Concept verslag Forum Samenleving 8 mei 2025

Concept verslag Forum Samenleving 8 mei 2025

Aanwezig Voorzitter: Mevrouw S. van Maarseveen Raadsleden: De heer I. Shousha Mevrouw W. van Nunen De heer R. Veerman De heer M. van ’t Eind De heer A. Mink Mevrouw L. Oude Alink Mevrouw I. Jansen-Dirx De heer M. Keijzer

Vervolg aanwezige raadsleden De heer R. Nunnikhoven Mevrouw A. Prenger De heer G. Kruger De heer J. Loof De heer M. Ezinga Mevrouw H. van Schie Mevrouw M. ten Brummelaar De heer M. Weterings

Aanwezige portefeuillehouders: Burgemeester H. Sahin Wethouder L. Bentvelzen Wethouder W. van Damme Wethouder G. van Malsen

Griffie: Griffier: Mevrouw M.M.A. Tittse Mevrouw F.S. Habiboellah (verslag)

1. Opening De voorzitter: Goedenavond, dames en heren. We gaan beginnen met het forum Samenleving van 8 mei 2025. Welkom iedereen. Welkom de mensen die hier zitten en eventueel de mensen die thuis meekijken, welkom ook. Vandaag proberen we er lekker vlot doorheen te gaan, dus ik roep iedereen op om kort en bondig te zijn en natuurlijk ook respectvol met elkaar om te gaan.

2. Algemeen inspreekrecht De voorzitter: We beginnen zo met agendapunt 2, het algemeen spreekrecht voor de inwoners. De heer Van Leeuwen komt inspreken over de hondenkaart. Mijnheer Van Leeuwen, u heeft zo vijf minuten en een minuut voordat de vijf minuten voorbij zijn, dan geef ik u even een seintje, dan weet u dat het bijna klaar is en dan helpt de bode u even verder. Dank u wel. Mijnheer Van Leeuwen, een moment. We hebben even een technische issuetje, dus de griffie gaat het even oplossen. Dames en heren, we moeten heel even schorsen vanwege een technisch mankementje. Dus u bent zo aan de beurt, mijnheer Van leeuwen. Even wachten nog. Dus dan heeft u het in elk geval even uit kunnen proberen. Dames en heren, we gaan weer verder. Mijnheer Van leeuwen, het ziet eruit dat u nu toch echt aan de beurt bent. U heeft vijf minuten en ik geef u een minuut voor tijd een signaaltje, dus ga uw gang. De heer Van Leeuwen: Goedenavond voorzitter, leden van de raad. Dank dat ik hier vanavond mag inspreken. Ik sta hier als betrokken inwoner van de gemeente Rijswijk, al ruim 40 jaar, om mijn Pagina 1 van 28

Concept verslag Forum Samenleving 8 mei 2025

zorgen te uiten over het besluit om honden te verbieden in het totale waterbergingsgebied Hoekpolder, dus inclusief de tot nu toe beschikbare strook grond tussen het fietspad, de Molenwetering en de watergang Rijn naar Watering en het Zwethkanaal, wat tot nu toe wel toegankelijk was voor aangelijnde honden. Een besluit dat in mijn ogen niet alleen disproportioneel is, maar ook onevenwichtig en onvoldoende onderbouwd. De Hoekpolder is een prachtig stuk Rijswijk, waar veel mensen tot rust komen, recreëren en bewegen, voor zichzelf en voor hun dieren. Dat deze toegang nu volledig verboden wordt, raakt veel hondenbezitters hard en roept vragen op. Wat ik bijzonder wrang vind, is dat paarden wel zijn toegestaan in dit gehele gebied. Regelmatig galopperen groepen ruiters, met hun paarden natuurlijk, door het gebied waar zelfs speciale ruiterpaden zijn aangelegd. Het hele gebied wordt ook regelmatig doorkruist door groepen crossfietsers. Begrijp me goed, ik wil niemand de toegang tot dit heerlijke stukje natuur ontzeggen, niet de ruiters, niet de wandelaars en ook niet de natuurliefhebbers. Maar waarom dan wel een volledig verbod voor honden? Waarom deze scheve behandeling? Dit is geen pleidooi voor hondenvrijloopgebieden, maar een pleidooi voor balans en gezond verstand. Waarom is er niet gekozen voor maatwerk? Denk aan zones of andere vormen van gedeeld gebruik.

Dergelijke oplossingen bestaan al in andere gemeenten en ze werken daar prima. En waar is de onderbouwing? Zijn er concrete klachten of gegevens die aantoonden dat honden hier een ernstig probleem vormen? Zijn natuurbelangen in kaart gebracht en zijn alternatieven serieus overwogen? Tot slot dit. Dit verbod raakt niet alleen honden, maar ook mensen. Mensen die zich verbonden voelen met deze plek en dit gebied, die hier dagelijks lopen, hun rust vinden en daardoor hun gezondheid verbeteren. Dit besluit doet hen tekort en doet iets met het vertrouwen in het beleid. Daarom roep ik u op, draai het totaalverbod terug en sta de toegang tot de eerdergenoemde strook tussen de Rijn naar Wateringen en het Zwethkanaal en het fietspad ook weer toe voor onze viervoeters met hun baasjes en bazinnetjes. Dit is een oplossing die recht doet aan alle gebruikers van de Hoekpolder. Want deze plek is van ons allemaal en niet van één groep. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Leeuwen. Keurig binnen de tijd. Is er iemand uit het forum die een vraag wil stellen? De heer Kruger. Ga uw gang. De heer Kruger: Dank u wel, voorzitter. Ik heb even een vraag aan de heer Van leeuwen.

Is er enige participatie geweest in dit traject? Is er gesproken met hondenbezitters die daar wandelen waarop u dat kenbaar had kunnen maken, zodat er wellicht iets kon worden afgesproken? Want het wordt vaak afgedaan als er zitten vogels, die zijn er aan broeden. Bij mij voor in de straat broeden ook vogels en er worden ook honden uitgelaten en dat heeft niet tot een afslachting. De meeste nesten worden geplunderd door reigers, maar die kan je moeilijk weren. Maar heeft u enig overleg gehad om daar tegemoet in te komen? En ook de medegebruikers van dat park? De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kruger. Mijnheer Van leeuwen, wilt u deze vraag beantwoorden? De heer Van Leeuwen: Ja graag. Dank u wel voor deze zinnige vraag, mijnheer Kruger. Ik loop daar dagelijks twee keer. Er is mij nog nooit iets gevraagd en ik heb regelmatig mensen aangesproken die daar met hun honden lopen en het is alleen verbazing. Wordt dat afgesloten? Ik weet van niets. Ik heb dat moeten vernemen trouwens via de app van de gemeente. Daar kreeg ik dat op een gegeven ogenblik op. Maar zover ik weet, niemand die daar met een hond loopt is op de hoogte gesteld of vragen gesteld of wat dan ook. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Leeuwen. De heer Weterings heeft een vraag. Ga uw gang, mijnheer Weterings. De heer Weterings: Nou in ieder geval dank u wel voor het inspreken.

Mag ik u ook vragen, dat u misschien ook weet, u staat hier ook niet alleen in, er zijn door meerdere bewoners uit die wijk Pagina 2 van 28

Concept verslag Forum Samenleving 8 mei 2025

bezwaren ingediend bij de gemeente. Daar hebben wij ook nog geen reactie op gekregen. Dus u staat in er ieder geval niet alleen voor. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Ik weet niet of het echt een vraag was, maar heeft u een antwoord? De heer Van Leeuwen: Ik weet dat er mensen zijn die zouden gaan inspreken, maar dat blijkt altijd weer een drempel te zijn. Ik vraag me af waarom. Je wordt keurig netjes ontvangen hier, je krijgt thee en koffie en je kan blijven eten, hoor ik net. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Leeuwen. Mevrouw Prenger, u heeft nog een vraag? Mevrouw Prenger: Ja, dank u wel, voorzitter. Als ik u goed heb begrepen en goed heb gehoord, heeft u het ook over paarden in dat gebied. U loopt daar dagelijks. Ik loop daar zelf ook regelmatig. Is het zo dat de paarden gewoon op paadjes lopen of lopen die ook los door het gebied? De heer Van Leeuwen: Ook goede vraag, mevrouw Prenger. Nee, paarden niet alleen onder de man, zoals dat heet, met een zadel erop dat ze door het gebied gaan over de ruiterpaden, maar er worden ook regelmatig paarden gewoon uitgelaten aande lijn met halster, lopen dan lekker te grazen. Het is dus niet mijn bedoeling om een groep uit te sluiten. Maar laten we in godsnaam het gezond verstand zegevieren en laten we daar allemaal gebruik van maken. Dank u. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Leeuwen.

