Concept verslag Forum stad 16 mei 2023

Concept verslag forum stad 16 mei 2023

Aanwezig: Voorzitter Mevrouw S. Maarseveen Raadsleden: De heer E.G.T. Braam De heer D. Cupedo De heer D.F.A. van Dam De heer M. van het Eind De heer S. Geleijnse Mevrouw B.M.B.T. de Haan-Niesen De heer M.T.F. Kaffa (v.a. 21.20 uur) Mevrouw P.G. Kames De heer M. El Majjaoui De heer R. Nunnikhoven (v.a. 21.20 uur) Mevrouw L. Oude Alink De heer U.H. Oelen Mevrouw S. Schwenck De heer E. van der Veer Mevrouw W. van der Weij

Aanwezige portefeuillehouders: Wethouder, de heer A. van de Laar Wethouder, de heer M. Wit

1.

Fractieassistenten: De heer J.D. Stam De heer M. Stuijfzand Insprekers Voor agendapunt 9: De heer. E. Beenen De heer R. van Onselen De heer A. Bartels Mevrouw J. Weststeijn Mevrouw T. Sterk Mevrouw Bus De heer Nahuis De heer W. van Kempen Voor agendapunt 10: Mevrouw M. Hofstede Mevrouw Y. Wattez Mevrouw W. Beekenkamp Over het onderwerp Pasgeld West: Mevrouw E. Koole Griffie: Forumgriffier: De heer S.A. Manuel (verslag)

Opening

De voorzitter: Wil de publieke tribune gaan zitten en zijn mond dichthouden? Nou, nogmaals welkom aan iedereen die hier in de zaal zit, aan de insprekers op de publieke tribune, aan de bezoekers op de publieke tribune, aan de ambtenaren en de mensen die thuis meekijken. Welkom bij de Forumvergadering 16 mei 2023. Voordat we beginnen, u krijgt nu een traktatie uitgereikt van Jan Dirk Stam vanwege het heugelijke feit dat hij vader is geworden. En de koeken zijn roze dus ik neem aan dat het een meisje is. Gefeliciteerd. En dan gaan we nu verder naar agendapunt 2, dat is het algemeen inspreekrecht van de inwoners 2. Algemeen inspreekrecht De voorzitter: Nou ja, u heeft al gemerkt aan de gezelligheid in de zaal dat er heel veel insprekers zijn. Er zijn er dertien in totaal. Er zijn negen insprekers voor agendapunt 9, het voorstel inzake vaststelling Masterplan Bereikbaarheid CID. Er zijn drie insprekers voor agendapunt 10, de hernieuwde analyse van de ontsluiting Hofstede. En er zijn er nog twee over onderwerpen los van de agenda. Nou wilde ik voorstellen want eigenlijk Pagina 1 van 58

Concept verslag forum stad 16 mei 2023 volgens het reglement kunnen maar drie, nee, dank je wel, kunnen maar drie insprekers per agendapunt komen inspreken. Maar ja, als raad horen we natuurlijk wel graag wat er speelt en leeft bij de inwoners. Dus het voorstel is om de insprekers voor agendapunt 9 en 10 in te laten spreken voor behandeling van de onderwerpen, zodat het Forum de input meteen kan meenemen in de beraadslaging en dan eventueel ook nog vragen kan stellen. En we vragen de sprekers om hun tekst ook naar de griffie te mailen zodat ze, nou ja, dat iedereen deze ook nog even na kan lezen. En we verzoeken iedereen dan ook zeg maar om zo kort en bondig mogelijk te zijn en niet uit te weiden dus het motto van vanavond wordt, kort en bondig. En ja, kunt u als Forum akkoord gaan met dit voorstel? Ja. Mijnheer Braam. De heer Braam (Beter voor Rijswijk): Ik heb daar geen enkele moeite mee van dat alle negen de mensen voor het CID in dit geval het woord voeren. Alleen, ja, ik mag aannemen dat we de vergadering ook als het even kan zo’n beetje rond twaalf uur richting een einde willen loodsen.

Dus ik zou met name in uw richting willen vragen van, wellicht zou u in ieder geval aan de bewoners kunnen vragen om te kijken of ze hun verhaal enigszins kunnen inkorten tot noem het dan maar even de hoofdpunten, zodat ze wellicht er gemiddeld met zo’n tweeënhalve minuut hun verhaal kunnen doen. Want ik krijg een voorzichtig vermoeden dat er veel overlappingen zullen zijn. Dus maar geen moeite dus dat er negen insprekers het woord doen. De voorzitter: Oké, dank u wel, mijnheer Braam. We hebben alle insprekers verzocht in elk geval kort en bondig en inderdaad, wat u ook zegt, daar heeft u helemaal gelijk in, geen dubbeling te doen dus elkaar niet te gaan herhalen. Dus als ik ook merk dat er herhalingen komen dan zal ik ook ingrijpen. Dus zoals gezegd, het motto van vanavond is kort en bondig. Dan ga ik nu mevrouw Kolen het woord geven, die gaat inspreken namens de werkgroep pas geld over het onderwerp Pasgeld-West. Mevrouw Koole, nou, de floor is yours. Mevrouw Koole: Beste leden van de raad. Gezien uw ook vandaag weer erg drukke agenda zal ik het heel kort houden. Ik wil u namelijk hartelijk bedanken voor uw moties, uw vragen en uw volharding om echte antwoorden te krijgen als het gaat om de borging van kernwaarde zoals inheemse biodiversiteit en de kwaliteit en kwantiteit van groen.

Geen vanzelfsprekendheid omdat bij beslissingen in het licht van de grote groeiambitie en de huidige lastige financiële omstandigheden de langere termijngevolgen vaak uit het oog worden verloren. En het zijn juist deze essentiële waardes die we meetbaar hoog moeten houden om Rijswijk in de toekomst leefbaar te houden. In ditzelfde kader ondersteunen we dan ook van harte de inhoud van de brief en zienswijze aan u van de Contactgroep Rijswijk-Zuid, zie lijst van ingekomen stukken. De brief waarin zij aandacht vraagt voor het bestemmingsplan Pasgeld-West. Ik citeer uit de goed onderbouwde samenvatting. Het plan heeft een negatief effect op de aspecten groen, water, verkeersveiligheid, verkeerscirculatie, luchtkwaliteit en geluidsbelasting. Ik zou u willen vragen om ondanks de toch al enorme hoeveelheid documenten die op uw bureau krijgt, zich in alle zienswijzen die zijn ingediend met betrekking tot het ontwerp bestemmingsplan Pasgeld-West te verdiepen. En u dus niet alleen te beperken tot de samenvatting die u daarvan waarschijnlijk zult krijgen. De zienswijze, ze zullen u ondersteunen in het onderbouwen van de beslissingen die u neemt en zult nemen ten aanzien van een evenwichtige groei van Rijswijk.

Een groei die nooit ten koste mag gaan van de leefbaarheid van Rijswijk voor al haar huidige en toekomstige inwoners maar integendeel, juist tastbare verbeteringen moeten brengen voor mens en voor milieu. Tegen het bestemmingsplan voor Pasgeld-West dat Rijswijk in een negatieve spiraal zet en in vele aspecten onomkeerbaar zal verarmen kunt u gelukkig ook nee zeggen. We denken graag met u mee over gezonde alternatieven. Dank u wel voor de verantwoordelijkheid die u neemt en het feit dat wij u daarop mogen aanspreken. Waardering daarvoor is zeker op zijn plaats. Dank u wel.

Pagina 2 van 58

Concept verslag forum stad 16 mei 2023 De voorzitter: Oké, dank u wel, mevrouw Koole. Is er nog iemand uit het Forum die iets wil vragen aan mevrouw Koole? Nee? 4. Vaststelling agenda De voorzitter: Dan gaan we verder naar het volgende agendapunt, vaststelling van de agenda. Een paar opmerkingen. De RA 23030 van mijnheer Bartels van de lijst van ingekomen stukken over tramlijn 1 en de stop Geestbrugweg is bij agendapunt 9 geplaatst om zo mee te kunnen gaan in de behandeling daarvan. En nogmaals, wat mijnheer Braam net ook al zei, het is een hele volle agenda. We hebben geen uitwijkmogelijkheid naar komende donderdag dus we moeten proberen zo efficiënt mogelijk te vergaderen. En rond elf uur kijken we even bij welk agendapunt we zijn en dan kunnen we eventueel de antwoorden voor het, kijken of we de antwoorden voor het vragenuur schriftelijk kunnen terugkoppelen. Maar hopelijk zijn we al voor elf uur klaar maar we gaan het zien. 5.

