Concept verslag Forum Stad 7 oktober 2025

Concept verslag Forum Stad 7 oktober 2025

Aanwezig Voorzitter: De heer C. Dolmans Raadsleden: De heer M. el Majjoui De heer E. van der Veer De heer M. Stuijfzand Mevrouw W. van der Weij Mevrouw N. Frotan De heer D. van Dam Mevrouw S. van Maarseveen De heer M. van ’t Eind

Vervolg aanwezige raadsleden: De heer R. de Vreede De heer D. Cupedo De heer E. Braam Mevrouw H. van Schie De heer U. Oelen De heer J. Bruin Mevrouw B. Niesen Mevrouw M. Harmsen

Aanwezige portefeuillehouders: Wethouder S. van de Waart Wethouder M. Wit Wethouder W. van Damme

Griffie: Griffier: De heer J. Hoefnagel Mevrouw F.S. Habiboellah (verslag)

1. Opening De voorzitter: Welkom bij het Forum stad. Ik open hierbij de vergadering.

2. Algemeen inspreekrecht inwoners De voorzitter: En ik geef allereerst het woord aan de heer Hoyer als inspreker. Welkom. Inspreker 1: Dank u wel. Geachte raad, op 15 december jongstleden diende ons beroep op het bestemmingsplan plan West bij de Raad van State. Een beroep dat in deze gaat over het behoud van biodiversiteit in Rijswijk. Ik lees u dat deel van onze pleitnota voor het volledige zet daarnaartoe. Ze is zoals gebruikelijk gericht aan uw gemeenteraad. Ik vond het in eerste instantie heel bijzonder maar u bent inderdaad aansprakelijk voor alles wat er is op goedgekeurd onder de vlag waarvan daarvan gebeurt en is gebeurd. Dus ook bestuur programmabureau projectontwikkelaars wijst naar u, waar het hun handel en verleden heden betreft. Een enorme verantwoordelijkheid, nu het pleidooi. Notabene gezien de hier gegeven spreektijd kan ik nu helaas niet ingaan op door ons geadresseerde uiterst belangrijk onderwerp als stikstof, waarbij niet is voldaan aan het in het wetboek van in de natuur werd vastgesteld additionaliteitsvereiste, het enorme verlies aan de biodiversiteit en de zwaar onvoldoende waterhuishouding. Ik spreek hier namens de stichting Pasgeld Natuurlijk.

Deze stichting is opgericht vanuit de diepe en oprechte bezorgdheid over de kritieke staat van de natuur en de bijzondere natuurwaarde dat het gebied Pasgeld biedt, dat essentieel is voor het welzijn van mens, plant, dier en Rijswijk en omgeving. Vergeleken met Sion en Parkrijk is Pasgeld veruit het meest kwetsbare deelgebied binnen Rijswijk Buiten, toch heeft de raad besloten om juist hier 1000 woningen en voorzieningen te realiseren met de hoogste bouwdichtheid van het hele programma. Ondanks de groen klinkende bewoordingen zullen bebouwing en bewoning desastreus uitpakken Pagina 1 van 44

Concept verslag Forum Stad 7 oktober 2025

voor natuur en biodiversiteit. De draagkracht van het gebied is daar simpelweg veel te laag voor. Bovendien is het plan gebaseerd op juridische gronden die onzes inziens onjuist zijn. Ik zal het toelichten. De MER. De raad stelt dat een nieuwe milieueffectrapportage niet nodig is, omdat er al een MER bestaat en er een passende beoordeling is uitgevoerd. Echter, de MER is verouderd en de passende beoordeling dient een ander doel, de redenering houdt dus geen stand. De MER uit 2010, 15 jaar geleden is gebaseerd op een masterplan Rijswijk Zuid uit 2009, toen Pasgeld nog werd voorgesteld als een villa-achtige wijk met mogelijk een groene overkluizing van Javier en spoor en zonder de druk van tienduizenden extra bewoners aan de rand van het gebied. Sindsdien is het plan ingrijpend gewijzigd. Het aantal woningen in Pasgeld West is bijna verdubbeld van 575 via 757 naar 1000 met hoogbouw in plaats van laagbouw en cumulatie met andere grootschalige ontwikkelingen. Klimaatverandering stelt andere eisen, de luchtkwaliteit in Rijswijk is een van de smerigste gemeente van Nederland, overschrijdt de WHO normen. Bovendien is sprake van aanwezig strikt beschermwaardige natuur die zeker niet inmiddels een vergunning mag worden vernietigd, waarna gezegd kan worden dat die niet aanwezig is dus geen MER nodig is, zoals dat nu in wezen het geval is. Integendeel.

Bijlage 3 van de MER-richtlijn is helder. Significante wijzigingen en omvang aard gebruiken effect op de natuur verplichten tot de nieuwe MER. Over de ransuil en de Watervleermuis. Het plan raakt ook strikt beschermde soorten die ons specialistische verweer hebben we daar ook opgeleverd, alleen al het aanvragen van een vergunning om nest of rustplaatsen van de ransuil watervleermuis te verwijderen, is in strijd met de natuurwet en bovendien met de eigen beleidsuitgangspunten van de raad. Ter herinnering citeer ik uit de voorontwerpbestemmingsplan Sion het haantje 2010. Quote. De functionaliteit van de voortplanting en de vaste rust en verblijfplaatsen van de voorkomende beschermde soorten wordt gegarandeerd. Een ontheffing is dus ook niet noodzakelijk, einde quote. Of uit het bestemming van Pasgeld West, quote. Nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen kunnen pas doorgang vinden als redelijkerwijs kan worden aangenomen dat er geen sprake is van afbreuk van beschermwaardige natuur. Einde citaat. Toch vraagt de raad nu wel om vergunningen die juist die natuur aantasten. Notabene er bestaat geen enkel voorbeeld van een succesvolle duurzame verhuizing van een ransuil, de kans van slagen is nihil. Naast het feit dat de AVG indruist tegen de zelfopgelegde en breed gecommuniceerde wijze van werken, gebeurt het ook nog eens zonder aanwezig alternatieve bouwlocaties te hebben geëvalueerd.

En die zijn er zowel binnen als buiten het voorliggende plangebied al in eerdere instantie door ons aangedragen, maar genegeerd. Het is een schending van het beginsel van zorgvuldige besluitvorming zoals verankerd de natuurwet. Conclusie. Het voorliggende plan is strijdig met de natuurwet en met de zelf opgelegde verplichting ten aanzien van de beschermwaardige natuur. Tot slot. We denken duidelijk te hebben gemaakt dat de raad met het steeds verder oprekken van de bouwambities uitmondend in het voorliggende bestemmingsplan, zowel de draagkracht van Pasgeld als ook van vele wettelijk gestelde grens heeft overschreden. We begrijpen dat met de bouw van veel meer huizen dan eerder voorzien een deel van de grote verliezen van Rijswijk Buiten kan worden gecompenseerd. Dit mag echter nooit uit optekende reden zijn om de wet omzeilen en kwetsbare natuur te vernietigen. Daar komt bij dat het niet onderzochte alternatieven zijn binnen het plangebied. Hartelijk bedankt. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Hoyer. Zijn er vragen vanuit het Forum aan de heer Hoyer? De heer Braam. De heer Braam: Toch nog even eigenlijk een vrij korte vraag in uw richting. Zeker ook een beetje gelet op de landelijke politiek die waar een beetje op lijkt dat Rijswijk misschien voor de troepen uit, maar denk ik wel goed op heeft geanticipeerd.

Het gaat u heeft een lekker bruin gezicht, vast op vakantie geweest denk ik. We zitten eigenlijk met een simpel feit dat we lekker aan het bouwen zijn en ik maar dan vooral veel de hoogte in, maar ook op een plek waar ieder geval nu heel nadrukkelijk een extra plek voor de NS gerealiseerd wordt. Die overal volgens mij 15 jaar terug in de plannen stond, in ieder geval de plannen die reiziger had om hopelijk daar een stationnetje te hebben voor ten Pagina 2 van 44

Concept verslag Forum Stad 7 oktober 2025

behoeve van het openbaar vervoer. Vindt u het vreemd dat die ontwikkeling dan voor woningbouw daar dan vooral gericht is op wat extra woningen, die dus dan uiteraard ook van dat NS perron gebruik zouden willen en kunnen maken? Inspreker 1: Oké. Dat twee antwoorden op uw vraag. Punt één onzes inziens is dat station volstrekt overbodig. Er is een ruim station aanwezig in en men heeft hele goede infrastructuur in Rijswijk zelf op een steenworp afstand, dus dat mag nooit een argument zijn. En ook al zou er een station zijn om die als dat als reden te hebben om te bouwen, lijkt mij een beetje zinloos. Maar ten tweede en dat is een eigenlijk veel belangrijker argument is dat bouwen nooit ten koste mag bezien gaan van beschermwaardige natuur, zoals dat ook verwoord is en iedereen onderschreven heeft en ook al 15 jaar geleden is vastgelegd door deze raad. En dat is eigenlijk mijn antwoord. Hier is een niet eens een conflict van belangen, hier is een belang dat voorop staat en dat is eigenlijk ons antwoord. De voorzitter: Dank u wel. Verder nog vragen vanuit het Forum? Nee. Dank u wel, mijnheer Hoyer.

