te maken heeft met meer taken die

naar gemeenten komen met betrekking tot bijvoorbeeld maatschappelijke opvang. Ik hoor graag van de wethouder of inderdaad die investering van drie ton in het eerste halfjaar 2023 ook inderdaad het waard is geweest om ons beter voor te bereiden op de gemeenschappelijk, op de lokale taken, maatschappelijke opvang. Ik ben in mijn eerste termijn volgens mij, voorzitter. De heer Van Enk (CDA): Voorzitter, mag ik even interrumperen? Het lijkt net alsof mevrouw Van Nunen mijn vragen probeert te beantwoorden. Maar even op dat laatste reagerend, als ik het heb over sociale uitgaven in het sociaal domein, dan praten we niet over een paar ton, zoals ze dat voorbeeld geeft, dan praten we over 92 miljoen euro en dat is een totale ander orde van grootte. En ik vind het heel erg passen in deze vergadering, waar zouden we dat anders moeten doen, om gewoon in grote lijnen te vragen naar die ontwikkeling. Dat zouden we moeten weten, zeker als de uitgaven, de inkomsten niet meer uit de inkomsten kunnen worden gedekt. Ik vind dat een volstrekt normale en terechte vraag. De voorzitter: Ik vind het ook heel goed passen 4 juli. Laten we dan verder gaan op deze punten. Mevrouw Woudstra (D66): Punt van orde want ik raak een beetje, voorzitter, de weg kwijt. Ik denk dat het belangrijk is dat we elkaar de ruimte geven voor het stellen van de vragen vanavond aan het college.

Dat het niemands voordeel is om elkaar daar nou vanavond op te gaan zitten aanvallen of iemand goede vragen stelt of daar een oordeel over te geven. De voorzitter: Hier en daar een kleine nuance of een kleine vraag … Mevrouw Woudstra (D66): Dus ik wil mijn collega's graag oproepen om vriendelijk en aardig naar elkaar te blijven en elkaar even die ruimte te geven. En dat interrupties, interrupties zijn en ik hoor graag van u of dat in de eerste termijn mag want dan heb ik er ook een paar. De voorzitter: De laatste paar vergaderingen heb ik niet anders meegemaakt dan dat is gebeurd. Dus ik ga graag verder op de voet zoals dat de laatste vergaderingen geweest is. Mevrouw Van Nunen, gaat u verder? Mevrouw Van Nunen (PvdA): Ja, kort even want ik had gewoon nog een paar vragen in eerste termijn. We zien dat in de tweede halfjaar rapportage eigenlijk al een tekort van 1 miljoen is ingeboekt en dat is eigenlijk structureel over de jaren daarna ook. Die vraag heb ik niet kunnen stellen in de technische voorronde, om het zo maar te noemen. Misschien kan de wethouder even aangeven waar die 1 miljoen voor 2023, die al ingeboekt is eigenlijk als tekort voor tweede half jaar en ook verder structureel doorgaat in de jaren daarna, waar die mee te maken heeft? Verder hulde aan de wethouder jeugdhulp want er is 1 miljoen minder uitgegeven dan begroot in de novemberbegroting.

En ik ga ervan uit, en dat hoor ik haar graag zeggen, dat dat niet ten koste is gegaan van de kwaliteit van jeugdhulp. Voorzitter, hier laat ik het even graag bij. Dank. De voorzitter: Dank u wel. Geef ik graag het woord aan mijnheer El Majjaoui, voor Partij van Gelijkheid & Rechtvaardigheid. Gaat uw gang. De heer El Majjaoui (PG&R): Ja, dank, voorzitter, voor het woord. En dank de ambtenaren voor dit mooie stuk. En ja, goed, er zitten ook wat minder mooie stukken ertussen. En ja, goed, in tegenstelling van de VVD-collega, er is helaas een tegenvaller van 11 miljoen euro maar gelet op de prijsstijgingen en de inflatie de afgelopen periode is er helaas niet aan ontkomen. Dus ik hoop vanuit positief dat dit op termijn gladgestreken gaat worden. Ook gelet op het feit dat we in 2026 overgaan naar een nieuwe methodiek voor wat betreft gelden verdelen vanuit het Rijk. Dus ik vraag de wethouder, is hij hier op de hoogte? Ja, weet hij wat voor effecten dit

