Concept verslag Forum Stad 3 juni 2025

Concept verslag Forum Stad 3 juni 2025

Aanwezig Voorzitter: Mevrouw E. Woudstra Raadsleden: De heer E. van der Veer De heer M. Stuijfzand De heer M. Bosman De heer M. El Majjaoui De heer C. Dolmans Mevrouw L. Oude Alink Mevrouw S. van Maarseveen De heer A. Zoghbi De heer D. van Dam

Vervolg aanwezige raadsleden: De heer U. Oelen De heer R. de Vreede De heer M. Keijzer De heer D. Cupedo De heer E. Braam De heer J. Stam Mevrouw B. Niesen De heer M. Weterings Mevrouw N. Kames

Aanwezige portefeuillehouders: Wethouder S. van de Waart Wethouder G. van Malsen Wethouder M. Wit

Griffie: Griffier: De heer J. Hoefnagel Mevrouw F.S. Habiboellah (verslag)

1. Opening De voorzitter: Welkom bij het forum Stad van dinsdag 3 juni 2025. Is het laatste reguliere forum Stad voor het zomerreces. Laat dat besef even indalen. Het is hard gegaan dit jaar.

2. Algemeen inspreekrecht inwoners De voorzitter: We hebben vanavond één inspreker. Dat is mijnheer Hoyer. Hij gaat inspreken over biodiversiteit en natuur in Rijswijk. Mijnheer Hoyer, u weet hoe het werkt. U heeft vijf minuten, dus gaat uw gang. De heer Hoyer: Dank u wel, voorzitter. Geacht college, geachte raad. Vandaag spreek ik in over de toekomst van natuur en biodiversiteit in Rijswijk. Maar vooraf even dit. Een paar weken geleden is mijn kleinzoon voor mijn neus op een haar naar geschept door een veel te hard rijdende auto op de Lange Kleiweg. Ik krijg nog hartkloppingen als ik eraan denk. De hier steeds onveiliger wordende situatie is al jaren bekend, maar er gebeurt niets. Doe wat voordat het te laat is. Op de lijst van ingekomen stukken vandaag staat de RIB Verkeersveiligheid. Accepteer a.u.b. geen vertraging meer. Dan over de natuur en de biodiversiteit. Alom bekend is dat die drastisch achteruit gaat. Je kunt je kop ervoor in het zand steken, maar de teloorgang is hier in Rijswijk aan den lijve voelbaar. Ook deze zomer zijn er vrijwel geen insecten. Veel inheemse diersoorten overleven hier niet meer. De natuur in bijvoorbeeld het Elsenburgerbos holt achteruit.

Omdat dit het laatste forum Stad is voor het reces van 2025 en het laatste jaar voor de nieuwe verkiezingen, zou ik u een aantal vragen ter overdenking op uw vakantieadres willen meegeven, voor allen die de schoen past, en ik denk dat dat er velen zijn. Pagina 1 van 55

Concept verslag Forum Stad 3 juni 2025

Bent u ervan overtuigd dat de Rijswijkse natuur in deze periode in kwantiteit, maar ook in kwaliteit is op vooruit gegaan, zoals het coalitieakkoord belooft? Kunt u er later met trots op terugkijken, de toekomstige Rijswijkse inwoners en uzelf overtuigen dat het straks dankzij deze raad en coalitie gezonder leven is dan voorheen en natuur en biodiversiteit in groengebieden gezonder zijn geworden? Niet met kleine succesjes, maar voor wat betreft de volledige balans. Heeft u het groen beleid, dat de actualisatie van het bestaande beleid, zonder evaluatie met verworpen kentallen, zonder ambitie, zonder financiële middelen straks concreet aan het natuurherstel bijgedragen? Of is het God zegene de greep, maar we deden ons best? Waarom is monitoring zo laat pas van de grond gekomen en waarom maar half, zonder soortenmonitoring en zonder enige ambitie, puur als instrument, zonder wat als? Misschien als … Is een aardig argument dat de afbraak van de natuur inmiddels zo snel gaat, dat monitoring niet eens meer nodig is. Het gebeurt voor je ogen.

Zijn er noodzakelijk en beloven de ecologische verbindingszones er straks en niet te laat gekomen? Dit ondanks het feit dat nooit iemand zich heeft hardgemaakt voor de vrijmaking van budgetten hiervoor en steeds een argument of schuldig wordt gezocht om deze toch maar niet te hoeven realiseren en uit te stellen? Waarom kan bijvoorbeeld Den Haag wel vrij… Gelden vrijmaken om voor de onder druk staande natuur en in Rijswijk volledig ondergeschikt en volgens … En is die in Rijswijk volledig ondergeschikt en volgend aan de financiële situatie? Waarom kan Delft zijn maaiseizoen wel aanpassen aan broed- en bloeiseizoen, iets wat niets extra's hoeft te kosten. Hoe rijmt dat met de in de praktijk ook nog steeds niet gerealiseerde ambitie van Rijswijk om natuurvriendelijke oevers aan te leggen en, niet onbelangrijk, te kunnen onderhouden? Voelt u zich niet voor de gek houden wanneer Rijswijk zich zwart op wit committeert om niet te bouwen als het afdoet doet aan de beschermwaardige natuur, terwijl ze tegelijkertijd toestemming vraagt voor, ik citeer, het opzettelijk beschadigen, vernielen of wegnemen van nest- of rustplaatsen van de ransel, alsmede het opzettelijk voor verstoren, beschadigen of vernielen van voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van de watervleermuis. Let wel, met in de kielzog de vernietiging van hele inheemse ecostructuur.

Draagt u vol overtuiging het idee dat het verstenen van grote delen groen het potentiële natuur plus noodzakelijke compensatie met grote plassen water de inheemse natuur en Rijswijk versterkt? Bent u misschien trots dat we met een mee… Met het meeliftend geld nog iets kunnen redden, dat we hiermee nog iets van de natuur kunnen behouden? Misschien denkt u wel met tegelwippen voldoende te kunnen compenseren. Hoe gaat u om met de enorme recreatiedruk van de duizenden extra inwoners en de huisdieren, de druk op het toch al schaarse worden en sterk in kwaliteit afnemende groene Rijswijk? Hoewel vaak aangedragen, hebben we hier binnen deze raads- en coalitieperiode nooit en van niemand een antwoord op gekregen. Waarom wordt er niet geleerd van andere gemeentes? Kan hier een toekomstige coalitie slechts het paard achter de wagen gaan spannen? Excuses voor de wellicht wat zure toonzetting van deze inspraak.

Maar zegt u zelf, ziet u door uw bestuur de bijdrage in positieve kentering, is de Rijswijkse natuur en in zijn geheel in deze periode een kwantiteit, maar ook een kwaliteit erop vooruitgegaan? Ziet u echte ambitie, echt de visie, vinden we biodiversiteit en natuur echt belangrijk genoeg, of is groen maar een kleur? Is het terecht dat het onderwerp als een graantje mag meepikken als Rijswijker er in de toekomst mogelijk weer eens financieel wat gezonder voor staat? Kunnen we onze kinderen en kleinkinderen straks recht in de ogen kijken? Wat heeft u terugkijkend echt bereikt en wat gaat u uw kiezer straks beloven? Wij wensen u welgemeend een heel plezierige vakantie, maar wilt u hopelijk genietend van de natuur op uw verblijf toch nog eens het antwoord op bovenstaande vragen overdenken? Hartelijk dank voor uw aandacht. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Hoyer. Zijn er nog vragen vanuit forum voor mijnheer Hoyer? Dank u wel.

Pagina 2 van 55

Concept verslag Forum Stad 3 juni 2025

3. Lijst van ingekomen stukken: vaststelling wijze van afdoening De voorzitter: Even kijken. Dan gaan we naar het volgende punt op de agenda. Dat is de wijze van vaststelling. Er zijn geen schriftelijke verzoeken binnengekomen voor de agendering voor RIB’s of RA’s. Dus ik kijk even rond, kan de lijst vastgesteld worden?