3. Lijst van ingekomen stukken: vaststelling wijze van afdoening De voorzitter: Dan gaan wij over naar de lijst van ingekomen stukken. Er zijn geen verzoeken binnengekomen voor agendering. De vraag is kunt u instemmen met de voorgestelde wijze van afdoening? CDA. Mevrouw Van Schie: Dank u, mijnheer de voorzitter. Ik heb wel een opmerking over de parkeerregulering in Overvoorde. De voorzitter: Kunt u even de nummer van het stuk noemen, dan weten we allemaal waar het over gaat. Mevrouw Van Schie: Ik heb het … De het apparaat werkt niet mee. Dat moet ik dan eerst weer even … De voorzitter: Dan vermoed ik dat het gaat over de RIB 25068, de raadsinformatiebrief invoering parkeerregeling park Overvoorde. Mevrouw Van Schie: Precies. Wij vroegen ons af of dit niet eerst nog aan de gemeenteraad voor moest worden gelegd of dat niet staand beleid is. Het is volgens ons is het helder dat het college beslist en dat na die besluitvorming dit wordt voorgelegd. Of wordt de raad wordt geïnformeerd. Dus dat wilde ik even checken of dat het geval is. De voorzitter: Ja, ik kan hem ook beantwoorden, maar ik geef graag het woord aan de wethouder. Mevrouw Van de Waart: Nee sorry, voorzitter. Volgens de nieuwe regels in de parkeernota hoeft het op deze manier niet. Sowieso was de parkeerdruk nou in vele gevallen 100 procent, hebben we meerdere keren gemeten, stond altijd vol.

Dus dat is wel een regel en dat heeft u dan gemandateerd aan het college. We hebben wel afgesproken naar aanleiding van de bespreking over de Plaspoelpolder dat u vooraf geïnformeerd wordt over deze regeling. Nou is het natuurlijk ook wel een beetje een bijzonder gebied want we hebben natuurlijk afgesproken dat we ook de bewoners vooraf informeren. Nou dat zou in dit geval de bewoners van Den Haag zijn, want dat is de aanliggende straat en dat zijn juist degenen die daar parkeren, dus dat willen we nou juist veranderen. En we hebben wel uitgebreid gesproken met de tennisvereniging die daar zit. En u heeft ons nog gewezen of dat dat was een bespreking volgens mij ook over Bijna Thuis, is toen ook naar voren gekomen. Maar dat zijn private parkeerplekken, dus dat hebben we wel meegenomen maar

Pagina 3 van 44

Concept verslag Forum Stad 7 oktober 2025

dat zijn hun eigen parkeerplekken. Dus volgens mij hebben we aan de regels gedaan volgens de nieuwe parkeernota. Sorry, beetje lang antwoord, maar we moeten met zijn allen nog even wennen. Mevrouw Van Schie: Ik heb nog één vraagje als mag, mijnheer de voorzitter. De voorzitter: Ja, gaat uw gang. Mevrouw Van Schie: Want die regels in de parkeernota gaan over bevoegdheden, wie mag wat beslissen. En mijn vraag betreft informatie aan de gemeenteraad. En ik meen dat was afgesproken dat als er een parkeermaatregel genomen zou worden, dat dan de raad zou worden geïnformeerd. Niet dat de raad het mag besluiten, maar dat de raad zou worden geïnformeerd. Mevrouw Van de Waart: Dat is correct. Dat is ook wat ik zojuist zei, voorzitter. En ik moet wel eerlijk toegeven dat deze net als de Plaspolder vrij snel op de datum zat. Maar we hebben u geïnformeerd en daarna het besluit genomen en daarna de uitvoering direct gedaan en dat kan natuurlijk alleen in een gebied waarin degene die daar belanghebbende is, dat heel erg graag wil. De voorzitter: Dank u wel dan … Ja? De heer Van der Veer: Deze RIB is in het vorige Forum uitgebreid aan de orde geweest na de aanleiding van vragen van de PvdA. Daar hebben we uitgebreid een discussie gehad. De voorzitter: Dank u wel voor deze toevoeging. Dan stel ik voor om de lijst van ingekomen stukken zo vast te stellen met deze wijze van afdoening.

4. Vaststelling agenda De voorzitter: Dan gaan we door naar het volgende agendapunt is de vaststelling van de agenda, zijn er nog opmerkingen over de agenda voor vanavond? Dat is niet het geval, dan is die ook vastgesteld.

5. Mededelingen college De voorzitter: Dan gaan we over naar mededelingen vanuit het college. Zijn er mededelingen vanuit het college? Dat is niet het geval, dan is dit agendapunt ook afgesloten.

6. Terugkoppeling gemeenschappelijke regelingen De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt zes, terugkoppeling gemeenschappelijke regelingen. Ik kijk even rond of er vanuit de raad terugkoppeling is? Dat is niet het geval, dan is dit punt ook afgesloten.

7. Overzicht toezeggingen en moties (Overzicht wordt conform afspraak Presidium 22 september 2025 integraal behandeld in Forum Samenleving) De voorzitter: Dan gaan we over naar agendapunt zeven, dat is het overzicht toezeggingen en moties. In het andere Forum wordt gekeken naar de hele lijst om te besluiten of toezeggingen zijn gedaan, dan wel nog op de lijst moet blijven staan. Desalniettemin zijn er vanuit dit forum nog op- of aanmerkingen? Nee. Pagina 4 van 44

Concept verslag Forum Stad 7 oktober 2025

8. Vaststellen Forumverslag 9 september 2025 De voorzitter: Dan gaan wij door naar agendapunt 8 en dat is het vaststellen van het Forumverslag van 9 september 2025. Heeft iemand daarover vragen of opmerkingen? Ook dat is niet het geval. Dan stellen we het Forumverslag van 9 september vast.

9. Zienswijze Visie Economisch Vestigingsklimaat Metropoolregio Rotterdam-Den Haag (MRDH) De voorzitter: En dan gaan we door naar agendapunt 9 en dat is de zienswijze visie economisch vestigingsklimaat Metropoolregio. Is er iemand die daarover het woord wil voeren? Ik zie mevrouw Harmsen en mevrouw Van der Weij. We beginnen bij mevrouw Harmsen. Mevrouw Harmsen: Dank u wel, voorzitter. Ik heb even erdoorheen gelezen en het viel me even op dat er het is natuurlijk maar een klein budget de MRDH de economische zienswijze, maar er worden toch goede vragen gesteld, bijvoorbeeld arbeidspotentieel in de MRDH regio. En dat het aan moet sluiten, de studies moeten aansluiten, ook bij de vraag die er is in de MRDH. We hebben ik heb het vaak in de wandelgangen over gehad, maar wat heel opvallend is in de scenario's die er zijn rondom de energietransitie, de klimaatadaptatie, het vervoer. Hoogwaardige technologie die we willen gaan doen in de MRDH en ook de kassen, dat wij een enorm tekort gaan hebben per jaar van mbotechniek zowel werktuigbouwkunde als elektrotechniek, terwijl we een overschot aan afstudeerders zullen hebben van administratie. En ik vroeg me of af of de wethouder het met me eens is dat het stuk nog een beetje vaag daarover is. Het wordt wel genoemd dat het moet aansluiten, de studiemogelijkheden moeten aansluiten bij de markt.

