Concept verslag Forum stad 7 februari 2023.pdf

Dus we proberen ook zoveel mogelijk dan onderwijs en praktische scholen te accommoderen. Dat kan, mensen weten ook als er iets vrij staat wat er vrijkomt. Dus ja, maar we kunnen dat niet zomaar een twee drie bepalen. Dan sluit ik toch aan bij de woorden van de heer van Enk op dat terrein. Even kijken. Ja ik heb toch het gevoel voorzitter dat ik heel veel eigenlijk heb beantwoord. Heel veel waarschijnlijk ook niet. Maar daar heb ik al van gezegd dat dat nog gaat terugkomen. En ik heb u daarvoor hard nodig, want u bent ook allemaal de beste ambassadeurs voor Rijswijk om hier de juiste bedrijvigheid naartoe te trekken. Voorzitter, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De vragen die niet behandeld zijn komen vast en zeker in de tweede termijn weer als een boemerang terug. Daar ben ik niet bang voor. Mevrouw Harmsen de tweede termijn. Aan u als eerste het woord. Mevrouw Harmsen (CU): Heel kort want de vragen over de groene groei zijn inderdaad wel aardig beantwoord. Maar ik blijf wel hangen op het punt van, wordt er wel gekozen als het op het gebied gaat van werkgelegenheid en die drie thema's die zijn, dus energie, innovatie en technologie, wordt er nog gekozen voor welzijn. Stel je voor er komt hier een hennepkwekerij, dat is heel innovatief, techniek. Is daar een beleid, idee over vanuit het college van, willen we dat of niet? Past dat binnen de deze economische visie.

Dat is één voorbeeld. Mijn collega had het over een blokkendoos. Ik mis dus een beetje die scherpte. De keuzes om dus niet alleen voor werkgelegenheid binnen die drie focusgebieden te kiezen. Maar ook welzijn van mensen, welzijn van de samenleving.

Pagina 32 van 41

verslag forum stad 7 februari 2022 De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Oelen, ga uw gang. De heer Oelen (VVD): Dank voorzitter, dank wethouder voor het goed volle betoog kan ik wel zeggen. En ik snap het hele verhaal. Ik snap de richting van visie naar uitwerking, et cetera. Ik zou zomaar kunnen zeggen, dat neigt wat mij betreft wel naar een akkoord stuk voor de raad. Maar dat doe ik pas nadat ik een toezegging aan u wil ontfutselen. Namelijk dat als u die uitwerkingen maakt dat u daar ook een koppeling legt met die beoogde resultaten in 2030. Dus dat wij ook als raad kunnen zien, waar leidt wat toe vanuit deze visie. Dat was mijn enige vraag voorzitter. De voorzitter: Dank u. Dan geef ik graag het woord aan Beter Voor Rijswijk. De heer Braam (Beter voor Rijswijk): Allereerst dank voor de beantwoording in eerste termijn. Toch nog even terugkomend op de handjes. Het is natuurlijk aan de ene kant logisch dat je nu op dit moment in ieder geval kiest voor, laten we kijken hoe alles een beetje op ons afkomt. Maar dat lijkt me toch niet gezond. We hebben te maken gehad met een hele grote groep mensen die we nodig hebben juist ook in het veld. En die mensen die staan nu ook langs de zijlijn op onze mooie wachtlijstjes noem ik dat maar even. De lijstjes voor mensen in de bijstand of meerjarig werkeloos.

En het lijkt in ieder geval voor Beter voor Rijswijk zinnig dat we ook daar nadrukkelijk een visie op ontwikkelen. Om ervoor te zorgen dat die mensen, zoals de VVD het in verleden probeerde met de ambachtsscholen, om die in ieder geval én aan het leren te krijgen en vervolgens aan het werk te krijgen. Het werk is er ook in Rijswijk, ook in de regio. Alleen ja, de handjes ook daar voordat ze die gebruikt mogen worden, in de bouw, in de zorg om maar een paar voorbeelden te noemen, daar moet natuurlijk wel wat werk aan voorafgaan. En ook daar heb je een bepaald beeld bij nodig van, hoe ga je dat bereiken? We hebben nu maar een paar ambachtsscholen, de kappersschool achter, de slagersschool in de Plaspoelpolder en misschien nog een deel van Mondriaan. Dan hebben we het denk ik verder wel een beetje gehad. Maar ik denk dat het belangrijk is om dus vooral daar verder in na te denken. Hoe gaan we dat in Rijswijk wat breder inzetten, ontwikkelen en over nadenken hoe we dat beter vorm kunnen geven. Voorzitter, daar wil ik het graag bij laten. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Oelen is het dichts bij, dan mag u als eerst. De heer Van ’t Eind (GroenLinks): Want is dat interventie namelijk en volgens mij mag dat. De voorzitter: We zitten in de tweede termijn De heer Van ’t Eind (GroenLinks): We zitten in de tweede termijn, dus dat mag toch. Een inventie op de heer Braam.

