Concept verslag Forum stad 10 januari 2022.docx

Concept verslag forum stad 10 januari 2022

Aanwezig: Voorzitter De heer S. Geleijnse Raadsleden: De heer D. Cupedo De heer D.F.A. van Dam De heer C.P.I.M. Dolmans De heer M. van ’t Eind De heer M.J.. van Enk Mevrouw B.M.B.T. de Haan-Niesen Mevrouw M.E. Harmsen Mevrouw P.G. Kames De heer M. el Majjoui De heer U. Oelen Aanwezige portefeuillehouders: Wethouder, de heer A. van de Laar Wethouder, de heer G. van Malsen Wethouder, de heer M. Wit (vanaf 21.00 uur) 1.

Mevrouw L.B .Oude Alink De heer E. van der Veer Mevrouw E. Woudstra (vanaf 21.10 uur) De heer . A. Zoghbi Fractieassistenten: De heer M.H. Beij De heer Z. Osmani De heer M. Stuijfzand Insprekers De heer Van Onselen

Griffie: Forumgriffier: de heer J. Hoefnagel De heer S.A. Manuel (verslag)

Opening

De voorzitter: Welkom bij het Forum Stad van dinsdag 10 januari 2023. Ik heb enkele collega's al de hand geschud en de beste wensen en ja, als voorzitter heb je dan het gemak dat je op deze wijze iedereen hier, maar ook thuis, nog het allerbeste toe kan wensen voor 2023. En dat het maar een heel goed en gelukkig nieuw jaar mag worden. We hebben een agenda die normaal gesproken binnen de gestelde tijd afgerond moet zijn, dus ik hoop samen met u dat te kunnen bereiken. a.

Algemeen spreekrecht

De voorzitter: We gaan als eerste naar agendapunt 2 en dat is het algemeen spreekrecht van de inwoners van onze stad. Wij hebben één inspreker en dat is de heer Van Onselen. Mijnheer Van Onselen, gaat uw gang. De heer Van Onselen : Dank u wel, zeer geachte raadsleden en leden van het college, dank dat ik enkele woorden mag wijden aan het OV. Bij wijze van mededeling onzerzijds ontvingen wij via de griffie de brief van 2 januari 2023 waarin u aangeeft dat u in gesprek blijft met MRDH en HTM over de tijdelijk opgeheven tramhalte. Voorts namen wij kennis van uw positieve grondhouding om bedoelde halte te handhaven. Dit biedt perspectief en wij danken u zeer voor uw inzet. Dus dit is even een mededeling, geen inhoudelijke bespreking. Ik ga nu kort in op onze tweede brief over de verlegging van lijn 1 via CID-Binckhorst in plaats van CID-Laak. Concreet betekent dit dat de verlegging het verbreken van drukke regionale, directe en snelle tramverbinding tussen Delft Zuid, Delft Centrum, Den Haag Laakkwartier, Haagse Hogeschool HS, Den Haag Centrum, Vredespaleis, Internationale Zone en Scheveningen-Dorp wordt verbroken. Feitelijk wordt de lijn met zijn vele rechtstreekse en zeer attractieve bestemmingen op korte loopafstand in Den Haag vice versa opgeheven. De nieuwe route via de Geestbrugweg enzovoort, via de Binckhorst, CS, Koninginnegracht Pagina 1 van 35

Concept verslag forum stad 10 januari 2022 omgeving ‘…’ naar Scheveningen en ook met minder halten is de bedoeling ook, dan nu het geval is, doet naast een beperkt deel van Voorburg en vooral het Binckhorstgebied aan. Daar is voorzien in woningbouw. Overigens levert de verplaatsing van bedrijven aldaar nogal wat voetangels en klemmen op. Het Binckhorstgebied wordt op een vrij korte fietsafstand omringd door vele drukke stations, waaronder HS, CS, Laan van Nieuw Oost-Indië en station Voorburg en is daarmee aantrekkelijk voor de, door de vele Sprinterdiensten in alle richtingen. Op dit punt verdient de toekomstige reizigerspatroon een diepere analyse voor een betere verdeling tussen Sprinters en ander vervoer. De aantallen nieuwe reizigers voor lijn 1 zullen na verlegging in geen verhouding staan tot de grote reizigersverliezen die zullen optreden op de zoeven genoemde bestemmingen. Dit geldt ook voor delen van Rijswijk met een aantal aantrekkelijke bestemmingen die dan uitsluitend via een overstap worden bereikt. Het vele minimaal, vele tientallen miljoenen kostende project zal per saldo zeer grote reizigersverliezen opleveren.

Hoe kan dit verantwoord worden jegens het Rijk? Hun ambitie is toch in deze overmatig congestierijke regio het OV-aandeel te verhogen? Het raadslid Menno van Enk wees daarbij vanuit Rijswijks perspectief in breder verband indringend op de penibele OV-situaties daarop in AD van 2 januari. De gemeente Delft, zo las ik in hun zienswijze, wijst erop dat zij bij toeval deze beleidswijziging inzake lijn 1 ontdekte en dat in tijden waarop volop over OV wordt gesproken, in regionaal MRDH-verband. Lijn 1 is nu juist een perfect voorbeeld van zo een lijn en indien die nog wat versneld wordt, op de Delftweg is de lijn wat trager dan nodig is en zullen enkele spoorovergangen een waarschuwingsinstallatie vereisen, dan kan de tram daar weer zeventig kilometer rijden. Zie ook de INNO-V studies uit 2019/2020. Verder noemt Delft de Haagse Hogeschool, station HS en de vele culturele voorzieningen in Den Haag. Wij voegen nog toe dat vanuit Den Haag ook Rijswijk met zijn aantrekkelijke oude centrum en culturele voorzieningen graag bezocht wordt. Opmerkelijk is voorts dat de Haagse gemeenteraad recent heeft besloten in het CID-gebied Laakhaven Laak maximaal negenduizend woningen te bouwen, waarvan een belangrijk deel, de Megastores locatie, pal grenst aan de halte van lijn 1 bij de Haagse Hogeschool. Ons dringend verzoek is nogmaals: handhaaf lijn 1 op de huidige route.

Ik kom nu aan mijn laatste zin. Bedenk voorts daarbij dat er een financieel geborgde toezegging is voor de sneltram van Voorburg via de Binckhorst naar Den Haag Centraal. Sowieso komt er al prima OV in de Binckhorst met deels vrije baan. Indien men meer bus-rail-vervoer niet wil uitsluiten, kies dan in ieder geval niet voor de verlegging van lijn 1. Geachte leden, dit is in het kort de kern van onze bijdrage. Ik ben u erkentelijk voor uw aandacht en ik wacht uw reactie af. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Onselen. Heeft iemand daar een vraag over of een opmerking? De heer Van Enk van het CDA, gaat uw gang. De heer Van Enk (CDA): Klopt het dat ik mijnheer Van Onselen nog ken als oud-voorzitter van Rover? De heer Van Onselen: Ik ben van 72 tot en met 96 voorzitter van Rover Den Haag geweest, waar ik overigens nog steeds goede relaties mee onderhoud ook over OV. En daarna ben ik enkele jaren gestopt en toen hebben toch een aantal bewoners uit Den Haag, zuidwestelijke wijken die vonden zich stiefmoederlijk benadeeld door het opheffen van buslijnen en toen ben ik actief geworden. En ja, zo komt het ene van het andere en dat doe ik dus vanaf 98 dus u begrijpt dat ik inderdaad al een tijd ermee bezig ben, ja. En ik herinner u nog als Voorburg raadslid, dat mag ik dan ook nog even zeggen, hè, als betrokken OV-persoon. De voorzitter: De heer Van Enk, afrondend.

