Concept verslag Forum Stad 9 september 2025

Concept verslag Forum Stad 9 september 2025

Aanwezig Voorzitter: Mevrouw E. Woudstra Raadsleden: Mevrouw M. Harmsen De heer E. van der Veer De heer M. Stuijfzand De heer A. Zoghbi De heer D. van Dam De heer A. Kösedag Mevrouw L. Oude Alink Mevrouw S. van Maarseveen Mevrouw W. van der Weij De heer C. Dolmans

Vervolg aanwezige raadsleden: De heer R. de Vreede De heer D. Cupedo De heer E. Braam De heer U. Oelen De heer M. van Enk Mevrouw N. Kames Mevrouw B. Niesen De heer J. Bruin

Aanwezige portefeuillehouders: Wethouder S. van de Waart Wethouder G. van Malsen Wethouder M. Wit

Griffie: Griffier: De heer J. Hoefnagel Mevrouw F.S. Habiboellah (verslag)

1. Opening De voorzitter: Goedenavond, welkom. Goedenavond. Even welkom bij Forum Stad. Het is 9 september, we zijn terug van reces. Iedereen is alweer druk begonnen met het gemeenteraadswerk, dus we gaan ook het Forum oftewel commissie weer mooi van start. We hebben best wel een agenda met andere punten dan anders, bijvoorbeeld initiatiefraadsvoorstel erop. Ik hoop dat het geluid en de techniek ook meewerkt. En ik zie dat de deuren openstaan om te zorgen dat het niet al te warm wordt. Dus van harte welkom, ook aan iedereen die vanuit huis weer meeluistert en wat we allemaal vandaag gaan doen. We zullen proberen en ik wil u ook oproepen dat zo duidelijk mogelijk en begrijpelijk mogelijk voor mensen te doen, zodat ze ook weten wat we aan het doen zijn of waarom we elkaar vragen stellen en wat de onderwerpen zijn waar we het over hebben. Zijn er … O ja, dan is eigenlijk daarmee de opening van ons nieuwe jaar ook gestart.

2. Algemeen inspreekrecht inwoners De voorzitter: En wil ik allereerst door naar het algemeen spreekrecht voor inwoners. Inwoners kunnen komen inspreken, die krijgen dan vijf minuten om ons te woord te staan. Het woord is aan de heer Hoyer over biodiversiteit en groen. U weet dat het vijf minuten is? U weet hoe het verder werkt, want u bent vaker geweest. Dus ik zou zeggen, ga uw gang. Inspreker: Oké. Dank u wel, voorzitter. Geacht college en raad, welkom terug van reces. Hopelijk heeft u genietend van de natuur elders ook nagedacht over de staat van de biodiversiteit en groen in Rijswijk. Misschien dacht u nog even terug aan de vragen die ik op 3 juni stelde. Misschien een beetje te pretentieus. Over een half jaar, op 18 maart 2026, zijn er weer gemeenteraadsverkiezingen. Kunt u Pagina 1 van 52

Concept verslag Forum Stad 9 september 2025

de Rijswijkse kiezer dan met rechte rug de antwoorden geven? Ik herhaal enkele vragen. Bent u overtuigd dat de Rijswijkse natuur deze raadsperiode in kwantiteit en kwaliteit is verbeterd zoals het coalitieakkoord beloofde? Kunt u straks aantonen dat het leefklimaat gezonder is geworden? Niet met lokaal wat losse succesjes, maar over de volledige balans en onderbouwd met feitelijke cijfers. Feit, in beide aspecten is het groen en biodiversiteit in Rijswijk afgenomen. Gaat het nieuwe groenbeleid, aangenomen zonder evaluatie van het oude beleid met afgezwakte kentallen en zonder middelen, daadwerkelijk bijdragen aan natuurherstel? Of blijft het bij, wij deden ons best? Feit is, het aantal bomen per inwoner is deze raadsperiode gedaald naar 0,5. Ver onder de eerst gestelde 1.1 doelstelling. Kenmerkend voor het groenbeleid, beter ambities schrappen dan echte ambitie tonen. Waarom is monitoring zo laat pas van de grond gekomen en waarom maar half zonder soortenmonitoring? Straks zijn ‘ransuilen’ en vleermuizen weg, so what? Waarom weer zonder enige ambitie puur als instrument zonder wat als? Misschien is een aardig argument dat de afbraak van de natuur inmiddels zo snel gaat dat meten wellicht niet meer nodig is, het gebeurt onder je ogen.

Komen beloofde ecologische verbindingen er nog en komen ze nog wel op tijd? Ondanks het uitstelgedrag, afschuifgedrag en het telkens zoeken naar externe schuldigen. Bijvoorbeeld ProRail, of straks wellicht Defensie. Waarom lukt het Den Haag wel om geld vrij te maken voor natuur en Rijswijk niet? Feit, het budget voor groenbeleid is deze periode verlaagd, het is het kind van de rekening. Waarom kan bijvoorbeeld Delft zijn maaibeleid aanpassen aan het broedseizoen en Rijswijk niet? En hoe verhoudt zich dat tot niet ingeloste belofte van natuurvriendelijke oevers? Om over het beheer daarvan maar niet te spreken. Hoe verantwoordt u het dat Rijswijk zich nadrukkelijk en formeel committeert om niet te bouwen ten koste van beschermende natuur, maar tegelijk vergunning aanvraagt voor, ik citeer, het opzettelijk beschadigen, vernielen of wegnemen van nesten of rustplaatsen van de ransuil, alsmede het opzettelijk verstoren, beschadigen of vernielen van voortplantingsplaatsen of het verplaatsen van de watervleermuis. Let wel, met in het kielzog de vernietiging van hele inheemse ecostructuren.

En gelooft u oprecht dat op grote schaal verstenen van groen en de compensatie met plassen water de inheemse natuur versterkt? Is dat iets om trots op te zijn? Denkt u werkelijk dat tegelwippen voldoende compenseert? Wat doet u aan de toenemende recreatiedruk van duizenden nieuwe inwoners en huisdieren op steeds schaarser en kwetsbaarder groen? Deze vraag is vaker gesteld, maar nooit beantwoord. Waarom leert Rijswijk niet van andere gemeentes? Wat is er gedaan om de luchtkwaliteit te verbeteren? Rijswijk is de op een na smerigste gemeente van Nederland. Feit, de luchtkwaliteit is de laatste jaren niet verbeterd en Rijswijk is niet voorbereid op strengere EU-normen, terwijl er wel wordt doorgebouwd.

Excuses voor de wellicht wat zure toonzetting van deze inspraak, maar zegt u zelf, ziet u door uw bestuur of bijdrage een positieve kentering? Is de Rijswijkse natuur er in zijn geheel in deze periode op vooruitgegaan? Ziet u echte ambitie, echte visie? Vinden we biodiversiteit en natuur echt belangrijk genoeg of is groen ook maar een kleur? Is het terecht dat dit onderwerp pas een graantje mee mag pikken als Rijswijk er in de toekomst mogelijk weer eens financieel wat gezonder voorstaat? Kunnen we onze kinderen en kleinkinderen straks recht in de ogen blijven kijken? Wat heeft u terugkijkend echt bereikt en wat gaat u de kiezer straks beloven? Heel graag uw antwoorden in de komende tijd op feiten gebaseerd en oprecht. In de hoop dat de Rijswijkse kiezer straks voor een raad/college kan kiezen die de natuur niet zoals nu gebeurt, er alleen maar een beetje bij managet of positiever geformuleerd, er probeert voor te zorgen dat verder afglijden slechts wat wordt geremd. Maar een bestuur dat de groene stier letterlijk bij de horens grijpt, want straks is het te laat. Hartelijk bedankt. De voorzitter: Dank de heer Hoyer, netjes binnen de tijd. Misschien kan ik ook verduidelijken voor de mensen thuis. U hoorde de heer Hooijer net een heel aantal vragen stellen. Vanavond staat groenbeleid niet op de agenda.