Zijn alle vragen gesteld? Dank u wel, mijnheer Van Leeuwen, voor het inspreken.

3. Lijst van ingekomen stukken: vaststelling wijze van afdoening De voorzitter: Dan gaan wij verder door naar agendapunt 3, dat is de lijst van ingekomen stukken en de vaststelling wijze van afdoening. Dat is deze keer makkelijk, want er zijn geen ingekomen stukken.

4. Vaststelling agenda De voorzitter: Dan gaan we meteen door naar agendapunt 4, de vaststelling van de agenda. Is de agenda akkoord? Ik hoor niks, dus dan ga ik ervan uit dat de agenda akkoord is en dat die vastgesteld is.

5. Mededelingen college De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 5, mededelingen van het college. Zijn er mededelingen van het college? Nee, ik zie iedereen nee knikken. Dat schiet lekker op.

6. Terugkoppeling gemeenschappelijke regelingen De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 6. Zijn er terugkoppelingen van gemeenschappelijke regelingen? Nee.

Pagina 3 van 28

Concept verslag Forum Samenleving 8 mei 2025

7. Overzicht toezeggingen en moties De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 7, dat is het overzicht toezeggingen en moties. Er wordt op verzoek van het presidium gewerkt aan een opschoning van de openstaande moties en de griffie heeft ook een uitvraag gedaan volgens mij naar alle fractievoorzitters om te kijken wat er op de lijst kan blijven en wat niet, dus daar wordt hard aan gewerkt. Dus ik ga ervan uit dat in het volgende forum? Als iedereen snel reageert, dan kunnen we in het volgende forum, hebben we een opgeschoonde lijst, zullen we maar zeggen. Dus daar ga ik maar gewoon even van uit, optimist die ik ben.

8. Vaststellen verslag 8 april 2025 De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 8, de vaststelling van het verslag van 8 april 2025. Is iedereen het daarmee eens of moeten er dingen aangepast worden? Nee. Dan is dat verslag ook vastgesteld.

9. Raadsvoorstel Vaststellen startnotitie Strategisch Veiligheidsbeleid 2026-2023 (RV 25026) De voorzitter: Gaan we nu door naar agendapunt 9, raadsvoorstel vaststellen startnotitie strategisch veiligheidsbeleid 2026-2023. Wie mag ik het. Mijnheer Kruger, ga uw gang. De heer Kruger: Dank u wel, voorzitter. Ik heb eigenlijk geen vragen, maar wel een kleine opmerking. Het is een goed plan dat daar ligt. Het toont wel wat ambities. Het is ook iets wat van ons verwacht wordt iedere vier jaar. We hopen in ieder geval dat we de ambities die daarin staan, dat we die waar kunnen maken. Om daar Rijswijk een stukje veiliger mee te maken en dat is uiteraard ook beter voor deze stad. Dus wat dat betreft hebben wij geen verdere vragen en kan het wat ons betreft als een hamerstuk naar de raad toe. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kruger. Ga uw gang. Mevrouw Ten Brummelaar: Dank u wel, voorzitter. Fijn om te lezen dat er op deze manier met de veiligheid omgegaan wordt en dat de Rijswijkse inwoner daarbij betrokken wordt. Dat kunnen we ondersteunen. Wat we wel hopen is, omdat we toch merken de laatste tijd dat burgerparticipatie voor ons gevoel soms ook een modewoord is, dat er echt geluisterd gaat worden naar de burgers. Natuurlijk is veiligheid belangrijk, maar er ook voor zorgen dat de eerste ergernissen, zoals vuil en noem het maar op, dat dat soort dingen aangepakt gaan worden.

Om de leefbaarheid voor de Rijswijker weer fijn te maken. Dus we zijn erg benieuwd naar de presentatie in september en wachten die met spanning af. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Ten Brummelaar. De heer Ezinga. Ga uw gang. De heer Ezinga: Voorzitter, dank u wel. Dank voor deze startnotitie. De VVD ziet het graag, ook al is dit een verplichte zaak die wij doen hier deze kadernota. Ik heb twee vragen. Want wij stellen nu deze startnotitie vast met een periode die aflopend is. Wij gaan in maart 2026 gaan we weer naar de stembus en dan hebben we een nieuwe raad, als het goed is. Nu zou het misschien wel wenselijk zijn om juist de nieuwe raad hierin mee te nemen en dat lukt dus nu niet. We zitten qua synchronisatie eigenlijk daarin net niet lekker. We hebben die wettelijke verplichting. Zijn er mogelijkheden om dan Pagina 4 van 28

Concept verslag Forum Samenleving 8 mei 2025

toch die nieuwe raad hierin mee te nemen? Dat is wat meer een procesvraag die ik wil stellen. Inhoudelijk is de vraag dat er binnen die startnotities, zover ik dat terug kan vinden, dat er heel erg wordt gerefereerd naar andere uitvoeringspartners, niet van Rijswijk zelf. Maar we hebben zelf ook een paar uitvoeringsteams die zich bezighouden met die veiligheidshandhaving, die handhaving, zoals de pandjesbrigade, maar die wordt niet bij naam en toenaam genoemd en ik vind dat we daar onszelf tekortdoen. Dus die explicitering zou wat mij betreft wel in de startnotitie en ook verdergaand meer naar voren mogen komen. Dus hoe zit dat precies en kunt u daar uitleg over geven? De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Ezinga. Ga uw gang. De heer Zoghbi: Dank u wel, voorzitter. Goed om deze startnotitie te lezen en te zien dat er tijdig en gestructureerd wordt gestart met de voorbereiding van het nieuwe strategisch veiligheidsbeleid. De voorgestelde tijdslijn is helder en zorgvuldig opgebouwd, wat ons gelegenheid biedt om als raad vroegtijdig betrokken te zijn en bij te sturen waar nodig. Als we echter naar de huidige cijfers van Rijswijk kijken, onder andere via de bron waarstaatjegemeente.nl, dan is het beeld op onderdelen zorgwekkend. Dit sluit aan bij onze verwachting.

Volgende week krijgen we hierover bovendien nog een prestatie bij de politie, waarbij we verwachten dat de situatie op bepaalde vlakken niet rooskleurig is. Wat in deze startnotitie naar onze mening nog een beetje ontbreekt, zijn duidelijkere en meetbare doelstellingen. Het opnemen van concrete doelen geeft richting, scherpte en maakt tussentijdse evaluaties beter mogelijk. Wij stellen dus dan ook voor om deze dus ook op te nemen. Als voorbeeld kan je nemen het verhogen van het veiligheidsgevoel van inwoners met als doel een bepaald rapportcijfer te halen in een bepaald jaar. Een ander voorbeeld zou kunnen zijn het tegengaan van overlast en criminaliteit en daar een percentage aan te hangen in een bepaald jaar, hoeveel je dat omlaag zou willen halen. Dit zijn concrete doelstellingen, dus wij horen graag hoe de rest van de raad en de burgemeester in dit geval hier tegen deze suggestie aankijkt, zodat we eventueel met een amendement kunnen komen om dit voor de verdere besluitvorming op te nemen. En dan hebben we nog een vraag over de buurtpreventieteams. Zij spelen een belangrijke rol binnen Rijswijk. In de startnotitie worden ze wel benoemd als stakeholder waarmee gesproken gaat worden. We zien alleen wel graag dat de buurtpreventieteams ook meegenomen worden in het nieuwe veiligheidsbeleid.

Dit ook om ze bepaalde kaders mee te geven en de routes en de lijnen binnen de veiligheid van Rijswijk te verbeteren. Hoe kijkt de burgemeester hier tegenaan? En als laatste kunnen we ons ook vinden in de vraag van collega van de VVD, eerste vraag. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Zoghbi. Dan de heer Verbrugh. Ga uw gang. De heer Verbrugh: Dank u wel, voorzitter. Ook wij zijn natuurlijk blij dat het strategisch veiligheidsbeleid weer wordt vernieuwd. Dat is ook verplicht. Het is een startnotitie, dus ik denk dat de wensen van de vorige sprekers straks in de notitie zelf in het beleid zelf terecht zullen komen. Het is goed dat dat beleid er komt en we nemen aan dat daarna ook een veiligheidsagenda zal worden gemaakt op basis van het beleid. Dat staat er niet met zoveel woorden in, maar dat dat nemen wij gewoon aan. En we vinden het ook wel vernieuwend, het idee dat hier om nu echt per wijk eerst met bewoners en ondernemers te spreken om informatie bij ze op te halen en dat neer te leggen in de zogenaamde wijkkaarten veiligheid en leefbaarheid. En dat kan mogelijk veel nieuwe informatie geven. Dat vonden wij echt een interessante additie. Wat eigenlijk niet duidelijk vermeld staat in de startnotitie, is hoe er een koppeling wordt gemaakt met het huidige veiligheidsbeleid en de veiligheidsagenda 2022-2025.