heeft voor ons als Rijswijk? Voor dat wat betreft het totale plaatje van de jaarrekening. Dan heb ik nog een aantal vragen. Voor wat betreft bladzijde 12, er wordt aangegeven dat er 83.645 keer is gebeld naar de KCC. Maar ik mis hier de resultaten ervan. Is de inwoner tevreden met het resultaat of de uitslag in het kader van de dienstverlening? Dat mis ik hier. Hoe vaak is de inwoner daarmee geholpen? Vooral omdat er de laatste, er is wel het thema benoemd dat er met name bij de piekmomenten over de belasting wordt gebeld maar er zijn nog tal van thema's waarover gebeld wordt maar dat mis ik hier in deze. De tweede vraag betreft de deelmobiliteit, dat dat bevorderd wordt. Het is goed en nobel en het is ook in het kader van duurzaamheid. Maar suggereer ik hieruit dat er minder parkeerplaatsen komen? Want er zijn mensen die daar geen behoefte aan hebben, die gewoon hun eigen auto behoudt willen, goed, willen hebben in hun wijk. Dus is hier ook rekening mee gehouden dat er gewoon die parkeerplaatsen gewaarborgd blijven? De derde vraag betreft de diverse paden fietspaden die door vertragingen, is dat project niet uitgevoerd. Hoe gaat het met de investeringen, wordt dat overgeheveld naar 2023 en wordt dit project alsnog uitgevoerd zodat de fietsroutes weer geoptimaliseerd worden? De derde vraag, vierde vraag betreft de Prinses Beatrixlaan en de tunnel is inderdaad weer genoemd.

De MRDH en Den Haag die hebben inmiddels toegezegd dat ze hieraan mee gaan werken en ze hebben de gemeente Rijswijk gevraagd om een plan van aanpak. Hoever is het college met dit plan van aanpak bezig? Ik heb liever gisteren dan vandaag zodat wij dit proces vlot kunnen trekken voor een tunnel, om inderdaad de vervuiling en luchtvervuiling tegen te gaan in dat stukje gebied. De volgende vraag betreft het budget van 60.000 euro, het budget voor de winkelgebieden, is niet uitgegeven. Kan de wethouder toelichten waarom dit budget niet is uitgegeven? Met name op het gebied van overlast jongeren, verkeersveiligheid en winkeldiefstal want daar hebben we onwijs veel behoefte aan om dat te blijven handhaven. Ligt dat aan de boa’s handhavingstekort of andere strategie? Kan de wethouder hier een toelichting over geven? En de laatste vraag betreft duurzaamheid, bladzijde 143. Dus RijswijkBuiten is inderdaad ... Mevrouw Woudstra (D66): Punt van orde. Ik denk dat de heer El Majjaoui het over het jaarverslag heeft en niet over de eerste halfjaar rapportage. Want hij noemt een aantal punten toevallig die ik ook heb dus ik weet niet, om iedereen niet in de verwarring te brengen vind ik het niet erg maar ik wil het even zeker weten. De voorzitter: Heeft u de juiste vragen, mijnheer El Majjaoui? De heer El Majjaoui (PG&R): Dit zijn mijn juiste vragen die ik voorbereid heb.

Mevrouw Woudstra (D66): Over het jaarverslag of is dat, want op pagina 143 kent de halfjaar rapportage. De heer El Majjaoui (PG&R): Nee, dit is gewoon een jaarverslag. De voorzitter: We zijn nu met de halfjaar rapportage bezig. De heer El Majjaoui (PG&R): Oké, dus dan bij deze, dank je wel, voorzitter, voor het woord. Dat zijn de vragen. De voorzitter: de heer Stam ChristenUnie. De heer Stam (CU): Ja, dank u wel. En ik wou ook zeggen, als we het op volgorde van grootte doen, ik laat de heer El Majjaoui natuurlijk graag voorgaan maar dat ik het wel heb, zitten wij er nog tussen dus. Ik noem het maar eventjes maar nogmaals, ik laat u graag voorgaan. Dank voor het woord, dank voor de stukken en de tijd en de voorbereiding die erin is gaan zitten. Het college was van plan om 1 miljoen over te houden maar komt uiteindelijk 11 miljoen te kort. En als ChristenUnie zijn we toch benieuwd als fractie, wat verklaart nou dat

grote gat? Hebben we veel pech gehad of zijn er uiteindelijk misschien onvoldoende scherpe keuzes gemaakt? Daar ontvangen we graag een algemene reflectie over van de wethouder. Daar komt nog bij, er wordt gesproken over een ravijnjaar. Nou ken ik uit de Bijbel een hoop termen als sabbatjaar en jubeljaar maar een ravijnjaar was nieuw voor mij dus dat was toch wel inderdaad een term die onze wenkbrauwen deed fronsen. Is het niet verstandig om op dit moment in de begroting extra geld te reserveren zodat we dat ravijnjaar als het er komt eventueel goed door kunnen komen? Dan ook over de fietspaden, mijnheer El Majjaoui refereerde er al even aan, een technische vraag. Hoe kan het nou dat er minder wordt geïnvesteerd in het asfalteren van de fietspaden? We lazen inderdaad over de subsidie van de MRDH die zes ton zou betreffen. Als dat 50 procent is van het geheel, dan zou er in totaal dus 1,2 miljoen voor fietspaden, voor het asfalteren van fietspaden beschikbaar moeten zijn. Maar dat wordt minder dus daar ontvangen we graag nog even een toelichting op. Dat hangt misschien samen met inderdaad het uitstel van de fietspaden in 2022. Maar ja, graag daar nog iets meer duidelijkheid over. Wij willen ook graag aandacht vragen voor de opvang van vluchtelingen.