4. Vaststelling agenda De voorzitter: Dan gaan we door naar het volgende agendapunt, vaststelling van de agenda. Zijn daar op- of aanmerkingen over? Nee

5. Mededelingen college De voorzitter: Dan gaan we door naar volgende agendapunt, mededelingen van het college. We hebben … Wethouder Wit heeft een of twee mededelingen. Het is een mededeling over de streekomroep. Die wordt ook in forum Samenleving gedaan. Die kan die ook hier doen, als u daar behoefte aan heeft. Wilt u dat of zegt u van, het is goed als het in samenleving gebeurt? Dan heeft wethouder Wit één mededeling. Gaat uw gang. De heer Wit: Dank u wel, voorzitter. Ik heb een mededeling over de niet-gebruikte parkeerplaatsen aan de Van der Kooijweg en Van Rijnstraat en diverse opslaglocaties van de gemeente. Hier zijn door een aantal fracties in de raad de afgelopen tijd ook vragen over gesteld, hoe gaan we hiermee om en wat gaan we hiermee doen? Ook om … Inzake overlast op deze parkeerplaatsen. We gaan onze depots en opslagen opschonen en centraliseren. Tevens zullen we ook een aantal van die parkeerplaatsen onttrekken aan de openbare ruimte. Dat is dan vooral aan de Van der Kooijweg en aan de Van Rijnweg bij de oude fietscrossbaan. De reden is toch inderdaad vooral het … Overlast en het niet-gebruikt eigenlijk worden van deze parkeerplaatsen. Een deel zullen we gaan inzetten als, in de toekomst, als opslaglocatie, maar dan gecentraliseerd. De locatie, de parkeerplaats bij het Elsenburgerbos wordt opgeschoond en weer volledig vrijgegeven als parkeerplaats.

We komen hier ook nog met een raadsinformatiebrief over. Maar ik wilde dat hier toch meedelen, omdat het al een aantal keren tot vragen heeft geleid. De onttrekkingsbesluiten die worden onderdeel van een raadsvoorstel BOPA Van Rijnweg waar we later via mijn collega Van de Waart bij u terug zullen komen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Wit.

6. Terugkoppeling gemeenschappelijke regelingen De voorzitter: Dan gaan we door naar het volgende agendapunt, Terugkoppeling gemeenschappelijke regelingen. Is er iemand die een terugkoppeling wil geven? Nee.

7. Overzicht toezeggingen en moties De voorzitter: Dan gaan we door naar het volgende agendapunt, Overzicht toezeggingen en moties. De opschoning van de lijst is gaande. De griffie wacht nog op een paar fracties die nog niet hebben Pagina 3 van 55

Concept verslag Forum Stad 3 juni 2025

gereageerd op de lijst op … Het verzoek om de lijst op te schonen. Dus zodra dat gebeurd is, wordt de opgeschoonde lijst op iBabs gepubliceerd.

8. Vaststellen Forumverslag 8 mei 2025 De voorzitter: Dan, volgende agendapunt is het vaststellen van het forumverslag. Heeft iemand nog op- of aanmerkingen op het forumverslag of wijzigingen? Nee.

9. Raadsvoorstel Uitvoering bestuurlijke opdracht Ondergronds afval De voorzitter: Dan gaan we door naar het volgende agendapunt, is het raadsvoorstel Uitvoering bestuurlijke opdracht ondergronds afval transportsysteem. Wie mag ik daar als eerste het woord over geven? Niemand. Mijnheer Dolmans, gaat uw gang. De heer Dolmans: Als iedereen twijfelt, want ik had ... Sorry ik zet hem ietsje dichterbij. We hadden toch nog een paar vragen. We begrijpen best waarom dit voorstel wellicht minder vuilniswagens meer ruimte voor groen en spelen en een schonere buurt. We hebben toch een aantal vragen over dit plan. Het systeem is duur in de eerste jaren. De gemeente wil dit betalen via de afvalstoffenheffing, maar waarom worden deze kosten niet volledig op de ontwikkelaars verhaald? Er zijn maar weinig bedrijven die het systeem kunnen bouwen en onderhouden. Dat maakt de gemeente afhankelijk en kwetsbaar. Hoe zorgen we ervoor dat de gemeente de regie houdt en niet vastzit aan dure leveranciers? Het systeem lijkt milieuvriendelijk, maar het kost ook stroom en lost niet alles op. Voor glas, textiel en grofvuil zijn er nog steeds apart containers nodig. Is de combinatie van een ondergronds systeem met daarnaast nog steeds bovengronds inzameling dan echt beter en efficiënter? Afval inleveren kan straks alleen met een pasje of met een app.

Is het systeem alleen toegankelijk voor bewoners uit de buurt of voor Rijswijkers in het algemeen? Hoe gaat u hierover goed communiceren? Want het is best wel verwarrend dat in de ene wijk kliko's worden bijgeplaatst, terwijl in de andere buurt een nieuw systeem met ondergrondse inzameling worden ingevoerd. Tot zover mijn vragen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Dolmans. Mijnheer Zoghbi, gaat uw gang. De heer Zoghbi: Dank u wel, voorzitter. Het ondergronds afvaltransportsysteem biedt veel voordelen. Minder vuilniswagens, minder zwerfvuil en meer ruimte voor parkeren, groen en ontmoeting in de openbare ruimte, een aantrekkelijk vooruitzicht. Tegelijkertijd vraagt het om zorgvuldige afweging. Het systeem is kostbaar, zoals mijn voorganger ook vertelde, technisch complex en we worden afhankelijk van een externe specialist. En onze inwoners hebben zorgen, zoals we ook zagen bij WarmtelinQ. Daarom hebben wij een aantal vragen. Hoe wordt de overlast van bewoners tijdens de aanleg concreet beperkt? Hoe wordt het draagvlak en vertrouwen onder bewoners en bedrijven opgebouwd? Woningbouwprojecten in grote gemeentes worden op dit moment geconfronteerd met vertragingen door langdurige bezwaarprocedures, dat leidt tot verdere opschorting van de bouwactiviteiten.

Gezien deze ontwikkelingen, is het cruciaal om te overwegen hoe dergelijke vertragingen in woningbouwprojecten en de planning en financiering van het OAT kunnen beïnvloeden. Als een van de drie geplande ontwikkelingen vertraging oploopt of niet doorgaat, wat gaan we dan doen als gemeente? In het voorstel zien we dat het niet toepassen van OAT leidt tot vermindering van het aantal parkeerplaatsen per project. Dit wijkt af van het aantal parkeerplaatsen zoals vastgelegd in het vastgestelde bestemmingsplannen. Aangezien parkeren volgens mij meerdere Pagina 4 van 55

Concept verslag Forum Stad 3 juni 2025

partijen … Of aangezien parkeren volgens meerdere partijen al onder druk staat, rijst de vraag of het toegestaan is om hier op deze manier van af te wijken. Is dit aspect wellicht over het hoofd gezien tijdens de behandeling van de treffende bestemmingsplannen? Als laatste vragen we … Of de portefeuillehouder kan toelichten waarvoor de 100.000 euro voorbereidingskrediet benodigd is. De reeds opgestelde haalbaarheidsanalyse en businesscases geven namelijk al een vrij compleet beeld. Tot slot wil ik benadrukken dat wij als raadsleden formeel vijf werkdagen de tijd hebben gekregen om dit dossier te bestuderen, waarvan twee weggevallen door Hemelvaartsdag en de sluiting op de vrijdag erna. Dat betekent dat we in feite slechts drie dagen hebben om ook nog vertrouwelijke stukken van circa 154 pagina te lezen. Dit maakt ons werk niet alleen onnodig ingewikkeld, maar ook minder plezierig. Zeker bij het besluit van deze omvang en impact. Hier horen we graag een reflectie van de wethouder hierop. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Zoghbi. Mevrouw Oude Alink ,gaat uw gang. Mevrouw Oude Alink: Dank u wel, voorzitter. We hebben het voorstel gelezen, ook de presentatie gezien, dus we waren al een klein beetje voorbereid door de portefeuillehouder. Een dergelijk systeem past volgens ons prima in onze stedelijke omgeving. Maakt geplande verdichting ook een heel stuk leefbaarder.

Terwijl de vraag naar woningen hoog blijft, is de ruimte in Rijswijk natuurlijk niet oneindig. Vandaar dat we begrijpen dat er wordt gekeken naar de ondergrond. In de steden waar een dergelijk systeem operationeel is, werkt het ook goed. We hebben nog enkele vragen hierover. We onderschrijven natuurlijk ook het belang van minder vrachtwagenbewegingen, dus een duurzaam afvalverwerkingssysteem kan op onze steun rekenen, maar kan de wethouder ons ook hiervan een onderbouwing geven? Dus hoe sterk zullen de bewegingen afnemen? Hoeveel CO2 blijft hierdoor uit de lucht? We zagen een voorbeeld van Stockholm, waarvan het aantal bewegingen met een … Volgens mij echt … Het is een tiende vergeleken met wat het eerst was, maar in Rijswijk is het wellicht anders. Wat is de inschatting, als het gaat om afvalscheiding? Wordt deze naar verwachting beter, blijft deze gelijk? Wat zijn de ervaringen geweest in andere steden waar dit al in werking is? Dan denk ik eigenlijk vooral aan gft, want bijvoorbeeld als de afvalstromen heel netjes gescheiden moeten worden bij het verzamelpunt, dan moeten de bewoners bijvoorbeeld een afbreekbare zak gebruiken, denk ik. Ik hoor graag hoe dat … Wat daar de ervaringen in zijn.