De voorzitter: Voor zover ik de regels ken mag dat, of ik moet me nu keihard corrigeren. Excuus, dan is mij dat ontgaan terwijl ik op mijn … De heer Van ’t Eind (GroenLinks): Nou ja mijn vraag aan de heer Braam is, vanwaar die focus op per se dat praktijkonderwijs binnen de grenzen van Rijswijk. Want juist het aantrekkelijke van deze visie vind ik dat je kijkt naar de regio. Dus je moet naar de totale regio kijken. Wat maakt het uit of iemand net over de Haagse grens een goede praktijkopleiding krijgt, of dat dat net aan de andere kant van de grens is in Rijswijk. Dus ik begrijp die opsomming van wat er dan precies in die grens is, dus je moet de opsomming van wat er precies in de regio is en hoe bereikbaar dat is voor iedereen, dat vind ik interessant. Maar niet of dat binnen die grenzen is. Dus ik snap die die focus niet zo heel erg. Pagina 33 van 41

verslag forum stad 7 februari 2022 De voorzitter: Mijnheer Braam, u mag als u wilt eerst reageren op mijnheer Van ‘t Eind en vervolgens … Helemaal goed... De heer Oelen (VVD): Dank voorzitter en dank de heer Braam. Kijk, het klopt inderdaad dat VVD zich in het verleden heeft hardgemaakt voor ambachtsschool. En ik snap op zich wel die regionalisering. En of dat nou precies hier in Rijswijk is, of net over de grens, ik denk dat dat om het even is. Ik denk dat we wel onderscheid moeten maken in het stimuleren van onderwijs in algemene zin of het stimuleren van mensen die nu in de bijstand zitten of langdurig in de WW zitten, om die weer op wat voor manier te activeren. Dat ligt denk ik wat minder op het terrein van de wethouder economie, maar meer op het terrein van de wethouder van het sociaal domein zou ik zeggen. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: De heer Braam. De heer Braam: Wat dat laatste betreft daar ben ik het op zich van harte mee eens. Toch elementen ervan best hier thuis zouden kunnen horen. Er had best, net zo goed als je heel nadrukkelijk in percentages aangeeft welke vormen van arbeid we in Rijswijk hebben, kan je ook aangeven hoe je dat gaat oplossen. En dat je daar de hulp van de andere wethouder bij nodig zult hebben. Dus dat is één.

En twee, als het gaat om de grenzen, Rijswijk kent bepaalde buitengrenzen, daar kunnen we natuurlijk mooie hekwerken omheen zetten, dat is zonder meer waar. Maar zeker als het gaat om opleidingen, dat mag wat ons betreft natuurlijk over de grens heen, dat spreekt voor zich. Maar goed, ik hoef alleen maar door de Bogaard heen te lopen om te zien wat we missen. Ik hoef alleen maar naar Florence te gaan om te zien wat we missen. En dan ben ik maar even heel simpel als raadslid van Beter Voor Rijswijk, als ik iets mis dan wil ik het ergens vandaan halen. Of ik dat uit buiten Rijswijk vandaan haal en hier naartoe haal, net zo goed als het gemis van de massa aan ambtenaren hier in dit gemeentehuis. Of ik weet dat te vinden binnen Rijswijk, het liefst natuurlijk het laatste. Dat zou natuurlijk erg mooi zijn, want dan ben je ook bezig met je vestigingsklimaat, als het gaat om het verbeteren daarvan. Nou dat doen we met ieder geval die forse uitbreiding van de huisvesting al. Maar ik kijk natuurlijk wel breder. Het is ook erg belangrijk om ook ervoor te zorgen dat de handjes straks achter de kassa staan, de handjes aan het bed staan. We voldoende politieambtenaren hebben, genoeg ambtenaren hier in dit huis hebben. Het zijn niet alleen de ambtenaren op beleidsvlak, maar ook allerlei andere vlakken waar we ze missen. Dus vandaar die breedte.