Mededelingen college

De voorzitter: Nou, dan gaan we naar agendapunt 5, mededelingen van het college. En wethouder Wit heeft een mededeling. De heer Wit: Ja, dank u wel, voorzitter. Vandaag heeft u als het goed is van de griffie een uitnodiging gekregen voor een excursie van het Netwerk Afvalwaterketen Delfland. Mij is gevraagd om daar nog even extra aandacht voor te vragen. Dit betreft een excursie in het kader van het tienjarig bestaan van het NAD richting de productielocatie van Dunea in Scheveningen. Het is op 21 juni, is van drie uur 's middags tot het einde van de middag. Ik denk een hele interessante wijze om inzicht te krijgen in de wijze waarop wij met drinkwater omgaan. En daarom zou ik u van harte willen aanraden om u daarvoor aan te melden. U moet zich wel aanmelden wilt u daar toegang krijgen. Dat was het, voorzitter. De voorzitter: Oké, dank u wel, wethouder Wit. Dan gaan we verder naar agendapunt 6, de terugkoppeling gemeenschappelijke regelingen. O, mijnheer Geleijnse. 3. Lijst van ingekomen stukken: vaststelling wijze van afdoening De heer Geleijnse (CDA): Voorzitter, ik had eigenlijk nog een verzoek bij agendapunt 3 maar misschien heeft u een andere volgorde in gedachten? Ingekomen stukken. De voorzitter: O, ja, inderdaad. U heeft helemaal gelijk, die heb ik gewoon helemaal overgeslagen. Wilt u iets zeggen over de ingekomen stukken? De heer Geleijnse (CDA): Dat klopt, voorzitter.

Nee, mijn fractie heeft een verzoek om een raadsinformatiebrief over verkoop buitenplaats De Voorde en Hofrust te agenderen voor het volgend Forum. De voorzitter: Oké. Is er een andere fractie die daarin meegaat? Oké. Nou, yes. En kunt u nog één keer het nummer noemen voor de griffie? De heer Geleijnse (CDA): Zeker, raadsinformatiebrief 23041. De voorzitter: Ja, dank u wel. Pagina 3 van 58

Concept verslag forum stad 16 mei 2023 6. Terugkoppeling gemeenschappelijke regelingen De voorzitter: Even kijken, nou, dan gaan we van 3 weer verder naar 6, terugkoppeling gemeenschappelijke regelingen. Is daar een mededeling over of wil iemand daar iets over zeggen? Nee? Nou, mooi. 7. Overzicht toezeggingen en moties De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 7, overzicht toezeggingen en moties. Ja, mevrouw Kames. Mevrouw Kames (Rijswijks Belang): Dank u wel, voorzitter. Ik heb een vraag over onze motie van 8-11 betreffende het aanpassen van de aanbiedtijden van de Avalex. Ik weet dat de motie is aangenomen alleen hij staat nog niet op de site met die datum van eerder zeg maar ophalen. Dus ik wil vragen of de wethouder dit zo snel mogelijk op de website wil, tenminste, of degene die dat doet wil veranderen? Dat de mensen het wel weten, de aanbiedtijden. De voorzitter: Oké, wethouder Wit. De heer Wit: Ja, de verordening daarvoor is onlangs wel gepubliceerd, dat is zeer kortgeleden dus we zullen dit ook op de website aanpassen. Zeker. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Wit. We hebben een toezegging over de toezegging dus dat is helemaal mooi dat die gepubliceerd gaat worden. 8. Vaststellen verslag forum 4 april 2023 De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 8, het vaststellen van het Forumverslag van de vorige Forumvergadering.

Zijn daar op- of aanmerkingen bij? Nee? Nou mooi. 9. Raadsvoorstel herinrichting Geestbrugweg– Masterplan Bereikbaarheid CID-Binckhorst (RV 23-034) De voorzitter: Dan gaan we nu door naar agendapunt 9. Tot nu toe gaat het lekker rap maar we gaan zien hoe het verder gaat. Raadsvoorstel herinrichting Geestbrugweg masterplan bereikbaar CID-Binckhorst RV 23-034. Er is gisteren nog een bijlage toegevoegd zoals u hopelijk ook uit de notificatie heeft begrepen. Zoals net ook gezegd, de RA 23-030 van mijnheer Bartels is hier ook aan toegevoegd. Nou, er komen dadelijk een groot aantal sprekers aan het woord. Ik wil de sprekers verzoeken om niet in herhaling te vatten maar om elkaar aan te vullen. En u kunt uw tekst mailen naar de griffie zodat iedereen het nog even rustig kan doorlezen. En, nou ja, zoals net ook al gezegd, zo kort mogelijk kort en bondig, niet te veel uitweiden, niet in herhaling vallen. En we laten dadelijk eerst alle insprekers spreken en daarna kunt u als Forum nog vragen stellen aan de insprekers. En dan wil ik beginnen met mijnheer Beenen van de HTM. Mijnheer Beenen, gaat uw gang. De heer Beenen: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik spoed mij natuurlijk direct naar de microfoon. Geachte raadsleden, mijn naam is Erik Beenen, ik ben lid van het directieteam van HTM. En wij willen graag inspreken over dit mooie onderwerp. Graag maken we daarvoor van de gelegenheid gebruik.

Wij vinden het belangrijk om toe te lichten hoe HTM heeft geadviseerd over OV-verbindingen die zijn afgestemd op de inwoners van de regio. En zoals u weet vindt in de Binckhorst de komende jaren veel woningbouw plaats en wordt er volop werkgelegenheid gecreëerd. Goed en kwalitatief hoogwaardig openbaar vervoer is in onze optiek de basis om onze regio leefbaar te houden en bovenal bereikbaar om mensen van en naar hun werk in de regio te voeren Pagina 4 van 58

Concept verslag forum stad 16 mei 2023 naar hun woning, voor dagjes uit naar familie of vrienden. Wij verwachten veel reizigers van en naar de Binckhorst, gezien het aantal woningen dat daar wordt gebouwd en de verwachte toename van de werkgelegenheid. Daar past hoogwaardig openbaar vervoer bij. Om de Binckhorst goed te kunnen ontsluiten zijn er in het Masterplan Bereikbaarheid twee tramverbindingen opgenomen die ervoor gaan zorgen dat het gebied vanuit alle richtingen goed bereikbaar wordt. Het gaat om de bestaande tramlijn 1 en de aanleg van een nieuwe tramlijn. Zo'n 90 jaar geleden werd de eerste interlokale tramlijn via Rijswijk naar station Voorburg in gebruik genomen, met sporen in de Geestbrugweg en de Prinses Mariannelaan. Met het voorgestelde tracé verbinden we de bestaande tramlijn 1 met Delft, Rijswijk, Voorburg en Den Haag/Scheveningen. Dat traject loopt via de Geestbrugweg, de Prinses Mariannelaan en een nieuw aan te leggen spoor in de Binckhorstlaan richting Den Haag Centraal en verder. Daardoor worden op een hoogwaardige manier sociale en economische kernen met elkaar verbonden waardoor de economische structuur verder wordt versterkt. Lijn 1 is een hoogwaardige tramlijn die tussen Scheveningen en Delft voor het overgrote gedeelte op de vrije baan rijdt. De verkeersdrukte op de Geestbrugweg is groot en bij een toename van het verkeer kan het snel vastlopen.

Zonder maatregelen is te verwachten dat de Geestbrugweg flink drukker wordt als de Binckhorst wordt ontwikkeld. Maatregelen in combinatie met een herinrichting van de Geestbrugweg is echt nodig om de leefbaarheid te vergroten. Overigens gaan we onder leiding van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag en samen met de betrokken gemeenten onderzoeken om een deel van de huidige verbinding vanuit Delft en Rijswijk richting het station Holland Spoor en het centrum van Den Haag in stand te houden, om ook te voorzien aan een behoefte die leeft in Delft en Rijswijk. Hoe die lijnvoering er definitief uit komt te zien wordt onderdeel van de volgende fase van het MIRT-proces, de planning en de studiefase. Uiteraard houden we rekening met de wensen die in de verschillende gemeenten leven, uiteraard en vooral ook in Rijswijk. Er komt een nieuwe tramlijn waarvan de route dus voert vanaf station Den Haag Centraal via de Binckhorstlaan, de Maanweg naar het station Voorburg. Een eerste deel van de zogenaamde Koningscorridor die in de toekomst doorgetrokken kan worden in de richting van de internationale zone of de andere kant, Zoetermeer, Delft. Met het Masterplan Bereikbaarheid CID Binckhorst spelen we samen met de gemeente, vervoersautoriteiten en bovenal inwoners van onze mooie regio in op de verwachte bevolkingsgroei en werkgelegenheid.