Maar ik mis bijvoorbeeld dat we bij het Rijk ook daarop op aanspreken en sturen, van moet er niet numerus fixus komen op bepaalde mboopleidingen en andere mbo-opleidingen juist gaan stimuleren in deze regio? Het gaat echt om soms 1000 studenten per jaar die we zouden moeten hebben, echt handjes aan die installaties. En we zitten soms op 13, vorig jaar 13 installateurs elektrotechniek, we moeten er 1000 hebben. Dat dat schiet niet echt op dan met de transities, ik vroeg me af of de wethouder het daarmee eens is. En nog een vraag, oh jongens techniek … Bij dit economische vestigingsklimaat miste ik de rol van water en energie, dat zijn hele grote thema's. Water in de zin van de klimaatscenario's voor 2050. Een van de klimaatscenario's is pompen of verzuipen rondom Rotterdam. En een de gebieden die laag zitten zeg maar en ik mis daar gewoon helemaal de bespreking van wat als wij een groot aantal waterbuffers nodig hebben waar past dat eigenlijk in de ruimte? En de andere bottleneck is natuurlijk energie. Het wordt wel een paar keer genoemd, maar ik wil toch even de gedachte van de wethouder erover horen en dan natuurlijk elektriciteit vooral. De voorzitter: Dank u wel. Ik wijs er wel op dat het een zienswijze is van de raad, dus we kunnen allerlei vragen aan het college gaan stellen, maar het is onze eigen zienswijze. De heer Cupedo, u wilde ook het woord voeren.

De heer Cupedo: Dank u wel, voorzitter. We hebben een korte vraag namelijk hoe waarborgt het college dat Rijswijk niet slechts meebetaalt aan de regio, maar ook zichtbaar profiteert van de investeringen binnen de nieuwe visie economische vestigingsklimaat van de MRDH? Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van der Weij. Mevrouw Van der Weij: Dank u wel, voorzitter. We zagen dat het stuk focust op vijf thema's die goed aansluiten bij Rijswijk en we hadden daar drie vragen over. We vragen ons namelijk af hoe de Pagina 5 van 44

Concept verslag Forum Stad 7 oktober 2025

wethouder kijkt naar de samenwerking met MRDH en Den Haag en dan in het licht van bijvoorbeeld de West-Fries en andere bedrijventreinen langs de Vliet. En we vragen ons ook af of de wethouder nog ruimte ziet om vanuit Rijswijk meer in te zetten op het innovatie cluster? En als laatste de vraag over de financiering die werd aan de overkant ook al een beetje gesteld. Mogelijk vraagt dit stuk ook om meer financiering of andere financiering ook vanuit Rijswijk. Hoe kijkt de wethouder hier tegenaan? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Damme. De heer Van Damme: Voorzitter, dank u wel. En ook dank aan de vragen van de raad en u zei het al terecht het is de zienswijze van de raad, dus daar gaat u eigenlijk ook natuurlijk zelf over. Maar ik vind het wel interessant, omdat u ook om mijn visie vraagt en ook om misschien wat meer te vertellen over wat we dan afgelopen tijd met die 21 wethouders in die MRDH regio hebben gedaan. Nou u ziet we hebben niet stilgezeten, dat is het resultaat ligt voor u. En moet zeggen dat het op zich een redelijke zoektocht is geweest van hoe kunnen we dat economisch vestigingsklimaat wat altijd wel gericht was op een bijdrageregeling, projectjes voor iedere gemeente wat, om daar wat meer focus in aan te brengen om echt dat verschil te gaan maken. Want we zien gewoon ook in de regio dat dat nodig is.

Als je kijkt naar het industrieel complex in de haven in Rotterdam, dat staat onder druk. We lezen allemaal de krant daarover en alle beetjes helpen dan. Want u zegt ook terecht mevrouw Harmsen dat het budget voor economisch vestigingsklimaat van de MRDH dat is iets van 7,5 miljoen op een totaalbudget van 770 miljoen. Het is ik zou niet zeggen verwaarloosbaar, maar dit gaat ook niet het verschil maken. Maar waar het verschil het wel in gaat maken, is dat we met elkaar alle wethouders in die regio, maar ook de burgemeesters die in het algemeen bestuur zitten, gewoon echt flink de koppen bij elkaar steken van hoe gaan we nu die uitdagingen die we voor ons zien, hoe gaan we die aan? Dus hoe gaan we dus meer innovatie in onze industrie krijgen? Hoe gaat het meer clusteren? Nou en daar komt eigenlijk alles vrij snel bij kijken. Hoe gaan we om met het energievraagstuk en met het klimaatvraagstuk? Hoewel dat natuurlijk geen focus is van de commissie economisch vestigingsklimaat. Dus dat is ook de reden dat het er niet in staat. En dat energie duur is. Ja, dat merken alle bedrijven en dat is ook echt een reden voor sommige bedrijven om niet meer te investeren en om gewoon weg te trekken. Dus dat is echt zorgelijk en daar moeten we echt met gezwinde spoed wat aan doen.

En wat wij kunnen doen als gemeente is dan ook vrij marginaal, maar we zijn wel bijna allemaal aandeelhouder van steden en die aandeelhoudersrol kunnen we ook gewoon invloed uitoefenen op de besluitvorming bij steden. Dus we zullen ook goed in de gaten houden dat het investeringspotentieel wat er nodig is en ook dat er daadwerkelijk die investeringen ook worden gedaan. Dat die ook gaan gebeuren. Ik moet zeggen dat de steden dat is een ander pad, maar de afgelopen jaren hun investeringen inmiddels hebben opgekrikt tot 1 miljard per jaar en dat is ook vorig jaar echt tot besteding gekomen. Dus de schop zit wat dat betreft letterlijk in de grond. Dan de arbeidspotentieel. Dat u zei dat staat er wat vaag in. Ja, dat kan kloppen want we hebben daar ook wel een stevige discussie over gehad in onze commissie, van welke positie moet dat die aansluiting arbeidsmarkt bedrijven. Welke positie moet dat nou krijgen in deze visie? Want wat voor verschil maken wij nu als 21 gemeenten, wethouders economie met 7,5 aan budget als het gaat om die aansluiting arbeidsmarkt en bedrijven? Nou we hebben eigenlijk toch geconcludeerd dat dat we dat dus wel belangrijk vinden. Ook om de doodsimpele reden dat we ook gewoon natuurlijke connecties hebben met die instellingen, met mbo-instellingen, met opleiders, ook met private opleiders die overigens installateurs opleiden.

Zit er eentje in Rijswijk, Installatiewerk Nederland is dat. Dus ik denk dat het ook wel een goede suggestie is dat u doet, dat we daar ons ook hard voor gaan maken als MRDH richting het Rijk, om ervoor te zorgen dat die aansluiting ook daadwerkelijk plaats gaat vinden. Het is niet zo dat we het curriculum van die scholen kunnen gaan veranderen, maar we hebben daar zeker oog voor. We hebben ook een portefeuille mede van die 21 regio's, dus dat is wel dat is eigenlijk een beetje in antwoord op uw vraag. Of het vaag is of niet. Ja, goed. Het zijn Pagina 6 van 44

Concept verslag Forum Stad 7 oktober 2025

uw kwalificaties. Ik vind dat belangrijk dat we daar wel aandacht voor hebben en dat we ons daarvoor inzetten de komende jaren en dat daar meer focus aankomt. Kom ik eigenlijk al vrij snel bij de vraag van mijnheer Cupedo, hoe gaat het college ervoor zorgen dat we Rijswijk ook gaan meer zien? Daar zit nou precies de crux van deze visie, want het gaat niet om Rijswijk, het gaat om de regio en we willen als regio samen sterker optrekken. Dus de tijd van gemeente X moet een projectje hebben van vijftigduizend en die ook moet vijftigduizend euro … Kijk als de regio profiteert dan profiteren wij als Rijswijk en zo simpel is dat. Als die innovatieve maakindustrie verbetert en dat komt vooral uit Delft, maar daar zitten we vlakbij. We hebben al een aantal van die bedrijven hier, dan profiteert Rijswijk daar ook van en ook onze inwoners. Dus de daar zit dan ook wel een beetje het spannende aan deze precies de vraag die u stelt. Hoe kunnen wij onze eigen belangen opzijzetten voor het regionaal belang? Nou en dat gaan we dus gewoon proberen te doen. Dat ligt nu eigenlijk ook een beetje voor. Als we dan kijken naar die bijdrage regio van 3 euro per inwoner hier in Rijswijk.