Maar uiteraard, de grens is voor ons niet heilig. De voorzitter: Mijnheer van Enk, wilt u interrumperen? De heer Van Enk (CDA): Ja in reactie ook op de heer Braam. Van die grens is prima dat u dat relativeert, maar de maakbaarheid van de samenleving die spat er ook vanaf wat mij betreft. En dat we te weinig mensen in zorg hebben en bij de politie, dat is niet omdat er hier om de hoek geen opleidingsfaciliteiten voor zijn, dat zijn hele andere ontwikkelingen. Dus ik denk dat we een beetje bescheidener moeten zijn in onze ambities om de samenleving en dan zeker in Rijswijk, op dit punt te maken. De voorzitter: Dank u wel dan zou ik … U wilt mijnheer Van Enk weer interrumperen? U bent iets later op rijtje als u het niet erg vindt. Dan houd ik even het rijtje aan. Mijnheer Braam, ga uw gang. De heer Braam (Beter voor Rijswijk): Misschien toch even kort op reageren. Nou ik vind wat de heer Van Enk doet is het downgraden van deze visie die hier ligt. En daar sta ik niet achter. Deze visie die geeft heel duidelijk een bepaalde richting aan. En die richting die zit, als ik het dan even heel plastisch mag uitdrukken, op een bepaald niveau. En dan is die vooral gefocust op het vwo, hbo-niveau en niet gefocust op andere delen van de

Pagina 34 van 41

verslag forum stad 7 februari 2022 arbeid die binnen de economie ook bijzonder belangrijk zijn. En dat is feitelijk hetgeen wat ik mis. En ik vind het zonde als de heer Van Enk dit stuk zo naar beneden haalt. Laat ik het dan even zo in netjes Nederlands uitdrukken. De voorzitter: Dat is een persoonlijke mening denk in deze. Dan zou ik graag door willen naar D66, mevrouw Woudstra voor de tweede termijn. Mevrouw Woudstra (D66): Dank. Sorry er is hier een kleine waterval ontstaan, enige afleiding. Excuus aan mijn collega naast mij. Er wordt gezorgd voor een oplossing. Dank wethouder voor de beantwoording en de sterktes en zwaktes. Het ging ons niet alleen over de sterktes en zwaktes in een bijlage erbij, maar ook die ambitie. Wat maakt Rijswijk Rijswijk? Waarom is deze visie niet van Pijnacker-Nootdorp, Den Haag, waarom is het een Rijswijkse visie? En hoe komen onze sterke punten hierin naar voren? Dat zien we gewoon graag duidelijker terug op groen, op werkgelegenheid en op mobiliteit, zodat je ook keuzes maakt in wat voor soort bedrijven je inderdaad actief op in gaat zetten in die economische visie. Want dat doet ertoe omdat je daarmee een signaal geeft naar de regio hoe je daarin zit. En ja, het is belangrijk om dat te doen, maar ook om bijvoorbeeld wijs om te gaan met de ruimte die we hebben.

Dus hoe gaan we via deze visie keuzes maken in ook het ruimtegebruik? Gaan we inderdaad tegen bedrijven zeggen die in bepaalde sectoren zitten, u bent niet innovatief genoeg, dus we gaan u niet actief aantrekken. Ik begrijp dat u dat ook nog uitgaat werken, daar had u het ook over. Mijn punt daarbij is, dat werd eigenlijk ook al aangehaald, waar zien we dat als raad dan terug? Want dit is wat ons moment om de kaders en de visie neer te zetten. Dus als het hier niet inzit, zit het er niet in. Dus ja, wij zouden toch de oproep willen doen om die drie punten duidelijk terug te laten komen, samen met, bij de werkgelegenheid, de handjes waar net erover werd gesproken. En wellicht was er wat verwarring, ik bedoelde niet het aantal scholingsmogelijkheden in Rijswijk. We zijn gezegend met veel scholen in dat opzicht, die zijn er genoeg. Maar we hebben een onderwijsarbeidsmarkt visie om te zorgen dat onderwijs en arbeidsmarkt op elkaar aansluiten. Dat er stages zijn, dat mensen vlakbij dat werk ook kunnen vinden. En een van mijn vragen die openstond was het forensen. We zijn nu een forensengemeente met behoorlijk veel hooggeschoolde arbeid.

Blijven we daarop inzetten, of de zin die ik las, gaan we dat anders doen? En hoe verhouden die zinnen dan tot wat we willen in deze visie? Kan de wethouder daar wat duidelijkheid over geven? En ook over de zin waar werd aangegeven dat er een krimp is in werkgelegenheid. Want weten we dan welke krimp dat is en gaan we dan inzetten op meer praktisch geschoolde werkgelegenheid of andere werkgelegenheid? Gaan we inzetten op maak-bedrijven in die innovatie en de combinatie van technische innovaties en Delft en het maken van producten in Rijswijk. En kan ik dat inderdaad in deze visie lezen? Als dat inderdaad de bedoeling is, dan zien we dat graag wat duidelijker terug omdat dat een invulling zou zijn van de eerder aangehaalde pagina 17. En dan denk ik dat ik hem heb. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Van Dam, Wij. Rijswijk. Ga uw gang. De heer Van Dam (Wij.Rijswijk): Dank en ook dank voor de beantwoording, de zeer enthousiaste beantwoording van de wethouder, dat geeft de burger weer moed als je iemand ziet die toch wel heel erg enthousiast over zijn werk is. En bedankt ook voor de beantwoording op bijvoorbeeld bereikbaarheid. Een van de punten die ik in mijn eerste termijn noemde die belangrijk is. En ja goed daar staat u positief in. En ook hartstikke goed om te horen dat u daar heel hard mee bezig bent.