Wordt er nog echt gereflecteerd en gerapporteerd op wat die agenda's hebben opgeleverd? Want daarin stonden ook uitgangspunten, belangrijke thema's, doelen en acties benoemd. En ik denk dat de raad zal willen weten of het veiligheidsbeleid en de uitvoeringsagenda hebben gewerkt. Wat is er geleerd? Dat is mijn vraag. Pagina 5 van 28

Concept verslag Forum Samenleving 8 mei 2025

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Verbrugge. Mevrouw Van Nunen, ga uw gang. Mevrouw Van Nunen: Voorzitter, dank. Ik sluit me aan bij een aantal vorige sprekers. Zeker ten aanzien van de positieve geluiden naar aanleiding van deze startnotitie. U zegt zelf als college, het mag geen papieren werkelijkheid worden. Daar sluiten we ons van harte bij aan. Dat waren ook de suggesties van enkele anderen, hier volgen nog andere stappen na. Waar ik nog even aandacht voor wil vragen, is eigenlijk de vragen die D66 Rijswijk heeft gesteld over de sociale veiligheid in de openbare ruimte. Gaat het niet om veiligheid achter de voordeur, maar in de sociale ruimte. Daar waren. Ik heb de antwoorden daarop gelezen van het college en ik begreep daaruit, maar misschien kan de portefeuillehouder dit beter nuanceren, dat hier toch nog wel wat slagen te maken zijn, met betrekking tot stappen die ook de verbetering van de sociale veiligheid, en dan ging het met name om de veiligheid voor vrouwen in de openbare ruimte, kunnen verbeteren. Ik hoor daar graag een reactie van de portefeuillehouder op, stappen die gezet kunnen worden ter verbetering van die sociale veiligheid en verbetering van de antwoorden die gegeven zijn op de vragen van D66. Voorzitter, tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nunen. Mevrouw Oude Alink, Groenlinks. Ga uw gang. Mevrouw Oude Alink: Dank u wel, voorzitter.

In deze startnotitie zien wij veel zaken terug die GroenLinks ook onderkent als belangrijke onderwerpen omtrent veiligheid. En ik wil me ook van harte aansluiten bij de woorden van mevrouw Van Nunen net, stond ook op mijn opmerkingenlijstje, het bereiken van het stille midden is denk ik een heel goed streven en het is ook heel goed dat de groep verenigingen die in de notitie genoemd wordt dat die worden benaderd. Ik denk dat het echt meerwaarde heeft. Maar misschien dat belangenverenigingen van bepaalde groepen ook handig zijn, want prioriteit nummer twee is de toename van maatschappelijk ongenoegen en onrust. In mijn ogen is ook een grote samenhang met digitale media, pestgedrag, ook inderdaad veiligheid in de openbare ruimte, waardoor de houding tegen sommige mensen en sommige groepen verslechtert. En ik vind het een reëel veiligheidsrisico. En ook als je het over pesten hebt, is dat zeker element daarvan. Dus we zijn benieuwd hoe het college daartegenover staat. Er staat in de notitie dat er hard wordt opgetreden waar nodig en sociaal geïnvesteerd waar het kan. Dat snappen we natuurlijk, maar in een ideale wereld investeer je sociaal waar nodig.

Dus ik vroeg me af, zijn er misschien voorbeelden van situaties waar sociaal investeren goed zou zijn, maar nog niet altijd lukt of kan? En wat kunnen wij daar misschien aan doen? En als laatste zou ik graag ook wel willen horen hoe er in Rijswijk met onze beperkte middelen, ook regionaal, om wordt gegaan met personen met onbegrepen gedrag. Ik geloof dat we daar als we bij de politie langsgaan, dat we daar ook over zullen horen, bijvoorbeeld mensen zonder woning, mensen met verslavingsproblematiek enzovoort. Problemen stapelen zich op en ingrijpen wanneer er nog niks ernstigs is gebeurd, kan vaak niet, totdat het tot een ernstige situatie komt. En ik ben heel benieuwd, hebben wij dan de korte lijntjes en de capaciteit om erger te voorkomen? En dat kan natuurlijk nooit helemaal, maar wat is hier het streven in? Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Oude Alink. De heer Shousha. Wilt u nog? Ga uw gang. De heer Shousha: Dank u wel, voorzitter. We hebben aandachtig het raadsvoorstel door gelezen, maar we hebben hier geen vragen over. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Shousha. Dan geef ik nu het woord aan burgemeester Sahin. Ga uw gang. Excuus. Mevrouw Van Schie. Ik had niet gezien dat u uw hand had opgeschreven. Ga uw gang.

Pagina 6 van 28

Concept verslag Forum Samenleving 8 mei 2025

Mevrouw Van Schie: Hij doet het. Is ook altijd weer spannend. Ik sluit mij grotendeels aan bij de vorige sprekers. Ik heb nog wel een paar vragen. Ik heb gelezen dat bij de vaststelling van de startnotitie veiligheidsbeleid, dat er objectieve informatie wordt verzameld, zoals politiecijfers. Maar ik heb ook gelezen dat wordt gewerkt op basis van ervaringen van de burgers. Ik vroeg me af hoe die twee zich tot elkaar verhouden. Dan kan je een onderscheid maken tussen feit en gevoel. Mensen kunnen ook bang zijn, banger zijn dan nodig. En daar moet je zeker aandacht aan besteden. Dat is heel belangrijk. Maar hoe ga je dat scheiden in je beleid, is mijn volgende vraag. Dan heb ik ook gelezen dat er een meer integrale veiligheidsaanpak zou moeten komen, die gericht is op slagvaardigheid. Dat zou ik, als dat niet nader wordt uitgelegd, een beetje laat vinden. Want naar mijn mening moet dat er eigenlijk allang zijn. En ik ben het ook heel erg eens met de heer Zoghbi, die vroeg naar concrete doelen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Schie. Burgemeester Sahin, ga uw gang. Mevrouw Sahin: Hartelijk dank, voorzitter en dank aan de leden van het forum voor de goede vragen die gesteld zijn en vooral voor de betrokkenheid.

Als portefeuillehouder vind ik het heel belangrijk dat u raad actief betrokken wordt en daarom heb ik ook voorgesteld om de startnotitie door u vast te stellen, zodat u nu al voordat het beleid ontwikkeld wordt en op papier wordt gezet nu al richting kan geven. En dat doet u met het stellen van de vragen en de punten die u vanavond ook hebt gemaakt. Een aantal vragen die zijn nog iets te vroeg. Bijvoorbeeld over de meetindicatoren, zoals de heer Zoghbi stelt. Je moet natuurlijk wel een aantal doelen concreet hebben. Die hebben we ook voor een deel. In de begroting heeft u meetindicatoren, als het ook gaat om veiligheid. Maar ik kan me heel goed voorstellen dat we aanscherpingen gaan maken nadat we ook met de inwoners, ondernemers en op wijkniveau ook gesprekken hebben gevoerd. Dus die indicatoren gaan er wel komen, maar niet in deze startnotitie. We kunnen nu niet een rapportcijfer gaan geven, het moet een acht worden of en negen worden. Daarvoor moeten we even de diepte in met elkaar op wijkniveau en ook de cijfers van de politie ook goed tot ons nemen. Dat gaat inderdaad volgende week plaatsvinden. Beter voor Rijswijk, mijnheer Kruger, u gaf alleen een opmerking mee van dat dat het er goed uitziet.