Moeten we dat op die manier nog wel doen, moeten we niet samen met die andere gemeente gewoon bij de Europese Unie aansluiten en daar om budget te gaan vragen van goh, kunt u via die subsidies ons geld geven omdat we een belangrijke economische clusters zijn in Europa? Maar dat geldt ook voor andere economische clusters in Europa dat ze via Brussel veel geld krijgen. Moeten we onze energie niet meer daarop steken dan dat we het geld hier ophalen en laten we dan de ondersteuning daar bij de MRDH ook van betalen. Dus het kan best wel eens betekenen dat over een jaar of vier, vijf de bijdrageregeling verdwijnt. Als je het nog verder kijkt moeten we dan niet samen met elkaar ook wat meer de boer op om mee te gaan op handelsmissie onze propositie daar te doen? Ook al is die economie vrij divers, u ziet dit aan die vijf sporen. Mevrouw Van der Weij begon ook er al over, die is in de MRDH regio divers, die is in Zuid-Holland ook divers. Maar ik wil wel gezegd hebben dat in de provincie Zuid-Holland meer dan 20 procent van ons bruto nationaal product wordt, komt hier vandaan uit de provincie en daar maakt de MRA een belangrijk onderdeel van uit. Dus dat dat even in uw in reactie op uw vraag mijnheer Cupedo. Ik word een … De financieringsvraag heb ik dan al gehad mevrouw Van der Weij.

En u vroeg dan nog over de samenwerking met Den Haag specifiek, begrijp ik bijvoorbeeld over de Westvlietweg was mijn gevoel over de MRDH. Mevrouw Van der Weij: Over de MRDH en Den Haag, dus beiden omdat het natuurlijk één belang is van de MRDH. Sorry, voorzitter ik nam het woord. Dus MRDH maar daar zitten wij Rijswijk, wij als Rijswijk, niet wij Rijswijk en Den Haag natuurlijk gezamenlijk ook in. Dus hoe komen die belangen daar samen? De heer Van Damme: Dat is wel een interessante vraag, want ik zit met Den Haag in … De voorzitter: Een kort antwoord, graag. De heer Van Damme: Ja, voorzitter als het mag. Ja, kort antwoord dat gaat niet lukken. Kijk ik zit natuurlijk met Den Haag in dit IP Haaglanden, in Gemeenschappelijke Regeling, ik zit met ze in de MRDH, ik zit ze met in businesspark Haaglanden. Ik kom Den Haag de hele tijd tegen en dat is logisch, want wij liggen in de hart van Haaglanden, dus we hebben Den Haag gewoon keihard nodig. En waar die belangen dan precies liggen. Ja, dat kan ik voor Den Haag niet spreken waar die belangen liggen, maar die belangen ik bespeur bij de bestuurders daar dat die belangen ook regionaal liggen. Onze focus ligt in ieder geval regionaal. Wij zijn het hart van Haaglanden dat is Rijswijk, we zien dat het aantal banen toeneemt in Rijswijk, we zien dat het aantal vestigingen toeneemt in Rijswijk.

Dus dat dat is evident dat wij profiteren van de regionale ontwikkeling. Voorzitter, voor de eerste termijn zou ik het hierbij willen laten. De voorzitter: Ik dank u wel. Is er behoefte aan een tweede termijn. Ja, mevrouw Harmsen.

Pagina 7 van 44

Concept verslag Forum Stad 7 oktober 2025

Mevrouw Harmsen: Een kort vraagje. Het gaat om 55.000 mbo-studenten in onze regio 's, echt heel wat. En het ging mij specifiek om niet hoeveel geld gaat naar dat dat stukje aansluiten op de arbeidsmarkt. En ik vind fijn dat Rijswijk daar ook aan bijdraagt, onder andere met die installatietechniek opleiding. Maar het gaat er mij om dat wij jongeren niet opleiden in de MRDH tot werklozen. Want dan hebben ze een dure opleiding gedaan maar net de verkeerde. En ik het lijkt mij juist sterk als die zienswijze ook richting het Rijk dus iets vertelt van mbo's die te groot zijn voor het arbeidspotentieel. In overleg met het Rijk zeggen van nou daar moet een numerus fixus op, bijvoorbeeld administratie waar we echt gewoon duizenden mensen te veel in opleiden. MRDH kan daar een rol in spelen om richting het Rijk te zeggen daar nou daar moeten we wat aan doen. En andere opleidingen moeten we wat aantrekkelijker maken elektrotechniek en werktuigbouwkunde. Dus dat daar zat ik meer aan te denken om daar nou tevoren moet ik nog even zoeken zeg maar. Maar ik het lijkt mij bij uitstek dat de MRDH daarover gaat, een regionaal probleem dit. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van Schie. Mevrouw Van Schie: Dank u wel, mijnheer de voorzitter.

Ik vroeg me nog af nadat ik goed naar u heb geluisterd mijnheer Van Damme, of u nog iets zou kunnen zeggen over de samenhang tussen het beleid wat wij in Rijswijk doen maken en uitvoeren. En het beleid wat de MRDH dan op deze onderwerpen gaat maken, doen, uitvoeren. Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de wethouder. De heer Van Damme: Dank u wel, voorzitter en dank u wel ook nog voor aanvullende vraag mevrouw Van Schie. Het staat precies in de zienswijze uitgeschreven hoe onze visie precies past en de als bouwsteen heeft mede gevormd voor de economische visie van de regio van de MRDH, die nu in concept voor zienswijze hier voor u ligt. Dus dat hangt erg goed met elkaar samen. En dan over de studenten. Misschien dat ik kijk als u daar ideeën over heeft, het kan via een amendement in de zienswijze kunt u overwegen. U kunt mij een toezegging ontlokken dat dat ik daar me daarvoor hard voor ga maken. Het is aan u wat u daarmee wil? Ik ben het eens dat we geen werklozen moeten opleiden dus wat dat betreft en daar is het college ook mee eens trouwens, dus wat dat betreft zit er geen licht tussen u en mijn visie dus. En de visie van het college, dus dat in reactie daarop, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Concrete vraag denk ik dan aan mevrouw Harmsen.

Wilt u nog met een aanpassing komen op de zienswijze? Mevrouw Harmsen: Ik heb daar even tijd nodig over overleg met anderen zeg maar, ook voor de vorm zeg maar. Wat is handig daarin? Amendement, motie en toezeggingen zijn drie verschillende vormen. Dus wil even met anderen overleggen daarin. Dat zal komende week dan duidelijk worden zeg maar. De voorzitter: Dan maar dan denk ik dat het wel als bespreekstuk naar de raad toe moet. Mevrouw Harmsen: Het kan ook andersom inderdaad, tenzij ik met niets kom. De voorzitter: Dus het is dan is het voorstel. Dank. Om het als akkoordstuk naar de raad doet sturen tenzij er een concreet voorstel tot wijziging komt. De raad is volgende week dinsdag dus het is een korte periode. Dank u wel.

Pagina 8 van 44

Concept verslag Forum Stad 7 oktober 2025

10. Zienswijze conceptversie Mobiliteitsvisie Metropoolregio Rotterdam-Den Haag (MRDH) De voorzitter: Dan sluiten wij dit punt hierbij af en dan gaan we door naar de zienswijze conceptvisie mobiliteitsvisie, ook voor de metropoolregio. Wie mag ik daarvoor het woord geven? Ik zie dan toch wat verschillende handen. Begin aan die kant, de heer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: Voorzitter, dank u wel. Wij denken dat er een goede visie ligt vanuit de MRDH op mobiliteit in de regio. Wij kunnen ons grotendeels ook wel vinden in de zienswijze. Dit wordt niet zozeer de wethouder kan meeschrijven. Dit wordt eigenlijk niet echt een vraag aan de wethouder, maar je mag wel meeschrijven hoor. Er zit een stuk, want het is namelijk een zienswijze van de raad, zoals de voorzitter al eerder gezegd heeft. Er zit een deel in de zienswijze waarvan ik denk en het gaat over de rol van de auto. Begin ik even te zeggen dat ik het ermee eens ben dat de auto nog steeds een rol heeft en ook een belangrijke rol heeft, maar ik zie niet zo heel erg waarom in deze waarde de veronderstelling in de zienswijze is dat er geen visie op autoverkeer in zit. Maar volgens mij als ik de visie lees, zit dat er wel in dus ik vind dat helemaal niet zo erg.