Maar ik denk dat dat wel, en uw eerste termijn misschien ook aantoont, wat mijn onderliggende boodschap was in de eerste termijn, er zijn ontzettend veel onderwerpen die in deze visie beschreven worden. Dat is op zich niet erg, want economie is een ontzet een groot onderwerp waar ook heel veel onderwerpen onder horen. Alleen als ik ook mijn mederaadsgenoten hier zo hoor, dan mist het in enige mate zeg maar wel een soort van richting. En waar wij als Pagina 35 van 41

verslag forum stad 7 februari 2022 Rijswijk zeg maar naartoe bewegen. En ik vraag me af, want u deed de toezegging van, kan ik nog een uitwerkingsbijlage toevoegen waarin ik ieder geval, waarin u wat meer aangeeft waarin die punten zeg maar worden uitgewerkt, wanneer we die kunnen terugverwachten. Althans ik neem aan dat dat dan de uitwerking was die bedoeld werd. Maar ik vraag me af of de punten die door mij en mijn collega's worden benoemd, of het realistisch is dat die allemaal zeg maar daarin beantwoord kunnen worden, al die vragen. En zeker voor de komende raadsvergadering. Dus mijn vraag is, hoe ziet de wethouder dat voor zich? Komt dat nog voor de volgende raadsvergadering die uitwerking die u heeft aangegeven, of moeten we daar in latere instantie nog op wachten? Daarbij zou ik het graag willen laten. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk, CDA. Ga uw gang. De heer Van Enk (CDA): Voorzitter, dank u wel. Ik vond het enthousiasme van de wethouder inderdaad ook prachtig. Ik heb me laten overtuigen door zijn toezegging dat het in de volgende stukken die komen dat het concreet gaat worden. En ik zou als ik de discussies hoor over de handjes et cetera, ik kan het soms niet eens meer helemaal volgen. Maar ik denk echt dat we het niet te ambitieus moeten maken.

En dat we niet moeten doen alsof je in Rijswijk een soort, hoe heten die dingetjes ook alweer? De voorzitter: Mevrouw Woudstra, u wilt graag interrumperen. De heer Van Enk (CDA): Hoe heet dat nou toch, waar de sneeuw uitkomt. Een snowglobe van kunnen maken. Daar doet de discussie me soms een beetje aan denken. We missen hier handjes, we missen een opleiding, we missen het werk. We moeten een fabriek speciaal uitnodigen die voor die handjes geschikt zijn. Mevrouw Woudstra (D66): Om dan toch maar toch maar aan die interruptie toe te komen, want … Nee dat was ook helemaal de opmerking niet dus daar kan ik u heel erg gerust in stellen. De heer Van Enk (CDA): Het is absoluut niet zo dat ik daarmee de nota onderuithaalde. Daar kan ik, zoals ik het nu zien, wel mee … De voorzitter: Mevrouw Woudstra wilde u graag interrumperen, dus vandaar dat ik dan maar op deze manier even mijn marktstem opzet. Ga uw gang. Mevrouw Woudstra (D66): Heel fijn, want ik schreeuw er liever niet overheen en ik had toch echt een interruptie om tegen de heer Van Enk te zeggen, nee dan heeft u het verkeerd begrepen. Dat is, maakbaarheid, is zeker niet de bedoeling. Het gaat erover dat mensen die hier een opleiding hebben in de buurt werk kunnen vinden. En er zijn hele mooie onderzoeken dat zeker de grootte van onze regio daar echt een bepalende factor in is.