Hoogwaardig openbaar vervoer afgestemd op de inwoners en bedrijven. HTM vindt dat de ontwikkeling van de Binckhorst een voorbeeld is hoe je met woningbouw, economische groei en openbaar vervoer hand in hand kunt ontwikkelen om de leefbaarheid en bereikbaarheid voor bewoners ook in de toekomst te kunnen garanderen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Beenen. Dan wil ik nu het woord geven aan mijnheer Van Onselen. En ook mijnheer Van Onselen geldt, graag kort en bondig, niet te veel uitweiden. De heer Van Onselen: Ik zal in elk geval niet in herhalingen vallen met de vorige spreker. Aan de leden van de gemeenteraadscommissie Forum in Rijswijk. Zeer geachte leden, in het MIRT-overleg tussen het Rijk, Den Haag, Leidschendam-Voorburg en Rijswijk is onlangs overeenstemming bereikt over de voorlopige vaststelling van de HOV -tracé in CID-Binckhorst, Leidschendam-Voorburg, Rijswijk. Hoewel de lijnvoering nog moet worden bepaald is wel duidelijk dat aangestuurd wordt op de verlegging van lijn 1 naar vernoemd tracé. De verlegging van lijn 15 blijkt ook nadelen te hebben. Dat kan niet anders betekenen dat eerst een vervoerkundig onderzoek naar deze en andere lijnvoeringen moet worden ingesteld. Daarna kan men pas dit railtracé na afweging definitief vaststellen. Dit wordt u door MRDH echter niet geadviseerd.

Daarmee ontstaat onduidelijkheid wat dan wel in 2025 wordt voorgesteld. Waarom wordt sowieso deze ingrijpende lijnwijziging voorgesteld? Bestudering van het MRDH-beleid wijst uit dat de start met twee drukke tramlijnen kennelijk de uitwerking is van het zogenaamde knooppuntenbeleid, meer overstappen en minder directe tramverbindingen. Zo heeft dit voorstel ook ingrijpende gevolgen voor tramlijn 9 die zuidwest Den Haag via Pagina 5 van 58

Concept verslag forum stad 16 mei 2023 centrum CS met Scheveningen verbindt. De beide lijnen zijn door MRDH door elkaar verknoopt. De Haagse gemeenteraad heeft in het verleden altijd gepleit voor deze bestaande verbinding via CS en het koopcentrum. De verlegging van lijn 1 heeft dan ook een grotere impact op het tramlijnennet dan louter een routewijziging. Lijn 1 is een directe snelle regionale lijn Delft-Rijswijk en in Den Haag een snelle verbinding via centra en sub centra met talrijke belangrijke bestemmingen zonder overstap. Ook ontwikkelingen in CID Laak en de locatie Megastores waar in totaal 9000 woningen worden gebouwd. Goed en intensief gebruikte studentenlijn 1 naar de Mondriaanopleiding in Delft. Binckhorst is bepaald geen HOV-tracé, alleen al twee brugopeningen voor lijn 1 is verre van HOV waardig. Het op te plussen Mercurius bedrijventerrein aan de Binckhorstlaan genereert in de spits enig vervoer. Daarbuiten is het beperkt en het al langer zwakke gebruik op de Prinses Mariannelaan, de Geestbrug is bekend. De vervoerswaarde is onvoldoende aangetoond. Volstaan kan worden met een tramlijn Den Haag CS, Voorburg Station, mits deze vanaf CS wordt doorgetrokken in de stad Den Haag. Dan sla ik even iets over om binnen de tijd te blijven. Zoals u weet stuurt het Rijk aan op een milieutransitie om OV en fiets te versterken.

In dit geval betekent dat ook dat extra CitySprinter, denk bijvoorbeeld aan Rijswijk Buiten, als nieuw station in 2029 beslist nodig zijn. Maar niet als vervanging voor lijn 1 dan maar als uitbreiding. De vele directe verbindingen die lijn 1 in deze regio biedt, maken een paar sprinters meer of minder niet doorslaggevend om deze lijn als drager van de forse behoefte de niet aan de treinstations gelegen bestemmingen nu tot een suboptimale variant te marginaliseren. Dan zit ik er bijna op. Afrondend, waarom moet uw raad voor het zomerreces al een gefundeerd advies uitbrengen? Over ruim anderhalf jaar in 2025 beslist MRDH al over de lijnvoering. Waarom dan nu deze onherroepelijke tracévaststelling zonder lijnvoering? U en wij kennen vrijwel niets over de opzet en achtergronden van dit ontransparante voorstel. Conclusie, adviseren niet het CID voorkeurstracé definitief vast te stellen, maak eerst duidelijk waarom dit voorstel nodig is, geef de opzet van de complete integrale lijnenpatroon voor de regio met het tramnet, betrek hierbij uitdrukkelijk ook nu B&W en de gemeenteraad van Delft. Deze gemeente onderhoudt met de gemeente ‘…’ tot 1887 deze tramverbinding. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Onselen. Dan wil ik nu graag het woord geven aan mijnheer Bartels. De heer Bartels: Dank u wel, voorzitter. Leden van de commissie, leden van het college.

Ik ben een groot voorstander van het openbaar vervoer. Dat wil ik van tevoren even zeggen. Maar ik heb niet zo’n goed gevoel bij het voorstel wat op tafel ligt en het gaat met name over de omlegging van lijn 1. Ik heb daar een uitgebreide brief over geschreven. Ik ga dat niet allemaal meer herhalen, u kunt dat lezen nog alsnog. Er zijn een paar belangrijke kernpunten in mijn redenering. De huidige route van lijn 1 heeft een hoge vervoerwaarde en die gaat voor een belangrijk gedeelte verloren als die wordt omgelegd. Dat geeft ook de rapportage van De Binckhorst aan. Dat is eigenlijk zonde want dat betekent gewoon exploitatieverlies. Het omleggen van tramlijn 1 over de Geestbrugweg is ook niet nodig voor de ontsluiting van de Binckhorst. Als we een hele hoogwaardige voorziening aanleggen van Voorburg naar Den Haag Centraal en dan nog wat verder weg, dan kan dat prima dienen voor de ontsluiting van De Binckhorst. Dus daar is die omlegging van lijn 1 niet voor nodig. Het is niet aangetoond dat het omleggen van lijn 1 nuttig en noodzakelijk is. En dat was een voorwaarde van de raad destijds bij de intentieovereenkomst. Ik help de raad daar nog even aan herinneren maar dat weten ze ongetwijfeld zelf ook wel. Het omleggen van lijn 1 en wat vervangen dan ook is behoorlijk nadelig voor onze buurgemeente Delft.

Die maken nu behoorlijk gebruik van die lijn of met name de reiziger heeft er ook veel nadeel van. En ik vind, daar moeten we wel rekening mee houden. Een heel belangrijk punt, en dat vind ik voor openbaar vervoer belangrijk, is dat de lijn over de Geestbrugweg en de Mariannelaan geen HOV-lijn kan worden. Hij kan niet in een vrije baan want dat moet gewoon tussen het verkeer. Voorzitter, met alle respect maar dat is niet meer van deze tijd. Wij leggen tegenwoordig trambanen aan in een vrije baan. Er zijn nog wel wat bijkomende punten. Ik ga er even snel doorheen. De kosten is een belangrijk punt. Ik heb in Pagina 6 van 58

Concept verslag forum stad 16 mei 2023 mijn brief aangegeven dat het niet moet worden onderschat als je de Geestbrugweg en de Mariannelaan en de bruggen gaat gereedmaken voor de brede trams. Dat je in principe praat over aanleg van een nieuwe traminfrastructuur. Ik zal u niet met de bedragen om de oren smijten maar dat kost heel veel geld. Ik weet niet waar dat uit wordt betaald, er staat niet bij het potje van de HTM in het kader van het gereedmaken van tramlijnen. Dus het moet waarschijnlijk uit de MIRT komen. En als het uit het Rijswijkse deel komt van de MIRT dan zijn de centen ongeveer op. Dat kan ik u verzekeren en valt er aan de wegen niks meer te verbeteren voor dat geld. We hebben nog een apart punt, als u zou besluiten om toch mee te gaan dan hebben we de hinder voor de aanwonende inwoners. Ja, als het moet hè dan is dat niet anders maar ik vind dat het niet noodzakelijk is dat die tramlijn wordt omgelegd. En dan moet je, kun je daaraan voorbijstappen maar als je toch beslist, ja, dan daag ik u uit om een oplossing te bedenken voor trams die door de bocht gaan en daar veel geluid organiseren. Nou, ik geef u op een briefje, dat gaat u niet lukken. Samenvattend, voorzitter en leden van de commissie, ik adviseer u om niet akkoord te gaan met het voorstel om lijn 1 om te leggen maar wel akkoord te gaan met de HOV-verbinding Voorburg en Den Haag Centraal.