Ik vind dat niet echt een omissie, want het idee is dat je in de visie van onze fractie is dat je investeert in mobiliteit zodat je in sterk OV goede fietsverbindingen, zodat je het noodzakelijk autoverkeer voor mensen die echt die auto nodig hebben, goed mogelijk maakt. En dat zit nou juist heel erg sterk in de visie, dus ik zie niet zo heel erg in wat mijn fractie betreft. En ik ben eigenlijk wel benieuwd hoe andere fracties daartegen aankijken dat het nog nodig is om wat we hiertoe oproepen en een aanvullende visie op de auto. Ik zie de noodzaak eerlijk gezegd niet en ik ben benieuwd hoe andere fracties daartegen aankijken. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Koegler. Mevrouw Koegler-Böhm: Dank u wel voorzitter. Toen mijnheer Van ‘t Eind begon, dacht ik nou we zijn het erover eens het is een goede zienswijze die voorligt. Maar goed we zijn het niet helemaal eens mijnheer Van ’t Eind, want wij vinden de specifieke aandacht voor de rol van de auto wel belangrijk. Vinden het ook prettig om dat terug te lezen in de zienswijze. We zijn weliswaar ook wel heel positief over ontwikkelingen op het gebied van openbaar vervoer, de 110 miljoen bezuinigingen die in de regio niet door zijn gegaan. En zijn ook zeker een voorstander om het fietsen wat makkelijker te maken in de regio, specifiek in Rijswijk. Maar dat betekent niet dat we geen auto hebben.

Dus voor ons is het ook belangrijk om te erkennen dat het OV niet voor iedereen een volwaardig alternatief is en dus ook specifiek een visie voor de auto mag liggen. En tenslotte zijn we ook heel erg blij dat specifiek de ondertunneling nog even benoemd wordt. En we vroegen ons af wat de huidige stand van zaken is. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van der Weij. Mevrouw Van der Weij: Dank u wel, voorzitter. Ee zien dat er ondertussen ook een investeringsagenda is, wat we heel erg waarderen. We maken ons nog wel wat zorgen over de continuïteit van deze investeringen, want we zien vaak dat het OV nou de prachtige nieuwe tramlijnen of worden neergezet en haltes. En dat er ook weer nieuwe bussen en trams komen, maar soms dat het toch weer moet sluiten door dat er toch geen middelen zijn, geen personeel is. We vroegen ons af ziet de wethouder nog kans extra aandacht te vragen voor het borgen van de gevolgen van de resultaten van de investeringen? Zodat nieuwe lijnen, nieuwe trams, nieuwe bussen en ook daadwerkelijk gebruikt kunnen blijven worden en op een goede frequentie. Dank u wel.

Pagina 9 van 44

Concept verslag Forum Stad 7 oktober 2025

De voorzitter: Dank u wel. De heer Van der Veer. De heer Van der Veer: Dank u wel, voorzitter. Er ligt een goed stuk waar we ons in kunnen herkennen. Rol van de auto zou wat mij betreft de duiding zijn van de Beatrixtunnel. De visie de rol van de auto wordt goed verwoord. Maar dat we apart benoemen zou ik me kunnen voorstellen dat dat te maken heeft met de Beatrixtunnel. De vraag die wij nog hadden, moeten wij niet nog extra aandacht geven aan OV en dan specifiek het Binckhorsttracé. Moeten we daar tenzij dat helemaal goed is afgekaart en gehamerd, maar ik kan me voorstellen dat daar vanuit de MRDH gemeentes die het betreft de Binckhorsttracé ook nog even apart benoemd zou kunnen worden. De voorzitter: Dank u wel. Ik geef het woord aan de wethouder … O sorry, ik had u niet gezien, de heer Cupedo. De heer Cupedo: Wij hebben nog één vraag namelijk hoe zorgt het college ervoor dat Rijswijk niet ondergeschikt raakt aan de grote regionale corridors, maar ook dat de bereikbaarheid van onze wijken, bedrijfsterreinen en voorzieningen stevig geborgd blijft binnen de mobiliteitsvisie van de MRDH. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik nu wel het woord aan de wethouder. Mevrouw Van de Waart: Dank u wel, voorzitter. Ook inderdaad hier geldt het is uw zienswijze en we hebben daar een voorzet voor gemaakt.

En ik kan u wel vertellen dat rondom maken zeg maar van deze mobiliteitsvisie best veel discussie is geweest tussen de 21 wethouders, maar ook tussen de 21 gemeenten. Het is een onderwerp wat boeit, maar je ziet ook dat er best veel druk zit op mobiliteit in algemene zin. Want eigenlijk hebben we vooral ook meer mobiliteitsbewegingen, even los hoe mensen zich vervoeren, want er zijn gewoon meer mensen en meer economische bewegingen. En zeker als de economische visie nog verder zeg maar vorm krijgt, dan gaan er nog meer mensen naar het werk en je ziet dat ook een beetje terug in de visie. Daar waar het schuurt en we hebben er wel voor gekozen om aan u voor te leggen een zienswijze waar we de belangrijkste punten echt uithalen. Want ik denk dat u daarmee het meest aanzet, er is het meest gesproken door u over die visie voor de auto. Dat is niet zozeer een keus door het college om te zeggen wij vinden die auto wel of niet belangrijk. Er zit op visie niveau best wat u ook zegt raadslid van GroenLinks van een standpunt in over de auto. Echter de regio groeit zo in die mate dat onderaan de streep houden we nog steeds heel veel auto’s over en het staat gewoon vast. En daar waar de bij OV best heel erg gekozen is van waar zetten we dat op in zie je dat voor de auto niet goed terug. En daarom staat hij er eigenlijk in en noemen we voor ons ook even het belangrijkste punt.

Dus het zit hem meer zeg maar op het strategisch niveau en iets minder op het visie niveau. Vandaar dat we hem genoemd hebben, het is aan u of dat u hem erin wil laten staan. Even kijken de investeringen daar hebben we eigenlijk vooral toch voorgesteld vraag om een investeringsagenda. Dat hoeft niet per se aan dit document gekoppeld te worden want dat gaan ze ook niet meer redden, maar wel dat erin staat dat dat er komt. Juist om met elkaar goede afspraken te maken. Want als er nou ergens veel discussie over de MRDH tafel is, is het over die investeringen want eind onderaan de streep hebben we altijd te kort bij dit soort grote investeringstrajecten. Of het nou om de verlenging van de A16 gaat, het niet doorgaan door de A4 of het aanleggen van een nieuwe tram ER is altijd te kort. Dus u vraagt om continuïteit en dan wil ik graag even een splitsing maken. Want wat je ziet de investeringen zeg maar in de trajecten of het nou een tram is of een of een stuk Autoweg, gaan vaak via andere middelen dan het inzetten van de HTM om maar zo te zeggen. Dus dat zijn ook echt daadwerkelijk andere financiële middelen en die komen vanuit het Rijk, dus in die zin zie je ook dat de fluctuaties heel vaak gaat over Rijksbeleid. Dat hebben we ook gezien dat we daarom heel hard hebben moeten lobbyen voor het behoud zeg maar van de middelen voor het openbaar vervoer.

Er zit wel nog een ander punt in dat noemt u terecht en dat is personeel. Dat is een heel ander groot probleem is dat als je Pagina 10 van 44

Concept verslag Forum Stad 7 oktober 2025

wel de middelen hebt en wel de bus hebt, maar je hebt een buschauffeur rijdt hij ook niet. En dat is wel een steeds groter groeiend probleem. En ook een van de redenen waarom je ziet dat er ingezet wordt op innovatie om dat in de toekomst in ieder geval een nieuwe vorm te geven. Dus een terecht punt. Maar het is ook iets wat ook wel buiten de MRDH gaat en waar je ziet dat de MRDH vooral ook een gezamenlijke lobby kracht is. Heel even kijken. De PvdA doet een voorstel om expliciet van ik weet niet meer of een vraag had of een voorstel. Sorry, dat over het Binckhorsttracé. Ik neem aan dat u over de Vlietlijn spreekt in dit geval. Ja? Die zit er eigenlijk gewoon in want dat is een van die hoofdcorridors waar over gesproken wordt. Dus volgens mij zit hij goed in het stuk en daarmee zou ik ook willen zeggen eigenlijk al die regionale corridors zitten we op een of andere manier heel vaak in, of het nu de Vlietlijn is of de oude lijn. Als het gaat over de nieuwe ov-verbindingen, dan zit Rijswijk in de oude lijn. De oude lijn is een is een meert project, zoals ze dat noemen waar station Rijswijk Buiten in zit. Nou. De Vlietlijn weten met zijn allen gaat over een tram die door de Binckhorst en over de Geestbrugweg gaat, mat helaas nog geen MIRT-project is, maar wie weet in de toekomst. Is de Beatrixlaan.

