Concept verslag Forum Samenleving 7 maart 2023.docx

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 maart 2023

Aanwezig Voorzitter: Mevrouw S. van Maarseveen Forumleden: Mevrouw M. ten Brummelaar De heer M. van ‘t Eind De heer M.A.J. Ezinga Mevrouw M. Harmsen De heer S. Geleijnse Mevrouw I.M. Jansen-Dirkx Mevrouw A. Koegler Böhm De heer H. Knigge De heer G. Kruger Aanwezige portefeuillehouders: Mevrouw H. Sahin, burgemeester Mevrouw L.I. Bentvelzen, wethouder De heer W. van Damme, wethouder De heer G. van Malsen 1.

Vervolg aanwezig forumleden: Mevrouw W.A.A.M. van Nunen De heer R. Nunnikhoven Mevrouw L. Oude Alink Mevrouw A. Prenger De heer I. Shousha De heer C. Sleddering De heer Q.L.A. Veerman De heer H. Verbrugh De heer R. de Vreede De heer M.V. Weterings

Griffie: Forumgriffier: Mevrouw M.M.A. Tittse

Opening De voorzitter: Oké. Goedenavond, welkom allemaal bij het forum van 7 maart 2023, forum samenleving. Nou, welkom iedereen, welkom iedereen hier, welkom de mensen die op de bank zitten en de mensen thuis. Voordat we gaan beginnen wilde ik nog heel even laten weten dat de mensen die zeg maar heen en weer rennen tussen de verschillende forums hun pasje niet mee hoeven te nemen. Dus je kan het pasje gewoon hier in het apparaat laten zitten en dan komt het goed, als je beneden bent dan heb je als het goed is ook een pasje.

2.

Algemeen inspreekrecht De voorzitter: Nou, dan gaan we naar agendapunt 2, dat is het algemeen spreekrecht van de bewoners. We hebben twee insprekers vandaag. Mevrouw Van Vliet over het raadsvoorstel toekomst Marimbahal, en de heer Caminada over het raadsvoorstel kadernota evenementen 2023. Ik wilde aan het forum vragen of u het goed vindt als mevrouw Van Vliet inspreekt voor het raadsvoorstel waar zij voor komt inspreken, dus het raadsvoorstel toekomst Marimbahal, want de betreffende wethouder zit nu in het andere forum en het is wel, ja, zeg maar beter als zij inspreekt als de wethouder er is. Dus vindt u dat goed? Ja? Oké. De heer Kruger: Voorzitter. De voorzitter: Ja. De heer Kruger: Misschien is het misschien handig, ik weet niet of Remco er is, want die … Die zit nu beneden, maar ik weet niet of hij beneden al aan bod komt. Misschien zou hij even kunnen aansluiten, dan kan die dat … Oké. Ja, jammer, hoort u mevrouw Van Vliet niet, maar goed.

Pagina 1 van 53

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 maart 2023 De voorzitter: Nee. Nee, ik heb het gecheckt bij mevrouw Van Vliet en zij heeft er geen problemen mee of zij vindt het goed. Dus dan, nou, dan is dat zo. Dan beginnen we nu met mijnheer Caminada, hij gaat inspreken over het raadsvoorstel kadernota evenementen 2023. Mijnheer Caminada, u heeft vijf minuten. De heer Caminada: Dank u wel, mevrouw de voorzitter. Ja, mijn naam is Koen Caminada, ik spreek in namens het bestuur, ik ben voorzitter van de Stichting Strandwalfestival. En wij vinden het heel erg fijn dat er een kadernota ligt voor de evenementen en fijn ook dat er vooroverleg heeft plaatsvonden met ons, zijn we heel blij mee. We hebben namelijk gezien dat er in een eerder voorstel toch wel aantal belangrijke aanpassingen zijn gemaakt en dat is een goede zaak denk, dank daarvoor. We zien verder dat in het Strandwalfestival een prominente plek krijgt in het evenementenbeleid, ook financieel. De gemeenteraad had al eerder natuurlijk via een amendement 400 duizend euro per jaar hiervoor vrijgemaakt en voornamelijk voor het Strandwalfestival. En dank voor het vertrouwen, dat wil ik hier ook echt wel uitspreken. We gaan er weer echt wat moois van maken en we zijn al flink op weg, het is hard werken. Maar daar kom ik niet voor.