Er is ook bij een inspreker niet die mogelijkheid om daar allemaal antwoord op te geven of door het college op te laten antwoorden. Partijen luisteren naar wat de Pagina 2 van 52

Concept verslag Forum Stad 9 september 2025

inspreker zegt en nemen dat mee bij eventuele volgende inbreng en natuurlijk is er altijd de mogelijkheid tot bilateraal contact. Wanneer er een brief wordt gestuurd wordt die vaak voorgesteld om te beantwoorden. Dus mocht iemand anders luisteren en denken, ik wil ergens antwoord op, dan is dat ook naast het inspreken een mogelijkheid. Maar dan weet u de verschillen daartussen. De heer Wit zit bij het andere Forum, maar de wethouders wisselen afhankelijk van het verschil. Maar maakt u geen zorgen, ze krijgen het verslag en iedereen luistert braaf mee en kan ook terugkijken. Dus dat komt wat dat betreft komt het aan bij degene tegen wie u het wil zeggen. Ja. Kijk ik even naar het Forum.

3. Lijst van ingekomen stukken: vaststelling wijze van afdoening De voorzitter: Ga ik door naar het agendapunt 3, de lijst van ingekomen stukken. Er zijn geen ribs of raadsinformatiebrieven of raadsadressen, dat zijn brieven die door burgers aan ons geschreven worden, geagendeerd. Zijn er nog wel vragen over? Nee? Ja? O, dan was er wel een vraag. Ja, dat was een vraag die ook gerelateerd is aan de rib. Die is niet geagendeerd, maar als vraag in het vragenuur neergezet. Maar over de afhandeling van de ribs en ra’s was voorgesteld. Voor de griffie zie ik dan verder geen vragen. Dan worden die afgehandeld zoals voorgesteld in het document van de griffie.

4. Vaststelling agenda De voorzitter: En ga ik door naar de vaststelling van de agenda. Er is één vraag. Even kijken, de heer Van Malsen kon misschien niet aanwezig zijn, is er toch zie ik. Dus we kunnen de volgorde van de agenda zoals voorgesteld hanteren, is het voorstel. Bent u het daarmee eens? Fijn, dank u wel.

5. Mededelingen college De voorzitter: Zijn er mededelingen vanuit het college? Agendapunt 5. Mevrouw Van de Waart. Mevrouw Van de Waart: Ja, dank u, voorzitter. Wellicht heeft uw raad en ook de luisteraar thuis er wat van meegekregen in de media. Maar Defensie heeft zijn oog laten vallen op de TNO-locatie. Zij hebben aangegeven geïnteresseerd te zijn in de koop daarvan. De koop is nog niet gepasseerd, dus hij is nog niet verkocht. Wij hebben eerst een bestuurlijk overleg gehad en er is ook ambtelijk contact op dit moment. Ze hebben ook aangegeven welke onderdelen zij eventueel denken hier te plaatsen, maar daar hebben wij nog geen beeld van wat er dan precies voor nodig is. Dus wat ik nu weet, vertel ik ook aan u. Ik heb verder ook nog geen plannen gezien. Maar het was wel in de media, dus ik denk, het is netjes om even te melden dat er in ieder geval overleg is. De voorzitter: Dank u wel.

6. Terugkoppeling gemeenschappelijke regelingen De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 6, terugkoppeling gemeenschappelijke regelingen. Wie van de raadsleden is bij een gemeenschappelijk overleg van een gemeenschappelijke regeling geweest en wil iets terugkoppelen? Ik zie dat dat niet het geval is. Maar mocht u meer willen weten over de Metropoolregio Rotterdam Den Haag, dan kunt u misschien anders Samenleving nog Pagina 3 van 52

Concept verslag Forum Stad 9 september 2025

terugluisteren of bij mij langslopen.

7. Overzicht toezeggingen en moties De voorzitter: Dan door naar punt 7, overzicht van toezeggingen en moties. Zoals afgesproken zullen binnengekomen reacties op toezeggingen van de diverse fracties in het presidium van 22 september worden besproken. Heeft u nog niet gereageerd, doe dat alstublieft alsnog zo snel mogelijk. En dan komt in oktober Forum de besluitvorming voorgelegd. Natuurlijk heeft u nu ook de mogelijkheid om op de lijst verder nog te reageren. Ik kijk rond en zie dat dat voor nu, anders dan ook dan aangegeven gaat worden, niet het geval is.

8. Vaststellen Forumverslag 3 juni 2025 en 10 juni 2025 De voorzitter: Ga ik door naar agendapunt 8 met uw welbevinden, het vaststellen van het verslag. Het betreft twee verslagen. Heeft iemand daar opmerkingen over? Mocht u zich nog bedenken of daar taalfouten in zien, dan kunt u bij de griffie altijd nog terecht, maar zijn de verslagen bij deze wel vastgesteld in strekking en inhoud.

9. Initiatief-raadsvoorstel raadslid M.J. van Enk inzake het vaststellen van een Leegstandsverordening Rijswijk 2025 (RV 25-044) De voorzitter: En dan wil ik graag door naar agendapunt 9, als iedereen zover is, en er enige uitleg bij geven. Het betreft een initiatiefvoorstel van raadslid mijnheer Van Enk inzake het vaststellen van een Leegstandsverordening Rijswijk 2025. De heer Van Enk zal eerst een toelichting geven in een paar minuten. Ik zal zo even vragen hoe lang die daarvoor denkt nodig te hebben. Daarna kan de raad vragen aan de initiatiefnemer stellen. Daarna is er de mogelijkheid voor het college om te reageren op het voorstel. Vervolgens kan de heer Van Enk reageren op de vragen die gesteld zijn vanuit de raad. Is er een tweede termijn voor de raad waarin er weer opnieuw vragen over de antwoorden gesteld kunnen worden. En tot slot kan de wethouder op het geheel van wat hij heeft gehoord reageren. Is voor iedereen deze volgorde duidelijk? De heer Van Enk zie ik nog nadenken. De heer Van Enk: Nou ja, bij een initiatiefvoorstel zou ik het prettig vinden om zelf het laatste woord te hebben in het beantwoorden van de vragen. De voorzitter: Om tot slot nog een keer te kunnen reageren of wilt u uw tweede termijn verplaatsen? Dat kan ook, maar … De heer Van Enk: Het ook in de tweede termijn, maar dan is dat ook het slot.

Ik bedoel, als er nog een reactie van het college daarna komt, zou ik ook graag de gelegenheid willen, als dat nodig is hoor, om daarop te reageren. De voorzitter: Dat lijkt mij een prima voorstel. In de tweede termijn eerst van de raad, dan van de wethouder en dan bent u tot slot om daar dan nog kort op te reageren. Ja, precies. En dan kijken we daarna wat het vervolg van het initiatiefvoorstel wordt. Dan geef ik u allereerst het woord. De heer Van Enk: Dank u wel, voorzitter. Nou, ik zal het kort houden met de toelichting, algemene toelichting. Want het initiatiefvoorstel is vorige week als raadsstuk geagendeerd, dus iedereen heeft er kennis van kunnen nemen. Hooguit even de achtergrond nog voor de duidelijkheid. Er is vorig jaar november een motie ingediend en die heeft het CDA gesteund. Was een motie van Partij van de Pagina 4 van 52

Concept verslag Forum Stad 9 september 2025

Arbeid, GroenLinks en anderen. Daar werd onder meer verzocht om een Leegstandsverordening te maken. In de loop van dit jaar, ergens in mei, heeft er in de kranten gestaan dat zowel bij het CBS waren er ontwikkelingen, daar waren cijfers bekend geworden over administratieve leegstand, dat die in Rijswijk bovengemiddeld was en ook toenam. En er waren ook berichten vanuit het AD over het misbruik maken van sociale woningen, niet bestemd voor het doel waar dat voor was bedoeld. En daar hebben we, heeft het CDA vragen over gesteld. En uiteindelijk hebben wij in het Kaderdebat de verordening die nu in concept voorligt, ingediend met het verzoek om die zo snel mogelijk te behandelen in de raad. Dat doen we vanavond. Dank u. De voorzitter: Dank u wel voor die korte verduidelijking en toelichting. Dan wilde ik graag beginnen bij de persoon naast u, de VVD-fractie. Gaat uw gang. De heer Oelen: Dank, voorzitter, en dank heer Van Enk voor dit initiatiefvoorstel. Ik heb nog wel een aantal vragen. Nou, wensen en bedenkingen vanuit het college die komen zo meteen wel. Ik lees daar, maar goed, daar kunnen zij zo meteen wellicht op ingaan, dat het college eigenlijk aangeeft dat het middel niet nodig is, als ik hem even platsla. Maar misschien dat het college daar zo meteen wat nader op kan ingaan. Over het voorstel zelf, en dat zijn de vragen voor de heer Van Enk.