Verder heeft u geen vragen gesteld, dan ga ik naar Rijswijks Belang, mevrouw Ten Brummelaar die geeft aan, vergeet niet ook de ergernissen zoals over leefbaarheid en afval, want die zorgen zeker ook voor een gevoel van onveiligheid, verloedering. Dat herken ik zeker. Dat zal waarschijnlijk ook in de gesprekken op wijkniveau terugkomen. Daar zullen we zeker oog voor houden. Dan de VVD, de heer Ezinga. Een terechte opmerking, inderdaad volgend jaar in maart zijn er verkiezingen en de nieuwe raad krijgt dan het vastgestelde veiligheidsbeleid. Dit wordt niet een beleidsnota dat in beton is gegoten als er nieuwe ontwikkelingen zijn. Ik merk vooral die digitale ontwikkelingen, zoals cybercrime en zoals online criminaliteit, dat dat bijvoorbeeld heel veel aandacht gaat krijgen, zullen we daar ons ook op moeten focussen. Naast het beleid zal er ieder jaar ook een actieprogramma zijn en dan is het goed om dat actieprogramma ook in dialoog met de raad misschien zo te bespreken, zodat het ook weer input is voor het aanscherpen. Het beleid rondom bijvoorbeeld femicide huiselijk geweld zat niet in het veiligheidsbeleid, maar hebben we wel aandacht gegeven, omdat dat nodig was omdat er wat aan de hand is in de samenleving. Dus je past je daarop aan. Het is niet zo dat we denken, het staat niet in de notitie dus we gaan er niets aan doen.

Als we explosieven zijn in je stad ga je ook niet zeggen, het stond niet in ons beleid, we gaan er niets aan doen. Je kijkt heel erg goed wat er op dat moment aan de orde is in je stad. Dan zijn ook de Pandbrigade, die vond ik een hele goede. Die gaan we zeker. Dat voelen we zo erg dat het van ons is, dus daarom denk ik misschien niet opgenomen, maar ik stel voor, als u dat ook goed vindt, om die bij de samenleving daar gewoon tussen te voegen, de Pandbrigade. Die zullen we ook binnenkort aan u informeren. Die is heel succesvol, maar zodanig succesvol dat het aantal meldingen en het aantal wat ze zelf kunnen behandelen niet helemaal parallel loopt. Dus daarover zullen we u ook nader Pagina 7 van 28

Concept verslag Forum Samenleving 8 mei 2025

informeren. Dan de heer Zoghbi. Ik heb inderdaad gereageerd. Eens met en goed dat u ook hebt gekeken naar Waarstaatjegemeente. Je moet inderdaad een doel hebben, een streefcijfer hebben en wat realistisch is uiteraard, ook passend wat mogelijk is aan capaciteit en dat zullen we zeker opnemen. Maar dat komt dan weer in het veiligheidsbeleid als dat aan u wordt gepresenteerd aan cijfers. De buurtpreventieteams. Die gaan we zeker benaderen. Daar zijn we eigenlijk dag in dag uit in gesprek mee, zij zijn de ogen en oren van ons in de in de wijken en buurten, zijn ontzettend waardevol. En ik ben ook heel blij dat er een nieuw buurtpreventieteam is, binnenkort officieel wordt opgericht. Dan de heer Verbrugh van D66. Inderdaad, uitvoeringsagenda gaat er komen en er zal zeker worden gereflecteerd op het oude beleid, of het huidige beleid, moet ik zeggen. Wat was daar nou succesvol aan? Hebben we wel de dingen gedaan en zijn er leerpunten uit te halen? Dat gaat ook gebeuren. Mevrouw Van Nunen benoemt inderdaad geen papieren werkelijkheid. Sociale veiligheid in de openbare ruimte. Dat is ook zeker, niet alleen voor vrouwen, maar voor iedereen een heel belangrijk thema, ook voor ouderen. En dat moeten we zeker ook verder verbeteren wat mij betreft. Als ik als er iets gebeurt in de stad en naar mensen toe dan vraag ik ook altijd, ik ben hier, we zijn hier nu als gemeente.

Is er iets wat wij kunnen doen? Is er iets aan begroeiing wat aangepakt kan worden? Is er verlichting? Dan soms krijg je hele concrete voorstellen, kunt u die lantaarns beter schoonmaken? Dan zijn mensen al met zo'n hele kleine ingreep al best tevreden. Maar er zullen zeker in onze stad nog veel plekken zijn die ook ter verbetering zijn in het kader van sociale veiligheid. En diezelfde vraag heeft mevrouw Oude Alink ook gesteld. Dus als u straks sociale veiligheid een belangrijk thema vindt, of het nou voor ouderen of voor vrouwen is of alle andere inwoners, kunt u dat ook straks natuurlijk aangeven in het beleid. En ik heb het natuurlijk nu ook gehoord en als we dat straks met elkaar en als u dat als raad belangrijk vindt, zal dat in het veiligheidsbeleid een plek gaan krijgen. Dan heeft hij ook stilgestaan bij het maatschappelijk ongenoegen. Dat is inderdaad iets waarvan waar we alert op moeten zijn en ook mensen met onbegrepen gedrag, heet dat. In plaats van verward gedrag noemen we dat toch mensen met onbegrepen gedrag. Een zeer groot probleem en het kost, het zal u waarschijnlijk ook door de politie wel toegelicht worden, wordt heel veel tijd aan besteed. En zeker als je naast iemand woont en je bent zelf kwetsbaar, zorgt dat soms echt voor groot gevoel van onveiligheid.

En soms zit ik ook met de handen in het haar en dan proberen we toch voor iemand een plek te vinden, een plek te vinden waarop toch mensen in behandeling kunnen komen. Dus dat herken ik wel, dat dat niet een makkelijk dilemma is. Over belangenvereniging heeft u ook genoemd. Als u daar concrete ideeën voor hebt van welke mensen, organisaties die u mist, horen we dat ook heel graag. Dan digitale media. Online gebeurt er natuurlijk ook veel, als het gaat om maatschappelijk ongenoegen. En daar hebben we als overheid een beperkte grip op. Niet heel veel, maar wel veel meer dan. We hebben bijvoorbeeld, die gaat zich ook volgende week aan u voorstellen, de digitale wijkagent. Je moet ook op die manier online actief zijn. Die digitale transitie die is ook van belang voor veiligheid. Dan mevrouw Van Schie. U zei, ik hoop, hoe verhoudt, vond ik een mooie vraag, hoe verhoudt het nou, die objectieve informatie aan cijfers en de ervaringen van burgers? Daar zit soms een discrepantie in. Soms lijkt het dat mensen kunnen zich echt onveilig voelen, maar op cijfers lijkt het dat het aantal cijfers, bijvoorbeeld aan criminele activiteiten, daalt. Daarover moet je dan met elkaar in gesprek gaan. Dus ook zo'n veiligheidsmonitor waarbij mensen juist gevraagd worden, hoe beleeft u bijvoorbeeld veiligheid? Daar scoorde bijvoorbeeld het Stationskwartier rood.

Voor een deel klopte dat ook, want de cijfers daar, het aantal meldingen rondom het station waren ook inderdaad gestegen. Dus soms zitten er ook wel weer, komt het wel goed bij elkaar. Dus die moet je altijd bij elkaar brengen. En ik merk ook in praktijk dat mensen het ook verschillend beleven. Dus als u iets meemaakt, iets naars qua onveiligheid, kunt u zich daarna herpakken en weer doorgaan en er zijn ook mensen die daar echt nog jarenlang heel veel last van hebben. Dus dat is iets wat altijd ingewikkeld is. Maar we moeten, die cijfers hebben we nodig, en de politie zal dat ook uitleggen, Pagina 8 van 28

Concept verslag Forum Samenleving 8 mei 2025

maar je moet ook altijd kijken naar hoe mensen het beleven. En die ervaringen van burgers, ondernemers, buurtpreventieteams zijn daarom van groot belang. Integraal en slagvaardig. Ja inderdaad, je kunt natuurlijk niet zo vanaf morgen integraal gaan werken. Dat proberen we nu al lang te doen. Dat is een goed. Voorbeeld is daarvan de Pandbrigade, waarbij verschillende disciplines, sociaal domein, veiligheid, handhavers, allerlei mensen vanuit verschillende achtergronden en expertise bij elkaar komen. Dus het is iets wat we heel graag doen. En ook bij een crisisaanpak werk je bijvoorbeeld heel integraal, kan je niet alleen vanuit veiligheidsdomein werken. Ook bij de hulp aan vrouwen bijvoorbeeld die in allerlei onveilige situaties, kijken we ook naar de hele situatie. Wat is de context? Wat is op dat moment nodig? Dan denk ik de meeste vragen heb beantwoord. Ik zit te kijken of we nog, maar ik denk dat het ook heel goed zal zijn, volgende week. Ik weet niet of iedereen, niet iedereen zal zich daarvoor aangemeld, maar ik hoop de meeste fracties en alle fracties wel. Daar worden de cijfers van de politie gepresenteerd. En ook onze medewerker die deze notitie heeft opgesteld en de gesprekken in de wijk aan het organiseren is, zal daar ook bij aanwezig zijn.