De heer Van Enk (CDA): U bent in ieder geval zeer betrokken, dat stel ik erg op prijs. Ik had nog een vraag inhoudelijk: wat vindt u van misschien schijnbaar simpele oplossing om niet tram 1 te verleggen, maar te Pagina 2 van 35

Concept verslag forum stad 10 januari 2022 blijven laten doorrijden op de oude route en gewoon een tweede tram langs het nieuwe geplande route naar CID-Binckhorst te laten gaan? En op het misschien wat minder frequentie. De heer Van Onselen: Er is een aantal varianten inderdaad denkbaar, maar ja, dat is nogal speculatief. Je zou je kunnen voorstellen, een lijn 1 die rijdt een vrij, ja, een frequentie van tien minuten in de spits, acht minuten in de betere tijden. Maar het verdient eigenlijk nog wel meer want daar worden ook nog wel in de tijd 2019 daarvoor nog meer trams ingezet, waardoor de frequentie naar misschien vijf zes ging. Als die tijden weer terugkeren dan zou je dus inderdaad kunnen denken dat je de ene tram zus en de andere tram zo. Aan de andere kant denk ik ook, dat zeg ik er dan ook gelijk bij, dat de huidige poot van lijn 1 via de huidige route veel drukker zal zijn, hoe dan ook, dan de andere poten omdat ook richting Scheveningen, ja, is dat toch een tracé wat buiten de spits niet erg sterk is en ook door vele kantoren die daar verdwenen zijn ook niet sterker wordt. Dus daar zit een zwak punt in de exploitatie en dan krijg je dus onevenwichtige frequenties, dus dat is dus weer een nadeel daarvan. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Onselen. U bent van harte welkom op de rest van de vergadering, daar heb ik het net al over gehad, bij te wonen.

Nogmaals dank. b. Lijst van ingekomen stukken: vaststelling wijze van afdoening De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 3 van vanavond, de lijst van ingekomen stukken en de vaststelling voor de wijze van afdoening. U heeft al kennis kunnen nemen van het verzoek van de fractie van de ChristenUnie om de raadsinformatiebrief 22 096, stand van zaken transformatie azc naar flexwonen te agenderen voor het Forum van 7 februari. Kunt u daarmee instemmen? Dat is het geval. En u heeft kennis kunnen nemen van het verzoek van de fracties GroenLinks en de Partij van de Arbeid om RIB 22 098, de eerste herziene versie Rijswijkse prestatieafspraken, te agenderen voor het Forum van de zevende februari. Kunt u daarmee instemmen? Dan weet ik dat er nog een verzoek is, meerdere verzoeken zelfs. Dan gaan we eerst naar mevrouw De Haan-Niesen. Gaat uw gang. Mevrouw De Haan-Niesen (Rijswijks Belang): Dank u wel, voorzitter, ik zou graag RIB 22 094 willen agenderen voor het volgende Forum. En als het even kan de RA 22 054, dat gaat om de mini PMD-containers in de Strijp. De voorzitter: Dat hebben wij genoteerd. Is daar steun voor? Ja. De heer Oelen, VVD. De heer Oelen (VVD): Nee, dank voorzitter, ging om hetzelfde IB-brief. De voorzitter: Duidelijk. Die komt op de agenda van het volgend Forum, dank u wel. Nog andere opmerkingen of vragen? De heer Van Dam.

De heer Van Dam (Wij.Rijswijk): Ja, we hadden precies dezelfde op het lijstje staan, dus, ja precies. De voorzitter: Helemaal goed. Nog andere meldingen rondom dit agendapunt? Anders hebben we in ieder geval een aantal brieven nu keurig geagendeerd voor het Forum van 7 februari. c.

Vaststelling agenda

De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 4, de agenda van vanavond. Kan iedereen instemmen met deze agenda? Wellicht, zeg ik u, moeten we improviseren omdat er een Forum Samenleving is, met mogelijk ook Pagina 3 van 35

Concept verslag forum stad 10 januari 2022 wethouders die nog heen en weer mogen of moeten lopen, maar dat zien we dan ter plekke. Vooralsnog gaan we uit van deze agenda. Met dank. d. Mededelingen college De voorzitter: Mededelingen van het college zijn er niet, dan alleen dat ik namens de burgemeester u wil attenderen op de mail van hedenmiddag over de regionale doelstellingen veiligheidsagenda 2023-2026. En waarom vraagt de burgemeester uw bijzondere aandacht daarvoor? U kunt nog aandachtspunten aangeven maar dat moet uiterlijk voor aanstaande donderdag tien uur 's morgens. Dus vandaar dat we hier in deze vergadering daar nog even aandacht voor vragen en in uw mail leest u ook dat u dat kunt aangeven via de griffie, die aandachtspunten. Dus neem daar nog even de tijd voor, is ons advies. Overzicht toezeggingen en moties De voorzitter: Dan gaan we met uw welnemen naar agendapunt 7, het overzicht toezeggingen en moties. Wil iemand daar het woord over voeren? Zo niet, dan is het hiermee afgedaan. Vaststellen verslag Forum 15 november 2022 De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 8. Heeft iemand op- of aanmerking over het conceptverslag van Forum Stad 15 november 2022? Zo niet, dan dank ik de samensteller en is het hierbij vastgesteld.

Raadsvoorstel Wijziging erfpachtvoorwaarden RijswijkBuiten (RV 22-026) De voorzitter: Agendapunt 9, het raadsvoorstel wijziging erfpachtvoorwaarden RijswijkBuiten. Wie mag ik daar het woord over geven? De heer Van Dam, gaat uw gang. De heer Van Dam (Wij.Rijswijk): Ja, dank voorzitter. Nou, wij zijn natuurlijk voor alle regelingen die het mogelijk maken om in ieder geval beter een huis te kunnen vinden en het creëren van nieuwe woonruimte. Dat is mooi, maar ik had nog wel drie vragen over dit voorstel. In het raadsvoorstel wordt namelijk aangegeven dat de erfpachtregeling een budgettair neutraal resultaat heeft op de begroting. Ik vroeg me af of de wethouder misschien kan uitleggen hoe dit werkt. Want naar mijns inziens betalen we nog steeds dan vijf procent van de grond elk jaar, dus als iemand technisch gezien langer dan twintig jaar het huis heeft dan zou dat technisch gezien dus iets moeten opleveren. Nou ja, volgens mij is dat een hele technische vraag dus ik hoop dat daar antwoord op kan komen. Dan is er een overzicht waar we kunnen zien hoe vaak er gebruik werd maakt van de erfpachtregeling in RijswijkBuiten in het verleden? En ik mis in het raadsvoorstel een onderbouwing of redevoering waarom we juist nu ook voor bedrijfsruimtes dit willen gaan doen.

Niet dat we ertegen zijn hoor, helemaal niet juist, maar waarom is het eigenlijk niet in 2014 meteen meegenomen voor bedrijven? En waarom moet dat nu? Dus dat zijn de drie vragen die bij mij opkwamen. Ik hoop dat ze beantwoord worden en daarbij laat ik het even. De voorzitter: Dank u wel. Welke woordvoerder hebben we namens GroenLinks of zag ik daar … Ja. Mevrouw Oude Alink, gaat uw gang. Mevrouw Oude Alink (GroenLinks): Ja, bedankt voorzitter. Ja, wij zijn inderdaad wel blij dat er nu een actief grondbeleid wordt gevoerd door de gemeente Rijswijk, maar we zijn wel nieuwsgierig naar de achtergrond van specifiek deze wijziging. Wat is precies het beoogde effect? En dan heb ik het zowel over particuliere Pagina 4 van 35

Concept verslag forum stad 10 januari 2022 inwoners die een kavel gaan kopen als bedrijven. Ik was heel benieuwd namelijk of een van de redenen misschien is dat er niet voldoende wordt aangekocht of gebouwd in RijswijkBuiten of dat dat op deze manier nog verder gestimuleerd wordt en of dat, ja, zeg maar een achtergrond over de noodzaak hiervan die zou ik graag hebben. En er wordt gepraat over een termijn van twintig jaar en daarna komt een herziening van de taxatie en dus de kosten. Dat kan ervoor zorgen dat de kavels misschien op langere termijn duur blijven, want ze, ik neem aan dat ze nu op dit moment best wel duur zijn en ik was benieuwd wat het college daarover dacht, hoe zij dat zien in de toekomst. En tot zover eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel. Ja, de heer Cupedo, gaat uw gang. De heer Cupedo (Beter voor RIjswijk): Dank u. Even spieken. Ja, helaas is onze financiële man vandaag afwezig, de heer Ed Braam, maar dat mag de pret niet drukken. Onze fractie heeft met interesse het raadsvoorstel gelezen, de vorige dateert alweer van een tijdje geleden, 2014. Een hoop technische en financiële termen, daar hebben we doorheen gelezen. Wij zijn blij dat er een wijziging hier voor ons ligt, voor zowel de bedrijfsunits als ook voor de woningen. Wij zien verder geen bijzonderheden en kunnen akkoord gaan met het raadsvoorstel. De voorzitter: Dank u wel.