Een vraag aan de wethouder is of we nu voldoende in de Kadernota voor 2024 voldoende rekening hebben gehouden met de kosten die daarvoor gaan komen? En is het niet verstandig om daarbij niet van het krapste scenario uit te gaan maar van, ja, een wat breder scenario. Dat er dus meer geld uitgegeven moet worden aan de opvang van vluchtelingen, ook gezien de afgelopen jaren. Ik sluit, we sluiten ons aan bij de vragen over de Woo van D66. Ook zijn we benieuwd of er nu voldoende begroot is op het gebied van personeel gezien de kosten voor inhuur die dit afgelopen jaar zijn gemaakt. En ja, dat kan, wij verwachten dat dat ook nog wel de komende tijd zo zal blijven dus is dat nu voldoende of moet daar meer geld voor komen? Dus kortom, moeten we niet voorzichtiger begroten met het oog op de komende jaren? Vraag ik de wethouder. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Stam. Bij deze geef ik dan wel graag het woord aan het college. Te beginnen bij wethouder Van Damme, gaat uw gang. Wethouder de heer Van Damme: Ja, voorzitter, dank u wel. Ook dank richting de ambtenaren die hun tijd hebben vrijgemaakt voor de tafeltjesavond. En ook dank voor uw komst. Ik vond dat u in grote getale aanwezig was, ik hoop dat het heeft bijgedragen aan het beantwoorden van uw vragen.

Ik heb heel veel bespeurd, ik was er zelf bij, zonder het politiek te maken, maar ik heb heel veel echt intrinsieke motivatie gezien om het ook echt tot op het detailniveau te weten. Dat herken ik ook, dat wil ik zelf ook. En tegelijkertijd moet ik constateren dat ik niet elke pagina uit mijn hoofd ken dus ik ga volgend jaar beter mijn best doen. Waar ik wel extra op heb gelet, daar wil ik toch alvast mee beginnen, dat is over de leesbaarheid van die stukken. Dus ik ben eigenlijk wel, ja, ik trek het mij die opmerking echt aan. We hebben een proces ook ingericht intern in de organisatie dat communicatie nog heeft meegekeken, ook met de jaarrekening met name. Ik heb er zelf ook nog behoorlijk wat tijd aan besteed, kan ik me nog herinneren. Maar het daagt mij in ieder geval weer uit voor volgend jaar om daar weer een slag mee te maken. En dan, een aantal partijen hebben mij gevraagd om een reflectie en die wil ik gerust geven. Want ik ben echt intens teleurgesteld in die meicirculaire. We krijgen compensatie maar pas vanaf 2024. Dus ook echt die salarissen, ja, misschien verwachten sommigen nog iets van de septembercirculaire. Ja, ik ben erg pessimistisch geworden want voor mijn gevoel was er gewoon toegezegd door het Rijk dat er een compensatie zou komen, in ieder geval op zijn minst voor de cao-stijgingen van de salarissen.

Dus daar had ik dus zelf ook rekening mee gehouden en dus het college ook. Kijk, en als je nou kijkt naar die inflatie en als je zegt, ja, die is 10 procent en een algemene uitkering is 120 miljoen dus als je 10 procent krijgt is het 12 miljoen. Ja, dat verwacht je natuurlijk niet hè. Maar je verwacht in ieder geval wel op zijn minst dat die cao-stijging wordt gecompenseerd. Dat gebeurt niet en dat is echt, dus het is echt, ben ik intens teleurgesteld in ieder geval over. Dat betekent niet dat we met geld hebben lopen smijten want ik ben ervan overtuigd dat we echt behoudend in deze lastige economische situatie zijn omgegaan met de bestedingen. Dat heeft u ook kunnen zien in de raadsvoorstellen die zijn

gekomen. Het staat ook zo met zoveel woorden in die halfjaar rapportage. En ja, we hebben ook echt als college gewoon keihard gewerkt en dat vertaalt zich natuurlijk ook in het financiële beeld. Want we verbeteren gewoon die dienstverlening voor de inwoners en bedrijven. De heer El Majjaoui nam er al een klein voorschot op voor de jaarrekening. Ik wil de vraag alvast beantwoorden. We hebben natuurlijk ook regelmatig klanttevredenheidsonderzoeken. Waarbij ik voor een voor de laatste keren het woord klant zal gebruiken, de heer Van ’t Eind. Waarbij ook echt wordt gemonitord hoe die dienstverlening ook echt verloopt of hoe dat contact dan gaat. Ja, we gaan het aanvinken hoe vaak ik contact … Ik kom daar zo nog op terug, mijnheer Van ’t Eind. We bouwen gewoon woningen, ook al is die markt instabiel, daar zijn we gewoon mee aan de slag. We zijn bezig met die energietransitie en we werken echt volop aan die duurzaamheid en de verduurzaming. We zorgen ook gewoon dat mensen die het nodig hebben de juiste hulp krijgen en zorgen met evenementen voor leefbaarheid. Dus die noodzakelijke investeringen om de boel op orde te krijgen en om klaar te zijn voor de uitdagingen waar we mee te maken hebben. En ja, dat zijn toch de kosten digitalisering, het personeel, de omvang van het personeel.