Hoe werkt dit systeem in combinatie met stedelijk groen? Vormt het een hindernis voor groen, kan het groot groeien met deze, ik weet, relatief bescheiden buizen onder zich in de grond? De werkzaamheden gaan natuurlijk omvangrijk zijn, want het zijn voorgesteld drie verschillende locaties. Kan de wethouder een beeld schetsen van de locaties waar dan werkzaamheden plaats zullen vinden? Want we hebben wel een tijdlijn, maar niet een kaart nog. In het voorstel staat ook dat bedrijven de mogelijkheid zullen krijgen om aan te sluiten, lijkt ons een handige deal als het bedrijfsafval ondergronds wordt ingezameld, maar hoe zijn de opbrengsten in dat geval verdeeld? Tot zover. Dank u. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw, Oude Alink. Mijnheer Cupedo, gaat uw gang. De heer Cupedo: Dank u wel. Ook wij hebben het raadsvoorstel gelezen en nog een aantal vragen. De heer Dolmans had de nodige vragen al gesteld, dus dat scheelt. We hebben nog één vraag wat betreft de, veel gestelde vraag, wat betreft de risicoanalyse. Daar hebben wij niks kunnen vinden over de brandveiligheid. Dat is toch wel een redelijk essentieel onderdeel. Tot zover. Dank u. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Cupedo. Mijnheer Van Enk, gaat uw gang. De heer Van Enk: Voorzitter, om te beginnen, komt de CDA-fractie dit voorstel zeer sympathiek over.

We vinden het een goede zaak als we in Rijswijk dit soort diepte-investeringen doen die leiden tot innovatie in drukke gebieden en de leefbaarheid van de openbare ruimte enorm ten goede kunnen komen. Ook al is het zo dat blijkens het voorstel de baten pas veel later terug zullen komen qua Pagina 5 van 55

Concept verslag Forum Stad 3 juni 2025

kosten. Maar ook een diepte-investering vinden wij de moeite waard, als het leidt tot die … Tot het … Nette openbare ruimte en een aantrekkelijke gemeente. Dan had ik aanvullend op vorige vragen die gesteld zijn een vraag over het besluit. Want er wordt ons gevraagd als raad alleen nog in te stemmen met het voorbereidingskrediet. Er wordt tegelijkertijd gesproken over aanbestedingsprocedure die al voor de zomer zal moeten te beginnen. Is het dan niet zo dat we eigenlijk ook al met een enorm fors budget hiermee instemmen? Ik bedoel, er is dus geen weg meer terug, begrijp ik, als we eenmaal de aanbesteding begonnen zijn. Wat is het volgende moment, anders gevraagd, dat de raad hier een groen licht moet geven en kunnen we dan nog terug als het resultaat tegenvalt? Tot slot, ik heb niet alle achterliggende stukken gelezen, moet ik bekennen. Ik vroeg mij af of er nog een betrokkenheid is van Avalex in deze hele operatie. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk. Mijnheer Loof, gaat uw gang. De heer Loof: Dank, voorzitter. Voor de Rijswijkse VVD blijft ons doel dat de afvalstoffenheffing omlaag gaat voor onze inwoners. Daar zouden we als gemeente ook moeten inzetten.

De vraag, simpele vraag, misschien is dus, gaat dat systeem hieraan bijdragen? Wat is de termijn waarin eventuele lagere operationele kosten ook zichtbaar zullen worden? Klopt het ook dat het voorbereidingskrediet uit de afvalstoffenheffing wordt gehaald en dus wordt bekostigd met de afvalstoffenheffing als achterliggende belasting? Acht het college het eerlijk dat de rest van de stad via de afvalstoffenheffing moet gaan betalen voor dit systeem in maar drie delen van de stad? Is dat verantwoord en zo ja, hoe? Dit ook in het licht van de voorgestelde bestemmingsreserve die daarvoor … Die wordt voorgesteld, die … Waarvan wordt voorgesteld om die op te richten. Dan graag een reflectie op de technische haalbaarheid van het project en dit systeem en of er ook binnen de ambtenarij op het stadhuis expertise of juist ook contraexpertise op deze plannen liggen, ook om vanuit andere oogpunten dat plan kritisch te bekijken.

Oftewel, hoe zit het met de risico's? Ook in dat kader, net ook aangestipt door het CDA, wat gaan we doen als het project toch duurder blijft? Stoppen we dan of gaan we door tot het einde? Kan de wethouder toezeggen dat, indien de eigen ambtenarij geen contraexpertise heeft op deze onderwerpen, er elders ook nog naar een second opinion wordt gevraagd, op haalbaarheid, wenselijkheid en betaalbaarheid van het project? En dat … De vraag komt niet voort uit wantrouwen, want het voorstel ziet er inderdaad ook voor onze fractie uit … Sympathiek uit. Het komt ook niet voort uit, laten we het dus per definitie niet doen. Maar we moeten wel zeker zijn van onze zaak als gemeente. Een second opinion kan daarbij helpen. Zeker bij een project van deze omvang. Want als het systeem zo gepresenteerd wordt als een gouden ei, we stoppen afvalstromen weg, we krijgen er ruimte, groen, parkeren voor terug, hoe kan je ervoor tegen zijn, waarom wordt het dan ook relatief weinig toegepast in Nederland? Waarom pas nu hier in Rijswijk op deze locatie? Tot slot, kan de wethouder een reflectie geven of het een idee is volgens het college om op dit project de regeling Grote projecten van toepassing te verklaren? Dit vanwege de grote investering van vele miljoenen. Ik ben benieuwd hoe het college daarnaar kijkt. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof. Mevrouw Niesen, gaat uw gang.

Mevrouw De Haan-Niesen: Dank u wel, voorzitter. Er is al veel gevraagd en gezegd. Ik heb eigenlijk voor mijn eerste termijn geen aanvullende vraag meer. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer El Majjaoui, gaat uw gang. De heer Majjaoui: Dank, voorzitter, voor het woord. Voorzitter, goed dat we blijven innoveren om ons afval op een slimme, efficiënte manier te verwijderen en verwerken. Dit is ook niet … Dit is niet alleen goed voor de leefbaarheid, maar ook voor ons milieu. Toch heeft onze fractie een aantal vragen hieromtrent. De eerste vraag luidt, hoe sluit het ondergronds afvaltransportsysteem aan bij het huidige gemeentelijk afvalbeleid en onze duurzaamheidsdoelstellingen? Bij een gunstig scenario Pagina 6 van 55

Concept verslag Forum Stad 3 juni 2025

is dit systeem mogelijk ook toepasbaar buiten de drie genoemde locaties of ontwikkelgebieden. Hoe is dit voorbereidingskrediet dan van 100.000 euro opgebouwd? Kunt u hierop een toelichting geven? Hoe realistisch is de positieve businesscase over een periode van 50 jaar? Wat zijn de financiële risico's bij lagere ontwikkel… Bij lagere ontwikkelaars bijdrage of het wegvallen ervan? Een worstcasescenario eventueel. U noemt ook de gemeenten Arnhem, Almere. Welke lessen zijn hieruit te trekken en welke lessen kunnen wij meenemen? Hoe informeert u de raad tussentijds over de voortgang en eventueel extra kosten en eventueel afbreukrisico's? Tot zover, voorzitter, wat betreft de vragen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer El Majjaoui. Mijnheer Bosman, gaat uw gang. De heer Bosman: Dank u wel. Er zijn al veel goede vragen gesteld. Deed mij een beetje denken aan de Jetsons. Ik weet niet of mensen dat hebben gekeken, maar- Daar waar mensen in de toekomst wonen en om hun vliegtuigjes rond vliegen in plaats van rijden. Ik heb nog inderdaad een aantal aanvullende vragen. In navolging van D66, is het mogelijk dat alleen bewoners en bedrijven in de projectgebieden bijdragen aan dit project? Wat betreft de PvdA, zouden de bakopbrengsten geoptimaliseerd moeten worden. Maar dan is het wel belangrijk dat dit niet ten koste gaat van sociale huurwoningen of midden- huurwoningen.