Stadsbrede evenementen zoals het Strandwalfestival die kunnen louter worden georganiseerd als je de randvoorwaarden natuurlijk goed inkleedt. En in die zin is de toekomst van het verdere verloop van het Strandwalfestival ongewis, ook niet onbekend voor de wethouder. We hebben de problematiek al vaak besproken met het college en voorgaande colleges, en deels voedt die kadernota dus nu met het evenementenbeleid invulling van een aantal van die randvoorwaarden. Maar er is eentje, die blijft altijd een beetje boven de markt hangen, en dat is: hoe ga je om met vrijwilligers en vrijwilligersbesturen? We hebben gevraagd om een meerjarig kader, sinds 2017, en ook nu heeft wederom het college toegezegd met een meerjarig kader te komen. Maar goed, nogmaals, dat vragen we al sinds 2017. Dat is één belangrijke randvoorwaarde. De ander is dus een vrijwilligersbestuur, en inmiddels door het vrijwel, ja, toch wel lang uitblijven van langetermijnperspectief zijn een aantal van onze bestuursleden afgehaakt en ook ik zal als voorzitter stoppen vanwege deze reden. En zonder vrijwilligersbestuur kan je natuurlijk niet verder met zo'n Strandwalfestival. Dus wij vragen aandacht voor in de kadernota om ook aan de organisatoren aandacht te besteden.

Waarom zullen zij zich inzetten voor stadsbrede evenementen? Wat hebben zij nodig en wat gebeurt er nu als een vrijwilligersbestuur stopt? Is dan ook het evenement van de kaart, of heeft de gemeente hier een regierol? Het zijn zaken die nog niet in het evenementenkader staan. Het zou goed zijn, denken wij, om de precieze rolverdeling tussen de organisatoren en de gemeente een plek te geven in de kadernota voor evenementen, want het zou toch erg jammer zijn indien mooie stadsbrede evenementen stoppen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Caminada. Is er nog iemand die iets wil vragen of iets toe wil lichten? Ja, gaat uw gang. Mevrouw Harmsen: Ja, bedoelt u hiermee dat het bestuur wat nu uit vrijwilligers bestaat bijvoorbeeld een vacatievergoeding zou willen? De heer Caminada: Altijd onbezoldigd geweest en dat zal zo blijven, want zo zetten wij ons in voor … Nee, dat is het niet. Het gaat erom dat je een visie moet hebben hoe je om moet gaan met vrijwilligers ten opzichte van professionele organisatie, van een gemeentehuis van andere zaken. Waarom ze dit soort dingen organiseren voor het stadsbrede belang. En als u de kadernota heeft bekeken, dat zal u ongetwijfeld hebben gedaan, dan ziet u dat er erg veel kaders worden gesteld, erg veel staat over hoe je vergunningen moeten aanvragen, en allerlei dingen zijn geregeld.

Is geen enkele visie op wie die organisatoren zijn en hoe je daarmee moet omgaan, en daar vragen wij aandacht voor. En dat is trouwens niet alleen hier, het is in de sport, dat is natuurlijk overal. De voorzitter: Oké. Ja, gaat uw gang.

Pagina 2 van 53

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 maart 2023 De heer Weterings: Mijnheer Caminada, u sprak over, ja, dat er 4 ton is vrijgemaakt, maar bent u op de hoogte dat er mogelijk 45 duizend euro af wordt gehaald voor een halve fte voor de ambtelijke capaciteit? De heer Caminada: Ik weet ook wat wij als begroting hebben ingediend, ik weet ook dat jullie die gezien hebben, want jullie hebben hem geaccordeerd. En we weten natuurlijk dat er sprake is, voor het Strandwalfestival, van een garantstelling. Nou, wij doen er alles aan dat die garantstelling natuurlijk niet moet worden ingelost maar het is wel een onderdeel van het kader. De heer Weterings: U begrijpt denk ik de vraag verkeerd. Er zou vier ton voor een evenementenbeleid is er vastgesteld, maar daar zou volgens het plan wat we vandaag gaan bespreken zal er al 45.000 euro af gaan voor ambtelijke capaciteit noodzakelijk om er uitvoering aan te geven. Dus er wordt hier waarschijnlijk een ambtenaar wordt hier vrijgesteld om u daarmee te gaan helpen. Heeft u die hulp nodig, u als organisatie? De heer Caminada: Zeker, we hebben hulp nodig, niet alleen trouwens van een ambtenaar. We worden ondersteund door een evenementenbureau, want het is nogal een dingetje wat we neerzetten. Nee, dat klopt, maar dat is, dat zijn, nogmaals, dat zijn niet de vragen die wij stellen.