Dus dan ga ik vervolgens nog even over de vraag van Rijswijks Belang de huidige stand van zaken. Ik geloof dat ik het onlangs al eerder heb gezegd, we zijn in overleg, zowel met MRDH als Den Haag om binnen De Bock de bestuurlijke overeenkomst ruimte te zoeken om het opnieuw in te richten. En dat doen we binnen De Bock, omdat we daarmee in ieder geval het gereserveerde geld van de MRDH voorlopig vasthouden. En ik hoop u daar in ieder geval voor de kerst iets over te kunnen informeren. Maar dat is wel een beetje een proces wat ik nou zorgvuldig moet belopen, want anders dan ben ik bang dat ik dat geld kwijtraak bij de MRDH als we ons niet aan De Bock regels houden. Dus dat zal misschien ook eens stop stappen moeten. Maar ik zie wel dat er in Den Haag heel veel beweging is. Ze hebben ook een projectleider aangenomen, zij zitten er echt op een andere manier in dan een jaar geleden. Dus dat is de stand van zaken. Dat is ook eigenlijk het enige wat ik u daarover kan melden is dat daar dus echt opnieuw naar wordt gekeken met deze twee partijen. Volgens mij waren dat vragen, voorzitter. Dank De voorzitter: Dank u wel. Heeft u nog behoefte aan een tweede termijn? De heer Van ’t Eind, en heer Van Dam. De heer Van ’t Eind. De heer Van ’t Eind: Voorzitter, dank u wel voor het woord. Allereerst dank aan Rijswijks Belang voor de reactie.

Want was ongeveer naast PvdA de enige fractie die op mijn vraag reageerde. Verbaast me wel eventjes dat Rijswijks Belang hier toch in een keer wel voor het stapelen van visies is. Dat soort enthousiasme heb ik eigenlijk nog nooit bij ze gezien. Misschien moet je om zo enthousiast te maken dus gewoon voor een visie gewoon het woord auto erbij zetten. Voorzitter, mijn verhaal was ook niet per se anti-auto. Ik begrijp ook het antwoord van de wethouder wel. Want ik zie ik snap ook wel dat de regio groeit en dat dat ook gewoon betekent dat het aantal auto’s groeit, ook al investeer je in OV dat kun je natuurlijk niet … Maar waar mijn fractie wel om gaat, is je moet uiteindelijk wel ook keuzes durven maken en waar je in gaat investeren. En om te voorkomen dat die auto hoeveelheid te veel groeit, moet je juist gaan investeren, vooral de nadruk leggen wat mijn fractie betreft investeren in sterke OV. Fijnmazig OV. Daar hebben we hier ook nogal een uitdaging nog steeds, vindt onze fractie. Ik weet dat er stappen worden gezet maar Rijswijk Buiten is qua OV nog steeds een uitdaging, Dat station duurt nog wel even. dus daar gaat het mijn fractie met name om. En wij lazen in die visie wel degelijk ook die aandacht van die voor die auto terug.

Maar ik begrijp ook wel de redenering in die zin van de wethouder en ik zie ook wel gezien de het niet beantwoorden van mijn vraag van andere fracties en de reactie van Rijswijks belang, dat als ik hier een amendement op ga indienen, dat ik dan kansloos afga. Dus ik denk dat ik het hier gewoon bij laat. De voorzitter: Dat is wel heel eerlijk. Dank u wel. De heer Van Dam. De heer Van Dam: Nou ja het is bijna overbodig, ik wil reageren op de heer Van ’t Eind omdat nou misschien wij niet even enthousiast worden als fysisch als Rijswijks Belang. Maar ik dacht we zijn u Pagina 11 van 44

Concept verslag Forum Stad 7 oktober 2025

minstens een antwoord verschuldigd. Wij denken wel dat de er iets meer plek zou moeten zijn in deze visie over de auto. En dat betekent niet dat we het oneens zijn met wat u in de eerste termijn stelde qua dat we inderdaad moeten investeren in het OV, in alternatieve vormen van vervoer, fietspaden noem het maar op. Maar zoals u zelf zegt ontwikkelingen zoals bijvoorbeeld station in Rijswijk Buiten gaan langzaam. En we zien dat de bouwsnelheid in de regio wel enorm toeneemt, dan kan ik me ook wel aansluiten bij wat de wethouder zei in de eerste termijn. Dat is nu wel een prangend en heel relevant probleem voor onze regio. Van hoe blijven wij bereikbaar en op het moment dat heel veel mensen nog auto's hebben, zien we nu ook en dat ziet elke Rijswijker volgens mij ook dat juist die wegen nu heel erg vaststaan. En dat is niet alleen een Rijswijks probleem, maar dat is een probleem wat je in Den Haag ziet, in Delft ziet en in de rest van de regio. De heer Van der Veer noemde terecht het Binckhorst probleem waar wat de gemeentegrenzen overstijgt. Dus ik vind juist de aandacht daarvoor in een stuk zoals die bij MRDH vind ik meer dan terecht en ik zou het dan daarom ook laten staan. Dat is mijn reactie. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van ’t Eind is uitgedaagd, Nou heel kort dan. De heer Van ’t Eind: Voorzitter, ik mag gewoon interrumperen dus ik doe niets raars hier.

Toch even een vraagje. Is de heer Van Dam het wel met mij eens dat je het in ieder geval anders moet doen dan dat we de afgelopen 50 jaar hebben gedaan, waarbij we met name gewoon steeds extra autoverkeer hebben gefaciliteerd? En wat gewoon geleid heeft tot nog meer asfalt, nog meer asfalt, nog meer asfalt nog meer asfalt, met alle met alle gevolgen voor onze luchtkwaliteit van dien. Dus een dus het moet in ieder geval op een andere manier en … De voorzitter: De heer Van Dam. De heer Van Dam: Ja, nee, dat onderschrijf ik wel. Ik denk dat je ik denk dat je op een creatievere manier moet gaan kijken hoe je in zulke verstedelijkte gebieden een plek vindt voor de auto. Ik denk dat inderdaad dat de vele hoeveelheden asfalt niet bijdragen aan het stadsgezicht of aan de gezondheid of aan de luchtkwaliteit of aan andere zaken. Dus dat je dat slimmer zou moeten oppakken en ik denk dat daar ook een mooie uitdaging ligt regionaal hiervoor. Dank u wel. Heeft de wethouder behoefte om nog te reageren? Ja. Mevrouw Van de Waart: Ja, misschien even kort want ik merkte ook een beetje in de stapeling op de visies dat misschien het beeld ontstaat dat we gevraagd om een groot nieuw document. En eigenlijk ging het bij het schrijven van deze brief ervoor omdat die visie eventueel ook gewoon in het stuk wordt opgenomen.

Maar goed het ik lees het nu nog een keer terug en nu is het wel voor tweelerij uit vatbaar. Dus we kunnen ook kijken naar wat de MRDH ermee doet. Maar waar het vooral om gaat is dat het nu niet goed in dit document staat en ze kunnen er ook voor kiezen om het gewoon daar gewoon nog in te zetten. Dus daarom kwam ik er heel even op terug, voorzitter. De voorzitter: Maar dat betekent dat iemand een initiatief moet nemen voor een kort amendement. Kijk ik toch naar de heer Van ‘t Eind. De heer Van ’t Eind: Voorzitter, het hangt een beetje van af wat het draagvlak daarvoor is. Ik ga wel ik dus mijn voorstel is à la het vorige voorstel, zet hem als hamerstuk. Ik denk dat we het allemaal over eens kunnen zijn dat de stapeling van visies niet nodig is en dat dat ik vind ik ga dus niet met een amendement komen om dit eruit te halen. Maar misschien een amendementje waarbij je zegt nou dat zou nog sterker in de visie verwerkt kunnen worden in plaats van wat er nu staat, kom nog met een extra autovisie of in ieder geval zo zou je kunnen lezen. Wellicht is daar dragen … De voorzitter: Gaan we dat zo doen. Dan is het voorstel akkoordstuk tenzij er nog een tekstvoorstel komt. Pagina 12 van 44

Concept verslag Forum Stad 7 oktober 2025

11. Raadsvoorstel Havenkwartier fase 2 -gebiedspaspoorten en schetsontwerp openbare ruimte en haven De voorzitter: Dan sluiten wij ook dit agendapunt af en dan gaan wij door naar het raadsvoorstel Havenkwartier fase 2 en dan kijk ik even rond. Wie wil daarover het woord voeren? Maar ik zie niet iedereen zijn hand opsteken. Nou dan gaan we gewoon het rondje maken, maar dan begin ik bij de heer El Majjaoui. De heer El Majjaoui: Dank voorzitter, voor het woord. Havenkwartier fase twee, onze fractie staat positief tegenover het raadsvoorstel voor de verdere ontwikkeling van het Havenkwartier waarbij scenario vier als uitgangspunt wordt genomen. Het bouwen van tussen de 500 en 700 woningen, bedrijven, voorzieningen en vergroening. Deze aanpak is financieel haalbaar en biedt ruimte voor een evenwichtige combinatie van wonen, werken en bedrijvigheid. Toch hebben wij enkele vragen, voorzitter. Zodat we als fractie goed kunnen afwegen of dit voorstel voldoende robuust is en uitvoerbaar is.