Dus dan is ook een kans om de punten die u daarvan opvalt en reflecteert op wat u gepresenteerd wordt, zullen dan ook meegenomen worden. Dat moment willen wij ook heel goed benutten. Ik denk dat ik volgens mij de meeste of alle vragen heb beantwoord, misschien ook meer heb gezegd dan nodig was. De voorzitter: Dank u wel, burgemeester Sahin. Zijn er nog vragen in tweede termijn? De heer Kruger? Nee. Mijnheer Zoghbi, ga uw gang. De heer Zoghbi: Heel kort. Bedankt voor de beantwoording. Heel duidelijk. Fijn dat de indicatoren daar gaan komen. Ik dacht dat het is ook het moment om aan te geven dat we daar ook behoefte aan hebben, zodat het ook in het veiligheidsbeleid gaat komen. Dus dat is fijn voor die toezegging. Wat betreft het buurtpreventieteam, doelden wij meer dat ze omschreven staan in het veiligheidsbeleid. In het huidige veiligheidsbeleid kan je het woordje buurtprovincieteam naar mijn weten niet terugvinden. Dus om dat mee te nemen, zodat de exacte rol en kader die ze hebben ook daar duidelijk wordt omschreven. Dat geeft alleen maar meer duidelijkheid. Dat is het. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Zoghbi. Zijn er verder nog vragen in de tweede termijn? Nee. Dan geef ik het woord aan burgemeester Sahin. Wilt u reageren op de vraag van de heer Zoghbi? Mevrouw Sahin: Ja hoor, daar wil ik graag op reageren.

En het is inderdaad een goed moment voor vanuit uw perspectief om nu aan te geven, er moeten indicatoren komen. Die gaan er komen. Dus dat is een toezegging, maar dat is een toezegging aan u allen uiteraard. En de rol en taakopvatting van buurtpreventieteams kunnen we zeker daarin verduidelijken. Wat mij betreft kunnen we nog meer buurtpreventieteams hebben of allerlei andere vormen die er bestaan om burgers ook een rol te geven in het veiligheidsbeleid. Dank. De voorzitter: Dank u wel, burgemeester Sahin. Ik heb opgeschreven dat de Pandbrigade toegevoegd wordt en dat er indicatoren in het in gaan komen en dat er een uitagenda, sorry, een uitvoeringsagenda, die wordt er ook aan toegevoegd. Ik kijk even het forum rond. Kan dit als hamerstuk naar de raad gaan? De heer Verbrugh. Ga uw gang. De heer Verbrugh: Wordt nu deze startnotitie, want dat is echt, een startnotitie, nog enigszins gewijzigd of is dit het? De voorzitter: Burgemeester Sahin, wilt u daarop reageren? Mevrouw Sahin: U heeft het eigenlijk mooi samengevat. Er worden dus een aantal dingen toegevoegd. De Pandbrigade wordt in de notitie toegevoegd en er wordt aangegeven, een aantal Pagina 9 van 28

Concept verslag Forum Samenleving 8 mei 2025

andere toezeggingen die hebben te maken met het proces hierna. Dus de indicatoren gaan terugkomen en de evaluatie wordt gedaan en die uitvoeringsagenda is ook onderdeel, maar dat zal niet hier in deze notitie gaan staan. Dus deze startnotitie verandert eigenlijk op basis van een paar kleine dingen, zoals de Pandbrigade. De voorzitter: Dank u wel, burgemeester Sahin. Dan kijk ik nog een keer rond. Als hamerstuk? Yes, helemaal goed. 10. Raadsvoorstel Aanpassing reglementen raad (RV 25-027) De voorzitter: Dan gaan we door naar het volgende agendapunt, raadsvoorstel Aanpassing reglementen raad. Wie mag ik daarvoor als eerste het woord geven? Mevrouw Jansen-Dirkx, ga uw gang. Mevrouw Jansen-Dirkx: Dank u wel, voorzitter. Wij.Rijswijk heeft niet heel veel problemen met de voorgestelde wijzigingen van het reglement van orde, behalve met de aanpassing van artikel 20 over het inspraakrecht. Het riep in onze fractie nogal wat vragen op. De beoogde aanscherping van wie mag inspreken van want niet-raadsleden naar inwoners, bedrijven en organisaties lijkt op het eerste gezicht een verduidelijking, maar in de praktijk roept het bij ons vooral onduidelijkheid op. De bedoeling is volgens ons om insprekers te kunnen weren die geen relevante binding hebben met Rijswijk of de onderwerpen op onze agenda, maar de gekozen formulering biedt hierin weinig houvast.

Wat verstaan we bijvoorbeeld onder bedrijven? Bedoelen we alleen Rijswijkse ondernemers of ook regionale bedrijven met belangen in onze gemeente? En waar trekken we dan de grens? En bij organisaties, gaat het dan om formele stichtingen, buurtverenigingen, actiegroepen? De term is niet gedefinieerd. En waarom zou een vertegenwoordiger van een organisatie wel mogen inspreken, maar een betrokken inwoner van bijvoorbeeld Zoetermeer niet? Het ontbreken van een duidelijk criteria kan leiden tot willekeur, iets wat wij voor willen voorkomen. Er wordt in het raadsvoorstel gezegd dat deze formulering juridisch toelaatbaar is, maar dat het toelaatbaar is, betekent niet automatisch dat ook juridisch standhoudt als we het in de toekomst iemand willen weigeren. Daarnaast lijst lezen we in deze wijziging dat deze wijziging voortkomt uit recente ervaringen met insprekers. We herkennen dat beeld eerlijk gezegd niet. We hebben niet bijzonder veel insprekers gehad. Op één uitzondering na, de mevrouw die sprak over het kunstwerk in Marimbahal, voldeed volgens ons in ieder geval iedereen aan de nieuwe criteria. Dan rijst bij ons dus dan de vraag, is deze wijziging dan ook daadwerkelijk nodig, of creëren we hiermee een nieuw probleem dan dat we iets oplossen? We neigen er dan ook om een amendement in te dienen, maar we horen graag eerst hoe de andere leden van de raad hierover denken. Dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Jansen-Dirkx. Wie mag ik verder het woord geven? De heer Ezinga. Ga uw gang. De heer Ezinga: Voorzitter, dank u wel. De Rijswijkse VVD steunt de voorgestelde wijzigingen van de reglementen. We hebben als raad al enkele maanden geëxperimenteerd met de wijzigingen die hiermee zullen worden vastgelegd. En als fractie zijn wij tevreden met de uitkomsten. Wij wachten dus ook graag af wat andere fracties te zeggen hebben en of zij met eventuele opmerkingen op wijzigingen komen. U zult merken dat na verloop dat ik dat verhaal aan het vertellen ben, en dat dit niet des Ezinga's is, maar des Loofs, dus daar ga ik straks op terugkomen. Graag willen wij wel een interpretatie geven van hetgeen is opgenomen in artikel 23 lid 3 van het reglement van orde voor de gemeenteraad en artikel 22 lid 6 van het forumreglement. Hierin is opgenomen dat per termijn maximaal drie keer mag worden geïnterrumpeerd. Voor ons behoeft dit wel de uitleg dat wat ons betreft per termijn wordt gelezen als eerste termijn van de zijde van de raad, eerste termijn van de zijde van het college, tweede termijn van de zijde van de raad en tweede termijn van de zijde van het Pagina 10 van 28

Concept verslag Forum Samenleving 8 mei 2025

college. Wij moeten als raad tenslotte wel de mogelijkheid hebben om ook in de tweede termijn onderling het debat te voeren en tegelijkertijd het debat aan te gaan met het college. Dat zou met maximaal drie interrupties in de gehele tweede termijn moeilijk worden gemaakt. Dat maakt ook te makkelijk voor het college, want de kans is groot dat veel fracties inderdaad al drie interrupties hebben gebruikt voor het onderlinge debat. Daarnaast wil onze fractie de vraag opwerpen of we artikel 21 en artikel 32 lid 4 niet moeten schrappen. Hierin staat de hoofdelijke stemming opgenomen. Elke raadsvergadering wordt een stemmingsnummer getrokken waar we niks meer mee doen, omdat we al feitelijk hoofdelijk stemmen via onze stemkastjes. We hebben hier ook nog geen gebruik van gemaakt. En het is enkel een vraag, en ons om het even, maar heeft het nog nut om dit hier in het reglement te laten staan en elke keer een stemmingsnummer laten trekken aan het begin van de vergadering? Ik hoor graag de mening van de andere leden van het forum. Tot slot, weet u dat ik een fractievoorzitter heb die regelmatig plezier haalt uit de details van wet- en regelgeving. Het reglement berispen. Hij heeft in de reglementen onder andere enkele redactionele punten opgemerkt. Met uw goedvinden zal onze fractie de griffie enkele punten sturen die toezien op enkele passages in het reglement.