Mevrouw Kames namens Rijswijks Belang. Gaat uw gang. Mevrouw Kames (Rijswijks Belang): Dank u wel. Allereerst ben ik wel heel blij met dit raadsvoorstel en dat dat weer perspectief biedt voor zowel bedrijf als gewoon kopende van een huis. En maar ik heb toch wel een aantal vragen want als ik het raadsvoorstel goed begrijp geeft de gemeente een erfpachtcanon uit voor twintig jaar want dan wordt hij herzien. Betaal je de grond dan ook in twintig jaar terug en staat de prijs dan ook vast en ben je na twintig jaar dan eigenaar van de grond? Zit er een limiet in de tijd dat je de grond moet hebben betaald en hoe zit het met het rentepercentage. Is dat een standaard percentage gedurende de gehele periode? Hoe zit het met het vervroegd inlossen, moet er dan een boete worden betaald? Dat is het voorlopig voor het eerste termijn mijn vragen. De voorzitter: Dank u wel, wie mag ik nog meer het woord geven? De heer El Majjaoui, gaat uw gang. De heer El Majjaoui (Partij voor Gelijkheid & Rechtvaardigheid)Ja, dank u wel, voorzitter. Het voorstel is op zich een prima stimulans voor het bevorderen van, ja goed, de woningmarkt dan wel de bedrijvigheid. Alleen wat mijn collega terecht zegt over de dekking, want je gaat iets verhuren of verpachten, dus je gaat het niet verkopen, de prijzen die liggen vele malen lager.

Kan de wethouder daar toelichting over geven, over de financiële risico's dan wel de dekkingen die daarmee gemoeid zijn? En de tweede vraag betreft: de erfpacht. Het uitgangspunt moet dat eeuwigdurend zijn, is dat een eenmalige kwestie of is dat een terugkomend aspect die jaarlijks betaald moet worden aan de gemeente of is dat eeuwigdurend voor honderd jaar of 99 jaar, wat ik in mijn belevenis weet. En heeft de eigen tenminste de huurder ook de vrijheid om het in de toekomst als ze daar de mogelijkheid voor zich voordoet om het tot eigendom te laten maken? Dank u wel. De voorzitter: Dank u vriendelijk. De heer Oelen namens de VVD, gaat uw gang. De heer Oelen (VVD): Ja, dank u wel voorzitter, dank college voor dit voorstel. Met andere collega's ben ik het, zijn we het ermee eens dat dit een charmant voorstel is. Met name ook omdat erfpacht op vrijwillige basis uitgegeven kan worden. Dat maakt het in ieder geval voor ons charmanter. Nog een paar technische vragen. Ook ik sluit wel aan bij de zorgen over wat dit nou exact betekent rondom financiën en ook met name rondom de Grex. Dus het zou ook voor mij wel helpen als de wethouder daar iets uitgebreider over kan vertellen. Ik Pagina 5 van 35

Concept verslag forum stad 10 januari 2022 heb twee vrij gedetailleerde vragen, maar ik heb alle vertrouwen in deze wethouder en anders wel in zijn ambtelijk apparaat. Er wordt gesproken over een canonpercentage wat voor twintig jaar wordt vastgesteld, maar wat wordt bepaald op basis van een dertigjarige annuïteitenhypotheek. Ik begrijp, ik wil gewoon weten waarom daar die tien jaar verschil tussen zit, waarom wordt er dan niet gekeken naar die twintig jaar annuïteitenhypotheek, dat rentepercentage? En ik heb in de regeling gelezen dat in beide regelingen dat in artikel 20 dat er in het algemeen belang beëindigd kan gaan worden vanuit de gemeente. En ik ben benieuwd waar ik aan moet denken waar het gaat over dat algemeen belang. Op het moment dat ik een huis koop en ik koop dat op erfpachtgrond, vind ik het niet per se het meest interessant, de meest interessante gedachte dat dat na twintig jaar of misschien wel zoiets na tien jaar van de oorspronkelijke eigenaar overneem, dat dat zomaar dan onteigend kan worden. Dus zou daar de wethouder nog iets over kunnen vertellen, waarom zit deze regeling erin en hoe wordt die uitgelegd? En de derde en dan sluit ik aan bij Van Dam, is: waarom wordt de regeling uitgebreid naar bedrijfsruimte? Wat is daarvan de onderbouwing? Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u vriendelijk.

De heer Van der Veer namens de Partij van de Arbeid, gaat uw gang. De heer Van der Veer (PvdA): Dank u wel voorzitter. Er is al veel gezegd, ook blij met het voorstel. Ik heb nog een vraag openstaan. Wellicht een hele rare vraag, maar vragen zijn niet raar. Waarom wordt er in bijlage één artikel 1c, pagina drie maar enkele hypotheekverstrekkers genoemd, terwijl daar wel honderden zijn? Dat was het, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Wie mag ik nog het woord geven over dit voorstel? Dan gaan wij naar de wethouder, wethouder Van de Laar, gaat uw gang. De heer Van de Laar: Voorzitter, dank u wel. Erfpacht. Je kan grond kopen of je kan het huren en als je huurt, dan koop je het dus niet. Dat zijn eigenlijk ook de antwoorden op de vraag van het Rijswijks Belang, dus je wordt geen eigenaar, ook niet na twintig jaar, je betaalt niks aan inlossing of whatever, je betaalt huur. En hoe komt die huur tot stand? Huur heet in het erfpachtjargon canon en dat komt tot stand op basis van twee waarden, namelijk de waarde van de grond en het percentage rente. En dus overal waar wij erfpachtconstructies hebben voeren we na twintig jaar nieuwe gesprekken over het verlengen van die erfpacht, op het moment dat wij dat willen in het algemeen belang en geen andere plannen met die grond hebben.

Waarom na twintig jaar, dat is een beetje een standaardtermijn, maar de wereld verandert in twintig jaar, zowel de markt aan de rentekant maar ook aan de waarde van de grond kant. We hebben bijvoorbeeld nu met de golfclub gesprekken over het verlengen van de erfpacht en we hebben geen nieuwe plannen in het algemeen belang voor een andere bestemming dan die er nu is, dus die gesprekken gaan over de waarde van de grond en over hoe hoog dat percentage rente is wat we dan vervolgens toepassen. En als wij nu iets anders zouden willen in het algemeen belang op een bepaald gebied, dan kan je daar strategisch mee omgaan met dat instrument erfpacht. Dat je misschien denkt: nou, over twintig of dertig of vijftig jaar zouden we misschien daar wel eens iets anders willen. Bedrijventerreinen of een woonwijk of natuurgebied en dan geeft zo'n instrument erfpacht je iets meer sturing. Dan moet je wel een visie ontwikkelen zodat je voor de rechter ook kunt aantonen eigenlijk, hè, wij willen iets anders dan die erfpacht verlengen. Want in principe zeker heeft degene met de eeuwigdurend heeft die huurt het recht erop als geen andere visie vastgesteld door de raad er ligt.

Of ik weet niet of die vastgesteld hoeft te zijn, maar als er geen andere visie ligt voor dat gebied dan heb je als huurder gewoon recht eigenlijk op het verlengen van die erfpacht maar wel op basis van een herziening van zowel die grondwaarde nogmaals en dat rentepercentage. Dat geeft denk ik een aantal antwoorden al op de vragen van het Rijswijks Belang maar ook andere vragen die daarover gesteld zijn. Strategisch inzetten heb ik gezegd over dat je in de toekomst misschien nog iets anders wil met die grond maar ook omdat het wel Pagina 6 van 35

Concept verslag forum stad 10 januari 2022 eens positief zou kunnen zijn voor degene die iets wil. En dat is zowel dus voor de huizenkoper, maar we hebben nu ook gezien voor degene die een bedrijf neer wil zetten. Want bij banken is het zo dat er in deze moeilijkere periode makkelijker voor sommige bedrijven is om een krediet te krijgen om wel de opstallen te betalen en nieuwe machines en weet ik veel allemaal, maar de exposure vanuit de bank wellicht iets te groot wordt als er ook nog eens een financiering moet komen voor de grond. Je zou zeggen: dat is een hele veilige investering, maar toch, in de gesprekken met banken en bedrijven en zo zijn sommige bedrijven vinden het prettig als ze gebruik kunnen maken van een erfpachtconstructie waarbij zij misschien op een gegeven moment wel die grond het recht hebben om dat te kopen. Dus en dat doen we als een strategisch instrument voor bedrijven nu omdat wij die bouwstroom op gang willen houden. omdat we ‘t Haantje specifiek in RijswijkBuiten uit willen blijven geven, omdat we aantrekkelijk willen blijven zijn voor bedrijven om zich hier te vestigen en daarom dit voorstel om het huidige instrument wat er al is voor de woningbouw ook te gebruiken voor bedrijven, voor bedrijven die daar interesse in hebben. Als je het wil kopen, dan kan dat ook nog steeds.