De voorzitter: Heel even, de heer Oelen, zou u iets dichter bij de microfoon willen gaan zitten? Want wij willen zeker weten dat u ook opgenomen wordt en goed verstaanbaar bent. Dank u wel. De heer Oelen: Jazeker. Maar ik ga gewoon verder. Aan de heer Van Enk. In principiële zin, hoe verhoudt dit zich tot het eigendomsrecht? Want er wordt best wel sterk ingegrepen in het eigendomsrecht van eigenaren van een woning. Dus daar graag uw reactie op. Vanwege landelijke wetgeving kun je tegenwoordig geen tijdelijke huurovereenkomsten meer afsluiten. Dus in bijvoorbeeld een hypothetisch geval, ik heb een tijdelijk assignment van een aantal jaren in het buitenland. Dan kan het dus gebeuren, vanwege deze Leegstandsverordening, dat ik bij terugkomst een huurder heb en dat ik die er niet meer uit krijg, omdat er een gebruiker is aangewezen door de gemeente. Hoe ziet u dit? Hoe moet dit in de praktijk gaan lopen? En waar ligt ook dan de scheidslijn van het verhaal, wel of niet, in welke gevallen wordt dit middel wel ingezet, in welke gevallen niet? De hypotheekverstrekkers zijn niet zo ontzettend dol op huiseigenaren die hun woning gaan verhuren. Dat staat heel vaak in de voorwaarden dat dat überhaupt niet mag. Hoe ziet u dit? Is dat belemmerend voor de toepassing van de Leegstandsverordening? De gemeente gaat een gebruiker voorstellen.

De gebruiker breekt vervolgens het hele pand af, want dat was een gebruiker die niet zomaar ergens anders een woning kon krijgen. Wie is dan verantwoordelijk voor de schade? Is dat de verhuurder, althans de eigenaar, of ligt die verantwoordelijkheid dan ook bij de gemeente? Hoe ziet u dit? En wie bepaalt de voorwaarden van de aangegane huurovereenkomst, waaronder de huurprijs? In de vrije sector kan iedereen vragen wat die wil en wat als de gebruiker nee zegt, de aangegane gebruiker nee zegt omdat de prijs te hoog is, stelt de gemeente dan een nieuwe gebruiker voor? Hoe ziet u dit zich voor u? Tot zo mijn vragen, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik denk ik naast de fractie van Beter voor Rijswijk, de heer Braam. Gaat uw gang. De heer Braam: Dank u wel, voorzitter. Ja, allereerst is het altijd wel fijn om te zien dat raadsleden ook in ieder geval met initiatieven komen, dus daar zijn we wel blij mee. Alleen is er niet voor niets vorig jaar een motie aangenomen waar een aantal processtappen zijn aangegeven die uiteindelijk zouden moeten leiden tot in januari volgend jaar, of in ieder geval het eerste kwartaal van volgend jaar, tot dan een Leegstandsverordening. Ja, nu kan je je afvragen van, is dit te snel, ja of te nee? Nou, dat is mij niet geheel duidelijk. Ik denk dat het college daar misschien straks nog maar even op in moet gaan.

Maar overeind blijft staan van dat op zich het idee niet vreemd is, er is niet voor niets Pagina 5 van 52

Concept verslag Forum Stad 9 september 2025

een motie ingediend. Al veel eerder is door een andere lokale politieke partij, Rijswijks Belang, dat ook al driftig aangekaart dat daar maar eens naar gekeken moet gaan worden. Dat is zelfs al veel eerder dan 2024 geweest. Dus in die zin, ja, met zijn allen denk ik dat we de druk toch best wel voelen op de markt. Zeker gelet op het feit dat er zo'n groot woningtekort is, niet alleen in Rijswijk, maar gewoon in heel Nederland. En ja, wat dat betreft in ieder geval, ja, ik ben vooral erg nieuwsgierig naar de reactie, ook op de vragen die de VVD net gesteld heeft. Dus dat hoor ik graag. En ja, en uiteraard ook is het best belangrijk om even te weten in hoeverre dit voorstel het proces wat feitelijk door het college is voorgesteld dwarsboomt of niet? Voorzitter, dit is wat ik daarover kwijt zou willen. De voorzitter: Dank u wel. De heer Dolmans van D66 Rijswijk. De heer Dolmans: Werkt die zo? Dank u wel, voorzitter. Ja, allereerst inderdaad waardering voor het raadsinitiatief. Dat gebeurt niet zo heel erg vaak. D66 Rijswijk deelt op zich ook de zorgen van de CDA-fractie over de leegstand in een tijd van woningnood. Want iedere woning die leegstaat, is er natuurlijk één te veel. Toch hebben we wel een aantal fundamentele vragen bij dit voorstel. Allereerst over de noodzaak en de proportionaliteit. Het CDA stelt dat bijna duizend woningen leegstaan.

Uit de reactie van het college lijkt te komen dat de langdurige leegstand in Rijswijk neerkomt op ongeveer 0,4 procent van de woningvoorraad, dat zijn 150 woningen. Herkent u dit cijfer? En als dat cijfer juist is, is dat dan voldoende om een zware verordening met meldplicht, leegstandsbeschikkingen en bestuurlijke boetes te rechtvaardigen? Hebben we dan niet te maken met het schieten van een kanon op een mug? Dan de balans tussen publieke en private belangen. D66 vindt het heel erg belangrijk dat de overheid een rol speelt in het tegengaan van leegstand, maar wel met respect voor eigendomsrechten. Ik ga hier even niet verder op in, want dat is al uitstekend verwoord door de collega van de VVD. Dus ik sluit me aan bij de vragen die daarover gesteld zijn. Daarnaast de uitvoerbaarheid. Het college wijst terecht op forse uitvoeringslast. Het vraagt veel menskracht om leegstand te registreren, gesprekken te voeren en sancties op te leggen. Zijn die middelen en capaciteiten er wel? En dat is dus meer een vraag voor het college. En ten koste van welke andere prioriteiten zou dat dan gaan? D66 vraagt zich ook af deze verordening structureel effectief zal zijn? Want veel leegstand in Rijswijk is tijdelijk of hangt samen met herontwikkeling. Een verordening lost dat niet op.

Het zou beter zijn om eigenaren te stimuleren en te ondersteunen bij tijdelijke verhuur of herbestemming, voor zover dat inderdaad nog mogelijk is, gezien landelijke regelgeving, in plaats van primair te dreigen met boetes. En ten slotte, en de heer Braam wees daar ook al op, op die eerdere motie leegstand is stilstand waarin de raad het college heeft gevraagd om uiterlijk begin 2026 met een voorstel te komen met onderzoek naar effectiviteit en kosten. En wat is nu de noodzaak dan om dit raadsinitiatief in te dienen en om die zorgvuldige route te verlaten? Tot zover mijn eerste termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Oude Alink, GroenLinks Rijswijk. Mevrouw Oude Alink: Ja, dank u, voorzitter. Ja, om te beginnen, we hadden natuurlijk best graag meegedacht met dit voorstel. We hebben inderdaad een motie ingediend waarmee we het college opriepen om zo snel mogelijk een Leegstandsverordening op te stellen. Het college is ermee bezig geweest, we hebben de procedure gevolgd. En ik vind het op zich wel grappig dat Menno Van Enk net als ooit in de Broodfabriek door deze procedure heen komt fietsen. Maar ik vind het op zich hartstikke prima, maar misschien hadden we nog enkele punten kunnen aanscherpen of aanpassen, bijvoorbeeld aan de Rijswijkse situatie. We hadden misschien van tevoren kunnen toetsen bij de organisatie wat mogelijke hordes zijn.