Heel veel mensen niet van Scheveningen naar de andere kant van Rotterdam, want zo groot is onze regio, voor werk kunnen komen en gaan. En waardoor het dus ook echt belangrijk is dat dat werk zich in de buurt bevindt. Dus als je zegt, ik heb hier een economische visie, is het ook belangrijk dat je zegt en welke mensen zoeken hier werk en welk werk heb ik hier dan? En hoe zorg ik dat die twee bij elkaar komen? Dat is niet een maakbaarheid, dat is ook welke bedrijven trek je aan. En dat doen we met deze economische visie en ik wou hem ook graag zo duidelijk praktisch houden. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Van Enk, gaat u verder. De heer Van Enk (CDA): Dat betekent dus dat het plan van de provincie om in ons gebied, Rijswijk Buiten, om een aantal fabrieken mogelijk te maken dat u dat van harte zou toejuichen eigenlijk. Pagina 36 van 41

verslag forum stad 7 februari 2022 De voorzitter: Mevrouw Woudstra, ik neem aan dat u wil interrumperen, ga uw gang. Mevrouw Woudstra (D66): Ik geef graag antwoord op een aan mij gestelde vraag. Dank voor de vraag. Volgens mij hebben we het hier over duurzaamheid, innovatie en wat we zoeken hier in deze visie gezegd dat we het daarmee eens zijn. En dan hangt het er heel erg vanaf welke maakindustrie is dat en past dat bij Rijswijk? En als dat erin pas lijkt me dat prima. De heer Van Enk (CDA): Dan zijn we daaruit en wat mij betreft, ja ik ben overtuigd. Wat mij betreft prima in de nota doorzetten. De voorzitter: Dank u wel mijnheer van Enk. Mijnheer El Majjaoui. De heer El Majjaoui (Partij voor Gelijkheid en Rechtvaardigheid): Ja dank u wel voorzitter. In eerste instantie wilde ik hier helemaal niet op reageren, want ik vind het een hele mooie visie, die heb ik gelezen. Dus hij behelst ook hele mooie plannen in de toekomst. Maar ik ben het wel eens met mijn collega van het CDA, ja een beetje CDA zit nog steeds in mee. Het gaat hier om de visie, toekomstvisie regionaal en ik verwacht ook van de wethouder dat er ook een vergaande samenwerking moet plaatsvinden regionaal. Want dat je hier een school plaatst betekent niet dat wij geen samenwerking aangaan met Leidschendam, Voorburg of PijnackerNootdorp.

Het is een algehele visie gericht op Rijswijk, maar het neemt niet weg dat wij samenwerken moeten aangaan regionaal. En zonder dat kunnen we dit niet goed bewerkstelligen. En ga niet in details in, als het een school is, een praktische school is in Pijnacker-Nootdorp, kunnen daar heus wel leerlingen die hier wonen, woonachtig zijn in Rijswijk, ook naartoe en andersom ook. Dank je wel. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Woudstra? Mevrouw Woudstra (D66): Nog maar eens gezegd hebbend, ook tegen de heer El Majjaoui, dat was het punt ook niet. Het gaat ons niet over waar de scholen staan. Het gaat erom dat erom dat er een koppeling is tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt en economie, zoals we ook in de onderwijsarbeidsmarkt visie hebben staan. En dat is ook regionaal inderdaad. De voorzitter: Dank u wel. Ik hoop dat het nu buitengewoon duidelijk is. Mevrouw Ten Brummelaar van Rijswijks Belang. Ga uw gang. Mevrouw Ten Brummelaar-Hermans (Rijswijks Belang): Dank u wel voorzitter. Ook ik heb de visie gelezen en was eigenlijk voornemens om niet zo heel veel daar over te zeggen omdat ik het in principe een goed stuk vind. Nou, er zit potentie in. Ik werd alleen wel getriggerd door het enthousiasme van de wethouder toen hij sprak over dat het EPO lyrisch is over onze bereikbaarheid. En toen dacht ik, dat is niet zo heel raar, ze zitten naast de snelweg.

Ik ben benieuwd of de wethouder ook gesproken heeft met mensen die bij het EPO werken, die aan de andere kant van Den Haag wonen en dus door Rijswijk heen moeten om dan thuis in Den Haag te komen. Want ik kan u vertellen, ik werk naast Clingendael en dat kost mij om precies te zijn tot aan Plaspoelpolder tien minuten. En om dan van Plaspoelpolder te komen tot net voorbij de brandweerkazerne, duurt me dan ook toch weer echt bijna een kwartier. Dus hebben we het bijna over het dubbele van het stuk snelweg. Fietsen? Nee daar doe ik niet aan. Ik heb een hekel aan fietsen, dus dan is dat ook gelijk uit de wereld. Ik neem af en toe de bus, dat vind ik toch nog wel eens lekker maar ik ben een auto fan. Ik vind de visie heel mooi en ik kan er ook echt wel achter staan, maar ik vind het enthousiasme over de bereikbaarheid dat baart mij toch wel grote zorgen. Dank u wel.