We hebben ook echt geïnvesteerd in Teams, wonen is uitgebreid, sociaal domeinen is al genoemd, gebiedsontwikkeling want dat is natuurlijk enorm evident vraagstuk hier en ze hebben ook een salarisstijging gekregen. Maar dan terug op die meicirculaire. Ja, kijk, het laatste woord is wat mij betreft met het Rijk hier nog niet gezegd. Maar voorlopig is dit het gewoon en de portemonnee is dus gewoon leeg. Voor 2023 is dus niets doen geen optie en maatregelen zijn dus echt wel nodig. Dat hebben we vanochtend ook al zo besproken in het college en daar gaan we de komende week ook mee aan de slag. Ik zie het ook voor mezelf een leuk zomerproject, heb ik ook weer wat te doen van de zomer. Maar dat is echt, en een voorstel aan de raad volgt natuurlijk daarna, hoe we daar invulling aan gaan geven. En ja, ik roep u ook echt op om hiervoor kaders en suggesties te benoemen in het Kaderdebat van 4 juli zodat we dat als college in het proces kunnen betrekken. En ja, ik kan wel wat bespiegelingen nog geven. Je kan natuurlijk zeggen, nou, we doen helemaal niets hè. Laten we het op zijn beloop. Nou, dan weet je één ding, dan wordt het tekort groter. Dat is dus geen goed plan. En zeker ook omdat er meer jaren geen grote overschotten zijn want het extra geld voor 2024 en ‘25 is toch, geeft enigszins een vertekend beeld want dat zullen we ook gewoon nodig hebben om die kostenstijging op te vangen.

En dan is het andere uiterste bijvoorbeeld zeg je, nou, per direct een uitgavestop. Ja, ook dat is niet heel geheel wenselijk. Het maakt veel stuk ook en uiteindelijke opbrengst, want zo blijkt uit het verleden, is vaak toch beperkt. Die risico's die zijn er gewoon, daar is aan de tafeltjes ook al aan gesproken. De grondexploitaties, die kunnen ook nog wel eens gaan tegenvallen. Nou, er zijn aanzienlijke risico's die we gewoon goed in kaart hebben en waar we mee te dealen hebben. En vanaf 2026, ja, het ravijn heeft u het genoemd, de heer Stam. Ja, dat is een gevleugeld woord onder wethouders financiën merk ik. Waarbij in een ravijn zie je nog de afgrond en hier kan je nog de vraag stellen of de afgrond in zicht is? Nee, maar goed, het is duidelijk dat dat echt een probleem is. Ik heb daar ook zelf gesprekken over gevoerd met Kamerleden. Ik heb ook gezien dat de fractieassistent van de VVD een motie op zijn partijcongres heeft ingediend. Nou, waarvoor hulde, zou ik zeggen. En ook die motie van Leidschendam-Voorburg onlangs vorige week op de VNG, die komt vanuit de M50 ook waar wij ook actief bij betrokken zijn. Ik ken mijn collega bij Leidschendam-Voorburg natuurlijk ook vrij goed. Om die opschalingskorting nu eens echt definitief van tafel te krijgen. Ja, dat zijn ook zaken die daar met dat oog ook spelen.

Wat van belangrijk is dat we een financieel neutraal profiel behouden en dus niet terugvallen naar een risicodragend profiel. Maar terug naar 2026. Ja, kijk, tot ‘26 is het gewoon echt een rommelig beeld. En ik heb ook met de wethouders financiën afgesproken, en dat doen we dan allemaal stoer online, ja, weet je wat we gaan doen, dan gaan wij gewoon zeggen aan het Rijk, dan gaan we die en die taak niet uitvoeren. En laten we nu met zijn allen negatieve cijfers zien want dan wordt het probleem ook urgent bij zowel de toezichthouder, de provincie, of bij het Rijk. De vraag is of dat een oplossing biedt? Want als alle gemeenten tegelijkertijd negatieven schrijven, dan moet je het binnen het gemeentefonds compenseren dus je hebt alleen maar jezelf ermee. Maar dat is wel de lijn die we nu met elkaar hebben afgesproken, in ieder geval met de wethouders financiën in Haaglanden. En we gaan kijken of