Maar we waarderen wel dat het CDA de urgentie van dit probleem erkent, dus laten we ook vooral kijken hoe we samen zo snel mogelijk ons gezamenlijke doel bereiken. Dus we zijn heel erg benieuwd, wat was de overweging van de fractie van het CDA om Pagina 6 van 52

Concept verslag Forum Stad 9 september 2025

deze route te kiezen, dus van het initiatiefvoorstel? Was dat ook om snelheid te maken? Want dat is denk ik met een dergelijk probleem alleen maar goed. Maar op welke manier creëren we de gewenste snelheid hiermee? En verder, ja, vergelijkbare vragen over de uitvoering. Ik denk dus dat als we dit invoeren dat de gemeente een register moet bijhouden zelfstandig van zowel de woningen als de gegadigden die daar misschien in kunnen gaan wonen. Dus in die zin ben ik wel benieuwd naar de reflectie van het college qua tijd en geld. Ik weet dat we inderdaad de reactie hebben gehad, had ik nog niet gelezen, maar in het kort. En de tijdlijn, ik vraag me af of we elkaar nu niet in de wielen rijden, aangezien er al wordt gewerkt aan een voorstel? En ik vraag me ook af, hoe gaat het toewijzen van de bewoners verlopen? Want we hebben natuurlijk met de woningcorporaties zo'n heel ingewikkeld systeem opgetuigd voor woonruimteverdeling. Dus ik vroeg me af, gaan we datzelfde systeem hier ook toepassen? Krijgen we twee parallelle systemen, want willen we dat wel? En gaan we woningen waar nu schaarste van is, bij bestaat, gaan we die sneller behandelen dan woningen waar minder vraag naar is of waar bijvoorbeeld veel werk aan moet gebeuren? Tot zover mijn eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Dam, Wij.Rijswijk. De heer Van Dam: Ja, dank.

Ja, ook vanuit onze fractie dank aan het CDA om in ieder geval een initiatief te tonen. Voor een prangend probleem, eigenlijk in herhaling van de woorden van D66. Woningen zijn, we zitten met een woningcrisis, dus leegstaande woningen zijn daarin niet heel handig. Wat ook al is gezegd, is dat in dit initiatiefvoorstel we het hebben over duizend leegstaande woningen. En al terecht werd gezegd van, ja, dat ligt wel aan de definitie van wat je ziet als leegstaande woning. En ook in de reactie van het college, maar ook in de cijfers van het CBS werd aangeduid dat als je het over die duizend hebt het echt gaat over wat leegstaat. Maar als je kijkt naar of er een bewoner stond ingeschreven of er energieverbruik was, lag dat percentage of lag dat aantal in ieder geval lager. En ik vroeg me af of de heer Van Enk dat dan, dat cijfer in de reactie van het college, ook wil overnemen? En zeker ook de definitie, omdat wij daar in de eerste lezing van het initiatiefvoorstel wat vraagtekens bij hadden. En de definitie die in eerste instantie nu werd geopperd in de zienswijze van het college toch wat schappelijker was volgens ons. Dus ik vroeg me af hoe u daar tegenover staat? Wat wij precies zien als leegstand en welke woningen we daartoe scharen? Als dat het woord is. Dan de effectiviteit van de verordening.

Je kan natuurlijk ook wel vragen stellen van, joh, hoe effectief gaat dit zijn? Hoe effectief is het in andere gemeenten? Het instrument wordt vaak gezien als strafmaatregel waardoor samenwerking met die eigenaren, waar je juist verandering in wil brengen, lastiger wordt. Dus hoe zien we dat? En ingaand op wat ook al eerder is gezegd, hoe zit het met de rechten van de woningeigenaar versus wat wij hier in deze verordening opschrijven? Dan zou je ook kunnen nadenken over een alternatieve aanpak hiernaast of gelijktijdig met deze. Of een andere aanpak die juist, waar je juist actief wil kunnen ondersteunen bij leegstand, bij eigenaren, om een andere bestemming op een andere manier zeg maar voor elkaar te krijgen. Meteen straffen met een verordening en boetes opleggen via onze Pandjesbrigade kan ook averechts werken. Dus ik vroeg me af enerzijds naar de indiener, anderzijds naar het college van, zijn er ook maatregelen te bedenken hiernaast, waardoor misschien met een positieve benadering we die pandeigenaren ook positief kunnen stimuleren om leegstand te voorkomen? Is dat ook een route waarover is nagedacht? Dan het gebruik van de leegstandsbeheerder. Dat gaat over artikel 3 en dan specifiek lid 2. Daar staat in de huidige versie dat de meldplicht ook bij beheer door leegstandsbeheerbedrijf van toepassing is. En ja, dat vinden wij enigszins onhandig.

Als er een leegstandsbeheerder in zit, is dat volgens mij juist vaak positief. Want dat betekent wel dat als er leegstand is, dat er in ieder geval of alternatieve huur wordt toegepast, waardoor mensen erin kunnen blijven wonen of dat het pand gewoon netjes wordt onderhouden. Ja, en als wij hier gaan opschrijven dat dat niet meer kan of mag, dan lijkt me dat niet helemaal het effect wat wij willen Pagina 7 van 52

Concept verslag Forum Stad 9 september 2025

hebben met zo’n Leegstandsverordening. Wij zagen dat er een alternatief werd voorgesteld in artikel 9 in het rood in een van de documenten. En die vonden wij al beter, want daarin worden extra eisen aan een leegstandsbeheerder gesteld waarin we dus beter kunnen sturen. Maar wordt het niet ontmoedigd om een leegstandsbeheerder in je pand toe te laten. Dus ik vroeg me af hoe de indiener daarin staat om dat in ieder geval over te nemen? Want wij staan daar wel heel positief tegenover, tegenover dat voorstel in artikel 9. Dan artikel 7, eerste en tweede lid. Daar staat dat na overleg het college een leegstandsbeschikking vaststelt. Ja, of een leegstaand gebouw of een leegstaande woning geschikt is voor gebruik, dat moeten zij dan vaststellen. En wij vroegen ons eigenlijk af wat voor gebruik wordt hier precies mee bedoeld? Wat wordt er met artikel 7 lid 1 en 2 precies, wat is de rol daar van het college? Dat begrepen wij niet. En ja, daarmee afsluitend eigenlijk in de lijn die de heer Oelen ook al stelde, wat voor contractvorm moeten eigenaren aangaan met de voorgedragen gebruiker? In dit artikel staat ook dat, dan heb ik het over artikel 8, in het artikel staat ook dat de gemeente geen extra eisen kan stellen aan de gebruikers, bijvoorbeeld als de eis van inschrijving als woningzoekende op grond is van de Huisvestingswet.

Dat lijkt eerder op een vorm van onteigening van een pand, of in ieder geval de onttrekking van zelfbeschikking van de eigenaar en dat leek ons ook niet helemaal de bedoeling van een Huisvestingsverordening. Eigenlijk de algemene vraag, hoe ver wil je daarin gaan en hoe ver kan je daarin gaan en gaan we daar hierin niet iets te ver? Nogmaals, we hebben de reactie van het college, de wensen en bedenkingen echt pas vanmiddag kunnen lezen. Dus misschien zijn er een aantal van deze vragen al beantwoord in die stukken, maar ik hoor het graag. De voorzitter: Dank. Ik hoop wel dat we de rondjes ook zo meteen bij de discussie op tempo kunnen blijven doen. Dus ik ga zelf ook snel door naar de heer Van der Veer van PvdA Rijswijk. De heer Van der Veer: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, de Leegstandsverordening staat volop in de aandacht. We hebben daar vorig jaar nog uitgebreid over gesproken en het is niet voor niets geweest dat er toendertijd een motie is ingediend, leegstand is stilstand, door GroenLinks, PvdA, VVD, ChristenUnie en PG&R, met brede steun van de raad. We constateren dus dat er iets moet gebeuren op de woningmarkt in Rijswijk. Er ligt nu een concreet initiatiefvoorstel van het CDA en dat waarderen we dat ook het CDA de urgentie ziet dat er wat moet gaan gebeuren en de handschoen wil oppakken. Even kijken hoor.

Onze fractie heeft nog wel een aantal constructieve vragen aan de indiener. U zegt dat dit voorstel uitvoerbaar is, maar met de huidige druk op de Pandbrigade is het niet een papieren tijger als er geen capaciteit of structurele financiering komt en hoe denkt u dat te regelen? Ziet u ook voordeel bij een jaarlijkse rapportage, zodat we samen kunnen volgen hoeveel leegstand er daadwerkelijk wordt aangepakt en hoeveel woningen daarvoor weer beschikbaar zijn gekomen? En hoe kijkt de indiener ertegenaan om eigenaren niet alleen aan te spreken op hun verplichtingen, maar hen ook actief te ondersteunen bij verhuur of hergebruik van hun panden? Ik ben erg benieuwd hoe de indiener de beantwoording van ons college vindt op dit initiatiefvoorstel? De rest was door andere collega’s al gesteld. De voorzitter: Dank. ChristenUnie, mevrouw Harmsen. Mevrouw Harmsen: Ja, dank u wel, voorzitter. Het is fijn om na de zomer zo te beginnen met elkaar dat we allemaal eens zijn dat we tegen leegstand zijn. Is toch lekker, we hebben wel ergere voorstellen gehad. Alleen hoe, linksom of rechtsom, en dat bedoel ik niet heel politiek, we willen allemaal leegstand tegengaan. Ik heb eigenlijk nog maar een paar vragen over, die gaan vooral over de gebruikers of de toekomstige gebruikers eigenlijk van deze panden. Over artikel 8 en artikel 7 heb ik een vraag.