Voorzitter, hoe realistisch is het dat de betrokken eigenaar tijdig tot overeenstemming komen en welke stappen onderneemt de gemeente om dit proces vlot te trekken? Hoe wordt voorkomen dat bestaande bedrijven worden verdrongen door onder andere beoogde woningbouw? Hoe wordt de participatie met bewoners, ondernemers aan belangenorganisaties verder vormgegeven en voortgezet? Hoe worden risico’s beheerst bij mogelijke vertragingen of kostenstijgingen? Voorzitter, ook wordt er gesteld dat het elektriciteitsnet niet over voldoende capaciteiten beschikt dan wel aanbod. Dat de te verwachten wachttijd jarenlang zou duren. Is er zicht op concrete maatregelen of investeringsplannen om dit te versnellen? En welke verantwoordelijkheid ligt bij de gemeente, provincie en of netbeheerder? En een aantal vragen die lijken mij overbodig, omdat ze reeds beantwoord zijn naar aanleiding van de vraag van mijn collega D66. Dank hier voor. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van der Veer. De heer Van der Veer: Dank u wel, voorzitter. Voor ons ligt de uitwerking van de opdracht aan het college om een eerder aangenomen amendement met steun van de PvdA Rijswijk fractie uit te werken. Het ging hier vooral om het realiseren van een mooie kwalitatief openbare ruimte rond de herontwikkeling van het Havenkwartier, wat altijd een uitgangspunt is geweest om de verdere verloedering van dit gebied te stoppen.

Een mogelijkheid om dit te realiseren is met het bouwen van meer woningen dit te bereiken en dat stond ook in de opdracht aan het college om dat te onderzoeken. Ook moeten we natuurlijk bij de besluitvorming niet vergeten dat het Rijk en de provincie aan de verkregen WBI woningbouwimpuls subsidie, eisen heeft gesteld om te komen tot een groot aantal betaalbare woningen. Maar voorzitter, als we goed kijken naar het beoogde effect, dan lijkt het voorstel vooral richting te geven nog niet altijd zekerheid en niet altijd zekerheden te bieden. En juist die zekerheid is essentieel voor draagvlak en vertrouwen in dit proces van alle betrokken partijen. De PvdA-fractie Rijswijk heeft dan ook nog enkele vragen aan de wethouder. De positie van de bedrijven in het gebied, zij moeten hun investeringsbeslissingen kunnen nemen. Kan het college toelichten in hoeverre bedrijven nu al duidelijkheid hebben over de milieuruimte en de bereikbaarheid zolang het omgevingsplan nog niet is vastgesteld? Wat is uw reactie op de kritiek van de BBR over de participatie? We horen hier tegenstrijdige berichten. Hoe is de representativiteit van het participatieproces, zowel van de ondernemers als de bewoners geborgd in het voorstel? Is de uitwerking zoals die nu in scenario vier voorligt alleen realiseerbaar door meer woningen toe te voegen of ziet u ook nog andere mogelijkheden.

Moet een besluiten in zijn geheel worden genomen of kunnen we dat in fases nemen? Bijvoorbeeld eerst openbaar gebied, dan haven, dan woningbouw Pagina 13 van 44

Concept verslag Forum Stad 7 oktober 2025

of zitten daar behoorlijk veel risico’s aan? De BBR en de bewoners maken zich grote zorgen om de bereikbaarheid en verkeersdruk in het gebied. Welke concrete maatregelen zijn er of worden nog genomen om deze te beheersen en hoe wordt eenieder daarin meegenomen? Ruimte is beperkt. Kan er goed gekeken worden naar de manier van invulling van deelmobiliteit? Voor zowel auto, scooter, fiets en niet te vergeten goed openbaar vervoer om het gebied zo aantrekkelijk mogelijk te houden. De herontwikkeling Per kwadrant vergt veel werk voor onder andere de gemeente. Hoe houden we goed de regie zodat het uiteindelijk een mooi gevarieerd en samenhangend geheel wordt van werk en woongebied? Kan het zo zijn dat er uiteindelijk toch minder kwadranten worden ontwikkeld om verder te kunnen met de herontwikkeling van het gehele gebied? De ontwikkeling van het Havenkwartier fase 2 staat niet op zichzelf. Hierdoor zijn onder andere door de BBR, ondernemers en omwonenden zorgen. Geuit hoe en op welke manier is de afstemming met omliggende projecten zoals de Galjoenstraat en de Borderwijkzone? En dat is het voor het eerste termijn, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, de heer Van der Veer. Mevrouw Van der Weij. Mevrouw Van der Weij: Dank u wel, voorzitter. We zijn blij met ontwikkelingen in het Havenkwartier en het is natuurlijk laveren tussen woningen en ondernemers.

En tegelijkertijd willen we een prachtig woon-werk gebiedt, nieuw, levendig en veilig we hadden onze vragen schriftelijk ingediend en dank alvast voor de uitvoerige beantwoording. We hebben nog een paar aanvullende vragen specifiek. Ik hoop dat jullie de vragen ook kunnen zien in de antwoorden. Dus bij antwoord op vraag één spreekt u over bedrijven, worden dan zowel de huurders als de eigenaren van de bedrijfspanden bedoeld? En bij het antwoord van vraag drie wordt er juist over eigenaren gesproken en daar ging het juist over het krijgen van een stem in de verdere besluitvorming. Dus mijn vraag is krijgen huurders daar ook een stem? En bij vraag zes sluit een beetje aan op de eerste twee vragen die ik u stelde over bedrijven, eigenaren, huurders. We zien namelijk in de enquête of in ieder geval in de participatieproces dat er weinig verschil lijkt te zijn tussen huurders en eigenaren, maar in de enquête zagen we juist eigenlijk bij de BBR dat er wel verschillen waren en dat lijkt me ook wel logisch. Ik kan me voorstellen dat een eigenaar van vastgoed wel een ander belang zou hebben dan een huurder van de pand. Ik ben eigenlijk benieuwd hoe u daartegen aankijkt. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van Dam. De heer Van Dam: Dank. We spreken nu eindelijk over fase 2, een belangrijk onderwerp wat straks impact gaat hebben op de tweede fase in het havengebied.

En ik wilde daar nog een aantal onderwerpen uitlichten. Het eerste punt gaat over die bereikbaarheid. Zowel voor bewoners als de ondernemers als belangenorganisaties zoals de BBR zeggen,9 ze zijn aanwezig vanavond in het Havencollectief. Die hebben duidelijk aangegeven dat de verkeersdoorstroming nu al onder druk staat. Ze zien dagelijks het dat het verkeer vastloopt en dat ziet iedere Rijswijker volgens mij. En dan lees ik in dit plan opnieuw het vooral het bekende verhaal over de VRI’s, de verkeersregelinstallaties die de doorstroming zouden moeten verbeteren. Maar als al die partijen, die bedrijven, die bewoners en die belangenorganisaties dit als een groot knelpunt ervaren, waarom krijgt dit dan niet meer gewicht in dit voorstel? Het is in het Forum van 9 september bij de behandeling van ik zei het al ook al gegaan over de doorstroming. En toen gaf de wethouder ook aan dat zij ziet dat het daar heel erg druk is. En nu enkele weken later ligt er weer een plan zonder structurele oplossing. En ik vroeg me af hoe verklaart het college dat wordt dit serieus opgepakt of blijft het een achilleshiel van deze ontwikkeling? Dan de ontwikkeling in kwadranten. De manier waarop het gebied wordt ontwikkeld en of er is gekozen om dat in kwadranten te ontwikkelen, het Havenkwartier is dan ook opgedeeld in vier stukken.