De voorzitter: Oké, dank u wel, mijnheer Bartels. De heer Bartels: Ik ben nog niet helemaal klaar, ik heb nog twee kleine opmerkingen. Ik heb, want ik ben nog niet door mijn tijd heen, met alle respect, voorzitter. Ik heb in mijn brief ook nog een tip gegeven hoe je van het probleem, het eventuele probleem van een stop af kunt komen bij de Geestbrug. Daar had ik eerder ook al een brief over geschreven aan B&W. Ik zou zeggen, neem het mee. Als het zeg maar als het te complex is om de Geestbrug af te sluiten, dan is dit volgens mij een heel goed alternatief. Tot slot nog een kleine opmerking over de rotonde. Ik heb uw raad daar eerder over geïnformeerd, zowel schriftelijk als mondeling. Er is toen, hebben wij … De voorzitter: Wilt u gaan afronden, mijnheer Bartels? De heer Bartels: Ik ga afronden. Er is toen toegezegd dat er een nader onderzoek zou komen. Dat onderzoek, dat is niet verschenen, het zit niet bij de stukken. Dat is zeer spijtig, ik kan daar dus niet op ingaan. Ik vind het wel opmerkelijk dat het college nu al een conclusie trekt terwijl het onderzoek nog niet eens klaar is. Het college maakt ook nog een verkeerde inschatting. Die zegt dat het voorstel voor de rotonde minder goed is voor het groen. Nou, dan heeft het college het voorstel niet goed bestudeerd. In het getoonde voorstel zit meer groen in dan in de ‘…’. De voorzitter: Ja, dank u wel, mijnheer Bartels.

De heer Bartels: Dat was het. Ik dank u voor uw aandacht. De voorzitter: Ja. Mevrouw Niesen. Mevrouw Niesen (Rijswijks Belang): Dank u wel, voorzitter. Even een puntje van de orde, mijnheer Bartels was niet te verstaan aan het einde. De voorzitter: Nee, ik zal even vragen of iemand even naar die microfoon wil kijken. En dan als er naar de microfoon is gekeken dan kan mevrouw Weststeijn inspreken. Zij spreekt in namens de Fietsersbond afdeling Rijswijk. Zodra de microfoon goed is, kunt u beginnen, mevrouw Weststeijn. Mevrouw Westeijn: Ja, ik had eigenlijk wat langer stukje voorbereid maar ik zal het inkorten. Pagina 7 van 58

Concept verslag forum stad 16 mei 2023 De voorzitter: Yes, kort en bondig. Mevrouw Westeijn: Ik heb, ja, het gaat dan voornamelijk over de herinrichtingsplannen voor de Geestbrugweg. Ik heb intensief meegedacht en meegesproken over die plannen en met name gezien wat al gemeld is. Dat er de komende jaren heel veel woningen gebouwd gaan worden in De Binckhorst is het heel belangrijk dat wij de, dat er op de Geestbrugweg, dat die niet helemaal gaat vastlopen. En ja, alle bewoners uit De Binckhorst die zullen toch op de een of andere manier uit die wijk moeten komen om voor werk, voor sport, voor winkelen en dergelijke. En als er nu geen maatregelen getroffen worden op de Geestbrugweg dan gaat het verkeer daar helemaal vastlopen. En dat zal ook effect hebben op de omliggende wijken en daar zal het sluipverkeer dan zeker toenemen. Dus het plan, sowieso het plan wat er nu voorligt voor de Geestbrugweg met de vrij liggende fietspaden, dat is natuurlijk, dat willen wij al heel lang dus daar zijn we heel blij mee. Het is wel jammer dat daar bomen voor weg moeten maar dat is niet anders. Die vrij liggende fietspaden die moeten er sowieso komen omdat er heel veel scholieren langs die route fietsen. En ook zullen de oversteken veiliger worden en dat komt dan weer ten goede aan de basisschooljeugd.

En wij juichen wel de geplande stop toe op de Geestbrug omdat wij denken dat de Geestbrugweg daardoor enigszins autoluwer gaat worden en misschien alleen voor bestemmingsverkeer gebruikt gaat worden. Ja, de tramverbinding, daar is al het een en ander over gezegd. Ik denk, ik vind het in ieder geval heel, ik vind OV heel erg belangrijk en ik denk dat er sowieso een hele goede ontsluiting vanuit De Binckhorst moet komen. En hoe dat er precies uit moet zien, dat … Ja, gezien de vorige sprekers, wat ik allemaal nu weer aan extra informatie heb gehoord, weet ik nog niet hoe dat eruit moet gaan zien. En ik denk dat daar dan toch nog wat meer onderzoek voor nodig is. Of lijn 1 inderdaad moet worden omgeleid of dat er andere mogelijkheden zijn om De Binckhorst qua openbaar vervoer te ontsluiten. De Fietsersbond en ik zijn positief over de voorliggende plannen. En Andries Bartels heeft net iets over de rotonde aangemerkt. Ook de Fietsersbond zou wel, is wel voorstander van de mogelijkheid om een onderzoek te doen naar de mogelijkheid van een rotonde op de Geestbrugweg, Haagweg, Herenstraat. Omdat dat nu de verkeerslichten op deze kruising zijn voor fietsers en voetgangers en drama qua wachttijd en de kruising voldoet dus ook absoluut niet aan het STOMP-principe waar de raad ooit mee heeft ingestemd. Dank voor uw aandacht. De voorzitter: Oké, dank u wel, mevrouw Westeijn.

Mevrouw Sterk, u bent de volgende, gaat uw gang. Mevrouw Sterk: Geachte voorzitter, leden van het Forum. 18 april heeft het college ingestemd met het Masterplan Bereikbaarheid CID-Binckhorst. Een onlogisch, onbegrijpelijk en onzorgvuldig besluit voor Rijswijk. Het omleggen van tramlijn 1 over de Geestbrugweg biedt Rijswijkers geen lusten, wel grote lasten. En dat terwijl nut en noodzaak van het omleggen niet zijn aangetoond. Veel toekomstige bewoners van de Haagse Binckhorst zouden de tram naar Delft nemen. Waarop deze aanname is gebaseerd wordt echter niet duidelijk gemaakt. Dit zou blijken uit de modellen. Er zijn oneindig veel voorbeelden waaruit blijkt dat tekentafelmodellen in de praktijk volledig anders uitpakken. Denk bijvoorbeeld aan de Victory Boogie Woogietunnel. De bewoners van de Geestbrugweg voorzien lege trams die zeven dagen in de week van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat zorgen voor heel veel geluidsoverlast en schade door trillingen. Hoezo leefbaarheid? Uitgangspunt van het Masterplan is dat De Binckhorst leefbaar, verkeersveilig en bereikbaar is. Maar de leefbaarheid en bereikbaarheid voor de inwoners van Rijswijk en ook Voorburg doen er kennelijk niet toe. Er wordt gesproken over het verminderen van verkeer op drukke punten in de regio maar er worden alleen Haagse voorbeelden zoals het Rijswijkseplein en de Binckhorstlaan genoemd.

Geen woord over het kruispunt Haagweg-Geestbrugweg. De verkeersdrukte is daar nu al enorm en met het omleggen van lijn 1 zal die alleen maar toenemen. Want stelt u zich eens voor, naast de vele auto's, tram 15 en bus 23 komt daar ook nog 24 keer per uur in beide richtingen iedere vijf minuten een afslaande tram bij. Dit zal de doorstroming en Pagina 8 van 58

Concept verslag forum stad 16 mei 2023 de verkeersveiligheid voor fietsers en voetgangers er niet beter op maken. Bij informatieavonden werd op de zorgen van de omwonenden niet ingegaan. Belangrijk is dat het Rijswijkseplein wordt ontlast, ongeacht de gevolgen voor Rijswijk. Het omleggen van lijn 1 levert niet alleen voor die directe omgeving veel nadelen op, de effecten zullen door vele Rijswijkers gevoeld worden. De rechtstreekse OV-verbinding met onder andere ROC Mondriaan en met name Holland Spoor zal verdwijnen. Het aantal trams naar de binnenstad wordt gehalveerd en dat terwijl zowel lijn 15 als lijn 1 nu vaak al overvol zijn. De capaciteit van alleen lijn 15 kan nooit toereikend zijn voor al deze reizigers. En is er überhaupt over nagedacht dat grote aantallen reizigers op de Haagweg zullen moeten overstappen van lijn 1 op lijn 15 en vice versa. Past dit wel op de perrons? Er worden nu opeens oplossingen genoemd, zoals het splitsen van lijn 1 in een A- en B-lijn of zelfs toevoegen van een extra lijn. Maar deze varianten zijn nooit eerder genoemd, pas na opmerkingen van de bewoners over de gevolgen voor ons OV. Wederom bewijs dat er niet is nagedacht over de consequenties voor Rijswijk. Daarnaast is helemaal niet zeker dat deze oplossingen er ooit zullen komen.