Is het vaak gebruikt? Ik heb het specifieke getal nog niet, maar het is niet vaak gebruikt voor de woningbouw. Het is geloof ik iets in de dertig sinds de exploitatie geopend is, RijswijkBuiten. En dat heeft alles te maken met het feit dat het vele malen interessanter was om die grond te kopen met de woningbouwontwikkeling. De marktwaardes van de grond zijn hier gestegen de afgelopen tien jaar sinds het openen van de Grex. Daar is eigenlijk geen gebruik van gemaakt, want je kan beter zelf, nou ja, als je houdt van zekerheid en een goede investering dat je die grond gewoon zelf koopt. Dus dat zijn de antwoorden ten aanzien van de bedrijfsruimtes en het hoe vaker gebruik van wordt gemaakt. Ook het beoogde effect heb ik daar hopelijk voldoende mee toegelicht, hè, we willen die bouwstroom op gang houden en het is misschien voor de bedrijven misschien wel interessant, maar voor woningen wordt het misschien ook wel weer interessanter. Ik denk nog niet dat we op dat punt zijn geweest maar we willen alle instrumenten in de lucht hebben om die bouwstroom op gang te houden. Twintig jaar, nou, dat heb ik gezegd, is een beetje een standaard periode, die waarden die fluctueren, na twintig jaar is het logisch om zowel inhoudelijk als qua waarde dat weer opnieuw bij te stellen. En dan, even kijken, de vraag van de VVD, het percentage van het canon.

Die vraag moet ik u schuldig blijven over het verschil tussen de twintigjarige en de dertigjarige annuïteit. Ik zou iets kunnen bedenken maar dan moet ik u als ik het antwoord niet eerder krijg schriftelijk op terugkomen. Het algemeen belang heb ik een antwoord op gegeven en de bedrijven heb ik een antwoord op gegeven. Dus daar laat ik de eerste termijn voor nu bij. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Heeft, is er behoefte aan een tweede termijn? Mevrouw Kames, gaat uw gang. Mevrouw Kames (Rijswijks Belang): Ja, ik wil toch nog een vraag stellen. In principe zeg maar ben je safer als koper als je eigen grond neemt. Want ik hoor net van de wethouder dat in principe als er een andere visie zou zijn voor op dat moment nadat het erfpacht op dat moment is afgelopen en ze willen het bij wijze van spreken gaan gebruiken voor iets anders, dat dan eigenlijk de opstal afgebroken moet worden want de grond is uiteindelijk dan van de gemeente. En dan denk ik bij mezelf: we hebben het hier over een erfpacht van twintig jaar en dan kom ik eigenlijk terug op mijn collega, vaak hypothecaire leningen zijn dertig jaar. Dus gaan we dan juist geen problemen krijgen met de bank dat die dan zegt: ja luister, je neemt dat huis of dat bedrijf op erfpacht maar wat gaat er gebeuren als na twintig jaar de gemeente het terugeist? Dus ik weet niet of het dan zo'n voordeel is.

Aan de ene kant dacht ik is het juist heel fijn dat de mensen juist niet op dat moment meer moeten lenen of een bedrijf omdat je niet specifiek de grond gelijk hoeft te kopen. Maar is dat dan wel in de loop der jaren wel beter of juist niet? Ik hoop dat je begrijpt wat ik bedoel. De voorzitter: Ik zie instemmend geknik, het antwoord krijgt u zo. Nog verdere meldingen voor de tweede termijn? De heer Van Dam namens Wij. Rijswijk, gaat uw gang. Pagina 7 van 35

Concept verslag forum stad 10 januari 2022 De heer Van Dam (Wij. Rijswijk): Ja, dank en bedankt voor de beantwoording in de eerste termijn. Ik had nog twee vragen, een openstaande vraag en een doorvraag vraag. Goed Nederlands. Als er maar dertig mensen in eerste instantie gebruik hebben gemaakt van de erfpachtregeling voor gewone woonvormen, wat in relatief denk ik best wel weinig is voor zo'n enorme wijk. Waarom is dan nu de verwachting dat het wel gaat werken voor bedrijventerreinen? Is daar een speciale reden voor? En mijn vraag die nog niet was beantwoord waarom we niet in 2014 meteen deze regeling mee hebben genomen, ook voor bedrijven als we dan toen toch bezig waren. De voorzitter: Dank u wel, de heer Oelen, VVD. De heer Oelen (VVD): Ja, dank u wel voorzitter. Dank wethouder voor de beantwoording. Volgens mij heb ik nog geen antwoord gehoord over de financiële onderbouwing en wat betekent onder andere ook voor de Grex. De voorzitter: De heer El Majjaoui. De heer El Majjaoui (Partij voor Gelijkheid & Rechtvaardigheid): Ja, dank u wel voorzitter en dank u wel voor de beantwoording. Ik zou even de vraag anders formuleren, want ik wil graag uitleg hebben over de term eeuwigdurend. Eeuwigdurend in mijn belevenis is dat je eenmalig de kosten bepaalt en dat die voor onbepaalde tijd vaststaat.

Dat in tegenstelling van puntje D, dat het over twintig jaar weer de waarde wordt herzien. Kunt u dat toelichten? En dan ook de vraag inderdaad van de VVD over het financiële plaatje. Dank je wel. De voorzitter: De heer Van der Veer, Partij van de Arbeid. De heer Van der Veer (PvdA): Dank u wel voorzitter. Volgens mij, maar dan is hij misschien toch stom geweest, heb ik geen antwoord op mijn vraag gehad, waarom worden er maar drie of vier specifieke banken genoemd in het voorstel? En een aanvullende vraag: de wethouder … Is er behoefte aan om het naar bedrijven te doen, hè, want de wethouder zegt: we willen de bouw op stroom houden. Is uit het verleden gebleken dat daar dus vraag is, behoefte om dit ook in te voeren voor bedrijven? De voorzitter: Dank u wel. Nog anderen? De heer Van Enk van het CDA. De heer Van Enk (CDA): Ja voorzitter. Ik had in eerste termijn geen vragen, want ik snap het verlagen van de drempel voor de aankoop van woningen en in dit geval ook bedrijven, het doel daarvan, van die erfpacht, snap ik. Als de wethouder echter uitlegt dat erfpacht ook als een strategisch instrument kan worden gebruikt en je bijvoorbeeld na die twintig jaar geen, ook kan besluiten als gemeente geen verlenging toe te passen of toe te staan, hij had het dan over de huren maar hij bedoelt natuurlijk de erf… de pachter.

Mevrouw Kames wees er al op, ja, dan ontstaat er wel een spannende situatie. Het is niet zo dat de woning of de fabriek dan moet worden afgebroken, maar als de erfpacht ophoudt dan valt het pand gewoon in eigendom aan de gemeente die de eigenaar is van de grond of wie dan ook de eigenaar van de grond is. En ik vraag me af of dat de bedoeling is van dit raadsvoorstel want dat zou niet alleen naar huiseigenaren, maar ook zeker naar fabrieksdirecteuren een groot risico met zich meebrengen. En dan denk ik dat de animo erg klein gaat worden voor dit instrument. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan ronden we deze termijn af, dan geef ik het woord aan wethouder Van de Laar. Gaat uw gang. Pagina 8 van 35

Concept verslag forum stad 10 januari 2022 De heer Van de Laar: Ja, dank u wel. Nee, het is ook niet het idee dat hier nou dan tientallen bedrijven gaan staan die allemaal willen komen pachten. Maar het zijn, u schetst allebei bij de risico's die rondom dit instrument zitten, maar dat zijn allemaal overwegingen voor de bedrijven zelf en voor de banken. Maar de financiële situatie kan zo zijn dat het wel zo uitpakt. Het is niet een eis die we stellen als je hier je bedrijf wil vestigen. En doet zich dat voor? Ja, die vraag heeft zich voorgedaan, er was een casus waar dat zich voordeed en we hebben dat bij woningen en dachten laten we dat ook bij voor bedrijven aanbieden en als het al maar voor een mooi duurzaam bedrijf is dan heeft het in die zin al gewerkt. Ik weet niet waarom dat vanuit 2014 toen niet is gedaan. Die vraag, er deed zich misschien toen geen casus voor, misschien is het, dat weet ik niet, dan zou ik u, als u daar echt antwoord op wil hebben, schriftelijk op terug moeten komen. Budgetneutraal hebben nog een aantal mensen … De voorzitter: Interruptie van de heer Van Enk. De heer Van Enk (CDA): Ja, toch nog even op dat vorige punt.