we daarin meegaan. Want u doet wel die suggestie, kunnen we dat het ene jaar niet opvangen met een reserve? Maar in principe is het zo dat je eigenlijk de reserves niet voor structurele dekking kan gebruiken. Dus het is begrotingstechnisch, daar zal de provincie ook weer wat van vinden, ben ik bang. Maar het is wel een optie. Een van de dingen die je kan doen, we begroten nu met 1 miljoen overschot en je kan ook weer 2 miljoen overschot gaan begroten zodat je dat de komende jaren gaat inlopen, in ieder geval wat je nu in 2023 aan tekort leidt. En dan zou je eventueel, ja, er wordt wel eens gesproken van een behoedzaamheidsreserve die je dan kan instellen voor 2026. Maar goed, die nieuwe systematiek vanaf 2027 op basis van het BWP, dat is nog steeds een voornemen, daar is nog geen besluit over gevallen in de Tweede Kamer. Dus ook daarover weten we eigenlijk nog weinig. Maar reken maar, ik zit er bovenop. Met mij de wethouders financiën want dat is voor ons allemaal enorm van belang wil je gewoon een gezonde gemeentelijke financiën vanaf 2026 hebben en gewoon gezond investeren in je stad. Tot die tijd zullen we dus wendbaar en weerbaar moeten blijven. Waarbij je ziet wat er tot nu toe is gebeurd dus in de vragen op, ja, heb je dan te behoudend begroot of hoe zit hem dat dan? Nou, dat valt nog wel lastig te zeggen.

Ik denk dat we strak begroot hebben en ik vind het ook wel prettig dat als je een begrotingsoverschrijding hebt, dat je dat gewoon meldt. Er zitten veel mutaties in. Nou, die verbetertrajecten die lopen. Hoe meer van die verbetertrajecten er zijn, hoe dieper je erin gaat, hoe beter je organisatie ook wordt. Dus ik oordeel dat eigenlijk als positief. We zijn echt nog steeds de boel op orde aan het krijgen. En met mij hele gemotiveerde, enthousiaste mensen, die heeft u vanavond ook ontmoet. Ik zal het verder kort houden. Maar ik heb nog aantal specifieke vragen want de heer Van ‘t Eind heeft helemaal gelijk. In de motie stond dat ik weer terug moest komen op de halfjaar rapportage. Dat is niet gebeurd. En dat komt omdat als we precies weten wat de transitie van het schrappen van het woord klant, ik mag het nu nog noemen, oplevert, dan vraag ik daar budget voor in de halfjaar rapportage. Dat is nu nog niet aan de orde want ook daar gaan we van de zomer mee aan de slag. Ik heb wel in het toezeggingenoverzicht daarover, of het motieoverzicht een stand van zaken gegeven. Ik verwacht dus dat we dat binnen het budget kunnen oplossen. En dat lijkt me ook, gelet op de financiële situatie, logisch dat we dat zo gaan doen. Waarvoor … Dus dat in antwoord op uw vraag. Dan had ik nog wat over de toegankelijkheidsvragen, de digitale toegankelijkheidsvragen. De gastank van de heer Kruger.

Ik ga daar even mee beginnen. Klopt. Ja, er is echt wel gekeken van, kan je dus niet naar de Harnaschpolder rijden? Maar dat heen en weer rijden zou toch te veel kosten ten opzichte van het aanschaffen van een tweedehands gastank. Dus daar is nu voor gekozen om een tweedehands gastank aan te schaffen als vervanging. Dan ga ik even kijken, dan die Woo. Ja, dat klopt. We hebben een heel proces opgestart voor de Wet open overheid heet die, om te zorgen dat het kennisniveau bij de medewerkers op orde is met die nieuwe eisen die de Woo aan ons stelt. Maar de Woouitbreiding is tijdelijk uitbesteed in verband met vacatures bij onze juridische zaken dus vandaar dat die kosten worden gemaakt. Het overzicht van de reserves, de heer Sleddering vroeg daarnaar. Die staan in principe in de jaarrekening maar ik denk dat u doelt dat u het meest actuele overzicht wil hebben van al die reserves? Ik ga kijken of we dat kunnen opleveren, met een mutatie van afgelopen half jaar maar die zouden dan ergens in die halfjaar rapportage moeten staan. Maar ik ga kijken of we daar een mooi overzichtje van kunnen maken en u dat kunnen toesturen. Dan, even kijken, de digitale toegankelijkheid was het, he? Daar heb ik ook nog wat vragen over gekregen. Of we nu … Wanneer? Ja, dat zit deels dus wel in die strategie dienstverlening maar ook in de digitaliseringsagenda.

Maar wanneer we nu precies van een status c naar status b kunnen gaan, daar kan ik u op dit moment even niet aangeven. Maar dat dat natuurlijk wel logisch is omdat je aan je wettelijke verplichting moet voldoen, dat is evident dus dat gaan we ook gewoon doen. Moet ik even kijken hoor. Dus volgens mij, ik heb het meeste wel gehad denk ik. Of er voldoende personeel ... Nou ja, goed. Ik stel me zo voor dat voor de vragen die aan mijn collega-wethouders portefeuillehouder zijn, dat die voor hun eigen rekening de beantwoording nemen. Dus ik geef het stokje graag over naar mijn collega. Ik zie mijn collega aan de rechterzijde enorm popelen maar dat laat ik ook aan de voorzitter aan wie hij het woord geeft.