De problemen met de exploitatie die de HTM nu al ondervindt waardoor haltes worden opgeheven, zijn u toch ook bekend? Een extra tramlijn ligt dan sowieso niet voor de hand maar zou bovendien de overlast alleen maar doen toenemen. Veel bewoners maken zich terecht grote zorgen over geluidsoverlast en trillingen. Ik woon op de Geestbrugweg en kan thuis horen en voelen of 50 meter verderop lijn 1 of lijn 15 op de Haagweg rijdt. Ik hoor tram 1 maar als de veel zwaardere tram 15 voorbijrijdt voel ik ook de tafel en mijn bed trillen. De nieuwe trams voor lijn 1 zijn zelfs nog een derde langer en dus nog zwaarder dan tram 15. Tijdens de recente afsluiting van de Hoornbrug werd lijn 1 omgeleid over de Geestbrugweg en hebben we als bewoners al een voorproefje gekregen van wat ons straks te wachten staat. Toch wordt er pas onderzoek naar de geluids- en trillingseffecten gedaan als het voorkeurstracé al is vastgesteld. Eerst wordt bepaald waar de tram komt te rijden, daarna wordt pas gekeken of die daar ook kan rijden. Gelet op het Haagse belang, wat denkt u dat deze onderzoeken zullen laten zien? U wordt gevraagd op 1 juni in te stemmen met een plan dat zeer ingrijpende gevolgen zal hebben voor de Rijswijkers. En dat terwijl er nog zoveel niet duidelijk is. We op zoveel vragen nog geen antwoord hebben gekregen anders dan, dat moet in de volgende fase onderzocht worden.

Vragen over de technische inpassing, aanpassingen aan rails en Geestbrug, effecten met betrekking tot geluid en trillingen, frequentie van de tram, alternatieve tracés, et cetera. Waarom dan nu … De voorzitter: Oké, wilt u gaan afronden? Mevrouw Sterk: Ik ga naar mijn afronding. Waarom dan nu al instemmen met een plan met zoveel open einden waarvan de gevolgen helemaal niet te overzien zijn? U geeft de regie uit handen om als Rijswijks bestuur een besluit te nemen dat alleen maar nadelen heeft voor de Rijswijkers. Nu instemmen is ontijdig, onlogisch en onzorgvuldig. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Sterk. Mevrouw Bus. Mevrouw Bus: Goedenavond. Ik heb sterk getwijfeld of ik moest inspreken en wat ik dan moest zeggen. Want heeft inspreken nut en zo ja, welk nut dan? Ik heb besloten om hier toch te staan om mijn stem als bewoner van de Geestbrugweg te laten horen. Het voelt een beetje als speak now or forever hold your peace. Als bewoners aan de Geestbrugweg zit het dossier rondom de herinrichting en de doorkoppeling van de tram vanuit De Binckhorst mij erg hoog. Ik merk dat het een steeds sterker polariserende discussie wordt. Nu het project steeds meer vorm begint te krijgen gaat het voor meer bewoners in de wijken rondom de Geestbrugweg ook leven.

Toen het alleen nog om de Geestbrugweg ging was het prima, maar nu de omliggende wijken het ook dreigt te raken worden mensen wakker en nemen de stelling in, leuk, maar niet in mijn achtertuin. Meerdere vraagstukken met betrekking tot de Geestbrugweg liggen vandaag voor u. Stukken Pagina 9 van 58

Concept verslag forum stad 16 mei 2023 met onderlinge samenhang die een grote invloed hebben op de toekomst van de bewoners. Enerzijds praten we over een herinrichting van de Geestbrugweg, die onder andere te druk, vervuilend en onveilig is. Anderzijds ligt er een vraagstuk van de doorkoppeling van een OV-verbinding vanuit De Binckhorst naar Rijswijk. Mede door u als raad zijn er uitgangspunten opgesteld, zoals het STOMP-principe en de intentieverklaring. Uitgangspunten die voor ons bewoners klinken alsof ze ten bate komen voor onze veiligheid en leefbaarheid, die links- of rechtsom vertaald moeten worden in een concreet plan voor de nieuwe inrichting. Over één ding zijn we het denk ik allemaal eens, de huidige situatie is nu al niet houdbaar, laat staan op de langere termijn. Dat is wat u vandaag bij het maken van de keuze die voorligt dan ook in acht moet nemen, de veiligheid en leefbaarheid van de Geestbrugweg. Hoe dat er precies uit komt te zien, dat is van latere zorg. Het is vandaag niet de keuze wel of niet afsluiten van de Geestbrugweg of het laten verdwijnen van auto's in de straat, u maakt vandaag een keuze welke uitgangspunten meegenomen dienen te worden in het plan. Het plan en de uitvoering daarvan is geen exercitie voor slechts een paar jaar maar voor de komende tientallen jaren.

Laten we daarom niet alleen kijken naar de wensen, effecten en behoeften die er vandaag de dag zijn, maar ook toekomstige wensen en behoeften in ogenschouw nemen. Ik ben me er terdege van bewust dat de keuze die voorligt een hele moeilijke keuze is. Immers, iedereen het naar de zin maken, dat is niet mogelijk. De bewoners in de wijk willen graag gebruik blijven maken van een brug om snel op bestemming te zijn, de bewoners van de Geestbrugweg willen graag veilig wonen zonder om de haverklap een ambulance in de straat te zien. Er komen steeds meer gezinnen met jonge kinderen in de wijk wonen, een hele mooie ontwikkeling. Maar je moet er toch niet aan denken dat die ambulance daar voor jouw kind staat omdat zoon of dochter de bus niet zag die tegen het verkeer inreed omdat de straat volstaat met auto's om zijn dienstregeling toch te kunnen halen. En ik zie u bijna denken, dat gebeurt toch niet? Nou, ik kan u met de hand op mijn hart zeggen dat dit meerdere keren per week gebeurt. Bussen die tegen het verkeer in een file voorbijrijden om op tijd bij de halte te kunnen komen. Oftewel, ik begrijp de complexiteit van het vraagstuk, laten we alleen alstublieft niet vergeten hoe we ook dit stuk van Rijswijk leefbaarder, veiliger, beter en mooier kunnen maken.

Daarom mijn oproep aan u allemaal vandaag, kijk naar de Geestbrugweg en wat daar nodig is om echt iets te doen aan de leefbaarheid en veiligheid van de straat. Blijf weg van een politieke discussie, stem in met de uitgangspunten die zijn opgesteld en maak daarna een plan wat gebaseerd is op feiten en verkeerskundige berekeningen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Bus. Mijnheer Nahuis. De heer Nahuis: Dank u wel voor deze gelegenheid om in te spreken. Ik woon nu ook op de Geestbrugweg, ik woon daar zo’n 14 jaar met veel plezier. Toen ik daar kwam wonen was de verkeersplannen lieten zien dat de verkeersdrukte zou halveren door de Rotterdamsebaan. Dat beeld is een beetje achterhaald denk ik. Ik geloof dat we nu in een andere situatie zitten. Ik neem eigenlijk, maar ik weet niet of dat helemaal terecht is, lijn 1 een beetje als gegeven dat die door de Geestbrugweg komt. Ik neem ook als gegeven dat we woningbouw moeten realiseren, er is een woningtekort dus dat nam ik als gegeven. Maar dat brengt wel dat je extra drukte krijgt op de Geestbrugweg en ik maak me daar wel zorgen over. Ik zie net als mijn vorige spreker zie ik regelmatig ambulances op de Geestbrugweg. Dat geldt zeker voor de laatste paar jaren want ik werk vaker thuis dus kijk ik vanuit mijn zolderkamer zo e Geestbrugweg op.