Dus daar zouden we graag aandacht voor willen vragen. Verder is de vraag in hoeverre andere projecten, gebieden echt aan te sluiten zijn op dit systeem, mocht de afvalvermindering trend zoals geanalyseerd in de haalbaarheidsstudie, mocht die doorzetten, want we begrijpen ook dat die buizensystemen ook niet oneindig kunnen worden verlengd. Je hebt een bepaalde druk nodig per kilometer of zo. Dus daar graag een reflectie op. Dan is er bijvoorbeeld bij het Havenkwartier … Zijn er bijvoorbeeld mogelijkheden misschien met het Europese Patentenagentschap. Is daarover nagedacht en zou dat mogelijk de businesscase kunnen bevorderen? Verder een vraag over de aanbesteding. Er wordt … Het wordt genoemd in de stukken dat er heel … Dat eigenlijk de markt onvolwassen is en dat er maar een aantal partijen zijn die het … Die zo'n systeem kunnen aanleggen en ook kunnen onderhouden. In hoeverre wordt hier rekening mee gehouden in de aanbesteding, dat die wel doeltreffend en doelmatig blijft? Eventueel kan hier ook door de wethouder schriftelijk op geantwoord worden, want dat is misschien commercieel gevoelig. Verder de vraag over de aanbesteding, of dat ook in andere landen is gedaan, of dat inderdaad is aanbesteed of dat dat misschien via directe gunning of iets dergelijks, dat dat via een andere constructie is ingekocht. Verder de MKBA. GroenLinks had daar ook al vragen over.

Is er een MKBA, een maatschappelijke kosten-batenanalyse, uitgevoerd of niet? Inderdaad, er worden wat cijfers genoemd over Stockholm, maar ik zag nog geen uitkomsten van dit Rijswijkse systeem. Tot zover. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Bosman. Zijn alle fracties geweest. Geef ik het woord aan wethouder Wit voor zijn eerste termijn. Gaat uw gang. De heer Wit: Dank u wel, voorzitter. Dank ook voor de vragen. Het zijn veel vragen, maar wel terecht. Ik zie inderdaad dat het systeem voor de ene kant toch een positieve grondhouding, noem ik het maar eventjes, leidt, maar dat er nogal wat onzekerheden zijn. Dat is ook de reden waarom het voorstel op de wijze zoals het nu voorligt voor u ligt, want ook vanuit de organisatie is er kritisch gekeken, kunnen we dit nu al als volwaardig voorstel neerleggen? Want dat was oorspronkelijk ook een beetje de optie, we gaan nu al met het voorstel komen voor de volledige investering en eigenlijk hebben we gezegd, er is inderdaad nog wel het een en ander uit te zoeken, waaronder die MKBA, zoals u net al noemt. Die moet nog wat … Die moet steviger neergezet worden, we willen daar nog verder naar kijken wat daadwerkelijk de gevolgen zijn. Tevens de contraexpertise zoals die ook gevraagd wordt door de VVD. We zullen nog kijken of we hier een contraexpertise in die periode op kunnen laten doen.

Het systeem is wel door een externe adviseur die in Nederland toch wel als een Pagina 7 van 55

Concept verslag Forum Stad 3 juni 2025

van de meest, misschien wel meest ervaren, consultant op dit gebied werkt. Hebben we dit goed laten onderzoeken en we hebben … Ik heb er wel vertrouwen in. Maar om dat ook vanuit de ambtelijke organisatie de vraag van, hoe kunnen we dat nog eens toetsen op andere plekken waarop we bijvoorbeeld om dus nog eens een keertje wat dieper contact op te nemen met Schiedam, waar momenteel de eerste buizen de grond ingaan voor het systeem, gaan we dat dus ook zeker doen. Algemene vraag die ik ook gekregen heb, is waarom dit dan … Dit voorbereidingskrediet. Dat is … Deels heeft dat te maken met dus die onderzoeken die we nog willen gaan laten uitvoeren, de MKBA waar nog tijd in zit. Tegelijkertijd, voorbereiding van een deel van de aanbesteding, dus toch wel omdat we enigszins snelheid willen maken, wat ook in het raadsvoorstel stond, we hebben wel … Echt, hoe langer we wachten, hoe lastiger het wordt om nog meer mensen op een vroegtijdig … Meer ontwikkelaars op een vroegtijdig stadium te laten aansluiten op dit systeem. Dus daarom hebben we ervoor gekozen om al wel een deel van het geld van die voorbereidingskrediet in te zetten om die aanbesteding in ieder geval voor te gaan bereiden. We gaan nog niet aanbesteden. We komen nog met een investeringsverzoek.

Een investeringsbesluit van de raad zal in het Q4 aan u voorgelegd worden en daarin zal dan ook de informatie die we uit de onderzoeken halen en de contraexpertise et cetera die we de komende periode gaan doen, zullen onderdeel zijn van de stukken, dat we op een nog diepere manier eigenlijk goed kunnen kijken naar haalbaarheid. Dat geeft u ook tegelijk dan ook wat meer tijd om die stukken goed door te nemen, want zoals de fractie van Wij. aangeeft, weinig tijd gehad. Daar moet ik even nagaan hoe dat dan gelopen is, want we hebben het wel conform de normale regeling aangeleverd. Dus dat is iets wat mij niet bekend was, maar daar zal ik zeker even naar kijken. Ik ga eventjes de vragen langs. Ik begin bij D66. Waarom kan het niet volledig door ontwikkelaars betaald worden. Het feit is dat wij als Rijswijk ook gewoon verantwoordelijk zijn voor het inzamelen van afval. Als wij dit systeem niet zouden doen, dan gaan we werken met ondergrondse containers in het gebied en dat zullen wij ook moeten aanleggen. Dus het is … Er is wel een bijdrage aansluitkosten vanuit de ontwikkelaars, die ook geldt voor de huidige systemen die wij gebruiken voor afvalinzameling. We zullen ook kijken of een deel daarvan wel in dit … Dus daar gebruikt kan worden om de systemen aan te leggen.

Die hebben we nu nog niet meegenomen in de haalbaarheidsonderzoeken, omdat we even uitgaan van geen bijdrage aansluitkosten, om toch zo conservatief mogelijk eigenlijk te kijken … Ik wil namelijk niet een gouden ei, zoals het genoemd wordt door fractie van de VVD, op die manier presenteren. Ik wil namelijk een realistisch haalbaarheidsonderzoek met realistische onderbouwing, technisch en financieel aan u voorleggen en niet al vooruitlopen op wat mogelijk de meest gunstige situatie zou kunnen zijn. We zijn afhankelijk van één partij straks voor het onderhoud. We zullen het onderhoud ook moeten aanbesteden. Dat is inderdaad een specialisatie. Exact hoeveel partijen daar in Nederland veel ervaring in hebben, weet ik ook niet. Maar er zijn dus nu straks in Nederland vier gemeenten die het systeem gebruiken. Die zitten niet allemaal bij dezelfde partij qua onderhoud, dus daar zit wel diversiteit in. Tegelijkertijd is er in Europa echt veel ervaring mee. De eerste systemen in Zweden zijn 60 jaar geleden aangelegd. Dus de ontwikkeling van deze omvang zal Europees aanbesteed moeten worden. Dus expertise buiten Nederland is op zich niet rampzalig, gebeurt vaker, ook bij civieltechnische aanbestedingen.