Pagina 37 van 41

verslag forum stad 7 februari 2022 De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan GroenLinks. Mijnheer Van ‘t Eind ga uw gang. De heer Van ’t Eind (GroenLinks): Dank u wel voorzitter. Nou ook ik vond dat het enthousiasme van de wethouder de burger moed geeft. En het gaf mij natuurlijk nog extra moed dat de wethouder ook vindt dat het investeren in fossiele energie niet meer zinvol is. Daar ben ik op zich heel blij mee. Maar de wethouder weet ook dat we op dit moment nog niet zover zijn dat daar niet geld in omgaat en dat er niet ook bedrijven zijn die zich daar nog mee bezighouden en zich wellicht ook willen vestigen in Rijswijk. En op dat punt zouden wij dus, de collega van de VVD zei dat het wat hem betreft bijna een hamerstuk is over twee weken. Dat is het voor mij voor ons nog niet. Niet omdat we dit niet een slecht stuk vinden, want we zijn grotendeels vinden we dat er echt een goed verhaal ligt. Maar wij zouden toch nog ook de ruimte willen hebben om te kijken of we het op dit punt het niet iets scherper opgeschreven zouden willen hebben. En dan sluit ik me ook aan bij de bijdrage van D66 ten aanzien van aanscherping van, waar gaan we nou echt voor? Die mogelijkheid wil ik wel graag de komende weken nog wel kunnen bekijken en onderzoeken. Dus wat ons betreft is het in ieder geval nog geen hamerstuk. De voorzitter: Dank u wel.

Mijnheer Van der Veer van de PvdA, ga uw gang. De heer Van der Veer (PvdA): Nee dank u voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik graag het woord voor de tweede termijn aan de wethouder, ga uw gang. De heer Van Damme: Ja, dank u wel voorzitter en dank u wel voor de vragen ook in tweede termijn. Ik had er inderdaad een aantal gemist, excuus mevrouw Woudstra. Blij dat mijn enthousiasme is overgekomen. Ik hoop dat het een beetje aanstekelijk werkt. En toch even direct in antwoord op de vraag van mevrouw ten Brummelaar, nee ik heb daar niet met andere mensen van het EPO gesproken die aan de andere kant van Den Haag wonen. En ik was niet enthousiast over de bereikbaarheid, ik bracht alleen maar over wat ik daar heb gehoord van de mensen met wie ik gesprek had. Dan toch even de bijlage, inderdaad die gaat dan over de sterktes en zwaktes en niet zozeer, dat wil ik toch wel even scherp hebben richting de heer van Dam van Wij. Rijswijk. Ja u had het toch over een hele concrete … De uitbreiding die komt we stellen die strategie vast, daar gaan we met zijn allen voor. Dan komt de strategie werklocaties waarin per werklocatie wordt aangegeven wat de kansen en risico's eventueel zijn. Maar vooral wordt er vanuit kansen gedacht vanuit ondernemerschap. En daarin kunnen keuzes gemaakt worden, die gaan we samen met uw raad maken natuurlijk. Uw raad maakt die keuzes in principe.

Ik presenteer ze als het ware. Dan volgt een retail- en horecabeleid wat nu participatie plaatsvindt. En dan gaan we specifiek inzoomen op die winkellocaties waar de heer Van Enk het over had. Dus dat om dat nog even heel even scherp te krijgen. De voorzitter: Mijnheer Van Dam, u wilde interrumperen. De heer Van Dam (Wij.Rijswijk): Dan nog een aanvullende vraag. Ik snap voor de werklocaties dat die op plaatsgebonden zijn, waar ook hele specifieke dingen in de visie over genoemd worden. Alleen onderwerpen zoals het ambassadeurschap van bepaalde lokale ondernemers in Rijswijk, bereikbaarheid van de gemeente voor ondernemers, dat gaat dan over communicatie. Of de positie van Rijswijk in de regio, dat zijn geen plaatsgebonden zaken. Dus hoe komen die zeg maar in zo'n werklocatie terug? Dat zijn dat zijn bredere zaken dan alleen, dat je alleen in een Plaspoelpolder of in een ander gebied zeg maar kan bewerkstelligen. De voorzitter: Wethouder Van Damme, ga uw gang. Pagina 38 van 41