Artikel 7, wat als de voorzieningen in de woning of het gebouw door de eigenaar niet worden verricht, zijn er dan sancties? En artikel 8, wat als de eigenaar die door de gemeente wordt voorgedragen een onredelijk hoge huur vraagt? En de toekomstige gebruiker die gewoon weigert en Pagina 8 van 52

Concept verslag Forum Stad 9 september 2025

de volgende gebruiker ook die op de lijst staat en de volgende ook. En dan hebben we dus nog steeds een behoorlijk lange leegstand, omdat de eigenaar gewoon een vrij forse huur vraagt. En dat waren eigenlijk mijn enige vragen. De rest is allemaal al gesteld. Dank aan alle collega's voor de vragen. De voorzitter: Dank. Fractie van Rijswijks Belang, mevrouw Kames. Mevrouw Kames: Ja, dank u wel. Ja, dat is aan de ene kant een voordeel of een nadeel als je als laatste bent. Maar er zijn ondertussen al zoveel vragen gesteld dat ik blijf steeds maar wegstrepen en ik hou niks meer over. Maar ik ben in ieder geval blij met het initiatiefvoorstel van de heer Van Enk. En ik ga luisteren wat de antwoorden zijn op de vragen die mijn mede-collega's reeds gevraagd hebben. De voorzitter: Dank u wel. Dus alle mooie complimenten heeft de heer Van Enk voor zijn harde werk alvast gehad. Dan zo nog verder aan het werk. Kijk ik naar het college, wethouder Van Malsen. De heer Van Malsen: Ja, voorzitter, dank u wel. En ik sluit me helemaal aan in het rijtje van mensen die de heer Van Enk complimenten hebben gegeven. Want ook vanuit het college vinden we het heel mooi dat er een keer een initiatiefvoorstel ingediend is en dat we dit nu bespreken. En we vinden het ook goed dat uw raad een politieke wens omzet in een daadwerkelijk initiatiefvoorstel.

En dat instrument ook gebruikt om de discussie zelf te voeren en ook zaken zelf te agenderen, in plaats van dat wij als college daar altijd voor aan de lat staan. En waar ik ook wel benieuwd naar ben, is hoe de heer Van Enk straks de vragen gaat beantwoorden. Als een van mijn voorgangers ben ik heel benieuwd hoe een oud-wethouder die tegenover mij zit dat gaat doen. Dus daar heb ik in ieder geval heel veel zin in. Mijn handen jeuken overigens ook om een heleboel van die vragen zelf te gaan beantwoorden, maar ze zijn toch echt aan de indiener gericht. Dus ik beperk me in eerste instantie tot de wensen en bedenkingen van het college. Daar worden al een aantal vragen beantwoord die aan het college zijn gericht. En dan heb ik nog een aantal kleine puntjes die daarnaast voorbijkwamen. Ik besef me daarbij ook dat de wensen en bedenkingen inderdaad vanmiddag pas online zijn gekomen, vanmiddag pas beschikbaar zijn gekomen voor uw raad. Dat heeft er ook mee te maken dat dit voorstel heel kort voor het begin van het reces is ingediend en er gewoon geen eerder moment was om er als college over te praten en het goed voor te bereiden. Dus excuus, maar ik begrijp ook uit de inbreng van de diverse partijen dat heel veel mensen het toch best wel goed hebben kunnen lezen, dus dat is ook wel heel erg prettig. De voorzitter: De heer Van Malsen, misschien daarop inhakend.

Ik ga een klein beetje op de tijd letten, omdat u echt kan reageren op het voorstel. Dus dan weet u dat alvast. Dan zal ik u in ieder geval aanmoedigen om kort en bondig te zijn. De heer Van Malsen: U kunt mij altijd aanmoedigen, voorzitter. Nou, ten eerste de actuele omvang van de leegstand, daar is ook wat over gezegd. Dat staat in de wensen en bedenkingen. Nou, dat kan iedereen uiteraard lezen. Maar ik zal toch de toelichting die wij als college toevoegen aan de cijfers die de heer Van Enk in het voorstel aanhaalt iets te nuanceren. Het klopt inderdaad als je gewoon sec kijkt naar leegstand in Rijswijk, dat wil zeggen leegstand van woningen, dan is dat zo'n 3 procent van de hele woningvoorraad. Als je wat dieper kijkt, nou, in de wensen en bedenkingen staat het in detail. Maar ik zal in het kader van de tijd daar niet al te veel woorden aan vuil maken. Dan hebben we het over structurele leegstand van zo'n 0,4 procent, dus dat is wel een stuk kleiner. Dat wil niet zeggen dat het invoeren van zo'n Leegstandsverordening geen positieve effecten kan hebben, zeker op de korte termijn. Zoals we dat ook merken met andere verordeningen, zoals bijvoorbeeld de Huisvestingsverordening gaat ook van het vaststellen van dit soort instrumenten al een afschrikkende werking uit.

Dat is misschien een wat heftig woord, maar we merken gewoon dat mensen zich doorgaans goed verdiepen in de lokale regelgeving. En als dit soort verordeningen van Pagina 9 van 52

Concept verslag Forum Stad 9 september 2025

kracht zijn, dan zijn er al mensen, eigenaren in dit geval, die zich melden en dat uit eigen initiatief doen. Dus dat gaat al sowieso helpen. Daarentegen op de langere termijn zien wij dus een redelijk beperkte structurele impact van de verordening. En dat heeft er ook mee te maken dat heel veel van de leegstand die er nu is ook voortkomt uit gebiedsontwikkelingen waar panden tijdelijk leegstaan omdat ze, zoals bijvoorbeeld in Te Werve Oost, op de rol staan om gesloopt te worden. Is nog één puntje wat ik wil maken wat in het voorstel niet zo duidelijk naar voren komt, maar wat wij in de wensen en bedenkingen wel duidelijk hebben proberen te maken. Is dat ons tegenvoorstel, dus de aangepaste verordening ziet alleen toe op leegstand van woningen. In het initiatiefvoorstel wordt dat niet heel duidelijk gemaakt, maar we zouden wel uw raad of in ieder geval de indieners willen meegeven, ja, handhaaf die beperking. Want, nou ja, los van alle uitvoeringslast die het met zich meebrengt om ook op bedrijfsplannen te gaan handhaven een Leegstandsverordening, is het ook wezenlijk iets anders. Want als het doel is van de verordening het tegengaan van leegstand van woningen, dan is sec het handhaven van leegstand van bedrijfspanden daar niet geschikt voor.

Omdat als je dan een leegstaand bedrijfspand hebt en je constateert dat dat leegstaat en wij als gemeente krijgen dan de bevoegdheid om een huurder aan te dragen, dan zal dat dus ook een bedrijf zijn. En als uw raad vindt dat er in een bepaald gebied, laten we zeggen het Middengebied van de Plaspoelpolder bijvoorbeeld, woningen gebouwd zouden moeten worden, dan heeft u daar ook andere instrumenten voor. En sowieso moet daar dan ook een wijziging van het omgevingsplan eerst gebeuren voordat dat soort panden omgezet kunnen worden in woningen. Dus dat wil ik nog eventjes als een nuancering meegeven. Dan het advies wat wij als college aan de indieners meegeven is eigenlijk om even pas op de plaats te maken. Nogmaals, we zijn de indieners zeer erkentelijk voor het initiatiefvoorstel. Het heeft ons ook weer geholpen om het denkwerk wat te versterken. En hopelijk ook te zijner tijd als we dus de planning volgen, maar dat is aan u, straks met een nog gedegener voorstel te komen dan we al van plan waren. Maar wat we nog moeten doen voordat we zover zijn, is allereerst beter onderzoek verrichten naar de daadwerkelijke omvang van de leegstand en ook inzichtelijk te maken waar die zich bevindt. We hebben nu eigenlijk alleen maar het net uit overgegooid over Rijswijk en heel grofmazig in kaart gebracht wat de leegstand is.