Het lijkt ons goed deze lijst te publiceren bij de agendastukken van de raad, zodat iedereen kan zien welke redactionele wijzigingen het betreft. Dank. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Ezinga. Wie mag ik verder? Mevrouw Van Schie. Ga uw gang. Mevrouw Van Schie: Dank u wel, voorzitter. Ik heb ook mijn hoofd gebogen over het spreekrecht en met name over inwoners, bedrijven en organisaties. En ik heb niet van tevoren met mevrouw JansenDirkx hierover gesproken, maar ik ben het volledig met haar eens. Ik denk dat het niet goed is gedefinieerd. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Schie. Even kijken hoor. Ga uw gang. De heer Nunnikhoven: Dank u wel, voorzitter. Om even gelijk aan te sluiten bij de VVD over de hoofdelijke stemming, Beter voor Rijswijk had dat puntje ook, waarom dat er nog in stond. En het raadsvoorstel Nieuwe vormregeling, bijlage C, daar staat in artikel 9 zitting duur en vacatures voor de vorm, voorzitter. Beter voor Rijswijk is van mening dat elke partij boven een aantal zetels minimaal één voorzitter moet leveren en dat een partij dan verantwoordelijk is als die voorzitter vertrekt, als daar een voorzitter wegvalt. Maar dat vinden we dat we dit moeten veranderen aan het begin van de nieuwe raad van 2026, dus zal Beter voor Rijswijk ook met een motie orde aan de dag komen bij de eerste raadsvergadering 2026, met de nieuwe raad. Dank u wel.

Omdat inderdaad, wil ik zeggen, bijvoorbeeld mijn collega van het CDA al twee of drie keer achter elkaar forumvoorzitter is geweest, terwijl ze met zijn tweeën is, en zie je dat zes echt wel minimaal is, qua voorzitters voor het forum, en dat daar eigenlijk een zevende of een achtste bij moet. En er komen twee zetels bij, dus ik vind dat de verantwoording meer bij de partijen gelegd mag worden. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Nunnikhoven. De heer Van ‘t Eind. Ga uw gang. De heer Van ‘t Eind: Dank u wel, voorzitter. Wij kunnen ook ons grotendeels vinden in het raadsvoorstel. Het is een uitwerking van ook dingen die we in het kader van Samen naar beter met elkaar hebben afgesproken, waar we mee hebben geëxperimenteerd. En ik denk dat daar een aantal succesvolle dingen in zaten, zeker als het gaat om spreektijdverdeling en ook de interrupties, voorzitter. Ik sluit me eigenlijk wel aan bij de vragen van het CDA en Wij over die definitie. Ik zie eigenlijk niet zo heel erg in dat dit een verbetering is. Ik zie het overigens ook niet per se als heel erg beperkend, want inwoner, bedrijf en organisatie is zo breed, dus dat betekent gewoon dat nog steeds iedereen kan. Ik zie het nut eerlijk gezegd ook niet, dus ik zou daar wel iets van een toelichting op willen hebben waarom en ook welke situaties dat dan zou leiden tot uitsluiting om in te spreken.

Dus ik sluit me wel aan bij de vragen van Wij en CDA op dat punt. De VVD maakt een aantal Pagina 11 van 28

Concept verslag Forum Samenleving 8 mei 2025

opmerkingen. Ik sluit me aan bij de VVD als het gaat om die interrupties. Ik vind het ook belangrijk om het debat met elkaar goed te kunnen voeren. Dat doen we soms, en ik begrijp ook dat we de debatten niet te lang willen laten zijn, maar tegelijkertijd is het ook, en ook om het aantrekkelijk te maken naar onze debatten te kijken, die uitwisseling tussen raadsleden en tussen raad en college heel erg belangrijk. Dus ik sluit me daarbij aan. Voor wat de hoofdelijke stemming, ik zie eerlijk gezegd ook niet meer zo heel erg het nut van dat artikel, net als de VVD. Ik heb er ook geen bezwaar in dat die staat. We hebben er volgens mij nog in één keer gebruik van gemaakt. Maar het is een beetje een dode letter, want je kunt inderdaad gewoon zien nu met die stemkastjes wat iedereen stemt, dus wat is het nut om dat te laten staan? Het is ook niet erg als het er staat. Maar als de VVD het er graag uit wil hebben, dan zullen wij dat ook steunen. En verder vertrouwen wij volledig op de wijziginkjes, technische wijzigingen, van de heer Loof. We zullen het nog wel even goed lezen natuurlijk voor het raadsdebat, maar ik verwacht geen gekke dingen daarin, eerlijk gezegd. Voorzitter, tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van 't Eind. Mevrouw Van Nunen. Ga uw gang. Mevrouw Van Nunen: Voorzitter, ik sluit me aan bij vorige sprekers.

Is natuurlijk heel makkelijk om het zo te zeggen, maar met name bij het punt dat mevrouw Jansen-Dirkx maakte rondom, daar hebben we het ook uitgebreid in de werkgroep ook nog over gehad, hoe wat preciezer genuanceerder verwoord kan worden, die insprekers en hun betrokkenheid bij Rijswijk, Rijswijkse vragen, die er spelen op dat moment. Dus dat zou ik ook graag wat nader aangeduid willen hebben in het artikel. En verder sluit ik me aan bij vorige sprekers. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nunen. De heer Shousha. Ga uw gang. De heer Shousha: Dank u wel, voorzitter. Wij zijn positief over dit raadsvoorstel. Alle opmerkingen die er zijn verteld, we sluiten compleet aan aan die opmerkingen. Voor de rest hebben we geen andere vraag. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Shousha. Ik kijk nog even. Heb ik iedereen gehad? Niet weer iemand vergeten? Nee. Dan gaan we naar burgemeester Sahin. Ga uw gang. Mevrouw Sahin: Dank u wel, voorzitter. Mij past echt terughoudendheid in wat u zelf wenst. Dit is uw eigen reglement van orde. Ik heb ook geen vraag voor mezelf gehoord in die rol, dus die vragen die u stelt over wel of niet inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, vind ik dat u zelf moet antwoorden. Dus als u zelf daarin in de teksten nu een wijziging wilt voorstellen, moet u dat doen met een amendement.

En zo'n oproep van de nieuwe raad, na de nieuwe raadsverkiezingen, forumvoorzitter, dat zijn inderdaad momenten die je dan op dat moment indient. En ik heb wel gehoord over de interrupties. Wat ik begreep, is dat dat dan zes, dus eerste termijn raad, eerste termijn college, dus dan kom je op twaalf interrupties. Wilt u dat op die manier? Heeft u dat helder dat u dat ook zo wenst? Dat is een vraag die ik hardop, in mij opkwam. Dus ik zeg eigenlijk helemaal niks. De voorzitter: Dank u wel, burgemeester. Dan de heer Van ‘t Eind. Ga uw gang. De heer Van ‘t Eind: De voorzitter, de burgemeester snijdt hem gelijk aan, dus ik denk, ik reageer gelijk. Misschien zouden we nog even kunnen overleggen, want nu kun je het nog in alle manieren, ook op deze interpreteren, of we daar niet een amendement van willen maken. En of twaalf interrupties als de burgemeester zo opsomt, of dat nou per se noodzakelijk is, dat weet ik niet. Maar misschien zouden we daar even over kunnen overleggen en kijken of we daar een amendement op kunnen maken waar we het allemaal mee eens zijn, stel ik eigenlijk voor. Pagina 12 van 28