verslag forum stad 7 februari 2022 De heer Van Damme: Met de ambassadeurs gaan we de communicatie, bedoelt u de, voorzitter, Rijswijk Onderneemt, de website die we hebben en hoe we daarmee omgaan, hoe we daarin acteren, dat is in feite lopend beleid. Maar we kunnen daar wel een overzicht van geven hoe we daar wat meer invulling aan gaan geven. Dat zal ik ook beschikbaar stellen aan uw raad dan. Ik kan mevrouw Harmsen geruststellen dat echt, hennepkwekerijen gaan we niet accommoderen. Nee, dat gaan we niet doen. Ook geen ecstasy labs, we gaan daar echt keihard tegen optreden. Dat is ook echt niet oké. En dat wordt nog regelmatig aangetroffen. Niet alleen in Plaspoelpolder, in heel Nederland. En die scherpe keuzes, maak je in zo'n visie nu scherpe keuzes in wat je wil en niet wil? Het is ook niet altijd eenvoudig om als gemeente te bepalen van het bedrijf, jij mag hier niet komen. Dat geeft natuurlijk wel focus in waar je met je accountmanagement strategisch op richt. En dat zijn dus die sectoren energietechniek en innovatie. En waarom? Omdat we daar van oudsher veel bedrijvigheid in hebben, dus al veel bestaande contacten hebben. Hier ook de plannen voor geothermie hebben. Innovatie zit hem ook een beetje op dat intellectuele eigendom wat hier redelijk veel zit. Bij EPO zitten natuurlijk echt de deskundigen op technisch gebied ook.

Ik moest zeggen, ik mag er denk ik niet te veel over vertellen want dat is anders voor de raad, maar zij hebben zich helemaal georganiseerd rondom die ESG, European Sustainable Goals. Dat vond ik wel heel interessant, omdat ze allemaal technici hebben, toptechnici die daaraan bijdragen aan leveren. Dus die scherpe keuzes, ik snap wat u wilt, maar die worden misschien in mindere mate gemaakt, helder in die visie. Maar als we keuzes kunnen maken zullen we dat zeker doen. Maar tegelijkertijd moet ik ook constateren, ik was laatst op een werkbezoek en die huurde een pand. En die ging contact zoeken met zijn eigenaar en die bleek al een paar maanden van eigenaar gewisseld te zijn. Dus het is niet zo eenvoudig om daar ook echt regie op te voeren. En we proberen dat natuurlijk wel, want we zitten echt er bovenop. De voorzitter: Mijnheer Van ’t Eind, ga uw gang. De heer Van ’t Eind (GroenLinks): Sorry dat ik u onderbreek wethouder. Ik begrijp uw betoog wel dat je niet overal op kan sturen, maar volgens mij is dat ook niet het idee van de visie. Het idee van de visie is wel om op te schrijven met elkaar, wat willen we.

Dat we niet overal invloed op hebben en dat er ook dingen kunnen gebeuren omdat de markt nou eenmaal zo werkt en omdat we niet eigenaar zijn van alle panden in de Plaspoelpolder, allemaal redenen waarom er iets kan gebeuren wat we misschien vanuit de visie niet willen, maar wat misschien toch gebeurt. Maar dat neemt niet weg dat je niet in de visie wel voor jezelf heldere … Want als je een visie opschrijft dan wil je ergens heen. En dan is het op zichzelf best logisch vind ik om dat wel scherp op te schrijven. En dan begrijp ik best dat je niet overal, als het om economie gaat, invloed op hebt. Maar je kunt het nog steeds wel scherper opschrijven in een visie wat mij betreft. De voorzitter: Dank u wel, gaat u verder. De heer Van Damme: Helder en rondom die innovatie en techniek en energie, daar vinden we dat toch wel redelijk scherp opgeschreven. Maar misschien kan het scherper. U heeft al aangekondigd dat u daar wellicht mee gaat komen, misschien kunnen we daar u nog bij helpen op dat vlak om dat dan wat scherper te krijgen. De VVD vroeg of ik kon toezeggen dat er een koppeling gemaakt wordt met doelstellingen met die volgende visies, of die volgende werkelijkheid strategie, met de doelstellingen hier die in 2030 zijn gegaan. Dat ga ik u toezeggen onder voorwaarde dat u mij daar scherp op houdt dat het ook daadwerkelijk gebeurt. Dus dat ga ik echt doen.

En de handjes, ja ik moet toch Beter Voor Rijswijk, de heer Braam, ja het is gewoon ontzettend belangrijk. Mbo’ers zijn hartstikke hard nodig, daar is een schreeuwend tekort aan. Dus we moeten gaan zorgen als Nederland om die handjes gewoon weer aan het bed te krijgen. En dan moeten we er met zijn allen over nadenken van hoe we, maar goed dat vind ik wat zaken die wat meer op macroniveau spelen, landelijke Pagina 39 van 41