De communicatie, hoe gaan we daarmee om? Dat is natuurlijk wel echt ook in de voorbereiding … Kijk, uiteindelijk maakt het voor een bewoner denk ik niet zo heel veel uit of die zijn afval in een ondergrondse container stopt die wij traditioneel gebruiken of dat hij zijn afval in een afzuigopening van dit systeem stopt, want het is eigenlijk een vergelijkbaar, zoals u wellicht ook in de infographic heeft kunnen zien, een vergelijkbare inwerpopening. Het voordeel is dat je deze ook nog inpandig kan hebben. Dat maakt de controle, sociale controle, een stuk groter en daarin verwachten wij ook een voordeel te zien in de scheidingsresultaten. Want je weet … Je merkt dat als op het moment mensen echt inpandig, dat is in ieder geval ook de ervaring die we … Die ik in ieder geval mee heb gekregen vanuit Almere, dat dat echt wel positieve effecten heeft. Het gedrag Pagina 8 van 55

Concept verslag Forum Stad 3 juni 2025

van mensen blijft natuurlijk altijd een uitdaging. Daar is dit systeem niet anders in dan de traditionele systemen. Glas en textiel wel inderdaad. Dat blijft nog steeds onderdeel van de … Dat is een … Dat kun je niet toevoegen aan dit systeem. Daar zijn de fracties veel te klein voor, veel te weinig, om daar helemaal zo'n systeem voor neer te zetten. Tegelijkertijd, het zijn drie fracties die nu door die buis heen gaan. Als je dat systeem nog complexer, nog moeilijker maakt, dan wordt het heel lastig. Daarnaast zijn de hoeveelheid ondergrondse containers voor glas en textiel ook duidelijk in de minderheid ten opzichte van de andere fracties. Het is ook niet gebruikelijk. In andere systemen die ik heb gezien, worden die twee fracties ook apart ingezameld. Dus dat is wel … Ik ga ook niet zeggen dat er dus geen afvalinzameling met traditionele vrachtwagens zoals wij die nu kennen in de omgeving in de openbare ruimte zal zijn, maar wel minder. De pasjes inderdaad, de vraag, we sluiten dus … We sluiten af met pasjes. Is het dan zo dat iemand anders die ergens anders in Rijswijk woont er geen gebruik van kan maken? In principe kunnen we met pasjes van Avalex alle containers ook in Rijswijk momenteel openen. Dus als ik een andere wijk dat doe, dan kan dat.

Het is alleen niet de bedoeling dat je buiten Rijswijk, dat we dit systeem gaan gebruiken, want uiteindelijk betalen wij wel voor het afvoeren van het afval en ook het verbranden van het restafval. Dus … Er zijn wel systemen in Zweden die volstrekt open zijn, maar er zit ook een hele andere financieel plaatje achter hoe dat eigenlijk meer als een soort van commodity in het … Wordt aangeboden. Even kijken. Dan ga ik naar de vraag van de heer Zoghbi van Wij., overlast beperken, hoe gaan we dat doen? Uiteindelijk het aanleggen van dit systeem veroorzaakt overlast. U kunt het vergelijken met het aanleggen van of het wijzigen of het aanpassen van een riool. Dus de straat moet open. Er moeten BLVC-plannen worden opgesteld, bereikbaarheid, leefbaarheid. Je moet goed kijken naar de verkeersstromen. Dat is niet anders dan bij alle infrastructuur die wij onder de grond aanbrengen. Dus daar zou uitgebreid over gecommuniceerd moeten worden. Niet anders dan wij ook in de toekomst met warmtenetten wellicht gaan doen. Is er dan draa… Hebben we draagvlak? Moeten we draagvlak opbouwen? Ik denk, wat ik net ook al zei, uiteindelijk maakt het de inwoner denk ik niet zo heel veel uit wat voor systeem er staat, als het maar werkt.

Draagvlak opbouwen voor dit systeem zou dan betekenen dat wij vooral bij de ontwikkelaars gaan kijken of we het draagvlak kunnen kijken om die inwerpopening alsnog inpandig te krijgen. Want op het moment dat dat lukt, met … Voor de voordelen die ik net al heb opgenoemd, dan … Dat maakt het voor … Maakt het systeem gewoon efficiënter. De inwoners, nogmaals, of je nou zo’n afzuigopening of in een ondergrondse container doet die in de openbare ruimte staat, en ook al staat straks de afzuigopening in de openbare ruimte, dan verandert er eigenlijk niks aan de bewegingen die een inwoner met zijn afval zou moeten doen. We kunnen natuurlijk wel hebben over de efficiëntie van het systeem. Als je kijkt dat in Almere 99 procent up time is, dus eigenlijk maar 1 procent van de tijd ligt hij er even uit, de mensen heel enthousiast zijn over het systeem, dus dat geeft iets … Geeft wel iets aan wat het systeem doet met de mensen en natuurlijk, als je het over draagvlak gaat hebben, het doet ook wat met je openbare ruimte. Uiteindelijk heb je veel minder ondergrondse containers of rolcontainers in de openbare ruimte. Dat heeft gewoon voordelen. Je kan meer groen, je kan meer recreatie, je kan ook meer parkeren aanbieden. Dus ook de vraag die … Ik zag, het leidt tot minder parkeerplaatsen.

Het komt … Er is meer ruimte, eigenlijk minder ondergronds containers, dus meer ruimte in principe voor onder andere parkeren. We hebben parkeernormen die we bij bestemmingsplannen vaststellen, dus die parkeernorm blijft gewoon gehanteerd. Dus het kan ook zijn dat we het voor groen inzetten. Maar de mogelijkheden zijn er. Bezwaarprocedures en vertragingen, wat u aangeeft. Dat is natuurlijk een van de risico's die ook in het risico-overzicht is aangegeven. Als er vertraging is bij ontwikkelingen, dan kan het zijn dat dit systeem minder efficiënt is, minder snel zichzelf terugverdient en misschien zelfs wel zo'n groot risico dat je zegt van, misschien moeten we het maar niet aanleggen. Het hoeft dus ook niet in alle drie gebieden tegelijk aangelegd worden, je kunt het ook in één gebied aanleggen. De haalbaarheidsonderzoeken zijn zo ingestoken dat ze afzonderlijk van elkaar één, twee of drie Pagina 9 van 55

Concept verslag Forum Stad 3 juni 2025

aangelegd kunnen worden. Het is niet zo dat de één een afhankelijkheid heeft van de ander. De waarom 100.000 euro krediet, heb ik denk ik net al beantwoord. Weinig tijd. We hebben natuurlijk nog wel ook … We hebben … Gelukkig een groot deel van u heeft dat gezien, wel een presentatie al gehad houden hierover. In de aanloop naar het raadsvoorstel in Q4 zijn we ook van plan om een bezoek te plannen aan Almere. Ik raad u echt aan met klem om mee te gaan. Het heeft mij in ieder geval ontzettend veel inzicht gegeven in hoe het systeem werkt, wat het doet voor de openbare ruimte. Sterker nog, in Almere hebben ze ook zwerfafvalbakken erop aangesloten, dus het systeem is echt wat dat betreft interessant om te zien. Dan kan men daar ook uw vragen beantwoorden over betrouwbaarheid, als u dat voor mij niet in mijn blauwe ogen zou geloven. Dat kan ik me ook voorstellen. Maar het feit is wel dat wat wij zien en wat wij terugkrijgen van de … Van Almere, is dat het systeem in eerste instantie dus wat ook in de stukken staat wel wat opstartproblemen had, omdat ze oorspronkelijk ook het beheer in eigen hand hadden gehouden, en op een gegeven moment hebben ze gezegd, dit werkt dus niet. We moeten het uitbesteden. Dat hebben ze gedaan en sindsdien is het een systeem wat eigenlijk heel veilig en goed werkt.

Scheiding inderdaad, zoals ik al zeg, in principe is dat hetzelfde als wat bij het huidige systeem … Het is wel zo dat normaal nogmaals inpandige inwerpopeningen hebben, nu de ervaring dat dat wellicht een positiever effect heeft op het scheiden. Het feit blijft dat het uiteindelijk afhankelijk is van het gedrag van onze inwoners. Dus daar zullen we, ook al zullen wij dit systeem aanbrengen, nog steeds campagnes voor moeten voeren om hen toch ook nog steeds te blijven doordringen van het feit dat afvalscheiding belangrijk is, niet alleen voor het milieu, maar ook voor uiteindelijke kosten die de afvalstoffenheffing uitmaken. Het systeem is prima geschikt om onder groen door te gaan, dus dat is geen probleem. Het ligt op een dusdanige diepte dat het onder groen prima kan. Een hele grote boom liever niet erbovenop zetten, doen we ook niet met riolen tegenwoordig meer. Daar maken we gewoon groeiplaatsen voor. Dus dat … Daar zit wel een limiet aan natuurlijk. Maar goed, als je beseft dat zo'n buffer ongeveer vijf, zes meter is die onder de grond zit en daaronder zit de pijp en dan komt die natuurlijk wel omhoog richting het andere, hoeft niet overal zo diep te liggen, dan merk je ook dat hij … Hij ligt op een prima diepte om daarmee te werken. Even zien. Werkzaamheden. In de gebieden … Het blijkt … Nogmaals, rondom de gebieden zijn werkzaamheden, als je dit wilt uitvoeren.