Concept verslag Forum Samenleving 8 mei 2025

De voorzitter: Dank u wel. De heer Ezinga. De heer Ezinga: Dank u, voorzitter. Dat is ook precies wat de VVD beoogt met de punten die wij hier in dit reglement naar voren laten komen, willen we het in de raad in ieder geval kenbaar maken, middels dit forum, dat er een aantal voor ons dingen aangepast kunnen worden. Ik hoor een aantal bedenkingen en dan ook een aantal bevestigingen. Maar juist hiermee kunnen we misschien gezamenlijk aan de slag als raad zijnde om een amendement op te stellen op dit punt waar wij denken, daar zien wij een verbetering in. En ik herken inderdaad wel het gegeven, twaalf is veel, maar ik vind het ook wel heel krachtig dat we zowel met elkaar als ook met u en het college een goed debat kunnen voeren, waar die interrupties wel inderdaad voor nodig zijn. Mijn laatste opmerking, nu ik toch nog even aan het woord mag zijn, voorzitter. Als het gaat om die hoofdelijke stemming, zit daar ook een verplichting aan? Want dan kan ik mij voorstellen dat die per se ook in het reglement aan de orde moet zijn. Als dat een wettelijke verplichting is om het zo te benoemen, dan hebben we een ander punt van orde. Dat is misschien nog een uitzoekwerkje. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Ezinga. Ik hoor hier aan de linkerkant dat het een oude traditie is, dus volgens mij... Mevrouw ...: De stembus gaat ergens in de vitrine geplaatst worden, denk ik dan.

De voorzitter: Ik zag de heer Kruger en de heer Nunnikhoven. Wilt u allebei? De heer Kruger: Misschien dezelfde. We hebben geen... Ja, één woordvoerder. Hij kan weliswaar een woordvoerder zijn, maar een ander heeft ook hersenen om wat te vragen als het nodig is. Maar waar het eigenlijk om gaat, is het hoofdelijk stemmen. Het is prima als we overbodige regels eruit halen, maar juist in dit gebouw worden we weleens geconfronteerd met storingen en dat soort zaken. En als de boel dan vastloopt, kan het toch niet zo zijn dat we straks geen stem kunnen uitbrengen, omdat de computer says no. En daar moeten we oplettend zijn dat we toch een mogelijkheid hebben bij calamiteiten dat we dan toch mondeling hoofdelijk zouden kunnen stemmen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kruger. Verder nog? Mevrouw Jansen-Dirkx. Mevrouw Jansen-Dirkx: Dank u wel. Ik hoor toch ook wel meer partijen inderdaad over de formulering rondom het inspreekrecht. Dus lijkt me goed dat we ook met de mensen die daar bedenkingen over hebben dat we samen optrekken om daar toch een tekstuele wijziging op toe te passen, om het duidelijker te maken. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Jansen-Dirkx. Mevrouw Van Schie. Ga uw gang. Mevrouw Van Schie: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Ik reageer ook nog even op wat mevrouw de burgemeester zei ten aanzien van de insprekers. Ik denk dat het uiteen valt in twee dingen.

Wie wil je dat er kan inspreken? Dat is eigenlijk een politieke vraag. En dan hoe omschrijf je dat goed in je reglement? Dus ik wilde dat onderscheid nog even benoemen. Dank u wel, mevrouw de voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Schie. Verder nog opmerkingen? Dan denk ik dat dit stuk als een bespreekstuk naar de raad gaat en dat we misschien een gezamenlijk amendement of verschillende amendementen tegemoet kunnen zien. Dus dank u wel. Dan sluiten we agendapunt 10 af.

Pagina 13 van 28

Concept verslag Forum Samenleving 8 mei 2025

11. Raadsvoorstel Zienswijze ontwerp Actieplan evaluatie MRDH (Metropoolregio Rotterdam Den Haag) (RV-25-025)

De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 11. Dat is het raadsvoorstel Zienswijze ontwerp Actieplan evaluatie MRDH, de Metropoolregio Rotterdam Den Haag. Wie? Mevrouw Prenger, ga uw gang. Mevrouw Prenger: Dank u wel, voorzitter. Inderdaad, zienswijze ontwerp actieplan MRDH. Ik wil het graag over punt 8 hebben, het raadsvoorstel. Waarom kan de zienswijze niet binnen de gestelde termijn vanuit Rijswijk ingediend worden? Beter voor Rijswijk wil graag de reden weten waarvoor en wat zijn de consequenties hiervan? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Prenger. Wie mag ik als tweede woord? De heer Ezinga. Ga uw gang. De heer Ezinga: Dank voorzitter. Ik doe alleen vandaag onderwerpen waar ik me minder comfortabel bij voel. Gewoon voor de oefening. De Rijswijkse VVD ziet een groeiende MRDH met deze stukken eigenlijk. In de regel betekent dat dat er ook wordt betaald voor die groei. Is dat ook zo voor Rijswijk? Betaalt Rijswijk mee aan deze groei van MRDH? En zo ja, is dat dan ook gebudgetteerd? Dan wel is de vraag, waar zit het potje precies waar deze betaling aan gekoppeld is? We zien in de stukken een wens tot betrokkenheid van burgers en het is een interessante richting, maar wat ons betreft moet dit nooit ten koste gaan van de rol van de raad.

We zouden graag daarom een aanvulling opgenomen zien in de geest van de rol van de gemeenteraden vanzelfsprekend hierbij in acht genomen. Voordat wij overgaan tot dit voorstel, ben ik wel benieuwd hoe de wethouder hier tegenaan kijkt. Dank, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Ezinga. Mevrouw Van Schie. Ga uw gang. Mevrouw Van Schie: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Ook wij hebben de vraag, waarom reageert Rijswijk buiten de termijn? Verder hebben we eens op de website gekeken en we vinden de rol van de MRDH best wel vaag. En het actieplan dat helpt daar nou ook niet echt bij. Wat wil de MRDH concreet met het actieplan bereiken? De hoofdtaak, dat stond er wel, is het bevorderen van de economie. Wat heeft Rijswijk hieraan? Want wij doen ook een heleboel op terrein van economie. Is versterking van de ambtelijke organisatie echt nodig? De heer Ezinga zei het ook al, wat gaat dit kosten? Dan hebben we nog de vraag, wat is eigenlijk een steunraadslid? Onze volgende vraag is, wordt afgestemd met de mobiliteitsvisie en de economische visie van de gemeenten in de regio? En in plaats van de raadsbetrokkenheid zag ik graag versterking van de democratische legitimatie door gemeenteraden beter te betrekken. Het plan dat geeft aan dat Berenschot heeft geconcludeerd dat de democratische legitimatie moet worden versterkt.

Dat kan mijns inziens niet door participatie te vergroten, want dat legt extra druk op de democratische legitimatie, maar door de gemeenteraad beter in positie te brengen. En daarnaast kun je dan ook aan participatie doen, maar niet in plaats van. En zoals gezegd, de versterking van de participatie vinden wij, mag niet leiden tot een uitholling van de positie van de raden. Dat was het wat mij betreft. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Van Schie.Wie mag ik verder het woord geven? Nee? Deze kant nog iemand die het woord wil voeren hierover? Nee. Dan gaan we door naar burgemeester Sahin. Wilt u de vragen beantwoorden? Mevrouw Sahin: Dank u wel, voorzitter en dank aan de forumleden voor de vragen die gesteld zijn. De eerste vraag was, waarom is wordt onze zienswijze die is... Het voorstel is bij ons blijven liggen Pagina 14 van 28

Concept verslag Forum Samenleving 8 mei 2025

intern, waardoor wij wat laat zijn. Maar de MRDH heeft aangegeven dat ze onze zienswijze wel gaan meenemen. Dus dat is antwoord daarop. Even kijken. Dan de vraag over de cijfers, financiën, gaat wethouder Van Damme... Maar voordat ik dan even daarop, wil ik reageren op wat mevrouw Van Schie zei, dat participatie ook tot uitholling misschien kan leiden van de representatieve democratie. Dat is geenszins de bedoeling. Het is juist de MRDH wil, evalueert zichzelf en betrekt de raden ook bij allerlei ontwikkelingen om die democratische legitimiteit te versterken. Het is wel dat de afgelopen periodes daar wel ook sterke verbeterstappen in gelegd in het openbaar beter aan aanleveren van stukken. En het is ook, en ik wil ook dat teruggeven aan u, het is ook de betrokkenheid van uw raad dat aanwezig is bij die commissievergaderingen, wat ervoor kan zorgen dat die democratische legitimiteit kan worden versterkt. Ik heb de afgelopen periode gezien hoe de MRDH heel veel bijeenkomsten heeft georganiseerd, zodanig dat u als raadslid ook daar heel actief bij naartoe zou kunnen gaan en uw mening zou kunnen geven. Dus ik zie daar dat er wel een enorme verbetering is.