En in elk van die vier stukken mogen de eigenaren zelf bepalen wanneer ze iets gaan bouwen of dat ze voorlopig gewoon doorgaan met hun bedrijf. En dat klinkt prettig en flexibel, maar het brengt ook risico's met zich mee. Want als een eigenaar besluit niets te doen, ligt zo'n gebied jarenlang stil. En dat zou zonde zijn, denk ik. Kan de wethouder aangeven of dat inderdaad kan Pagina 14 van 44

Concept verslag Forum Stad 7 oktober 2025

gebeuren? En belangrijker nog, wat doet het college om te voorkomen dat zo'n kwart van het gebied straks jarenlang stil blijft liggen zonder ontwikkeling? In de plannen staat ook dat de ontwikkelaars onderdelen van hun plan mogen uitruilen. Denk aan het aantal sociale huurwoningen, de hoeveelheid groen of plekken van voorzieningen. En dat kan handig zijn, maar dat roept ook vragen op wat als er minder winstgevende dingen, zoals de sociale woningen of ontmoetingsplekken allemaal in een deel van het gebied terechtkomen en dat er vervolgens nooit van de grond komt. Hoe zorgt het college er dan voor dat die belangrijke, maar minder rendabele onderdelen wel worden gebouwd. Dan de financiële risico's in paragraaf 8.1 staat dat er sprake is van onzekere kosten en baten. De zogenaamde risico's en kansen. Kan de wethouder concreet toelichten wat daarmee wordt bedoeld, hoe groot zijn die onzekerheden en hoe worden ze afgedekt? En dan wil ik afsluiten met een positief iets. In de plannen zien we dat een langgekoesterde wens van ondernemers voor een aanlegsteiger in de haven eindelijk werkelijkheid zijn geworden. Al jaren vragen die ondernemers en horecaondernemers daarom en je ziet hem eindelijk tot realisatie komen of in ieder geval in de plannen nog, dus daar zijn wij ontzettend blij mee. Complimenten aan het college voor het inwilligen van die wens. De voorzitter: Dank u wel.

Mevrouw Van Maarseveen. Mevrouw Maarseveen: Dank u wel, voorzitter. Er zijn al een heleboel vragen gesteld, maar ik heb toch nog een één aantal vragen aan de wethouder om het voorstel beter te kunnen beoordelen. Wat gebeurt er als we positief besluit op dit voorstel en wat gebeurt er precies als we dat niet doen? En hoe helpt het uitgewerkte scenario vier met meer woningen om de transformatie van het Havenkwartier van een verouderd bedrijventerrein naar een aantrekkelijk gemengd stedelijk gebied daadwerkelijk te realiseren? En kunt u toelichten hoe het extra woningbouwprogramma bijdraagt aan het financieren van de vergroening, de klimaatadaptie, adaptieve inrichting en verbetering van de openbare ruimte? Nou deze vragen zijn al gesteld. Even kijken hoor en die ook al. En hoe borgt de gemeente de regie op het proces per kwadrant, zodat er ook bij gefaseerde ontwikkelingen een samenhangend gebied ontstaat en die vraag is ook al gesteld. En wat zijn volgens u de belangrijkste inzichten uit het participatieproces die hebben geleid tot het huidige voorstel? En hoe zijn ze deze vertaald in de gebiedspaspoorten? En wat is uw reactie op de kritiek van de BBR over participatie en hoe is de representativiteit van het participatieproces geborgd? Volgens mij heeft PvdA die ook al gevraagd, dus excuus als die dubbel is.

Kunt u toelichten hoe het voorstel ondernemers juist perspectief biedt, bijvoorbeeld via behoud van bedrijfsruimte, flexibiliteit en ontwikkeling en verbetering van de openbare ruimte? En hoe draagt een aantrekkelijke en goed ingerichte openbare ruimte bij aan het voorkomen van spanningen tussen bewoners en ondernemers? En hoe wordt in het ontwerp rekening gehouden met het creëren van een prettige leefomgeving die leidt tot minder klachten over bedrijfsactiviteiten? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Wie mag ik bij BVR het woord geven? De heer Braam. De heer Braam: Dank u wel, voorzitter. Laat ik eerst positief beginnen, dat is dat hetgeen wat ik gezien heb tijdens de presentatie. Dat zag er gewoon chique mooi uit. Zeker als het gaat om het zoetzuur verhaal wat daarin tot uitdrukking komt. Begrijpelijk om met name dan ook de wensen voor ook veel partijen die hier zitten tot uitdrukking te laten komen. Denk onder andere aan de wat meer groen ingerichte lanen die daartussenin komen te zitten. Nou dat vinden we vanuit Beter voor Rijswijk zeker positief, maar wat we nog belangrijker vinden is feitelijk wat we en al een hele tijd geleden hebben afgesproken. Dat is dat alles op het gebied van de VRI, die net al genoemd is, zou al tijden terug onderzocht zijn of onderzocht worden. En nu moet ik in dit stuk lezen dat dat onderzoek feitelijk nog steeds moet plaatsvinden.

Dat verbaast ons zeer. Wat ons ook verbaast is dat met het grootste gemak naar het maximum wordt gezocht wat er in het addendum is opgenomen, dat op 11 woningen na gewoon de map helemaal vol wordt gepland. Dus dat verbaast ons zeer. Zou het niet Pagina 15 van 44

Concept verslag Forum Stad 7 oktober 2025

een tandje minder kunnen? En uiteraard dat zal u ook niet verbazen als autopartij dat we vanzelfsprekend ook het parkeren weer in beeld brengen. Ook daar is dus door uw voorganger nadrukkelijk aangegeven dat het allemaal het past binnen het beeld wat geschetst is en dat daardoor ook nadrukkelijk in fase twee niet meer dan 400 woningen konden worden gerealiseerd, omdat dan in ieder geval normen ook haalbaar waren. En nu gaan we dus over dat aantal heen. Met andere woorden, er zal dus extra parkeervoorzieningen moeten worden gerealiseerd om dus al die in ieder geval de extra plekken voor die extra 300 woningen te kunnen realiseren. Voorzitter, dat zijn zomaar even een paar punten die ik toch maar even benoem. En ik wil zeker niet voorbijgaan wat gelukkig enkele partijen ook hebben gedaan aan de participatie. En er is voor zover ik kan overzien alleen met de eigenaren van de gebieden, van de vier kwadrantjes is er overleg geweest. U heeft aangegeven dat alle bedrijven op de hoogte waren en positief stonden rondom dit naar deze missie. En we hebben een maar een heel klein rondje gedaan en bij de eerste drie waren er al twee, die niet eens op de hoogte waren van de veranderingen die ieder geval in beeld zijn van de gemeente Rijswijk en de desbetreffende eigenaren. Dus ja nogmaals de vraag waren de bedrijven ook echt positief over deze ontwikkeling? Alle bedrijven.

En u heeft ja geantwoord tijdens de presentatie maar in ieder geval wij hebben moeten constateren dat dat niet het geval is. De belangenvereniging bedrijven Rijswijk nou die heeft uiteraard een pittig briefje geschreven en inhoudelijk ben ik het daar voor de volle 100 procent mee eens met de weg die zij bewandelen. Ook gewoon gelet op het feit dat u ervoor gekozen heeft om vooral zelf te kijken van naar en noem het toch maar even een winst maximalisatie voor de gemeente Rijswijk. En er is wat mij ook verrast niet gekeken naar een ander soort oplossing. Pasgoot Polder is een zeer rijk schap, heeft behoorlijk wat reserves en ik had hem ook zo kunnen voorstellen dat er gekozen zou worden voor het behoud van die 400 en het proces wat u in gang had gezet. Maar dat er dan wellicht gekozen zou worden voor een overleg met de Pasgoot Polder, om dus een stukje uit de reserve te gebruiken om het negatieve vermogen wat anders zou ontstaan, weg te werken. Voorzitter, dit zijn zomaar even een aantal puntjes die we graag zouden willen bespreken. En op het moment als de puntjes op de i zijn gezet, dan gaan we graag verder praten. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van Schie. Mevrouw Van Schie: Dank u wel, voorzitter. Zo. We vinden dit een mooi onderzoek naar de haalbaarheid van de tweede fase Havenkwartier van het amendement van de coalitiepartijen.