Is het dan echt de bedoeling dat als de gemeente na twintig jaar zegt: we verlengen die erfpacht niet meer, dat de wethouder voor zich ziet dat we als gemeente eigenaar worden van zo'n fabriek die daar intussen staat? De voorzitter: De wethouder. De heer Van de Laar: Nee, maar we, moet ik even denken hoe het er, hoe het dan gaat ook bij andere constructies waar wij een erfpachtcontract niet eeuwigdurend hebben maar waar het afloopt is dat de opstallen inderdaad van het bedrijf zijn, dus niet in RijswijkBuiten, maar de opstallen van het bedrijf zijn en de erfpacht afloopt en wij hebben daar in principe geen haast mee om die bedrijf wil op zich wel iets gaan doen, sorry, wordt misschien heel ingewikkeld voorbeeld maar ... als de erfpacht afloopt moet het bedrijf het schoon opleveren. In dit geval, maar dat is misschien bij andere gevallen anders. De heer Van Enk (CDA): Nou, dan bent u van plan om daar speciale bepalingen voor in het leven te roepen maar normaal bij het vervallen van de erfpacht is de eigenaar van de grond dus ook eigenaar van alles wat daar aard- en nagelvast opstaat. De heer Van de Laar: Nou, daar kan ik u schriftelijk op terug laten komen, hoe dat dan exact in mekaar steekt, maar ik zie daar niet het risico.

Het risico voor het bedrijf zelf is denk ik ook een stuk minder in de zin van dat wij bepaald hebben bijvoorbeeld nu specifiek in RijswijkBuiten waar bedrijven er zijn. Die bedrijven zitten aan ‘t Haantje in de milieuzone van DSM. En ik denk dat we daar ook een hele lange tijd ook gewoon bedrijven zullen hebben. Als we dat ooit zouden willen transformeren bijvoorbeeld naar woningen of naar een natuurgebied denk ik dat we tegen die tijd, maar dat gaat over heel veel jaren duren, zelf moeten bedenken of we dat willen doen en welke kosten daarmee verbonden zitten. Maar dat risico van dat erfpacht zit er niet in, het is juist het strategische instrument dat wij zelf die grond kunnen houden. Inmiddels zijn dus iets van meer dan dertig keer gebruikgemaakt van die voor die woningen maar inmiddels zijn er dat slechts nog 25 kavels in erfpacht op dit moment voor woningen aanwezig dus die zijn en daar werken wij aan mee, teruggekocht. Dus ik zie daar standard practice, ook in op andere terreinen in Rijswijk. De voorzitter: Wethouder, voordat u verdergaat zag ik nog een interruptie van de heer Oelen. De heer Oelen (VVD): Ja, ik dacht ik help de wethouder een klein beetje want in de regelingen die voorliggen, die misschien deze en genen nog niet helemaal hebben gelezen, daar staan natuurlijk hele schadeloosstellingsregelingen in genoemd hoe dat dan in de praktijk gaat.

En ik raad het de collega's aan om Pagina 9 van 35

Concept verslag forum stad 10 januari 2022 dat eerst gewoon eens even te bestuderen voordat ze allerlei vragen stellen aan het college over hoe dat dan in de praktijk gaat. De voorzitter: Dan vervolgt de wethouder zijn beantwoording in tweede termijn. De heer Van de Laar: Dank voorzitter. Budgetneutraal, we hebben een minimale canon om de kosten te dekken dus die kosten zijn niet zo hoog, dat is deels van het budget neutrale, dat valt eigenlijk weg in de Grex. Maar de vooral, belangrijkste kosten zijn eigenlijk die grond, als we die niet verkopen zou je ook kunnen zeggen dan hebben we dus minder geld maar dat transporteren we dan vanuit de Grex naar de exploitatiebegroting en daar komt het dan tegen de boekwaarde in te staan en daarmee verliezen we de waarde niet en is de Grex ook een budget neutrale regeling, dat is het antwoord daarop. Even kijken, 2014. Het eeuwigdurende, ja, het eeuwigdurende dat wil niet zeggen dat niet, daar zijn geloof ik verschillende constructies voor maar het wil niet zeggen dat die prijs niet zo nu en dan wordt aangepast. Dus er zijn steden waar je het kunt afkopen, er zijn ook steden waarin het bijvoorbeeld vijftig jaar is en wij kiezen ervoor voor om dat twintig jaar te doen ook omdat wij ervan uitgaan dat we op een gegeven moment die grond waarschijnlijk toch gaan verkopen.

Dat heel andere overwegingen hier in RijswijkBuiten dan bijvoorbeeld een stad als Amsterdam. En over de enkele hypotheekverstrekkers. Ja, er zijn er heel veel van, maar waarom er een aantal worden genoemd, daar moet ik u schriftelijk op terugkomen, zeg ik naar de heer Van der Veer. Dat waren geloof ik mijn tweede termijn, voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Kames heeft nog een vervolgvraag. Gaat uw gang. Mevrouw Kames (Rijswijks Belang): Dank u wel, voorzitter. Ja, ik heb toch nog een vraag. Wordt er van tevoren vastgesteld: de grond moet dat en dat kosten? Dan gaat zelf eigenlijk degene die het gaat kopen bedenken: wat ga ik doen? Ga ik erfpacht nemen of ga ik het kopen? Of het is zonder meer dat jullie zeggen: het wordt die bepaalde locatie wordt allemaal erfpacht. Wat is de bedoeling? Want ik bedoel, het moet wel ook zo zijn als ik mezelf bijvoorbeeld zou nemen, ik koop liever een huis met eigen grond want dan weet ik, dat is gewoon dan van mezelf, als ik erfpacht gaat nemen, wat gaat er dan gebeuren? Wordt de erfpachtcanon ineens verhoogd, want dat hoor je ook heel vaak dat dat gebeurt. Dus ik vind wel als wij voor mensen dit gaan bedenken als raad, dat de mensen er ook inderdaad voordeel aan moet hebben. De ene kant dacht ik: nou, het is een voordeel omdat er voor de mensen niet meteen zowel de hypotheek als de grond betaald moet worden.

Maar het moet niet zo zijn dat diegene straks denkt: wat heb ik eigenlijk gedaan want over twintig jaar is er een andere visie voor die grond en dan ben ik mijn opstal kwijt. Dus ik zoek een beetje daarin, wat is nou het voordeel eigenlijk dan? De voorzitter: Dank u wel. Tot slot de wethouder. De heer Van de Laar: Ja, u zegt: ineens de canon verhogen. Dat kan niet, hè, dat is dus pas over twintig jaar. Maar inderdaad, over twintig jaar is er een bepaald soort onzekerheid inderdaad, maar ja, dat weet je als je dat contract afsluit, maar die onzekerheid is ook wel weer redelijk te overzien. Kijk, of een bedrijfsvoering, nou, laat ik daar niet op … Maar het is redelijk te overzien omdat we in specifiek het RijswijkBuiten ‘t Haantje bestemd hebben voor bedrijven en het is zo dat we kavels te koop hebben maar als bedrijf als je nou niet bij de bank de financiering rond krijgt voor de eigen grond kopen en ik zou ook denken: nou, eigen grond is prettig maar sommige bedrijven hebben de financiën niet om die eigen grond te kopen of en kunnen dus ook niet de hypotheek krijgen voor die eigen grond, daar is die huurconstructie, dus de pachtconstructie, kan daar een uitkomst bieden om toch dat kavel te kunnen bebouwen met een nieuw bedrijf en groei te kunnen Pagina 10 van 35

Concept verslag forum stad 10 januari 2022 realiseren. Dat zijn vaak bedrijven die in de volle groei zitten en die in Rijswijk hebben uitgekozen om te gaan groeien met een, ja, ik, ja nou, ik zal geen kwalificatie geven of dat een groot of een minimum risico is, maar ik denk dat het een heel goed in te schatten en een stabiel risico is en dat is denk ik in de bedrijfsvoering misschien wel het belangrijkste. Maar nogmaals, dat is niet iets wat wij opleggen als gemeente, dat is iets waarvoor je kan kiezen als ondernemer als je daar specifiek je bedrijf wil vestigen. En daar laat ik het bij, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Kames (Rijswijks Belang): Ik blijf toch nog even doorvragen, voorzitter. De voorzitter: Hele korte, mevrouw Kames, daar ronden we het echt mee af. Mevrouw Kames (Rijswijks Belang): Ja, nee, ik vind, ja, je moet iets bedenken en dan zeg je: nou, we gaan dat erfpacht doen. Maar begrijp ik dan ook goed als de gemeente heeft gezegd we gaan alleen erfpacht doen, kan dan niet dat bedrijf of die bewoner het dan kopen want is daar niet van tevoren, ik noem maar even gekscherend gezegd, dit kavel moet 50.000 euro kosten, bij wijze van spreken. Kan dan bij wijze van spreken na een aantal jaren diegene, die ondernemer of die bewoner, zeggen: ik ga dat apart lenen en ik los het af? Of is het gewoon zo, nee, het blijft erfpacht. De voorzitter: Duidelijk.