En om de zoveel tijd zie ik toch weer een bijna of een ongeluk of een bijna-ongeluk. En dat zit bijvoorbeeld omdat de fietsers in die tramgoot fietsen omdat ze moeten uitwijken voor een AH-bezorger of een Picnic-busje of weet ik veel hoe al die bezorgers heten. Vervolgens komt er een auto aan, die moeten uitwijken dus ik vind dat echt wel een kritieke situatie. Botsingen gebeuren voornamelijk vanuit auto's die de zijstraten komen vanuit Leeuwendaal tussen auto en fietsers en het is druk met schoolgaande kinderen aldaar. Dus ik vrees wel eens, joh, moeten we nou echt wachten tot het een keer echt misgaat? Het is er ook niet echt veiliger op geworden. In rustige tijden tijdens Pagina 10 van 58

Concept verslag forum stad 16 mei 2023 corona wordt het … Zien sommigen de Geestbrugweg als Circuit van Zandvoort, er wordt erg hard gereden af en toe. Ik geloof dat de gemeente een keer metingen heeft gedaan en daar kwam dan uit dat het gemiddelde over de Geestbrugweg 50 kilometer per uur was. Nou, dat zal wel meevallen maar 50 kilometer per uur betekent dat de helft te hard rijdt. Dat is namelijk een gemiddelde, bij een normale verdeling maar dat is dan weer heel technisch. In drukke tijden, mijn vorige spreker zei het ook al, zie je ook enge situaties. Toen de Hoornbrug eruit lag heb ik een aantal keren gezien dat de bus van de HTM-mijnheer inderdaad aan de linkerkant van de weg ging inhalen terwijl daar allemaal fietsers tegemoetkomen. Ja, dat gaat misschien wel een keer mis dus ik hoop dat we dat echt daar wel maatregelen mee nemen. Dus ik ben eigenlijk wel heel erg, ik was wel blij eigenlijk toen ik op een gegeven moment de plannen zag. De invoering, het hanteren van het STOMP-principe oftewel zoals ik begrijp eerst de voetganger dan de fietser, dan OV en dan pas de auto. Dus dat lijkt mij op zich een goede invulling. Lijkt me ook goed, ja, weet je, je zou de Geestbrugwegbrug kunnen afsluiten. Moet ik wat omrijden als ik naar Scheveningen wil of naar Voorburg maar ja, dat heb ik er wel voor over. Je zou misschien ook wel andere maatregelen kunnen doen.

Wat mij altijd wel opvalt is dat er vanuit de Cromvliet zijn dat allemaal eenrichtingsverkeer vanuit Leeuwendaal is het, komt het van twee kanten het verkeer de wijk in en uit. Nou, misschien kun je daar wat aan doen, wat minder van die zijwegen. Nou, al met al, ik probeer ook af te ronden in een korte tijd, we hebben meer woningen nodig. De HOV-verbinding lijkt mij een feit, dat zijn een hoop trams maar dan moet je wel maatregelen nemen dus dan moeten er minder auto's komen. Dus ik hoop en verwacht dat zo’n, als je daartoe besluit, dat STOMP-principe ook dan serieus wordt meegenomen. En ja, ik vertrouw politici maar om de vier jaar worden ze weer herkozen en dan zitten er weer nieuwe. Dus ik zou wel graag willen dat die besluitvorming een beetje aan elkaar gekoppeld is. Ik dank u zeer. De voorzitter: Ja, dank u wel, mijnheer Nahuis. Mijnheer Van Kempen. De heer Van Kempen: Ja. Geachte voorzitter, beste raadsleden. Mijn naam is Wybren Van Kempen, ik ben bestuurslid van Rover Den Haag en omgeving maar ik ben ook expert dienstregeling en netwerkontwikkeling. Maar bovenal ben ik bewoner van Cromvliet. Vandaag ligt het raadsvoorstel waar we het nu al een tijdje over hebben ligt aan u voor.

Om even de cijfers erbij te pakken, in opdracht de gemeente Den Haag ontwikkelt in opdracht mede van ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening dus inderdaad 25.000 woningen en 30.000 banen erbij. Als buurgemeente heeft dat natuurlijk dit onvermijdelijk effect op ons. Wij vormen daar eenmaal samen één hele grote agglomeratie. Zonder aanpassingen zal dit onder andere tot 45 procent verkeerstoename op de Geestbrugweg gaan leiden. Een weg die belangrijk is voor de ontsluiting van Cromvliet en Leeuwendaal maar die ook al veelvuldig gebruikt wordt door doorgaand sluipverkeer. En dit op een zeer verkeersonveilige weg die misschien nog net aan de normen van de jaren 70 voldoet. Iedere herinrichting is dus een verbetering. Om te voorkomen dat we allemaal straks vast komen te staan, het leefklimaat en de verkeersveiligheid nog verder achteruitgaat is het belangrijk dat we dit voor zijn en dat we nu al iets doen. Verleidt mensen om voor andere vormen van vervoer te kiezen, zoals lopen, fietsen of inderdaad het openbaar vervoer. Met het voorliggende plan worden daarin grote stappen gezet, vooral voor doorgaand autoverkeer dat enkel door onze gemeente gaat zonder hier überhaupt een bestemming te hebben. Ik bedoel, we hebben toch een hele mooie Rotterdamsebaan. Breng ze erheen.

Daarnaast wordt het een stuk aantrekkelijker de wijk, een stuk, hoe minder autoverkeer, hoe aantrekkelijker de wijk over het algemeen is. Voor fietsers en voetgangers wordt het vele malen veiliger en wat mij betreft het tramnetwerk wordt veel aantrekkelijker en robuuster. En om even te reageren op spreker 2 en 3, volgens mij die tramverbinding op ze aller, aller, aller vroegst, als we heel erg opschieten, is die er in 2030. Als ik nu het tramnetwerk van 2030 ga voorspellen, dat is een illusie. Dus ik zou niet te veel richten op hoe de lijntjes getrokken zijn in het plan, ik zou hem vooral richten op, iets moet ontsloten worden. Zal iedereen 100 procent blij zijn met dit plan? Nee, natuurlijk niet. Zo zullen sommige buurtbewoners inderdaad, de vorige spreker zei het al, een stukje om Pagina 11 van 58

Concept verslag forum stad 16 mei 2023 moeten rijden. Maar eerlijk gezegd, ik rij liever een stukje om dan dat ik inderdaad met die grote massa in de file stilsta. Want we willen toch kunnen rijden en niet met zijn allen stilstaan. Het afsluiten van de Geestbrug die voorligt, en ja, dat moet natuurlijk in samenwerking met de buurgemeente Voorburg, maar die zorgt wel voor een afname van verkeersdrukte van 50 procent. Ik heb liever die afname dan hetzelfde percentage in toename. Het zorgt voor een enorme verbetering verkeersveiligheid en leefbaarheid. En als lokale reiziger, en ik ben een keuzereiziger die kiest tussen lopen, fietsen, het openbaar vervoer en inderdaad, ik heb ook een eigen auto, ik kies liever voor een stukje omrijden. Nee, sorry, ik zeg het verkeerd. Ik pleit er dan ook voor om in grote lijnen in te stemmen met de voorliggende voorstellen. Het blijft van belang om in de definitieve uitwerkingen ook die van de buurgemeente voor het oog te houden en ervoor te zorgen dat we met zijn allen tot een gedegen plan komen die voor iedereen zo aanvaardbaar mogelijk is. Nogmaals, als we niks doen komen we inderdaad met de shit van de buurgemeente te zitten. Als we wel iets doen en samenwerken, dan kunnen we grote winsten behalen uit deze ontwikkelingen tegen, let wel, zeer geringe kosten voor Rijswijk. Want Rijswijk betaalt naar verhouding minimaal voor hele grote baten.

Ik dank u zeer voor uw aandacht vanuit Rover maar vooral als bewoner. Dank u. De voorzitter: Oké, dank u wel, mijnheer Van Kempen. En dan is er ook nog een tekst van mijnheer Hofstra en die zal de griffie voorlezen bij afwezigheid van mijnheer Hofstra. De heer Manuel: Dat klopt. De tekst is eerder doorgestuurd naar de griffie, hij wordt ook of is geplaatst bij de agenda. Gezien het aantal insprekers wil ik het houden bij de samenvatting en het slot. De heer Hofstra spreekt namens een aantal Geestbrugwegbewoners, de namen staan in de lijst. Ik wil afsluiten met samenvattend namens de heer Hofstra. Als bewoners van de Geestbrug maken wij ons nog steeds zorgen over de komst van de HOV-lijn, verkeersveiligheid, leefbaarheid en trillingen blijven een zorg. Ook in de plannen zoals deze nu voorliggen. Het feit dat essentiële vragen over verkeersvolumes, verkeersveiligheid en gevolgen van afsluitingen nog niet zijn beantwoord, vinden wij onbegrijpelijk. Zonder deze kennis kan er simpelweg geen goed onderbouwde tracékeus gemaakt worden. Het is de verkeerde volgorde deze onderzoeken door te schuiven naar de detailontwerpfase. Tot slot, als de raad echter besluit het HOV-voorkeurstracé goed te keuren, dan roepen wij u op ook de beloftes uit de intentieverklaring waar te maken. Natuurlijk, een herinrichting van de straat waarbij veiligheid en leefbaarheid verbeteren.