Je zult ook ergens in het gebied deze hub moeten plaatsen. De stofzuiger noem ik hem altijd maar even. Want dat is een … Dat is toch een behoorlijk gebouw, niet heel groot, kan ook inpandig. We hebben een aantal foto's ook in de presentatie laten zien dat je hem eigenlijk niet eens zag, want uiteindelijk komt er dan een vrachtwagen aanrijden, de deur gaat open en die haalt die container eruit en rijdt weer weg en wisselt met een andere. Dat is het. Dus dat is … Wat dat betreft, kan het heel efficiënt. In Almere hebben ze een vrij groot systeem, maar dan hebben ze ook eigenlijk wel een enorm gebied wat ze daarop aangesloten hebben en ze hebben het ook wel wat over gedimensioneerd, daar zijn ze ook wel achter gekomen. Bedrijven kunnen we laten aansluiten, wat ook in de stukken staat. In principe moeten we daarvoor reinigingsrecht gaan inroepen. Dat betekent dus dat we ze laten betalen voor die kosten. Dat dekt dan weer een deel van de kosten die wij maken, dus … Maar dat is dan … Dat zou dan een verlaging van de afvalstoffenheffing kunnen opleveren in de toekomst. Moet ik u wel even een voorbehoud … Ik weet niet exact hoe dat werkt met reinigingsrecht. Dat moeten we echt nog even uitzoeken. We hebben het momenteel niet in Rijswijk, dus dat is iets wat dan nieuw terugkomt.

Beter voor Rijswijk heeft één vraag gesteld, over brandveiligheid, dan is het de vraag natuurlijk, gaat dat over brandveiligheid van de hub of van de stofzuiger? Dat is in principe gewoon een stabiel systeem, mechanisch, elektronisch en niet een groter risico dan een ander systeem. In ieder geval, er worden gewoon eisen aan gesteld vanuit allerlei sectoren, bouw, noem maar op. Tegelijkertijd, op het moment dat je … Als u bedoelt, de inwerpopening en daar wordt brand in gesticht in de rommel die daarin zit, dan heb je daar dus zo'n buffer onder zitten die afgesloten is en die laat je dan dus niet op het moment dat je weet dat er brand is, daar komt een Pagina 10 van 55

Concept verslag Forum Stad 3 juni 2025

melding van, dan laat je die buffer natuurlijk niet vrijvallen zodat de brandende spullen door de buizen naar de hub toe gaan. Dan kun je in feite gewoon die hub legen. Dat is in Almere wel eens gebeurd, heb ik begrepen. Was niet heel erg groot probleem. CDA, dank in ieder geval voor de positieve geluiden ook, want ik vind ook echt, ik zie het ook als mijn taak als wethouder, om wel naar de toekomst te kijken en te kijken dus, wat kan efficiënter en zijn er systemen beschikbaar die wellicht in de toekomst de leefbaarheid van de stad op een hoger plaatje … Een hoger plan zetten? Natuurlijk is dit wel iets wat relatief nieuw is voor Nederland. Tenminste, Almere heeft het wel 30 jaar, maar ik ken het niet. Nederland heeft twee systemen echt in werking momenteel Arnhem en Almere. Dus het is echt nog niet wijd en zijd bekend. De interesse wordt wel steeds groter. Mijn collega in Delft heeft ook al gezegd van, die waren ook bij het bezoek dat wij gedaan hebben, willen graag ook kijken wat het voor onze ontwikkeling kan doen. Dus het is iets wat we echt zeker goed willen we bekijken. Uiteindelijk is het een systeem wat voordelen heeft. Ik heb al gezegd, de aanbesteding, we gaan … We komen echt nog terug naar uw raad om een besluit te nemen over de investering. Dus voor die tijd gaan wij niet de aanbesteding in, maar we willen hem wel graag voorbereiden.

De reden waarom ik nog naar u terugkom, dat heb ik net denk ik ook uitgelegd. VVD heeft nog een aantal vragen gesteld. Het voorbereidingskrediet uit afvalstoffenheffing. Zoals ook in het raadsvoorstel staat, kan dat. Maar je kunt ook zeggen, we gaan een egalisatiereserve opstellen of een reserve daarvoor opstellen die we gewoon uit de algemene middelen halen. Dat zal dus ook onderdeel zijn van het raadsvoorstel wat wij in Q4 naar u toe brengen. Dus uiteindelijk, de kosten die we maken, rente, onderhoud, die komen in de afvalstoffenheffing terecht, maar de baten op langere termijn, en dat is al over acht jaar, zou dat gunstig kunnen zijn, als we nu zouden starten, acht à tien jaar, die komen dan uiteindelijk … Gaan ook weer terugvloeien richting afvalstoffenheffing deels. Technische contraexpertise heb ik inderdaad al over gehad. Second opinion. Regeling Grote projecten. Dat is een goede vraag. Kijk, in principe wordt het onderdeel van de ontwikkelingen, dus dat zijn natuurlijk al grote projecten, maar niet direct … Die staan geloof ik deels onder de regeling Grote projecten, maar ik denk in eerste instantie niet dat dat een … Dat het nodig zou zijn. Als u dat wenst, kunnen we ernaar kijken. Ik heb daar het antwoord niet helemaal duidelijk voor. Daar krijg ik ook zo snel even niet direct iets extra's voor binnen.

Het zou kunnen, maar nogmaals, omdat het onderdeel is straks van de ontwikkelingen en dus ook deels met een beetje, als het meezit, betaald wordt door de ontwikkelaars met die bijdrage aansluitkosten, denk ik dat het onderdeel is van een gebiedsontwikkeling en daarin dus ook financieel terecht zou moeten komen. Dat is een goede inderdaad. Mijn collega hier naast mij zegt ook, u gaat in principe als raad zelf over de regeling Grote projecten. Dus als u zegt van, dat willen wij graag op die manier inrichten, dan moeten we daarnaar kijken hoe we dat zouden kunnen vormgeven. Maar het definitieve antwoord daar ben ik nog even verschuldigd, als u dat … Even kijken. Geen vragen. Sluit het systeem aan bij het huidige beleid? In principe sluit dat prima aan, want uiteindelijk gaan wij gewoon rustig … Gaan we deze … Dit systeem aanleggen. Is het voor de inwoner hetzelfde als dat ze gewend zijn met hun afvalscheiding. Of je het nou in een ondergrondse container doet of in zo'n afzuigopening, dat maakt in principe niet uit. We kunnen de gebieden uitbreiden. Dus als wij bijvoorbeeld rondom de stadscentrum Bogaard zeggen, de flats die aan de andere kant van de Steenvoordenlaan staan, daar willen we ook van die afzuigopeningen plaatsen in plaats van ondergrondse containers, dat kan, dan zou dat kunnen. Dus we kunnen het gebied uitbreiden.

Er zit wel een limiet aan inderdaad het aantal strekkende meters buiten. Dat heeft ook te maken met de capaciteit en de onderdruk die je moet creëren en het heeft ook te maken met gewoon de wijze waarop je het in de ondergrond kwijt kan. Even kijken. Andere gebieden aansluiten. Dat kan. Risico's bij lage aansluiting. Nogmaals, er is inderdaad … Natuurlijk is er altijd een risico als de aansluiting … Als blijkt dat projecten vertraagd worden, dan kan dat een risico zijn voor het aansluiten. Daarom willen we ook de komende periode goed kijken, hoe gaan we … Hoe staan alle ontwikkelingen er nu voor, wat zijn de risico's die wij zien bij die ontwikkelingen op dit Pagina 11 van 55

Concept verslag Forum Stad 3 juni 2025

moment? Netcongestie staat ook in een van de dingen die opgenomen staat in de risicoparagraaf, is ook daadwerkelijk een probleem. Uiteindelijk vraagt dit een … Niet een standaardwoningaansluiting voor deze hub, dus daar zit ook nog een risico. Maar nogmaals, we zijn daar goed naar aan het kijken. Kunnen we lessen van bestaande systemen? Natuurlijk kunnen we die lessen van leren. Dat is ook waarom we op bezoek zijn geweest in Almere. Dat is ook waarom we nog verder willen kijken bijvoorbeeld naar Schiedam. Het systeem is vaak toegepast. Alle lessen die we kunnen leren daarvan, natuurlijk gaan we die meenemen. Even kijken. Waarom moeten andere mensen meebetalen aan dit systeem, en niet alleen de mensen uit het gebied? Afvalinzameling is een gesocialiseerd systeem in Rijswijk. Dus op het moment dat wij afvalstoffenheffing … Is totaal … Wordt over totaal over Rijswijk over alle inwoners verdeeld, wordt die afgenomen, geïnd. Dus op het moment dat wij een ander systeem zouden plaatsen of zouden installeren, dan zal dat ook over heel Rijswijk dus met de afvalstoffenheffing betaald worden. Zouden we het niet doen, andersom, over acht jaar en de baten worden hoger, dan is het andersom, zeggen we dan, dat is ook alleen maar voor die 2500 appartementen? Nee. Dus de baten die gaan straks ook terug naar de afvalstoffenheffing.