U kunt het inderdaad misschien een vaag samenwerkingsverband vinden, maar het is wel, uit onderzoek blijkt echt dat het een heel effectief samenwerkingsverband is als het gaat om vervoer, als het gaat om economisch vestigingsklimaat. Dus de cijfers die laten zien dat het wel een heel sterk samenwerkingsverband is en wij als gemeente, zeker als middelgrote gemeente, maken ook echt dankbaar gebruik van de MRDH. Een aantal voorbeelden kan een wethouder Van Damme denk ik ook toelichten. Een voorbeeld is de Energy Cave bijvoorbeeld, waar subsidie aan wordt gezegd, de MRDH-trainees die hier werken. Dus dat dat zijn de antwoorden die ik op dit moment kan geven. De voorzitter: Dank u wel burgemeester Sahin, wethouder Van Damme. Ga uw gang. De heer Van Damme: Voorzitter, dank u wel en ook dank voor de vragen van de raad. Nog even voor de goede orde, mijn collega, de burgemeester Sahin, zit in het algemeen bestuur en ik zit in de bestuurscommissie Economisch Vestigingsklimaat en mijn collega Van der Waard zit in de bestuurscommissie Vervoersautoriteit. De Va, zoals dat dan heet, klinkt allemaal heel ingewikkeld, maar de samenwerking tussen de 23 gemeenten is echt uitermate effectief. Op het gebied van Va is die verplicht.

De financiering daarvan loopt volledig via de brede doeluitkering die daarvoor is, waarvan u ook weet dat daar mogelijk op bezuinigd gaat worden, op die brede doeluitkering. Dus wij zijn daar als gemeente eigenlijk weinig aan kwijt. Sterker nog, we hebben er vooral profijt van, omdat die openbaar vervoersopgave natuurlijk regionaal is. Voor economie is dat anders. Het stamt ook nog uit de tijd, die economische samenwerking dat er een OESO-rapport lag, OESO noemen ze dat ook wel eens. Dat was jaren geleden, maar dat de economische potentie van dit gebied veel beter benut zou kunnen worden. Daar is die samenwerking uit ontstaan. Die samenwerking ervaar ik in ieder geval als positief. U heeft dat als raad ook zo aangegeven in de zienswijze die u de afgelopen jaren heeft uitgebracht in reactie op de begrotingen en stukken die langskomen. En daar betalen we dus wel aan als gemeente. Dat moet ik het uit mijn hoofd doen, maar ik dacht dat het 3,07 euro per inwoner is op dit moment, maar daar mag u me niet op vastpinnen. Maar die 3 euro, ik rond het even af naar beneden, is het wel driedubbel waard, want zoals mevrouw Sahin al aangaf, hebben we de afgelopen jaren een fors aantal projectsubsidies binnengehaald als het gaat om de ontwikkeling van Kessler park en de Energy Cave tot geothermie hub als het ware.

Maar ook via het IPP hebben we ook steun gekregen van MRDH voor het juiste gebruik op de juiste plek door te kijken hoe we kunnen optoppen in de Plashoekpolder. En u kunt wat mij betreft ook de resultaten daarvan gewoon gaan bekijken in de Plashoekpolder. Dus ik ben daar erg blij mee. Dus dat dat krijgen we daarvoor ook terug. En dan pas die economische visie die wij hebben, die natuurlijk heel erg verschillend is van de economische visie van pak hem beet gemeente Westland, want die hebben een hele andere economische opbouw, of de gemeente Rotterdam. Maar dat is toch van belang dat we met elkaar samenkomen, zeker als we een tekort aan bedrijventerreinen gaan krijgen en je meer juiste bedrijven op de juiste plek wil hebben. Dan zou je echt met elkaar moeten gaan kijken, wat is onze Pagina 15 van 28

Concept verslag Forum Samenleving 8 mei 2025

visie hierop ook op de economische ontwikkeling, gelet op alle uitdagingen die we hebben? Dus dan is die samenwerking op dat vlak wat mij betreft essentieel. Blijkt volgens mij ook uit die evaluatie, hoewel het wel is gebleken uit de evaluatie dat we qua economische samenwerking misschien nog wel wat sterker zouden kunnen worden. In die zin past onze economische visie prima in die van de MRDH die ze nu nog aan het ontwikkelen zijn. U bent er ook een aantal keer voor uitgenodigd, voor sessies van de MRDH, om de economische visie voor de MRDH op te stellen en is dat ook een soort wisselwerking. Ik zeg wel eens, soms doet de MRDH ook dingen voor ons op economisch gebied, zoals de kantorenstrategie die onlangs is vastgesteld, die we ook moeten aanleveren aan de provincie. Als we dat gezamenlijk met al die gemeenten doen, is dat ook gewoon een stuk efficiënter. Dus op die manier werken we samen. Dat is nog even ter inkleuring van de vragen, de financiële vragen, hoe de positie van de economie daarin verankerd is. En tot slot nog wel de vergaderingen om juist de democratische legaliteit, ook de begrotingen, die zijn ook sinds kort openbaar. Dat geldt zowel voor de bestuurscommissie als voor ab-vergaderingen. Dus daar is echt... Als ik één GR mag noemen die, ze hebben allemaal enorm veel aandacht voor democratische legitimiteit, maar deze wel heel erg vind ik.

Daar proberen ze echt alles aan te doen. Dus wat dat betreft nog even in reactie op uw betoog, mevrouw Van Schie. Voorzitter, ik wil het hierbij laten en als er nog vragen zijn. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van Damme. Burgemeester Sahin wil nog. Mevrouw Sahin: Ik wil nog twee punten noemen. Ik lijk nu ambassadeur van MRDH, maar ook bijvoorbeeld de lobby als het gaat om zo'n bezuiniging op de brede doeluitkering vervoer, maar ook in de lobby, bijvoorbeeld in de richting van de omgevingsvisie van Den Haag over de Prinses Beatrixlaan, waarbij dan de MRDH heel terecht zegt, er zijn duidelijke afspraken over gemaakt. Dus op die manier helpt het ons wel in de regio. Dus ik wil... Het is niet een vaag samenwerkingsverband in dat opzicht. Dat herken ik niet. De voorzitter: Dank u wel, burgemeester Sahin. Mevrouw Prenger, heeft u nog vragen in tweede termijn? De heer Ezinga. Ga uw gang. De heer Ezinga: Voorzitter, dank. Dank college voor de uitleggen die u net gegeven heeft. Toch vind ik het als enigszins leek zijnde moeilijk om te volgen of u nou precies antwoord gegeven heeft op mijn vragen. En de vraag was, vindt u een addendum of een toevoeging in de zienswijze dat de... Even kijken, dan moet ik het zelf even goed zeggen. De rol van de gemeenteraden vanzelfsprekend hierbij in acht genomen wordt in tegenstelling tot de participatie van directe burger in dezen.

Vindt u dat een zinvolle? Hoe kijkt u daartegenaan? Dat was mijn directe vraag op proces 1. Proces 2, richting de financiën, ging eigenlijk simpel over de groei van de MRDH, de uitbreiding van de ambtelijke organisatie. U refereerde zelf net naar 3 euro nog wat. Maar als we gaan groeien, gaat dat betekenen dat wij 3,50 euro per hoofd van de inwoners gaan aanleveren? Kunt u daar ook iets meer expliciet antwoord op geven? Dank. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Ezinga. Mevrouw Van Schie, heeft u nog vragen in de tweede termijn? Ga uw gang. Mevrouw Van Schie: Dank u wel. Misschien meer een opmerking. Ik sluit me aan bij wat de heer Ezinga heeft gezegd over kosten en de rol van de gemeenteraden. En wat u vertelt zie ik niet terug op hun site daar heb ik gemakshalve eventjes naar gekeken omdat ik nog geen andere documenten had. Dus ik ga me verdiepen in wat de MRDH doet. Ik was ook niet in de gelegenheid om naar die bijeenkomsten te gaan die u noemt. Dat had ik misschien wel moeten doen als ik meer had willen weten. Maar ik zit ok wel eens ergens anders. Misschien wel soms tegenover daar waar die bijeenkomsten in het Centraal Station worden gehouden. Dus ze zijn lastig allemaal. Maar in ieder Pagina 16 van 28