Het weren van doorgaand autoverkeer en het inrichten van de straat volgens het STOMP-principe zoals momenteel voorgesteld zijn daarvoor absoluut noodzakelijk. Namens Geestbrugwegbewoners en de heer Hofstra. De voorzitter: Oké, dank u wel, insprekers. Dank u wel voor de tijd en moeite die u heeft genomen om hier in te komen spreken want is toch altijd best eng voor een grote groep mensen. Zijn er nog mensen die vragen willen stellen aan een van de insprekers? Ja, even kijken hoor, mijnheer Stam. De heer Stam (CU): Ja, dank u wel, voorzitter. Ik heb een vraag aan de heer Beenen van de directie van HTM. Want in een bijzin kwam voorbij dat het onderzoek naar de lijn, dat er een onderzoek wordt gedaan naar de lijn zowel naar HS als naar Centraal. Dus 1A en 1B, eigenlijk wat ook al eerder ter sprake kwam bij de insprekers. En ik was eigenlijk benieuwd of u daar iets meer over wilt vertellen over het onderzoek, of dat gaande is en ook natuurlijk belangrijk wat er wat de HTM betreft, wat er uit het onderzoek moet komen om zo'n, om voor die variant te gaan? Dank u wel. De voorzitter: Oké, dank u wel, mijnheer Stam. Mijnheer Beenen.

Pagina 12 van 58

Concept verslag forum stad 16 mei 2023 De heer Beenen: Ja, dat onderzoek zal aanvangen in de volgende fase van dit MIRT-proces. En ja, wij hebben eigenlijk geen voorkeur behalve het feit dat er onderzoek moet worden gedaan en dat we op basis van de feiten daarnaar moeten kijken. En met zijn allen, maar vooral MRDH dan, een afweging moeten maken. Wij zullen daarin advies uitbrengen, dat zullen we op basis van de feiten doen. En natuurlijk ook samen met de gemeente Rijswijk. De voorzitter: Oké, dank u wel, mijnheer Beenen. Is uw vraag voldoende beantwoord, mijnheer Stam? De heer Stam: Ja, niet helemaal want het is, ik kan me wel voorstellen dat er dus voor de HTM bepaalde voorwaarden zijn waar zo'n, waar het aan moet voldoen. En daar vroeg ik eigenlijk naar. Ik begrijp wel dat u geen voorkeur heeft maar welke voorwaarden zijn er dan voor zo'n lijn 1A en 1B en kunt u daar iets meer over zeggen? Dank u wel. De voorzitter: Oké, dank u wel, mijnheer Stam. Mijnheer Beenen. De heer Beenen: Nou, er zijn een heel aantal voorwaarden die belangrijk zijn maar een van de belangrijkste is de zogenaamde vervoerswaarde. In hoeverre neemt de vervoerswaarde toe of af in een bepaalde variant? Daar kijken we met name naar. Maar we kijken ook naar bepaalde maatschappelijke zaken die kunnen spelen als het gaat om de lijnvoering die niet zozeer in vervoerswaarde zijn uit te drukken.

Maar het is inderdaad in die volgorde en genuanceerd. De voorzitter: Oké, dank u wel, mijnheer Beenen. Ik zag net ook een hand van mijnheer Oelen. De heer Oelen (VVD): Dank u, voorzitter. Ja, ik had een vraag voor mevrouw Sterk. Ik hoorde een aantal insprekers uit de wijk zeggen van die knip op de Geestbrug, dat zien wij wel. Ik ben ook benieuwd hoe andere insprekers en ik, nou ja, in ieder geval ook mevrouw Sterk daarover denkt? De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Oelen. Mevrouw Sterk. Mevrouw Sterk: Voor een harde knip omdat ik denk dat het enorm veel gevolgen gaat hebben voor de wijken Cromvliet en Leeuwendaal en nog veel meer voor de Haagweg. Dat je een klein stukje om zou moeten rijden, daar ben ik het persoonlijk ook niet mee eens. Ik denk, het zou voor ons betekenen als ik naar Voorburg wil dat ik of via de Haagweg en dan de Hoornbrug en de Westvlietweg zou moeten rijden. De Westvlietweg, daar staan nu plannen voor om daar een fietsstraat van te maken dus ik denk ook niet dat dat dan de meest aangewezen route is voor het doorgaande verkeer dat wij tegen willen gaan houden. Of de andere kant op weer via diezelfde Haagweg, die ook al drukker wordt door trams. En dan komen we op de Neherkade uit.

De Neherkade is nu ook al zo druk dat de enkele automobilist die de Victory Boogie Woogietunnel wel weet te vinden momenteel bij de ingang wordt tegengehouden want het verkeer moet gedoseerd naar de Neherkade worden geleid. Dus ik denk dat er heel veel onderzoek naar moet worden gedaan om tot zo'n knip te besluiten. Ik denk ook dat er meerdere varianten mogelijk zijn. Ook, mevrouw heeft ook al genoemd over alleen voor bestemmingsverkeer. Je zou ook nog kunnen denken aan de spitstijden want dan met name is de drukte heel erg groot. En wat mijzelf eigenlijk nog een betere optie lijkt is de knip verplaatsen naar de grens tussen Voorburg en Den Haag. Dat zou voor de inwoners van Voorburg ook minder consequenties hebben omdat die toch vrij gemakkelijk via de Prinses Mariannelaan naar de Maanweg kunnen rijden en dan blijft toch die doorstroming zeker voor de buurgemeenten beter. Ik heb ook verhalen gelezen van mensen die bijvoorbeeld mantelzorger zijn of die moeten oppassen, dus het heeft best wel consequenties voor de twee buurgemeenten. Pagina 13 van 58

Concept verslag forum stad 16 mei 2023 De voorzitter: Oké, dank u wel, mevrouw Sterk. Mijnheer Oelen, is de vraag zo voldoende beantwoord? De heer Oelen (VVD): Zeker, met veel dank. De voorzitter: Oké, dank u wel, mijnheer Oelen. Zijn er nog verder vragen aan de insprekers? Nee? Nou, dan gaan we verder. Dan wilde ik vragen wie ik het woord mag geven van Beter Voor Rijswijk? Mijnheer Braam. De heer Braam (Beter voor Rijswijk): Dank u wel, voorzitter. Nou, het is sinds jaren weer een bijzonder belangrijk onderwerp wat op de agenda staat van de raad. Er zijn best wel wat andere voorstellen die soms wat geld kosten maar die geven dan wat minder rumoer dan dat dit onderwerp doet. En wat Beter Voor Rijswijk betreft zelfs terecht. Ook in onze achterban hebben we behoorlijk wat mailberichten, sms-berichten, appjes en andere digitaal verkeer gekregen. En dat verrast ons feitelijk niet want ook in een van de vorige vergaderingen waar dit onderwerp op de agenda stond hebben we dus ook al vanuit onze partij de diverse bedenkingen aangegeven. Zeker als het gaat om de toename van het aantal inwoners, niet alleen op De Binckhorst maar gewoon heel breed net over de grens in Den Haag. De Megastores niet te vergeten, alles rondom Moerwijk niet te vergeten. Dat komt er ook allemaal nog bij.

Dus we praten al gauw over tussen de 50 en de 100.000 woningen die er alleen al op Haags grondgebied erbij komen. Maar aan de kant van Rijswijk wordt er eigenlijk feitelijk niks gedaan om dus de verkeersbewegingen goed te managen. Sterker nog, de boel op slot. Dat is eigenlijk de boodschap die nu in dit voorstel wordt meegegeven aan de kant van Voorburg. En wat ik net van mevrouw Sterk, volgens mij ook trouwens een, ze had raadslid geloof ik kunnen zijn maar goed, in ieder geval, dat doet er niet toe. Maar in ieder geval, ik begrijp haar. Alleen om op een gegeven moment feitelijk het probleem van de stop Geestbrugweg, om die dan weer te verplaatsen naar Voorburg, om dan weer een stop op waar de Binckhorstlaan min of meer begint te verplaatsen, lijkt ons ook niet echt ideaal. Want hoe je het ook wendt of keert, verkeer is net als water, het zoekt uiteindelijk de meest handige en snelle weg die men kan vinden. Dat is het eerste waar ik mee wil beginnen. Dus op zich het STOMP-principe, ik begrijp het. We staan er ook best achter want ik denk dat we straks wanneer de step er is, dat best wel veel mensen ook op de step hun weg zullen zien vinden. Maar er zijn heel veel tegens. Ik noem er maar even eentje, als ik naar Diaconessenziekenhuis wil dan kan ik dus gewoon straks niet met de auto naar het Diaconessenhuis want via de Westvlietweg is straks ondoenlijk.