Een plan van aanpak op te stellen van hoe deze leegstand het beste bestreden kan worden. Zoals een aantal van de leden van uw raad ook al aangaven, is misschien is gezien de aard en omvang van de leegstand in Rijswijk een Leegstandsverordening niet eens het beste instrument. Dat is uiteraard wel hetgene wij ook aan het uitwerken zijn, omdat er een motie ligt die ons daar nou eenmaal toe oproept. Maar goed, we willen dat ook op een verstandige manier doen. En als laatste geven we mee dat, en dat is ook een vraag die al door een aantal raadsleden gesteld is, we eerst goed in kaart willen brengen wat het nou gaat kosten om daadwerkelijk op die verordening te handhaven en de werkzaamheden die bij zo'n verordening komen kijken uit te voeren. Daar zijn we nu op dit moment mee bezig. Daar willen we de eerste stap zetten straks in de begroting in november, waar we al een uitbreiding van de capaciteit op wonen willen voorstellen. Maar dan zijn we er nog niet, we willen dat dus nog even, we hebben daar nog wat meer tijd voor nodig. En dat geldt ook bijvoorbeeld voor de juridische toets die bij deze verordening nog niet gedaan is. En dan heb ik nog een paar kleine vraagjes waarvan ik nu eerlijk gezegd niet helemaal zeker weet of die aan mij gesteld zijn of aan de indiener. Dus ik ga even kijken of ik deze beantwoord of dat ik het gewoon even laat in de tweede termijn.

En dan kijken we wat de heer Van Enk oppakt. De voorzitter: Suggestie vanuit de voorzitter, u heeft al een duidelijke tweede termijn ook gewoon straks om te reageren. Als u kijkt wat er is opgepakt, kunt u dan altijd nog reageren. De heer Van Malsen: Ja, zitten we helemaal op één lijn, voorzitter.

Pagina 10 van 52

Concept verslag Forum Stad 9 september 2025

De voorzitter: En mochten we daarvoor een schorsing nodig hebben of iemand daar überhaupt behoefte aan hebben, dan hoor ik dat ook graag. De heer Van Malsen: Dan laat ik het daarbij. De voorzitter: Ja? De heer Van Enk, gaat uw gang. Uw reactie. De heer Van Enk: Nou, allereerst mijn dank retour aan de raadsleden die duidelijk werk hebben gemaakt van het bestuderen van het voorstel. Dank aan het college voor het op de valreep toch uitbrengen van een nota van wensen en bedenkingen, zoals dat heet. Het hoort eigenlijk binnen zes weken, maar dat we er nu negen weken later over kunnen praten, dat is kennelijk te wijten aan het reces. En ik ben in ieder geval blij dat we daarover kunnen spreken. Ik heb het in ieder geval eind van de middag gereserveerd om er wel naar te kunnen kijken, dus ik reageer daar ook graag op. En als ik dat doe, denk ik dat ik ook een aantal vragen van de raadsleden meteen daarin kan meenemen. Eigenlijk samengevat is de nota van het college heeft drie bezwaren geformuleerd om nu over te gaan tot een Leegstandsverordening. Om te beginnen, het probleem van leegstand valt eigenlijk wel erg mee. In de tweede plaats, structurele leegstand, daar heeft een Leegstandsverordening weinig effect op. En ten derde, de Leegstandsverordening kost geld en capaciteit en we moeten eerst onderzoeken hoeveel geld en hoeveel capaciteit.

Op dat eerste punt, het valt waarschijnlijk erg mee. Ja, dat was ook de reactie die het CDA kreeg op de schriftelijke vragen naar aanleiding van de krantenberichten. Maar zelfs als je mee zou gaan met het nieuwe cijfer wat het college nu produceert, dan vind ik 0,4 procent, 150 woningen die dus structureel voor een langere periode al leegstaan, vind ik nog steeds heel veel. En omdat dit probleem al langer speelt en eerder toeneemt dan afneemt, hebben wij binnen het CDA gedacht, laten we nu dit initiatiefvoorstel doen. Want we kunnen nog heel lang onderzoeken en we kunnen nog heel lang nadenken en ik hoor ook een plan van aanpak wat er dan nog komt, maar ik denk dat we naar de inwoners van Rijswijk en ook naar de vastgoedeigenaren ook een keer moeten laten zien dat het ons menens is. We hebben de neiging om lang te praten over beleidsnota's, een hele raadsperiode lang. En ik denk dat aan het eind van de raadsperiode het ook goed is om aan onze inwoners te laten zien dat we wat gaan doen. De cijfers die het college hanteert zijn in feite ook administratief, administratieve cijfers, alleen combineer je een aantal registraties. En wat de Leegstandsverordening daarbovenop gaat bieden, is dat je en de Pandbrigade een middel geeft om als ze dingen zien over leegstand, om die ook te registreren en dat je een stok achter de deur hebt.

En in de tweede plaats dat er zich dus uit de praktijk uit fysieke controle een lijstje kan ontstaan van leegstaande woningen waar je nu in de administratieve gegevens geen weet van hebt. En ik denk dat de volgorde van het behandelen van een en ander eerst onderzoek waar we in feite dus al bijna een jaar mee bezig zijn, als ik terugtel naar november vorig jaar toen de motie werd ingediend, ik denk dat dat door kan gaan. Maar we hebben tussentijds daar nog niks over gehoord en het probleem is prangend, daar zijn we het allemaal over eens. Het tweede punt, structurele leegstand heeft er eigenlijk geen effect op. Ik denk dat dat wel zeker het geval is. In de motie werd al genoemd, die Leegstandsverordening om hem te maken. Er werd niet gezegd, laten we hem eventueel maken als nader onderzoek daar aanleiding toe geeft. Nee, er werd gezegd, en de Leegstandsverordening vast te stellen. En daar stond bij, als signaal naar de vastgoedeigenaren. Ik denk dat dat ook een hele belangrijke functie van deze verordening is, dat je niet praat alleen maar als gemeente en onderzoek doet, maar dat je zegt, wij gaan die basis die de wet biedt, gaan we voor Rijswijk ook implementeren, gaan we ook uitvoeren. Die Leegstandsverordening, daar komt het in het kort op neer, heeft de gemeente nodig om de bevoegdheden van de Leegstandwet te kunnen hanteren.

Als je dat niet doet, is de helft van de Leegstandwet voor jouw gemeente niet relevant. Hooguit de andere helft, daar kom ik zo op. Het derde punt, het kost geld en capaciteit, dat klopt. En dat is ook de reden dat ik deze conceptverordening heb ingediend tijdens het Kaderdebat. In het Pagina 11 van 52

Concept verslag Forum Stad 9 september 2025

Kaderdebat geven we als raad aan wat wij verwachten van de begroting en vraagt het college daarmee rekening te houden. En ik heb ook gevraagd om bijvoorbeeld uitbreiding van de Pandbrigade, nog niet eens alleen hiervoor, maar sowieso omdat we hadden begrepen van onze burgemeester dat daar heel veel resultaten uitkomen en dat dat zeer de moeite waard is. Deze verordening geeft leden van de Pandbrigades en boa's alleen maar een extra middel om door te vragen naar woningen waar de indruk bestaat dat ze leegstaan. Dus baat het niet schaadt het niet. En de kosten, dat is het volgende, die soep wordt niet zo heet gegeten als hier in de collegenota wordt aangegeven. Als wij met ingang van 1 oktober die Leegstandsverordening van kracht laten worden, dan is in feite het enige wat er dan gebeurt, dat een termijn begint te lopen van een half jaar waarna mensen, vastgoedeigenaren, woningeigenaren een meldingsplicht krijgen over een woning als die dan nog leegstaat. Eerstkomende half jaar zijn er dus geen meldingen te verwachten die door deze Leegstandsverordening worden afgedwongen, die verplicht worden gesteld. Kortom, we hebben bij de begroting nog de tijd om een besluit te nemen als raad, zoals we in het Kaderdebat hebben besproken met elkaar, om bijvoorbeeld wat de wethouder zegt, uitbreiding van de afdeling wonen te realiseren.