De voorzitter: Als wethouder Bentvelzen zo in de startblokken zit, wie ben ik dan om dat tegen te houden? U heeft het woord, gaat uw gang. Wethouder mevrouw Bentvelzen: Ja, wethouder of voorzitter, dank. U heeft net gehoord dat 30 procent van de uitgaven aan mij zijn toegerekend. Dus dan denk ik dat ik dan toch wel recht heb om snel het woord te mogen nemen. Nee hoor, dat gaat volgens mij al jaren zo. Eerst wethouder financiën, daarna wethouder die het sociaal domein onder zich heeft. Voorzitter, om te beginnen wil ik toch mevrouw Van Nunen even bedanken om stil te staan bij het feit dat de afdeling jeugd echt zichzelf de blubber heeft gewerkt het afgelopen jaar. Dat wil ik met dikke letters, hoofdletters onderstreept in het verslag zien staan. Dus inderdaad hulde aan de medewerkers jeugdhulp, die hebben ontzettend hard gewerkt en zeker niet aan de kwaliteit afgedaan, mevrouw Van Nunen. Daar wordt goed op gelet. Maar er wordt wel gekeken door middel van de medewerker toegang die is ingezet, hoe we een kind het beste kunnen begeleiden. Daarnaast via de Regiovisie Jeugdhulp in de hele regio Haaglanden wordt er goed gemonitord waarom een kind zes maanden of langer in de jeugdhulp zit en wordt daar een gesprek over gevoerd. Zoals we dat in het vorige Forum volgens mij ook besproken hadden.

En mevrouw Van Nunen, u vroeg naar de onder andere extra middelen, onder andere de drie ton die rust op beschermd wonen en de maatschappelijke opvang. Eenieder weet denk ik wel, aangezien jullie allemaal politieke dieren zijn, dat de decentralisatie wederom is uitgesteld. Tegelijkertijd moeten we wel erg aan de bak in de regio. Dus ja, dat komt ten goede aan projecten die daaromheen zitten. Ik hoop daar in het najaar ook met een stuk te komen die we momenteel aan het maken zijn in de regio want we doen dat niet alleen. En daarnaast is er ook iemand aangesteld in het kader van de maatschappelijke participatie, ook niet onbelangrijk. Daar waren ook vragen over gesteld door collega's van GroenLinks. De heer Van ’t Eind die vroeg mij, kan de wethouder nu eens tekst en uitleg geven eigenlijk over de hoge bijstandsnorm in Rijswijk? Dat de BUIG niet overeenkomt, dat we hoger zitten dan het landelijk gemiddelde. Rijswijk is een relatief kleine gemeente en Rijswijk heeft daarentegen wel last van de grootstedelijke problematiek. En daardoor is het aantal bijstandsuitkeringen ook relatief groot want wij hebben geen invloed op wie er wel of niet komt wonen in de woningen in Rijswijk die vrijkomen. Dus we hebben een beperkte invloed op die populatie. Een recht is namelijk een recht, dus als iemand recht heeft op een uitkering dan krijgt hij of zij die ook gewoon.

We intensiveren wel onze aanpak op de doelgroep hè, de doelgroep in ieder geval vanuit de maatschappelijke participatie. Raadsinformatiebrief komt uw kant op, nog voor het zomerreces. Ze hebben gigantisch hard gewerkt, ook daar de consulenten. Ze hebben 1109, want ons bestand bestaat uit bijna 1500 uit mijn hoofd, misschien zelfs iets meer, maar ruim 1100 zit volgens het spreekwoordelijke granieten bestand. Een beetje een rotwoord maar dat is wel zo. En die ruim 1100 mensen zijn allemaal gescreend door de participatieconsulenten en daar wordt nu met de eerste ruim 200 mensen, is er ook al een gesprek geweest om te kijken in welke categorie zij behoren. Nou, daarop volgt nog een raadsinformatie brief uw kant op. Dus dat is, nou ja, goed, in het kort of in een notendop, waar ligt het aan en wat kunnen we eraan doen? Voorzitter, toch nog één zijsprong naar de fondsen vanuit de Enecomiddelen waar de heer Sleddering om vroeg. Ik wil dan wel aangeven dat vanuit het innovatiefonds, dat was 1 miljoen van alle miljoenen van de Enecomiddelen, maar er zat 1 miljoen in het innovatiefonds en daar hebben we natuurlijk wel al over gesproken in de raad. Daar is wel een uitsplitsing geweest over waar die middelen aan uitgegeven zijn of worden.

Sterker nog, volgens mij was uw fractie een van de fracties die ervoor heeft gezorgd dat we de twee ton die in die middelen zaten voor de scootmobielstallingen, dat we die eruit hebben gehaald en dat we daar een andere bestemming aan geven en dat we dat onderbrengen onder de Wmo. Als ik mijzelf goed herinner. Voorzitter, D66 heeft nog gevraagd om een overzicht over het maatschappelijk vastgoed. Ik weet niet precies wat D66 daarmee bedoelt. Er is wel een uitwerking geweest over maatschappelijk vastgoed en de verduurzaamheidsopgave die we daarin hebben. Als het goed is, is die al naar de raad gestuurd. Maar ik vrees dat dat dan iets anders, dat daar iets anders mee bedoeld wordt. En daarnaast heb ik ook een toezegging