verslag forum stad 7 februari 2022 politiek niveau, hoe we dat dan aantrekkelijk gaan maken. En er is natuurlijk alle ruimte om die maakindustrie te vestigen. En dan die aansluiting onderwijs arbeid. De voorzitter: Mijnheer Braam wil graag interrumperen. De heer Braam (Beter voor Rijswijk): Dat wil ik zeker. Daar waar de wethouder zich scherp richt op GroenLinks om de zaak nog verder aan te scherpen op een aantal hbo, universitaire niveaus. Daar weigert hij feitelijk, in ieder geval op lokaal vlak laat ik het dan zo maar eens netjes uitdrukken, een visie te ontwikkelen om te kijken, hoe kunnen we ervoor zorgen dat die handjes, dus het mbo nou ja lbo-niveau wat mij betreft, om in ieder geval ook die niveaus te omarmen en te versterken voor de langere termijn. Want ik denk dat we die tot 2030 veel harder nodig hebben dan dat andere niveau wat al beschikbaar is in Rijswijk. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Braam. Ga uw gang mijnheer van Damme. De heer Van Damme: als dat als een weigering is overgekomen, dan is dat in ieder geval niet zo bedoeld. Want juist met de techniek en die energie, daar heb je dus gewoon die handjes nodig die gewoon daadwerkelijk die warmtepomp bij je installeren. Dat zijn gewoon de mensen die bij u thuiskomen om dat aan te sluiten, om dat te regelen.

Dus in die zin sluit ik het zeker niet uit en is die aansluiting van die arbeidsmarkt met die economie, daar hebben we natuurlijk ook al een afspraak over gemaakt in uw raad. Dat is de vorige raad aan u voorgelegd. En ik heb daar ook nauw contact over met de wethouder onderwijs. Die wordt natuurlijk ook daaraan gekoppeld. Die visie die gaat niet over alles in Rijswijk, die gaat ook niet die mobiliteitsvisie neerleggen. Het grijpt overal op in, maar dit is wat er nu ligt op dat vlak. En zeker die aansluiting onderwijsarbeidsmarkt, in de aansluiting op de bestaande visies zullen we dat verder brengen. De voorzitter: Dank u wel. Wellicht een vraag ten overvloede, maar gaan we hier een bespreekstuk van maken of een besluitstuk? Mevrouw Woudstra (D66): U gaat mij nog één stap te ver, punt van orde, want ik heb nog een aantal vragen die niet beantwoord zijn. Dus als dit eind van de termijn van de wethouder is? De voorzitter: Ik ging ervan uit dat dit het einde van de termijn van de wethouder was inderdaad. Mevrouw Woudstra (D66): Aan de wethouder, hoe het zit of we een forensengemeente zijn of niet een forensengemeente zijn en of dit een wijziging betekent gezien de stukjes die erin staan, in de passage daarover. En ik ben ook wel, wat eerder gezegd is, heel benieuwd naar u zegt, we komen nog te terug met stukken.

Maar zijn dat dan stukken waar we als raad instemming op geven? Want u noemt een paar stukken op die echt over werklocaties gaan waar eerder al over wordt opgemerkt, dat gaat niet over het algemene beeld van de keuzes die we maken. We hebben een aantal punten gevraagd om duidelijker te maken die wel over het algemene beeld gaat en dan waarschijnlijk niet terugkomen in een werklocaties, of een winkelgebied. Omdat ze niet alleen maar specifiek zoals mobiliteit, of handjes, of groen op die locatie terugkomen. Dus ja daar maak ik me dan wel zorgen over. En ik denk dat ik dan genoeg zeg dat het zeker geen hamerstuk is. Een bespreekstuk, maar ik zou ook willen adviseren om … Volgens mij hebben een aantal partijen ook iets meer aangekondigd dan dat. Dus dat wil ik de wethouder nog wel even meegeven. En ook in overweging geven de snelheid die hij wil maken. De voorzitter: Dank mevrouw Woudstra. Mijnheer Van Damme wil u daar nog kort op reageren?

Pagina 40 van 41

verslag forum stad 7 februari 2022 De heer Van Damme: Ja heel kort dan. We blijven deels vanwege de bereikbaarheid ook wel een forensengemeente. Maar je ziet nu een hele stroom mensen uit Rijswijk gaan en in Rijswijk komen, dus het zou natuurlijk veel handiger zijn als de mensen die in Rijswijk wonen ook zoveel mogelijk werken in Rijswijk. Dus dat probeer je natuurlijk ook wel te gaan accommoderen op enige manier. De voorzitter: Ja dank u wel. Gaat u voor de tien vandaag nog mevrouw Woudstra? Mevrouw Woudstra (D66): Mijn vraag aan de wethouder is dan, past u dit stuk tekst daarover aan? De voorzitter: De laatste reactie voor dit punt. De heer Van Damme: Ja ik zal het aanpassen op dat stuk ja. De voorzitter: Dank u wel. Dan wil ik dit agendapunt graag sluiten. 15. Sluiting De voorzitter: Dan komen wij het volgende agendapunt en dat is de sluiting. Bij deze wil ik de vergadering sluiten, dank u.

Pagina 41 van 41