We weten allemaal hoe druk het nu al is, laat staan als dat straks de enige logische omweg is om daar te komen. Dus dat is best wel een dingetje. Dan een ander punt wat niet onbelangrijk is, is als we afspraken maken dan moeten we die ook nakomen. Dus op het moment als er parkeerplekken in de beelden zoals die geschetst zijn worden weggehaald, dan moet ik ze op een andere plek ook weer terug laten komen. Dat gebeurt niet dus daar heeft Beter Voor Rijswijk een behoorlijk bezwaar tegen. Er worden al behoorlijk wat plekken weggenomen door de deelauto's onder andere en nu ook de stekkerauto's, de elektrische auto's. Er zijn ook behoorlijk wat plekken die inmiddels in beslag zijn genomen. En daar worden dus nu nog meer parkeerplekken weggehaald om dus die variant zoals die nu voorligt, die waar gemeente Rijswijk voor zou moeten kiezen. Dan, ja, uiteindelijk betekent dat weer de 90 procent plus waar we nu al last van hebben richting de 100 procent gaat. Nou, dat kan niet waar zijn. Het autogebruik neemt alleen maar toe en niet af, dat zal de komende 20, 30 jaar niet anders zijn. Dan zitten we nog met een ander punt. De afspraak die door een van de vorige wethouders gemaakt is, is dat we twee vliegen in één klap zouden doen. Geestbrugweg en aanpak van de Herenstraat, de entree van de Herenstraat. Daar is nu geen sprake van.

De gelden die feitelijk daarvoor bedoeld waren, die hierin gereserveerd zijn, die zijn daaraan onttrokken en die worden dus nu in één keer gebruikt voor de Geestbrugweg. Het gedeelte Herenstraat wordt in zijn geheel nu terzijde geschoven. Dat is tegen de afspraken in dus daar wil Beter Voor Rijswijk ook van weten van wat de gedachte daarvan is? Want feitelijk zouden we gelijktijdig met dit voorstel een voorstel krijgen van, wat gaan we dus doen met de gehele entree van de Herenstraat? En ik kom die niet Pagina 14 van 58

Concept verslag forum stad 16 mei 2023 op de agenda tegen en ik heb het voorzichtig vermoeden dat die ook niet op korte termijn op de agenda staat. Dan de wijze waarop wordt omgegaan met de afschrijvingslasten, voorzitter. Ik vind het jammer dat de wethouder financiën niet is maar de wethouder financiën moet het aanspreken als ik zeg dat structurele lasten niet in mindering worden gebracht van reserves. Structurele lasten horen thuis in de exploitatie en horen niet thuis op de balans. Dus punt 5 in de besluiten, in te stemmen met de dekking van de afschrijvingslasten van het reizigersaandeel uit de parkeerservice, is natuurlijk uit den boze. Dus daar wil Beter Voor Rijswijk graag een reactie op hebben waarom hiervoor gekozen is? Want u begrijpt het, dat is niet in lijn van de afspraken die we hier gemaakt hebben. Ja, dan ook denk ik het allerbelangrijkste, openbaar vervoer an sich. Er zijn wel bewegingen in de directe omgeving, denk onder andere aan de lijn 40 minuten rondje Haaglanden, dan praat ik over de lijn die vooral door de NS gebruikt gaat worden. Op die manier is het de bedoeling dat vrijwel alle gemeentes in 40 minuten tijd bereikt gaan worden. Dus dat betekent dat een TU Delft dan makkelijk te bereiken is op Delft Zuid, dat Rijswijk een extra stationnetje mogelijk er straks bij krijgt.

Maar ook aan de andere kant Zoetermeer, Voorburg, de B-driehoek, noem maar op, die zijn allemaal straks prima te bereiken met de trein. Daarnaast hebben we natuurlijk die prachtige tunnel die ook best nog wel wat optimaler gebruikt zou kunnen worden. Dus om dan een extra tramlijn aan te leggen, want zo zie ik het toch. Want je trekt een gedeelte langs de Haagweg weg en dat ga je dan op een andere manier weer invullen. Stukje lijn 10 wellicht dan op een andere manier terugbrengen. Maar dat brengt, nog even los van het feit van dat je extra tramverkeer gaat krijgen op die manier, ook nog maar de grote vraag met zich mee van, als we straks die mooie rondweg hebben door heel Haaglanden, of die drukte op het openbaar vervoer nog gaat toenemen? En dan heb ik het nog niet over het aantal keer dat de tram gaat rijden. Kijk wat er op dit moment met het openbaar vervoer gebeurt, we lopen alleen maar te snijden in het openbaar vervoer. Niet alleen in aantallen haltes wat al een drama is maar ook als het gaat om het aantal minuten dat we moeten wachten op het volgende bezoekje van auto, bus of tram. Dat is een groot drama, nu al. En ik voorspel u, dat zal de komende paar jaar niet veranderen tenzij het Rijk of de Metropoolregio fors geld eraan toe gaat voegen.

Om dus daarvoor te zorgen dat de HTM de extra minuutjes gaat inlopen zoals die in het verleden zijn onttrokken en het aantal haltes weer gaat toevoegen. En zeker ook de haltes die weggenomen zijn uit Rijswijk. Voorzitter, ik heb het maar niet over de inhoud van de nota van antwoord want daar heb ik ook nog wel zo mijn bedenkingen over. Er zijn behoorlijk wat puntjes die op de i zullen moeten worden gezet, wil je überhaupt al met de ontwerpuitgangspunten die hier worden voorgesteld akkoord zou kunnen gaan. Ik kan, maar zeker gelet op de, als ik het goed had gelezen, duizenden steunbetuigingen om het vooral niet te doen en de 700 bezwaren die er zijn ingediend, me niet voorstellen van dat we hier zomaar stappen gaan zetten om een op dit moment blijkbaar toch niet gewenst alternatief door deze raad heen te laten sluizen. Voorzitter, dit is mijn eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Braam. GroenLinks, mevrouw Oude Alink. Mevrouw Oude Alink (GroenLinks): Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, het is GroenLinks wel duidelijk dat we belangrijke keuzes moeten maken want een goed OV en een gezonde leefomgeving, die kunnen niet langer samengaan met het autoverkeer zoals het nu is. We kunnen vrees ik niet allebei hebben, daar is de regio te dichtbevolkt en verdicht voor en dat wordt de komende jaren erger.

Het zal ook geen verrassing zijn dat GroenLinks voor het blok gezet liever kiest voor OV-fiets en voetganger. Dus een HOV-verbinding in de vorm van een tram kan er wat ons betreft komen. Wel hebben wij als voorwaarde dat deze investering een serieuze verbetering moet zijn voor het OV- en fietsverkeer. Ook moet Rijswijk samen met omliggende gemeenten Den Haag en Leidschendam-Voorburg inzetten op een afname van het bestemmingsverkeer per auto. De Haagweg moet niet verder belast worden, hier moet het verkeer anders verdeeld worden en zoveel mogelijk gestuurd worden richting Rotterdamsebaan, wat nu onvoldoende gebeurt. Ook moet de herinrichting van de Pagina 15 van 58

Concept verslag forum stad 16 mei 2023 Geestbrugweg en de Prinses Mariannelaan gericht zijn op de verbetering van het fietsverkeer en de verkeersveiligheid. We hebben een aantal vragen over deze plannen. Als eerste, waarop waren de eerder gepresenteerde alternatieven Neherkade en Rotterdamsebaan gebaseerd? Want het voelde voor GroenLinks toen aan als het verleggen van een probleem en we vragen ons af hoe het college hier nu op terugkijkt? En hoe gaat het college de opdracht ‘…’ vanaf dit punt aanpakken, ook gezien de lange en ingewikkelde aanloop naar dit voorstel. Het huidige voorstel lijkt zich te beperken tot het herinrichten van de Geestbrugweg, zoals ook al eerder genoemd, binnen het MIRT-pakket. Rijswijk betaalt mee met 2,7 miljoen en hoeveel kunnen wij hiermee realiseren? Zouden er ook mogelijkheden zijn voor extra's, zoals een hogere kwaliteit van de straat en bijvoorbeeld meer fietsvoorzieningen bij haltes? Voor Rijswijk was een eis, geen negatieve gevolgen voor het OV in onze stad. En met deze nieuwe hoogfrequente verbindingen erbij lijkt GroenLinks dat ook onwaarschijnlijk dat dat zal gebeuren, waar komt dat uitgangspunt vandaan? Met een herinrichting van het OV kan het zijn dat we moeten schuiven met bestaande haltes voor zowel tram als bus. Bijvoorbeeld bus 23 verleggen in ruil voor de tram, die is dan immers niet meer per se nodig.