Dat is echt wel het systeem zoals wij werken in Rijswijk met afvalinzameling. Als wij een traditioneel systeem aanleggen in de ontwikkelgebieden die nu beoogd zijn voor dit systeem, dan … U heeft stukken kunnen bekijken. Dan zal op termijn … Zullen de kosten daarvan aanzienlijk ook zijn, maar ook de aanlegkosten daarvan worden over heel Rijswijk uitgesmeerd. Zo is het systeem. IPO aansluiten. Interessant. Misschien een optie. Ik weet het niet. We gaan dus kijken eerst naar het systeem zoals het nu ligt voor het Havenkwartier voor de ontwikkelingen die daar zijn en kunnen wij daar in de periferie van die gebieden nog andere bedrijven aansluiten, dan zou dat kunnen. Moeten we wel de kanttekening bijgeven, de bedrijven die we aansluiten … Die kunnen … Moeten wel echt ook grondstoffen, afval produceren die vergelijkbaar zijn met huisaansluitingen, anders werkt het niet. Blijft gewoon restafval, GFTE en papier en karton. De aanbesteding, op een onvolwassen markt, zegt u. Nogmaals, er is een Europese markt. Ja, in Nederland is een beperktere markt, maar het is toch een Europese aanbesteding, dus in principe zie ik niet snel een bezwaar om daar ook een buitenlandse aannemer bij te betrekken. Ik geloof dat ook onze Telecom-leidingen hier door buitenlandse aannemers aangelegd worden, dus hebben we wel enige ervaring mee.

Maar uiteindelijk is dat gewoon een markt die wereldwijd en Europees wel volwassenheid heeft. Maar ik ben het met u eens dat wij in Nederland daar wat minder ervaring mee hebben. Dat is dus ook een risico die ook in de lijst staat opgenomen. Voorzitter, ik geloof dat ik alle vragen beantwoord heb. De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Wit. Ik kijk naar mijnheer Dolmans, wilt u … Heeft u nog behoefte aan een tweede termijn? Gaat uw gang. De heer Dolmans: Bedankt voor de zeer uitgebreide beantwoording. Geeft vertrouwen in ieder geval. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Dolmans. Mijnheer Zoghbi. De heer Zoghbi: Kort misschien, één aanvullende vraag. Bedankt allereerst voor de aanvulling, inderdaad duidelijke beantwoording. U gaf aan op de vraag van de drie locaties en het financiële stuk dat ze ook eventueel afzonderlijk zouden worden ingezet. Kan ik dat … Zien we dat dan ook terug in het raadsvoorstel, komen daar opties in? Of hoe kunnen we dat zien? Dat is eigenlijk mijn enige aanvullende vraag. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Zoghbi. Mevrouw Oude Alink. Mevrouw Oude Alink: Dank. Bijna al mijn vragen zijn ook beantwoord.

Ik vroeg me alleen af of ik het goed begrepen heb dat wat meer gedetailleerde vragen die ik gesteld had over aantal vrachtwagen bewegingen en bijvoorbeeld hoe het reinigingsrecht werkt, of we daar misschien nog wat meer informatie over kunnen krijgen, of dat dat echt pas in Q4 van dit jaar naar ons toekomt. Pagina 12 van 55

Concept verslag Forum Stad 3 juni 2025

De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Oude Alink. Mijnheer Cupedo. Nee. Mijnheer Van Enk, gaat uw gang. De heer Van Enk: Ik vond de beantwoording ook duidelijk. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Enk. Mijnheer Looff. De heer Looff: Dank, voorzitter. Vraag aan de wethouder, is er op dit moment niet nog een egalisatiereserve afvalstoffenheffing? Ik kan mij herinneren dat wij die bij de vorige begroting hebben ingesteld om weer via een andere route iets anders te bekostigen. Zit daar nog genoeg in voor dit financiële plaatje wat wordt gevraagd en is dat dan ook uiteindelijk de bestemmingsreserve die dan ook hiervoor gebruikt gaat worden? Want anders gaan we straks weer bestemmingsreserve op bestemmingreserve stapelen. Dat zou ik ook willen vermijden. De wethouder gaf aan dat binnen … Dat het project binnen de gebiedsontwikkelingen zal gaan plaatsvinden, in zijn reflectie op de vraag of hier een groot project van moet worden gemaakt. Ik ben blij dat ik die reflectie kreeg. Niet … Het antwoord dat ik precies niet wilde horen van de collega-wethouder, namelijk dat wij daar zelf over gaan, want dat weet ik. De reflectie helpt mij wel om daar een keuze binnen te kunnen maken.

Ik zou daarom willen vragen of, als het inderdaad onderdeel wordt, het wordt onderdeel van de gebiedsontwikkelingen, om dan wel binnen die gebiedsontwikkelingen ook dit project op financieel en operationeel vlak extra aandacht te geven. En dan niet binnen de lopende tekst, maar ook dat er als dat nodig is op punten een kopje eigenlijk ondergronds afvalsysteem daarin op te nemen. Dan kunnen we op die manier ook gewoon duidelijk geïnformeerd worden en dan hoeven we niet apart ook nog eens een groot project aan te wijzen als groot project. Want ik snap dat dat een beetje gek is als dat binnen een gebiedsontwikkeling weer een apart groot project is. Daarnaast hebben we begrip voor de uitleg die de wethouder gaf over dat dat afvalsysteem natuurlijk, en de bekostiging daarvan, over heel Rijswijk plaatsvindt. Maar het feit is natuurlijk wel dat op dit moment een deel van de stad of de rest van de stad gaat betalen voor een nieuw systeem in beperkte delen van de stad. Dat is niet … Hoeft niet erg te zijn. Maar dan is het wel van belang dat inderdaad ook die baten waar de wethouder het over had, uiteindelijk ook gaan terugvloeien. Dat is voor ons wel een cruciale voorwaarde bij dit plan.

Want dit systeem doen we niet omdat het mooi, leuk of futuristisch is, ook al heb ik uit de presentatie begrepen dat het al in uit de jaren 50 stamt, maar het voelt heel futuristisch aan, maar ook omdat het wat oplevert voor de toekomst en zowel financieel als ruimtelijk. Dus wij vinden dat wel een belangrijke voorwaarde dat dat uiteindelijk ook wel echt wat oplevert. Want ons doel blijft ook echt die afvalstoffenheffing naar beneden te brengen, want die is op dit moment hoog en onze inwoners verdienen daar een lagere afvalstoffenheffing voor. Dan is het mooi meegenomen dat ze daar ook ruimte voor terugkrijgen. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Looff. Mevrouw Niesen. Mevrouw De Haan-Niesen: Dank u wel, voorzitter. Dank, wethouder, voor de heldere beantwoording. Mijn collega-raadslid mevrouw Kamers was al overtuigd van dit plan. Ik ben het inmiddels iets meer. Ik ga hem toch wel terug meenemen naar mijn fractie. Wij kijken uit naar het werkbezoek. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer El Majjaoui. De heer El Majjaoui: Dank, voorzitter, voor het woord en dank, de wethouder, voor de beantwoording. Het zijn heldere en transparante antwoorden. Dank daarvoor. Rest één vraag die ik had gesteld. Ik weet niet of die beantwoord is, ja of nee. Het gaat om de … Of dit systeem ook toepasbaar is buiten deze drie genoemde locaties.