Dank voor de toelichting. De wethouder. De heer Van de Laar: Ja, er wordt aan het begin van het vaststellen van de canon contract worden twee dingen bepaald, namelijk de waarde van de grond, bijvoorbeeld 50.000 euro, en het rentepercentage en dat wordt na twintig jaar herzien. Maar ze zouden ook in gesprek kunnen komen om het eerder te kopen. En specifieke voorwaarden daarvan, dat zou ik ook schriftelijk moeten terughalen. Maar in principe zouden we het liefst alle gronden gewoon willen verkopen en dan kunnen we gewoon die Grex draaien zoals ze dat voorzien hebben. Maar mocht een ondernemer daar nou niet in staat zijn, maar toch een fantastische business hebben, dan zouden ze gebruik kunnen maken van het erfpachtconstructie. En dat is dan voor hen ter overweging. De voorzitter: Dank u wel. Dan ronden we hiermee de behandeling van dit raadsvoorstel af. U heeft heel veel informatie gekregen, het raadsvoorstel, de bijlagen, de vragen van vandaag en daar komt nog een enkel antwoord van de wethouder uw kant op. Kan ik het als afconcluderen dat het als hamerstuk naar de raadsvergadering kan? Bespreekstuk? Ik zie non-verbaal meerdere signalen. De heer Van Enk (CDA): We wachten nog op een paar antwoorden voorzitter, heeft de wethouder toegezegd. De voorzitter: Klopt, dan besluiten wij dit als bespreekstuk naar de raadsvergadering door te sturen.

Raadsvoorstel Huisvestingsverordening (RV 22-028) De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 10, het raadsvoorstel huisvestingsverordening. Zijn we er allemaal weer bij voor agendapunt 10? Wie wil daar het woord over voeren, over de huisvestingsverordening? Dan gaan we eerst naar Beter voor Rijswijk, de heer Cupedo. Gaat uw gang.

Pagina 11 van 35

Concept verslag forum stad 10 januari 2022 De heer Cupedo (Beter voor Rijswijk): Dank u voorzitter. We maken in deze nieuwe afspraken, keuzes tot aan een bepaalde bedragen, als het gaat om bijvoorbeeld de splitsingsvergunning. Je zou denken dat dit ook wenselijk is voor woningen juist boven de 450.000 euro. Kan de wethouder aangeven of het klopt dat we daar nu niet voor kiezen, omdat meerdere gemeentes zoals Leiden en Den Haag daarvoor op de vingers zijn getikt bij de rechtbank? Heeft de rest van de gerechtelijke uitspraak geen effect op de vandaag voorliggende wijzigingen in het raadsvoorstel? En als laatste wil Beter voor Rijswijk aangeven, uit te kijken naar de mogelijkheden van het opnemen van de regels voor opkoopbescherming en de regionale woonruimteverdeling. Helaas, we horen al geruime tijd, namelijk sinds de voorganger, wethouder wonen dat er gekeken wordt naar de opkoopbescherming en wanneer kunnen we hier een uitsluitsel over verwachten? Tot zover. De voorzitter: Dank u wel. Namens Rijswijks Belang mevrouw Kames. Mevrouw Kames (Rijswijks Belang): Dank u wel. Ja, ik heb eigenlijk een beetje dezelfde vragen als BVR. Dus als ik daar een antwoord op krijg dan ben ik ook tevreden. De voorzitter: Helemaal goed. Dank u wel. Wie mag nog weer het woord g… De heer Oelen. De heer Oelen (VVD): Ja, dank u wel voorzitter. Dank college, wethouder, voor dit voorstel.

We hebben er lang op moeten wachten, dus we zijn ook blij dat het er nu wel ligt. Desalniettemin toch nog een aantal vragen over het voorstel zoals het er nu ligt. Er wordt gewerkt met een aantal grenzen, de grens van, even kijken, tweeënhalf ton en de grens van vierenhalf ton. En als ik het goed heb begrepen dan geldt voor de woningvoorraad onder de tweeënhalf ton, nou, dat kan sowieso niet gesplitst of verkamerd worden en tussen de tweeënhalf en vierenhalf ton daarvoor geldt een vergunning en voor alles wat daarboven geldt dus boven de viereneenhalf ton, daarvan beoogt dit voorstel geen regeling te treffen. Anders dan, ja, zeg maar een terugval op de bestaande regeling dat die door middel van de omgevingsvergunning in relatie tot het bestemmingsplan georganiseerd wordt. Als ik het rapport wat u heeft laten opstellen goed lees dan lees ik in ieder geval ook in het onderzoek toch zeker wel een onderbouwing van schaarste voor ook die woningvoorraad van vierenhalf ton en hoger.

Dus mijn vraag zou zijn: om welke overigens niet onderbouwde reden laat u deze hele groep met woningen buiten dit voorstel en valt u terug op de oude regeling? Want bent u het ook niet met de VVD eens dat juist ook in deze voorraad er heel veel woningen zich juist lenen voor splitsen en verkameren? Een mooi pand, drie etages hoog, noem een willekeurige straat in Leeuwendaal, daar kun je best wel wat kamertjes inzetten en dat zou eigenlijk ondervangen moeten worden door deze huisvestingsverordening. Kortom, wat heeft u weerhouden om ondanks het rapport van ABF waarin wordt gezegd ook daar is schaarste voor, om dat er dan toch buiten te laten? Ten aanzien van die omgevingsvergunning in relatie tot de bestemmingsplannen. We hebben een hele tijd geleden, mevrouw Besteman was, als ik me goed herinner nog wethouder, is er gezegd dat er een onderzoek zou zijn waarin al die bestemmingsplannen in Rijswijk geïnventariseerd zouden worden om te kijken: waar kan er een omgevingsvergunning worden geweigerd op basis van het daar vigerende bestemmingsplan en waar niet? Dat onderzoek zou, zou je denken, inmiddels wel een keer af hebben kunnen zijn en de vraag is waarom, ja, heeft de raad dat nog niet ontvangen.

En zou de raad dat toch zeker voor de behandeling van dit voorstel in de vergadering van 24 januari dat kunnen krijgen, want dan pas kan de raad het gehele palet aan woningen en ook de risico's die er voor verkameren, splitsen geldt voor het hele palet, dat goed beoordelen. Kan de wethouder toezeggen om voor 24 januari dat onderzoek aan de raad te sturen? Een vraag over het toetsen van het al dan niet weigeren van een vergunning, dat zijn, zien natuurlijk vaak allerlei open normen die in de verordening staan, allerlei verwijzingen naar wetgeving. Ja, ik kijk maar gewoon in de ogen aan, maar hoe gaat Pagina 12 van 35

Concept verslag forum stad 10 januari 2022 dat in de praktijk werken? Kan hier voldoende concreet op worden getoetst? Kan hier voldoende concreet op worden geweigerd? Het zijn best wel hele algemene open normen, parkeerdruk, overlast en noem het maar op allemaal. Ja, dat is natuurlijk ontzettend subjectief, dus ik ben heel erg benieuwd hoe zich dat dan in de praktijk gaat ontwikkelen met name ook als wij gewoon kijken naar wat er bij onze buren, onze grote buren in Den Haag allemaal is gebeurd. Die zijn toch wel een paar keer goed nat gegaan in dit soort procedures waarbij ze ook dachten: we hebben het goed onderbouwd, et cetera, et cetera, maar waarbij toch de gemeente werd teruggefloten door de rechter. Dus graag een reactie van de wethouder hoe hard eigenlijk deze regeling nu is. Er wordt gesproken over de keuze van een paraplubestemmingsplan of een aanpassing nog van de omgevingswet. In het voorstel, dit is een hele concrete vraag hoor, in het voorstel staat dat komt volgend jaar naar de raad toe, het eerste kwartaal. Ik neem aan dat dat het eerste kwartaal van dit jaar is, omdat de brief of het raadsvoorstel van volgens mij in december in het college is geweest. Verder mis ik een heel stuk over toezicht, naleving en handhaving. Papier is geduldig.