gedaan bij de behandeling sportpark Elsenburg, dat we voor de begroting in ieder geval in kaart brengen hoe ons voorzieningenniveau eruitziet en maatschappelijk vastgoed daarin meenemen. En als dat het is, nou, dan volgt dat nog want die heb ik zeker niet voor het Kaderdebat. Voorzitter, dan rest mij nog één fractie af te gaan en dat is het CDA. En die heeft me eigenlijk ook gevraagd van, joh, hoe komt dat nou, die totale uitgave van het sociaal domein, zes, zeven jaar geleden was dat veel lager, nu is dat steeds meer en lijkt het uit de klauwen te lopen. Nou, enerzijds zal u net zo goed weten als ik dat we vanaf 2015 twee grote decentralisaties hebben gehad, enerzijds de Wmo, anderzijds de jeugdzorg die bij de gemeente zijn gekomen. Gepaard met middelen maar wel direct met een korting daarop. Daar is ook continu natuurlijk reuring over. Eén is dat onder andere het abonnementstarief van de Wmo, nou, dat is een hap uit het budget maar die wordt per 2025 weer teruggedraaid. Want het Rijk denkt, nou, dat is toch misschien niet heel handig dus die wordt weer inkomensafhankelijk gemaakt. Dat gebeurt dus 1 januari 2025. Nou, in de afgelopen zes, zeven jaar hebben we een behoorlijke vergrijzing gehad en die gaat gestaag door in Rijswijk. Dus ook dat telt mee in de gelden die je uitgeeft rondom zorg in het sociaal domein.

Nou ja, goed, en daarnaast hebben we ook te maken met een doelgroep, en ik ben gister nog bij een kennisfestival van het onderwijs geweest in Rijswijk samen met alle schooldirecteuren van de basisscholen onder andere en de VO’s. Maar de basisscholen die gaven daar wel de noodkreet, de vierjarige kleutertjes die nu binnenkomen die hebben wel echt gigantische achterstanden als het gaat om taal en sociaalemotionele ontwikkeling. Dus ik vrees dat we er nog lang niet zijn. Voorzitter, dat waren mijn antwoorden op de vragen. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Bentvelzen. Zou ik graag mijnheer Van de Laar, wethouder Van de Laar aan willen kijken om eventueel zijn vragen te beantwoorden. Gaat uw gang. Wethouder de heer Van de Laar: Ja. Zeker, voorzitter, dank u wel. De D66, Hof van Sion, waarom zit dat nou buiten de grex? Dat is besloten door het college en daarna bekrachtigd in de raad. Dat is rond 2017, 2018 gebeurd dat vanwege de archeologische vondsten op het middenterrein van die plek niet gebouwd kon worden. En dat daar een ander soort bestemming aan gegeven moest worden en toen is blijkbaar besloten om dat over te hevelen buiten de grex. We zien ook wel overigens, het maakt in principe niet zo heel veel uit. Toen was in 2017, ’18 nog de hoop denk ik dat het op nul uit zou komen en dat het geld terugverdiend zou worden.

We hebben nou de verliesvoorziening vergroot dus uiteindelijk is dat vestzak, broekzak. Maar dat is de reden. De BMX overigens zit buiten het grexgebied, het BMX-terrein. U vroeg ook naar Trias. Voorzitter, via u, wanneer begint de ontwikkeling en is het de moeite waard om er tijdelijke invulling aan te geven? Nou, eigenlijk streven we ernaar om het in de tweede helft van dit jaar te verkopen en dan is het vanuit onze kant in ieder geval niet meer opportuun om daar nog moeite voor te doen en iets tijdelijks mee te doen. Het CDA vroeg om, is het nou mogelijk op het moment dat wij met sociale woningbouwprojecten aan de raad voorstellen, om dan ook inzichtelijk te maken hoeveel geld we zouden hebben verdiend als we er bijvoorbeeld villa's zouden neer hebben gezet? Ja, daar zijn heel veel vragen die daarbij zijn. Zijn dat villa's of andere vrijesectorwoningen? Hoeveel ... Zo'n berekening residuele grondwaarden heeft alles te maken met een heel uitgebreide businesscase in de ontwikkeling en projecten. Dus dat is, dat kost ongelofelijk veel werk. Ik zie er het nut niet zo van in maar misschien dat de heer Van Enk het nut in de tweede termijn nog kan toelichten.