Met andere woorden, met dit voorbereidingskrediet, best wel een fors bedrag van 100.000 euro, wordt dit onderzoek ook Pagina 13 van 55

Concept verslag Forum Stad 3 juni 2025

uitgevoerd? Dus naar aanleiding van haalbaarheid, dit onderzoek of de resultaten ervan, wordt dat ook gebruikt voor eventueel toekomstige ontwikkelgebieden? Is dit gewoon een onderzoek die we kunnen meenemen naar de toekomst of verwachten wij binnenkort weer als een soortgelijk systeem ergens wordt geïmplementeerd dat we nogmaals een voorbereidingskrediet zullen ontvangen? De voorzitter: Dank u wel, mijnheer El Majjaoui. Mijnheer Bosman. De heer Bosman: Dank u wel. Dank ook aan de wethouder voor de uitvoerige beantwoording. De wethouder zegt dat er eigenlijk in Europa wel een volwassen markt is. In de stukken staat dat dat in Nederland niet zo is. Dus … Maar volgens mij in het algemeen kijken volgens mij Italiaanse en Zweedse bedrijven niet regelmatig op het Nederlandse, TenderNed heet dat dan. Dus hoe gaat het college daarmee om, om toch die buitenlandse partijen bewust te maken dat deze aanbesteding op handen is en dat ze dat ook niet twee dagen van tevoren weten maar dat ze daar nu al zich op kunnen voorbereiden? Dat is één vraag. Een andere vraag is, er wordt volgens mij in het raads… In de stukken wordt iets gezegd over subsidies, dat die mogelijk beschikbaar zouden zijn, maar dat er nog niet echt uitvoerig naar is gekeken of dat het nog niet is geïnventariseerd. Maakt dat wel onderdeel uit van het investeringsverzoek uit … In Q4, is de vraag.

Dat zijn eigenlijk de twee hoofdvragen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Bosman. Geef ik nu het woord aan wethouder Wit voor zijn tweede termijn. Gaat uw gang. De heer Wit: Dank u wel, voorzitter. We hebben een aantal vragen nog. Inderdaad Wij. Rijswijk heeft een vraag gesteld of we drie gebieden in één keer kunnen doen of dat we met opties komen richting het raadsvoorstel in Q4. In principe komen we niet met opties. We komen met deze drie gebieden als voorstel, maar mocht gedurende het traject blijken dat één gebied toch dusdanig vertraagt of problemen ontstaan of dat het niet om wat voor redenen dan ook haalbaar blijkt, dan kun je nog zeggen, dan gaan we die aanbesteding stopzetten of we gaan alleen voor die twee gebieden die we dan wel willen doen gaan we doen. Of de risico's in het komende halfjaar onderzoek van één bepaald gebied wordt dusdanig groot ingeschat dat we denken van, we kunnen het niet doen, dan zal dat een overweging zijn die we meenemen, dat we wellicht met twee komen in plaats van drie. Maar vooralsnog gaan we ervan uit dat het haalbaarheidsonderzoek wat nu is uitgevoerd dusdanig grondig is dat we deze drie gebieden in ieder geval een voorstel kunnen doen wat daadwerkelijk ook levensvatbaar is.

Maar goed, daar zitten natuurlijk nog wel risico's aan vast, maar het zijn dus, nogmaals, het zijn echt drie afzonderlijke systemen die afzonderlijk aanbesteed zouden kunnen worden. GroenLinks heeft een vraag gesteld over eigenlijk wat meer informatie. Zoals ik al zei, de MKBA, dat is een traject. Dat willen we nog verder uitdiepen. Dat is pas onderdeel van het latere van de Q4 in het raadsvoorstel. Het is inderdaad het plaatje wat erin zit. Stockholm is natuurlijk een hele andere situatie. Vooral veel hoogbouw en een … opgezet. Dat is niet vergelijkbaar. Maar we kunnen natuurlijk wel … We hebben zelf al wel een en ander uitgerekend aan wat er aan verkeersbewegingen minder uit zou komen en dat kun je ook wel gaan omzetten, maar dat willen we wel nog beter inzichtelijk maken. Als het aankomt op reinigingsrechten, kunnen we u zeker nog wel tussendoor extra informatie over geven. Ik kijk even naar welke vorm ik dat ga doen. Maar dat neem ik wel eventjes op met mijn bestuursadviseur of met de griffie. Even kijken. De VVD, is er een egalisatiereserve? Ja, die is er inderdaad. Die hebben we vooropgesteld. Daar zit momenteel niet veel geld in, kan ik u vertellen.

We hebben daar straks volgens mij als ik het goed heb in de halfjaarstukken wel een eerste storting in, maar uiteindelijk is dit wel iets wat we de komende jaren dan zouden moeten vullen met een … Of dat … Hoe we dat doen en waar dat geld dan vandaan komt, dat zal onderdeel zijn van ook het raadsvoorstel. Dus … Pagina 14 van 55

Concept verslag Forum Stad 3 juni 2025

De voorzitter: Mijnheer Looff, gaat uw gang. De heer Looff: Dank, voorzitter. Dank, wethouder. Het is dus niet zo dat alle overschotten die we nu zouden hebben op de afvalstoffenheffing ook in die bestemmingsreserve komen? Het is nog niet duidelijk hoe we die willen gaan vullen? Of begrijp ik dat verkeerd? Want volgens mij, toen we hem hadden ingesteld bij de vorige begroting, was dat een overschot wat we eigenlijk te veel hadden ontvangen aan afvalstoffenheffing. De heer Wit: Correct. Dat was … Volgens mij ging het hierbij om geld wat wij inderdaad vanuit de verpakt regeling voor PMD hebben teruggekregen. Dat was iets meer dan we verwacht hadden. Dat is in die egalisatiereserve gezet. Dus overschot op de afvalstoffenheffing, ik wil die dag nog wel een keer meemaken, dus … Maar goed, voorlopig, we zullen moeten vullen en de wijze waarop dat zullen we nog met u communiceren dan richting Q4. Even kijken. U geeft een duidelijke voorwaarde. De baten moeten terugvloeien. Dat is het systeem zoals het werkt. In principe is dat ook … Hebben we ook opgenomen in de stukken dat op een gegeven moment het break even point gepasseerd wordt en dat daarmee dus ook de afstoffen van heel Rijswijk naar beneden zou gaan. Dat is natuurlijk waarom we doen. Een van de redenen waarom we het doen.

Mijn doel is hetzelfde als u, als die afvalstoffenheffing naar beneden krijgen, daar hebben we allerlei uitdagingen en dit zou daar een mooie stap in kunnen zijn. Even kijken. Partij voor Gelijkheid en Rechtvaardigheid, het systeem toepassen buiten of op andere locaties, in principe is … Het haalbaarheidsonderzoek is niet gericht op andere locaties. Je hebt een bepaalde dichtheid nodig van bebouwing om dit systeem te kunnen toepassen. De voorzitter: Mijnheer Zoghbi wilt u onderbreken. Gaat uw gang, mijnheer Zoghbi. De heer Zoghbi: Sorry, mij is nog niet helemaal duidelijk hoe de tijdslijn eruitziet. Want we hebben natuurlijk de stukken gelezen, dat waren er best wel veel en volgens mij hebben we … Stond er ook iets van tijd na de zomer aanbesteden, maar is het nu dus wachten voorstel in Q4 en dan pas aanbesteden of hoe ziet dit precies eruit? Ik bedoel, alleen ter duidelijkheid. De heer Wit: Ik denk dat in de planning nog een kleine omissie staat, gezien het feit dat we in eerste instantie hadden gezegd, we gaan nu al met het volledige voorstel komen voor het investeringsbesluit en dat we dan ook direct de aanbesteding na de zomer zouden doen. Daar zit dus wat vertraging in. Dus u moet mij eventjes tegoed houden, maar ik denk dat die planning, ik vermoed, ik weet wel vrij zeker, dat die planning iets aangepast moet worden en verder opschuift.

Dus wij gaan niet meteen naar de zomer aanbesteden, want wij kunnen pas aanbesteden moment dat we daadwerkelijk akkoord hebben van de gemeenteraad voor de investering. Even kijken. Ik ga even weer terug naar Partij voor Gelijkheid en Rechtvaardigheid en het systeem toepassen buiten … Nogmaals, je hebt een bepaalde dichtheid nodig. Die dichtheid is in de systemen … In de gebied bieden die we nu gaan ontwikkelen, is groter dan waar dan ook in Rijswijk. Wat enigszins in de buurt zou kunnen komen, is Kromvliet. Maar zelfs dat is … Dat vond ik ook apart. Dat heeft een hele hoge woningdichtheid. Dat is … Zelfs daar is … De kans dat we zo'n systeem toepassen, is niet heel groot, want dat is gewoon bestaande situatie en dan moet je het dan gaan aanleggen. Het is geen ontwikkelgebied. Dus in theorie zou het kunnen, maar daar zou je er een hele andere businesscase voor moeten maken. We richten ons in dit geval echt specifiek op deze drie gebieden, maar nogmaals wel met de mogelijkheid om in de periferie van die gebieden nog straten, gebouwen aan te sluiten en daar zal dan een berekening gemaakt moeten worden of dat daadwerkelijk interessant is. De Partij van de Arbeid, de aanbesteding, Europees. We gaan het systeem natuurlijk gewoon aanbesteden zoals alle andere systemen aanbesteden.