En daarnaast hoeft het college alleen maar een aanvraagformulier vast te stellen. En daar staan de punten in die in artikel 3 ook al genoemd zijn, dus dat is vrij simpel. Het college heeft het verder ook nog over een registratie. De praktijk leert uit, en daar heb ik navraag naar gedaan, want ik heb hierover overleg met de Vereniging Nederlandse Gemeenten die hier ook een modelverordening voor hebben gemaakt. En waar ik me keurig aan heb gehouden, voor zover dat voor Rijswijk niet aanleiding gaf tot afwijken. Als je het zegt, ja, dan moeten we een registratie optuigen, dat is hooguit als je praat over deze aantallen. En als het inderdaad de aantallen zijn die het college noemt, dan zijn dat hele overzichtelijke aantallen. Nou, dan is een Excelsheet en een lijstje is voldoende. Dus daar hoef je niet een nieuw systeem voor aan te schaffen, want dat zou zonde zijn van onze middelen. Dan moeten we, die middelen moeten we anders gebruiken. Dan tot slot, waarom ik er toch voor pleit om de verordening eerder vast te stellen en wel zo gauw mogelijk. Het contact met de VNG gaf ook aan dat daar waar deze Leegstandsverordening is ingevoerd, puur de invoering al zorgt voor meer meldingen en kortere leegstand. En verder dat het gesprek wat plaatsvindt naar aanleiding van de melding na een half jaar met de eigenaar, dat dat het meeste helpt om tot oplossingen te komen.

Dat dus op dat moment in die fase de meeste oplossingen worden bereikt over het tijdelijk verhuren van zo'n leegstaande woning. En dat is ook meteen het antwoord op een aantal vragen die zijn gesteld. Wat mij betreft door de heer Dolmans, door de heer Van Dam en de door de heer Van der Veer. Het is structureel effect, het is effectief en je ondersteunt daarmee ook op een bepaald moment die eigenaren, want die komen verplicht bij je aan tafel. Als ze het dan niet vrijwillig willen, dan gebeurt het op dat moment. En dat is het handvat wat je hebt met deze verordening om structureel daar aandacht aan te geven. En ja, die eigenaren te helpen daarmee. Tot slot, ook de minister heeft onlangs in een Kamerbrief gevraagd om uitvoering te geven aan de Leegstandwet door middel van zo’n verordening en de resultaten daarvan op te nemen in de lokale volkshuisvestingsprogramma 's. En daarnaast heb ik ook nog gehoord dat inmiddels SP, GroenLinks, PvdA bij de belastingwetgeving, ik weet niet welke wet, maar een amendement onlangs hebben ingediend om een leegstandsheffing in te gaan voeren. Nou, als je dat wil gaan realiseren wettelijk, dan heb je dus ook een zo zuiver mogelijk beeld nodig waar die leegstand zit. Niet alleen op basis van administratieve cijfers, zoals we het nu hebben, want dat is niet altijd sluitend, maar wel op fysiek aantoonbare gevallen.

En daar kunnen, kan deze meldingsplicht dus ons een enorme stap vooruithelpen. En wachten we dus met deze verordening tot 1 april volgend jaar, wat kennelijk de bedoeling is, dan gaat die termijn vanaf dat moment pas lopen. En dan kunnen we op zijn vroegst over een jaar de eerste resultaten verwachten van die meldingen. Dat in algemene zin, voorzitter. Ja, dan zijn er toch een heleboel vragen gesteld meer specifiek. Ik begin met de heer Oelen. Ja, grijpt dit niet in het eigendomsrecht? De heer Dolmans had het daar ook over, is dit wel proportioneel, is dit Pagina 12 van 52

Concept verslag Forum Stad 9 september 2025

niet een te zwaar middel voor het probleem waar we hier voor staan? De Leegstandwet, die grijpt in op het eigendomsrecht. Wat wij doen als gemeente, is alleen op basis van die wet het hier ook rechtsgeldig maken. De Leegstandswet geeft daar alle waarborgen voor. Ik kom ook zo op dat verhuren, want je dwingt dus eigenlijk in laatste instantie als je er helemaal niet uitkomt een eigenaar om een huurcontract te bieden aan een woningzoekende. De praktijk nogmaals is tot nu toe dat het daar niet altijd van komt en dat dat ook een lastige fase is, maar dan zit je dus al na een jaar leegstand te praten met die vastgoedeigenaar. In de Kamer zijn intussen ook initiatieven genomen. Volgens mij heeft het kabinet of het vorige kabinet dat gedaan. De kabinetten gaan zo snel, dat ben ik even kwijt. Maar er is een plan naar aanleiding van de ervaringen van de gemeente Amsterdam en de gemeente Utrecht om die eindfase anders te gaan vormgeven. Dat zou kunnen betekenen dat we bijvoorbeeld over een jaar niet als gemeente die huren moeten aandragen, maar dat dat alleen als verplichting voor de eigenaar wordt vormgegeven. Geen reden om daarop te gaan wachten, want dan zijn we een jaar verder en dan beginnen nogmaals die termijnen dan pas te lopen. En dat blijft het heikele punt waarom ik zeg, we moeten niet wachten, we moeten een stap gaan zetten, een concrete stap, nu.

Mogen er, vroeg de heer Oelen, geen … Er mogen geen tijdelijke huurovereenkomsten meer worden gesloten. Nou, op basis van de Leegstandwet, dat is een uitzondering, mag dat dus juist wel. Het ene stuk van de Leegstandwet is waar we hierover praten, die verordening met de meldingsplicht. Het andere deel is, los van of een gemeente daar een verordening over heeft, maar er bestaat dus al een grondslag om een tijdelijk huurcontract op basis van de Leegstandwet te sluiten en dan geldt daarvoor geen huurbescherming, anders dan de termijn die in die verordening of in die huurovereenkomst wordt genoemd. En dat kan dus een enorm probaat middel zijn ook voor de woningen waar we het hier in Rijswijk over hebben volgens het college, die tijdelijk leegstaan, omdat er een herontwikkeling van het gebied gaat plaatsvinden. Zolang die woningen leegstaan en de projectontwikkelaar lukt het niet om feitelijk de bouwwerkzaamheden te gaan verrichten. En we hebben de voorbeelden om ons heen gezien in de Bogaard, het Havenkwartier, de planningen lopen natuurlijk allemaal langer uit dan we dachten. In die tussentijd kan je dus met die Leegstandswet en met die verordening kun je in overleg met die eigenaar zeggen, doe dan een tijdelijk contract voor een halfjaar of een jaar.

En dan heb je daarmee misschien wel mooie oplossingen voor mensen die we nu in flexwoningen gaan huisvesten en die we daar apart voor bouwen. Kortom, daar zit een oplossing en het is juridisch afgedekt. Probleem met hypotheekverstrekkers doet zich dus ook niet voor, want het zijn gegarandeerd tijdelijke overeenkomsten. De nieuwe huurder die schade verricht en wie dat moet betalen? Ik denk dat dat gewoon volgens privaatrecht gebeurt. Daar zal deze publieke regeling niks aan toe of afdoen. En wie bepaalt de huurprijs? Dat moet toch in overleg tussen de eigenaar en de nieuwe bewoner plaatsvinden. Het college zit daar als bemiddelaar bij in de huidige vorm. Maar nogmaals, dat is, ik zie het maar dat hele proces als een stok achter de deur en een signaal naar de vastgoedeigenaren, let wel, wij zijn bereid dit pad af te lopen en pas op je tellen en doe wat met die leegstaande woningen. Nou, de heer Braam vroeg naar de processtappen, of het niet te vroeg is? Ik denk dat ik daar antwoord op heb gegeven. De heer Dolmans vroeg wat meer respect voor het eigendomsrecht, net als VVD. Ik denk dat ik daar duidelijkheid op heb gegeven. Althans, de Leegstandwet doet dat ook. En op dit moment is het allerlaatste stapje dat je dus de eigenaar aan tafel kan zetten met zo'n potentiële huurder, maar de prijs kan je niet als gemeente eenzijdig opleggen. Dan mevrouw Oude Alink.