ChristenUnie vroeg om fietspaden, waarom die niet … Waarom we niet de verdubbelaar inzetten eigenlijk? Maar de redenering zit net iets anders, wij hadden 900 in het investeringskrediet maar we krijgen, als we dat 50 procent gematcht zouden willen krijgen van de MRDH, dan zouden we 900.000 euro van de MRDH willen hebben. Maar er is bij de MRDH maar 600.000 beschikbaar en dan matchen we dus weer de andere kant op. Wat betekent dat wij iets omlaaggaan, als wij … En dan twee keer 900.000, zouden we op 1,8 miljoen uitkomen. Twee keer 600.000 dus dan komen we wel op uw bedrag uit van 1,2 miljoen Dat betekent, dat vinden we acceptabel omdat wat omlaag te doen. Liever hadden we meer gehad maar om toch een gezonde

verhouding te houden in de fietspaden wat wij zelf bijdragen en wat de MRDH bijdraagt. Ook gezien, waar de heer Majjaoui naar vraagt, over het feit dat wij 1600 meter fietspaden, de vervanging daarvan niet hebben gerealiseerd vorig jaar. Onder andere vooral eigenlijk, sommige projecten liggen gewoon klaar op de plank, omdat we die projectleiders niet hebben. Daar heb ik twee weken geleden overleg over gehad, onder andere met collega Wit ook van, hoe gaan we die … Hoe groot is dat probleem eigenlijk en hoe gaan we die prioriteiten stellen, welke fietspaden pakken we als eerste aan? En dan criteria over daar waar de wortelopdruk het minst is en dat soort dingen. Dus daar zijn we heel erg hard wel mee bezig om die inhaalslag wel te maken. Ik ga toch, ofschoon dat over de jaarrekening was, maar het verschil is maar heel klein, die andere vragen ook beantwoorden van de heer Majjaoui over het parkeren en de deelmobiliteit. Het is inderdaad zoals projectontwikkelaars tot een bepaalde mate, daar zit een cap op of daar zit een maximum op, kunnen ze op basis van de parkeernormen die we in de ontwikkelkaders hebben gezet, daarvan afwijken als ze deelmobiliteit aanbieden en dan kunnen ze minder, hoeven ze minder parkeerplaatsen te maken.

Ik geloof, ik heb de vraag geïnterpreteerd dat als nou blijkt dat de autobehoefte wel zo groot is, komen die parkeerplaatsen dan wel terug of hoe worden die dan gerealiseerd? Nou, dat monitoren wij. We zien ook projecten waar de parkeergarage niet gebruikt wordt of leegstaat voor een groot deel. Dus daarmee worden de projectontwikkelaars bewezen in hun stelling van het actuele autobezit is lager dan onze parkeernorm. Maar we hebben afgesproken met elkaar hier in de raad ook, bijvoorbeeld bij het ontwikkelkader Bogaard, dat we dat monitoren. En we hebben in de ontwikkelstrook gezegd bij dat ontwikkelkader ook, daar is ruimte. Mocht het nou tegenvallen en mocht er toch heel groot autobezit zijn en mochten we een mobiliteitsstrategie hebben die dat faciliteert, dan kunnen we daar een parkeergarage bouwen. We hebben nog twee projecten aan de overkant, The Minister en de Van Markenlaan. Bij de Van Markenlaan nummer 5 zijn dat soort afspraken ook gemaakt. Vrij vergaand eigenlijk, sterke afwijking van de parkeernorm. Dat moeten we monitoren. Dat wordt nog gerealiseerd. Maar ernaast ligt The Minister, dat is al gerealiseerd. Daar zien we ook dat er nog ruim parkeerplaatsen beschikbaar zijn. We meten dat nu en we meten dat over een jaar en we meten dat een jaar daarop weer.

Bij de Van Markenlaan 5 zeker omdat we afspraken hebben gemaakt, dat er nog parkeerplaatsen gerealiseerd moeten worden als ze niet voldoen aan die norm, als blijkt dat de actualiteit veel hoger is. En we kunnen dat doen omdat we een externe bron hebben waar we gewoon kunnen zien hoeveel auto's er op een bepaalde plek geregistreerd staan. Tunnel, dat is best wel een groot onderwerp maar we hebben een bovengronds ontwerp gemaakt voor de Prinses Beatrixlaan, dat ziet er heel erg mooi uit. Maar wat blijkt, de doorstroming wordt voor het autoverkeer wordt daarin niet verbeterd en dat roept grote vraagtekens op bij de overige partners die financieren. En over dat geheel en de mogelijke handelsperspectieven zal ik u nog voor de zomer informeren per raadsinformatie brief. Daarmee heb ik de vragen beantwoord, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van de Laar. Dan geef ik graag het woord aan uw rechterbuurman, wethouder Wit. Gaat uw gang. Wethouder de heer Wit: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, er blijven niet zo heel veel vragen over aangezien mijn collega Van Damme al de gastank voor me weggehaald heeft. Dus dan blijft er één vraag staan en dat is de vraag van Beter Voor Rijswijk aangaande de Schouwburg en het feit dat we dit jaar nog 77.000 euro hebben overgemaakt aan subsidie. Dat is een extra subsidie, komt voort uit de post-coronasituatie.

U begrijpt ook dat de bezoekersaantallen nog niet weer op niveau zijn dus lagere inkomsten. We verwachten trouwens wel dat dat het komende jaar of dit jaar wel weer aan gaat trekken maar dat is in ieder geval het antwoord op uw vraag. Meer vragen had ik niet, voorzitter, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan wethouder Van Malsen, gaat uw gang.