We kunnen van alles en nog wat opschrijven maar op welke manier en ik denk gewoon dat dat heel erg essentieel is als je dit soort dingen gaat willen invoeren, op welke manier ga je hier toezicht op uitoefenen? Betekent dat extra bouw- en woningtoezicht? Betekent dat extra handhavers, wat betekent dat voor de financiën? Hoe wordt er omgegaan met handhavingsverzoeken, hoe gaat dit worden georganiseerd, zou de wethouder daar nog antwoord op kunnen geven? Nou, de vraag over de zelfbewoningsplicht, wanneer kunnen we daar iets over verwachten, die is al gesteld. En de laatste opmerking die ik graag of de laatste vraag die ik zou willen stellen: woningonttrekking kan ook via allerlei fancy Airbnb verhuur achtige constructies plaatsvinden, hè. Mensen die hier een woning hebben en min of meer semipermanent hun woning verhuren via platforms. Was u van plan of niet om daar ook regels voor te gaan stellen? Tot zover in de eerste termijn, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar de heer Van Enk namens het CDA. De heer Van Enk (CDA): Ja, ik ben het om te beginnen wel helemaal met de heer Oelen eens. Ik vind dat we zo'n Amerikaanse sheriff nodig hebben die bij iedere vreemdeling hier in Rijswijk vraagt: wat doet u hier, bent u op doorreis en wegwezen. Maar alle gekheid op een stokje, ik ben ook blij dat dit raadsvoorstel er ligt.

En tegelijkertijd is dit naar mijn gevoel ook nog niet alles wat we nodig hebben. Ik sluit me aan met een heleboel vragen die al gesteld zijn. Er zou onderzoek worden gedaan naar de strekking van bestemmingsplannen en nu is er in ieder geval wel onderzoek gedaan kennelijk naar markt en naar schaarste. En dan wordt maart vorig jaar genoemd dus dat is intussen alweer qua marktontwikkeling enorm achterhaald en ik vraag me ook af: kunnen we die grens niet wat verder hoog optrekken? En tegelijkertijd ik noem het de zelfbewoningsplicht, hè, anderen hebben het over opkoopbescherming. Ik weet ook wel dat GroenLinks daar in de vorige periode een enorm voorstander van was en ook enorm naar heeft gevraagd en, ja, dat missen we node in dit raadsvoorstel, dat had eigenlijk meteen ook ingevoerd moeten worden als het, als mij betreft. En het klopt dat de vorige wethouder dat ook al had toegezegd en dat het niet gebeurd is maar we zijn nu weer een jaar verder en ja, ik denk dat we langzaam door de ontwikkeling op de woningmarkt en het anticiperend gedrag van beleggers, ja, dat we de boot gaan missen, dat we gewoon te laat zijn. En dat is een zorg die ik deel met andere fracties.

Dus mijn vraag is ook aan de wethouder of aan de ambtenaren: hoe kunnen we dit nou bespoedigen en compleet maken zodat we de zaak kunnen bevriezen en dan heb ik het niet alleen op de effecten voor de woningmarkt maar dan heb ik het ook over de effecten op de, ja, op de sociale cohesie in Rijswijk. Mensen lijden eronder als hun buren vertrekken en ze zien dat er in een huis, ja, seizoenarbeiders worden gehuisvest per kamer en ik heb niks tegen seizoenarbeiders, maar het gaat ten koste van de sociale cohesie en de sociale structuur. Daar hebben we brieven van ontvangen in de raad. Ik denk dat het college nog wat meer heeft ontvangen en ik vind dat we daar echt serieus mee om moeten gaan. En daarom de oproep: hoe kunnen we hier versneld een compleet raadsvoorstel van maken? Dank u wel. Pagina 13 van 35

Concept verslag forum stad 10 januari 2022 De voorzitter: Dank u wel. Wie mag ik nog meer het woord geven? De heer El Majjaoui van de Partij voor Gelijkheid & Rechtvaardigheid. Gaat uw gang. De heer El Majjaoui (Partij voor Gelijkheid & Rechtvaardigheid): Ja, dank u wel voorzitter. Nou, de wijzigingen van een huisvestingvordering 2019. Ik vind vanwege de krapte op de woningmarkt, een onstabiele markt met ook steeds stijgende prijzen, zelfs bijna onbetaalbaar; is dit een mooi voorstel, een begin om, ja, te proberen binnen die maten, binnen Rijswijk, binnen de grens van Rijswijk om deze markt of een beetje te stabiliseren. Alleen waar ik vraagtekens bij heb is: er worden grenzen getrokken aan een aantal, ja, waardes van de woning dus de grens van 250.000 euro en daaronder krijg je een weigering, dan wordt geen vergunning verleend. Met achterliggende gedachte dat wellicht de leefbaarheid of onder druk komt te staan of de parkeerdruk te toeneemt. Maar er zijn ook gevallen bij een woning die boven de vijf ton is, dat dat dezelfde effecten eventueel zich kunnen voordoen. Hoe kan de wethouder mij de garantie geven dat wel bij die woningen die goedkoper zijn of een goedkoop segment als dat niet verkamerd wordt of die de ander aspect woningvorming en verkamering plaatsvindt, dat dat daar niet het probleem zich voordoet maar bij de, ja, duurdere woningen wel het geval.

Ik zou het liever voor hebben gekozen voor meer maatwerk en handelen naar eigen inzicht op basis van de feitelijke situatie op locatie. Want het verschilt wel eens en het maakt de prijzen daar niet van uit. En ook de aangrenzende gemeentes, hoe verhoudt zich dat met het gelijke speelveld? Want als bij mij het verbod wordt opgelegd dat ik niet mag verbouwen, maar bij mij twee meter verderop het wel het geval is, hoe gaat de gemeente Rijswijk hiermee om? Dit is een piepklein lichtpuntje om dan die markt een beetje onder controle te houden, maar hoe zit dat met de overbewoning? Hoe zit dat met onderverhuur? Want er zijn heel veel mensen, inwoners die verkassen van hun oude woning, die laten de woning geheel achter, die kiezen dan voor een nieuwbouw of ergens anders maar die verhuren vervolgens die woning aan derden. Hoe zit dat daarmee? Dus graag hier antwoord op. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u vriendelijk. De heer Van der Veer namens de Partij van de Arbeid. De heer Van der Veer (PvdA): Dank u wel, voorzitter. Goed dat de aangepaste huisvestingsverordening voor ons ligt. De woningmarkt zit potdicht en staat erg onder druk. Zeker met onze starters op de woningmarkt, maar ook onze inwoners welke aanspraak willen of moeten maken op een goedkopere huur dan wel koopwoning, daar is het goed voor.

Maar lossen we hier eigenlijk het probleem wel mee op of blijft het een druppel op een gloeiende plaat als we zelf niet aan de slag gaan met het juist bouwen voor de doelgroepen die afhankelijk zijn van de sociale woningbouw, zowel in de huur als de koopsegment. Hoe zorgen we dat de sociale woningvoorraad van dertig procent of hoger komt als wij hier geen maatregelen voor nemen? Kan het college, de wethouder, een doorkijkje geven hoe we dat de komende jaren gaan realiseren? Dan, er wordt gesproken over een toename van het aantal adressen waar verkamering en splitsing plaatsvindt. Is dit cijfer aan te geven of gebeurt er veel wat wij niet weten op dit gebied? Dan het aanvullende artikel 5.7. Veel van mijn collega's hebben daar al veel over gezegd, het bereiken van de gewenste resultaten om de WOZ-grens van 250.000 euro te hanteren. Wat ons betreft is dat veel te laag gezien de huidige woonprijzen. Mag wat betreft de Partij van de Arbeid zo een tonnetje bij. Is dat eventueel te realiseren voor de raadsvergadering van 24-1? Of zoals collega’s zeggen: moeten we niet zelfs nog hoger? En welke problemen lossen we met dit raadsvoorstel op? Dit raadsvoorstel gaat eigenlijk alleen maar over de regeling splitsing van woningen. Komt er nog een voorstel opkoopbescherming, want dat zit er niet in.