Ja, fijn enerzijds dat het snel gebeurt. Anderzijds hadden we het niet ook aan wat deskundige instanties kunnen voorleggen, et cetera. Ik heb hier, omdat ik weet dat de VNG modelverordeningen maakt en die worden alom in gemeenteland gebruikt, heb ik die gebruikt. En ik heb ook overleg gehad met de specifieke medewerkers die daarover gingen en geconstateerd dat er voor Rijswijk geen aanleiding was om daar veel van af te wijken. Het college heeft wel een aantal wijzigingsvoorstellen gedaan en met de meeste daarvan heb ik geen probleem. Dus die kunnen wat Pagina 13 van 52

Concept verslag Forum Stad 9 september 2025

mij betreft, kunnen we ook het besluit hierop dat voor de raad aanpassen. Maar er is ervaring opgedaan, er zijn 25 gemeenten, die hebben al zo’n verordening. En ik denk dat er juridisch ook weinig fout kan gaan. Ik denk de juridische toets, ja, ik ben zelf vroeger op diverse ministeries ook wetgevingsjurist geweest en hoofd en ik denk dat dat absoluut geen juridisch valkuilen bevat. En ik denk dat … Nee, laat ik dat daarbij laten. U vroeg ook, hoe gaat nou precies die toewijzing van huurders plaatsvinden en voorrang en statushouders geloof ik? Dat is allemaal niet zo ingewikkeld. We gaan niet ingrijpen in het model wat corporaties hanteren voor huurders. We zouden ook net zo goed gebruik kunnen maken van een corporatie dat we zeggen van, nou, deze mijnheer mevrouw of dit gezin is aan de beurt of is urgent. En dan zouden we dat als gemeente kunnen overnemen en die aan de eigenaar voorstellen. Dan vraagt de heer Van Dam ook naar de cijfers. Daar ben ik op ingegaan. Er hangt veel af van de definitie van leegstand. Ik weet niet of u dan doelt op of je de corporaties daarbij betrekt of niet? Of, want dat heeft het college voorgesteld om de corporaties hiervan uit te sluiten. Ik had ze meegenomen dat ik dacht van, nou ja, als het daar weinig voorkomt, dan doet het ook geen pijn.

Maar om nou te voorkomen dat je bij nieuwbouwplannen administratieve handelingen naar de gemeente moet verrichten, denk ik dat het ook prima is om de corporaties hierbuiten te laten. Dus ook op dat punt zou ik het collegevoorstel willen overnemen. Verder weet ik niet precies wat u met die vraag bedoelde, definitie leegstand? Misschien de bedrijven waar wethouder Van Malsen ook van zegt, laten we niet te veel hooi op ons vork nemen. Nou, dat kan ik me best voorstellen. Als wij het daarover eens zijn dat we het voorlopig even eerst beperken tot woningen, lijkt me dat een prima idee. Wordt het niet ervaren als een strafmaatregel voor eigenaren? Nou, dat hangt er dus vanaf wat je in die eerste fase doet na een half jaar. Dan is er overleg verplicht en dan moet je als gemeente met ze samen aan tafel gaan zitten en meedenken ook hoe het probleem kan worden verholpen of hoe zo'n vrijstaande woning, lege woning kan worden benut. Zijn er ook andere effectieve maatregelen te bedenken? Ja, dat is natuurlijk ook wat het college heeft aangekondigd. Laat ons nou eerst onderzoek doen, dan maken we een plan van aanpak, dan komen er verschillende maatregelen uit en dan kan een Leegstandsverordening daar een van zijn. Maar ik denk alleen al door die termijnen dat we dan stap na stap dat we gewoon de eerstkomende jaren geen enkel resultaat hebben.

En ik denk dat we ook in de motie steeds hebben gezegd dat er een Leegstandsverordening komt. Er stond niet, als de onderzoeken en de resultaten daar aanleiding toe geven, dan eventueel ook een Leegstandsverordening. Nee, we hebben gezegd, wij willen een Leegstandsverordening. En ik zeg, die kunnen we vandaag hebben en die kan 1 oktober in werking treden. En het doet geen pijn en het past altijd en aanvullende maatregelen zijn ook prima, kan best. Doorkruist niks. De heer Van Dam vroeg, ja, iets over alternatieve huurders of wat ook. Ik weet niet, misschien heb ik dat beantwoord met de vraag over die tijdelijke huurcontracten. Dat kunnen ook mensen zijn die tijdelijk behoefte hebben aan een flexwoning of door gezinsomstandigheden of wat ook. Het dient vele vragen die er nu zijn om huisvesting of tijdelijke huisvesting. De rol van het college bij artikel 7. Dat moet ik even opzoeken. Ik weet dat niet uit mijn hoofd. Even zien. De leegstandsbeschikking. Ja, daar kun je regels bij stellen en het college heeft dat ook op een heel ruimhartige manier aan zichzelf toebedeeld in hun voorstel als wijziging van de verordening, het college kan nadere regels stellen. Dat vind ik iets te ruim. Ik vind dus ook niet dat we hier een administratief monster van moeten maken. De beschikking is gewoon, wij constateren dat het een half jaar leegstaat en daarom gaan we in overleg.

En als het na een jaar nog leegstaat, dan is de beschikking, wij constateren dat het nog steeds leegstaat en we gaan met hun in overleg over een concrete huurder met een overeenkomst. Dus ingewikkelder dan dit zou ik het ook niet willen maken. Regels voor gemeenten voor gebruik van het pand. Dit is niet een Omgevingswet, dus we gaan niet, dat is althans niet mijn idee om hier allerlei aanvullende regels te stellen of waar een pand aan moet voldoen. Het gaat om de leegstand, het constateren en een eigenaar daarmee confronteren. En ik zou ook zeggen, wees een beetje zuinig op je dwingende acties. Net als wat hier Pagina 14 van 52

Concept verslag Forum Stad 9 september 2025

al wordt gevraagd, ga in overleg en zoek samen een oplossing in plaats van uitgebreide extra regels vast te stellen. Nou, de heer Van der Veer wees op de werkdruk bij de Pandbrigade. Ik denk dat ook voordat de Pandbrigade eventueel wordt uitgebreid, als ze dat willen met de begroting, ze ook nu al hier iets mee in handen hebben. En dat is geen papieren tijger, maar het is een stok achter de deur waarvan eigenaren vanaf 1 oktober kunnen weten, ja, als we helemaal niks doen dan treedt die termijn in werking, dan moet ik melden en na nog een half jaar moeten we ook echt een verhuurcontract laten zien. Dat is alleen maar het vergemakkelijken van hun huidige taak. Een jaarlijkse rapportage. Ja, prima, wat de heer Van der Veer zegt, alleen gebaseerd waarop? Tot nu toe doen we dat hooguit als we dat doen op basis van administratieve gegevens. We combineren wat registraties. En ik zeg, je weet nooit wat de feitelijke praktijk op straat is. En dat weten die Pandbrigadeleden wel, die doen daar juist zoveel ervaring mee op. Ik zeg, geef ze dit dan aanvullend in hun pakket, zodat ze dat mee kunnen nemen wat ze zien en we er ook al wat aan kunnen doen. Tot slot, o nee, ja, tot slot, mevrouw Harmsen. Ja, de urgentie delen we met elkaar. Dat deelt het CDA ook.

Het CDA heeft die motie gesteund en ik denk dat het ook goed is als we met vereende kracht zorgen dat we er niet alleen over praten en onderzoek blijven doen, maar dat we ook een feitelijke stap zetten. Wat is de sanctie op artikel 7, had u gevraagd. Artikel 7 en de leegstandbeschikking. Geen medewerking, als de eigenaar geen medewerking verleent aan dit overleg. Kijk, dat is die eerste fase. Na een half jaar, het staat nog steeds leeg, is de eigenaar verplicht om in overleg met de gemeente te komen treden. Hij moet verplicht komen en als die dat niet doet, dan gelden daar de boetes voor, zoals in de verordening is vastgelegd. Mevrouw Harmsen: Nee, een ordekwestie. Het ging niet over leegstand, maar het ging speciaal over de voorzieningen in een woning, of die wel of niet worden verricht, wat de sanctie daarvan is? De voorzitter: Ja, u corrigeert op dat er een sanctie op voorzieningen in woningen is. Mijnheer Van Enk. De heer Van Enk: Ja, als het college daartoe besluit om zich ook te gaan bemoeien met tijdelijke voorzieningen in leegstaande woningen, et cetera. Ja, dan zal je daar dezelfde sancties bij moeten gebruiken als aan het eind van deze verordening staan. En ik weet niet of dat nodig zal zijn. Ik zou zeggen, laten we ons daar niet op blindstaren. Laten we vooral beginnen met het in kaart brengen de meldingsplicht en het overleg met die eigenaar.