Komt dit waardoor prijsopdrijving van in van de verhuur te voorkomen is? Wanneer komt de doelgroepenverordening om vrijesectorwoningen betaalbaar te houden voor specifieke doelgroepen? Wat tevens een duidelijke richtlijn voor onze vastgoedeigenaren c.q. projectontwikkelaars zou betekenen. Dan heb ik tekstueel op pagina 3.6 argumenten eerste bullet, dan gaan wij stijgen naar 68.000 inwoners in het jaar 202030. Dat zou waarschijnlijk het jaar 2030 moeten zijn. En op Pagina 14 van 35

Concept verslag forum stad 10 januari 2022 pagina vier zes, er wordt gesproken over tweede kwartaal volgend jaar, is dat in 2024 of is dat dit tweede kwartaal omdat het voorstel in 2022 geschreven is? Dient er nog rekening gehouden te worden met planschade risicoclaims door deze wijzigingen? En zo ja, hoe gaat de gemeente daar mee om? Dit is onder andere te lezen in de lokale regeling omgeving overheid, daar staat het in vernoemd. Als deze aanpassingen zijn doorgevoerd, hoe gaan we dit dan handhaven? Is er genoeg capaciteit gezien de huidige situatie vandaag de dag? Eerste termijn, voorzitter. De voorzitter: Dank u. De heer Dolmans namens D66. De heer Dolmans (D66): Dank u voorzitter. Ik kan me in grote lijnen aansluiten bij de opmerkingen en de vragen van de heer Oelen en zal die dan ook niet allemaal gaan herhalen. In het stuk wordt gemeld dat de gemiddelde WOZ-waarde van Rijswijk momenteel 387.000 euro is. Mijn vraag is aan de wethouder: is dat nou wel daadwerkelijk zo'n relevant gegeven, want dan tel je ook een heleboel woningen mee in de sociale woningvoorraad waar we het hier helemaal niet over hebben? En ik neem even als voorbeeld, een klein onderzoekje op Funda, ongeveer twintig procent van de woningen in Rijswijk heeft een waarde van minder dan 450.000 euro, woningen die momenteel te koop staan.

En zou je inderdaad dan niet moeten kijken of je die limiet wat verder omhoog kunt krikken naar bijvoorbeeld acht ton en daar zal ongeveer tachtig procent van de momenteel te koop staande woningen in vallen. De schaarste is het grootste bij woningen tot 250K. Ja, die staan in Rijswijk gewoon vrijwel niet te koop dus sowieso die grens zou ook al verhoogd moeten worden. Ja, ik begrijp de beperking die de huisvestingswet op zich oplevert en ik begrijp ook de beperkingen die de verschillende rechterlijke uitspraken die zijn gedaan met zich meebrengen. Maar ik denk dat er in het geval van Rijswijk met enorme tekort aan woningen met name in zeg maar, ja, van middelbare huur of middelbare koop dat er echt een hele goede argumentatie mogelijk is om die grens van 450 naar bijvoorbeeld acht ton op te krikken. Ik zou daar graag de visie van de wethouder op willen horen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u vriendelijk. De heer Van Dam namens Wij. Rijswijk. De heer Van Dam (Wij. Rijswijk): Ja, dank. Ja, ten eerste ook was ik toch best blij dat die eindelijk op de agenda staat, de huisvestingsverordening, dus dat was mooi. Ik denk dat het een stap is in een goeie richting, die er in ieder geval is, een begin. Wel vielen me twee zaken op. Nou, ik ben benieuwd eigenlijk naar wat het voor effect het gaat hebben op onze huidige woningvoorraad.

Het is, ik zal het kort houden, want volgens mij is het allemaal in principe in zekere vorm al besproken. Maar de markt nu en vorig jaar is redelijk aan het fluctueren. In 2021 hebben we, was de gemiddelde prijs voor een huis vier ton en nu zien we dat het weer de andere kant opgaat. Dat betekent dat de WOZ-waarde ook aardig schommelt. Er is een onderzoek geweest, zoals door de fractie van de VVD terecht is gezegd naar hoe de situatie in Rijswijk is. Ik vroeg me af of we dat nog konden inzien en of wellicht de wethouder in deze avond al een kleine uitleg kan geven van hoeveel huizen nu daadwerkelijk onder de 250 zitten en hoeveel huizen we dus daadwerkelijk beschermen tegen verkamering en tegen splitsing. Want even inhakend op wat de heer Dolmans net zei, ik heb hem andersom gedaan, het onderzoek. En dat was toen ik op zoek was naar een huis. En er is gewoon helemaal niks hier in Rijswijk, dus ja, dat verbaast mij enigszins en ik denk ook dat het voorstel om het te verhogen op brede steun kan rekenen, als we dat zouden doen. Ja, dan wat me ook opviel is dat we, hè, dat het huidige probleem met de markt niet per se, het zwaartepunt niet per se ligt bij splitsen of verkameren.

Het is wel een heel groot probleem, het is goed dat het wordt aangepakt maar volgens mij bij de opkoping van huizen en het vervolgens weer in de markt zetten als huurhuis maar dan voor een redelijk hoge prijs. En, nou goed, de twee middelen die bekend zijn die daar kunnen tegen helpen dat is een zelfwoonplicht en een opkoopbescherming waar wel een kleine nuance in verschil in zit maar die worden dan vervolgens niet besproken, althans de zelfwoonplicht wel, daar staat in Pagina 15 van 35

Concept verslag forum stad 10 januari 2022 dat we daar naar een onderzoek naar doen maar de opkoop… of naar de zelfwoonplicht, sorry, die wordt niet genoemd en de opkoopbescherming die wordt onderzocht. Ik vroeg me af waarom we eigenlijk, nou, de zelfwoonplicht of de opkoopbescherming niet gewoon hebben meegenomen in deze verordening, want volgens mij zou dat wel, was het wel aangekondigd dat we dat zouden doen, want dan hadden we hem nu ook zeg maar in de volgende raadsvergadering kunnen vaststellen. En ik denk dat dit wel een gemiste kans is, want hoe eerder hoe beter, want straks, hè, de huizen die waarmee dat nu gebeurt die krijgen we niet meer terug. Dus ik zou graag daar een toelichting van willen en daarbij zou ik het willen laten. De voorzitter: Dank u wel. En mevrouw Oude Alink namens GroenLinks. Gaat uw gang. Mevrouw Oude Alink (GroenLinks): Bedankt voorzitter en bedankt wethouder voor dit stuk. We hopen inderdaad met het college mee dat dit effectief gaat zijn en we steunen deze inzet om de woningmarkt bereikbaarder te maken voor een steeds groter groeiende groep mensen die het steeds moeilijker heeft om geschikte woonruimte te vinden. Met als kanttekening dat wij wel vinden dat er voor kleinschalige woonvormen zoals kamers voor bijvoorbeeld studenten en alleenstaande ouderen wel ruimte moet zijn en blijven in onze stad.

Er is voor deze wijziging gekozen voor de WOZ-waarde als belangrijkste instrument. En wat mij dan opviel was dat er bijvoorbeeld niet gekozen is voor een maximumpercentage verkamerde woningen in een wijk, dat gebeurt in andere steden wel. En ik vroeg me ook af: wat is het effect op de regio, zoals ook al gevraagd is. Er wordt, de parkeerdruk in de wijken genoemd als iets waar rekening mee moet worden gehouden. Ja, dat snap ik. Maar ik vroeg me ook af of er een uitgebreidere leefbaarheidscheck mogelijk is in wijken waar verkamering en splitsing plaatsvindt en als dat inderdaad wel gebeurt dan hoor ik graag de bevestiging. Ik ben ook benieuwd hoe dat inderdaad gecontroleerd en gehandhaafd kan worden, om aan te sluiten bij de VVD. Ook vroeg ik me af of er bouwkundige en technische eisen zijn bij het verstrekken van de vergunning. Ik denk het wel, maar ik vraag me wel af, bijvoorbeeld goede geluidsisolatie. En ik sluit me ook aan bij meerdere partijen die zich afvragen wat voor woningen het zijn die onder de 250.000 euro verkocht worden in Rijswijk, hoeveel het er zijn. En inderdaad voor ons net als van collega's van Beter voor Rijswijk, D66 en anderen, voor ons is de opkoopbescherming belangrijker. Wij denken dat die meer zoden aan de dijk gaat zetten om beleggers en investeerders buiten de deur te houden. En in het document staat dat dit nog steeds wordt onderzocht.