Want vanuit het gemeentehuis hebben we de afgelopen jaren goed ervaren dat er gewoon steun is voor het Strandwalfestival, dat geldt van het college, dat geldt van de ondersteuning van de ambtenaren. Het gaat erom dat vrijwilligers dit allemaal in hun vrije tijd doen en af en toe gewoon daarin, nou, de ruimte moeten krijgen om dat te doen. En een onderdeel van het evenementbeleid zoals het nu wordt voorgesteld is dat je dat heel bewust bij vrijwilligers houdt, want de gemeente kiest er niet voor om zelf iets te organiseren, het loopt via een vrijwilligersbestuur, en ik vraag daar aandacht voor dat je daarmee ook een zwakke plek houdt bij dit soort stadsbrede evenementen, want als die vrijwilligers op een gegeven moment zeggen: we doen dat niet meer, dan houdt het op. En dat is een keuze die in het evenementenbeleid nu voorligt en het alternatief is dat je het als gemeente zelf organiseert en coördineert, dan heb je dat probleem natuurlijk niet. Dus het zijn gewoon keuzes die gemaakt zijn. Ik denk niet dat je dat trouwens redt met een halve fte, durf ik te zeggen, gemeenteambtenarenapparaat. Ja. Nee, nee, maar ik bedoel, want datgene wat wij als bestuur dus met elkaar nu doen is vele malen meer dan een halve fte op jaarbasis, ja. Zo bedoel ik. De voorzitter: Oké. Dank u wel, mijnheer Caminada. 3.

Lijst van ingekomen stukken: vaststelling wijze van afdoening De voorzitter: Nou, ik ga door naar het volgende agendapunt. Bert, was er iemand met een arm aan het wuiven? Nee. Nou, gaan we door naar het volgende agendapunt, de lijst van ingekomen stukken. Is de wijze van afdoening van de ingekomen stukken akkoord? Ja? Nou, mooi.

4.

Vaststelling agenda De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 4, de vaststelling van de agenda. En daarin wilde ik aan het forum vragen om in verband met de aanwezigheid van de collegeleden bij de verschillende forums te vragen om twee agendapunten om te wisselen. Dus, of nou ja, uiteindelijk zijn het er vier, maar agendapunt 10, armoedebestrijding, en agendapunt 9, kadernota evenementen 2023 in de openbare ruimte, om te wisselen. En agendapunt 11, de toekomst van de Marimbahal, en agendapunt 15, de Rekenkamer, ook om te wisselen. Gaat er vooral om dat zeg maar de betreffende collegeleden dan zeg maar bij het juiste agendapunt aanwezig zijn. Ja. Mevrouw Jansen-Dirkx: Ja, ik heb dan ook een puntje van orde. Dat is natuurlijk niet alleen dat de collegeleden op hun plek moeten zitten, maar in ons geval ook raadsleden die op hun plek moeten zitten. Dus bij dezen Pagina 3 van 53

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 maart 2023 willen wij ook het verzoek doen dat er misschien eventueel, zij het in tweede termijn, ook nog het woord gevoerd kan worden door leden die later aansluiten. De voorzitter: Ja. Dat is goed. En is het forum akkoord met deze zeg maar omwisseling van de agendapunten? Oké. Ja. De heer Sleddering: Ja, ook een punt van orde. Ik denk dat het goed is als de fractievoorzitters dit zo ziende vandaag nog eens even goed in het presidium moeten overleggen hoe we dit onheil kunnen voorkomen. Het heeft dus niet alleen met de raadsleden te maken, het heeft ook met de portefeuille van de collegeleden te maken. Maar we moeten bij het vaststellen van de forumagenda’s in het presidium duidelijk zichtbaar hebben waar welk punt komt en welke wethouder waar zit, zodat we dat tijdig kunnen. Dus ik denk dat dat een punt is voor het presidium de volgende keer. De voorzitter: Ja, dank u wel mijnheer Sleddering, dat is genoteerd. Ja. Ik krijg net te horen naast mij dat wanneer dat er, er zijn een aantal mensen die graag sport willen volgen op het moment, dat dat zeg maar … Sportaccommodaties, op het moment dat aan de orde komt dan laten we het even weten, dus dat de mensen die dan naar beneden willen, kunnen dan naar beneden gaan. En dan zijn we hopelijk, ja, inderdaad nu klaar met de stoelendans.

Maar is het forum akkoord met het wijzigen van de agendapunten? Ja? Oké, dank u wel.

5.

Mededelingen college De voorzitter: Nou, dan gaan we nu naar agendapunt 5, mededelingen van het college. Wie mag ik als eerste het woord geven? Ja. De heer Van Damme: Ja voorzitter, dank. Het is een mededeling die ik doe over een uitspraak van de Raad van State van vorige week. De fractievoorzitters hebben daar al een bericht over ontvangen maar ik, voor de goede orde herhaal ik hem nog even hier in het forum. Want vorige week woensdag 1 maart heeft de Raad van State een uitspraak gedaan over de zaak tussen de gemeente Rijswijk en Tiberius Vastgoed B.V. En de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft het hoger beroep van het college van B&W van Rijswijk tegen de uitspraak van de Rechtbank Den Haag gegrond verklaard. Dat betekent dat de in 2018 ingediende aanvraag voor een omgevingsvergunning terecht niet in behandeling was genomen. Even de achtergrond nog schetsend, in juni 2018 heeft Tiberius Vastgoed B.V. een aanvraag voor een omgevingsvergunning ingediend bij de gemeente voor de bouw van een supermarkt, en deze aanvraag is in eerste instantie niet in behandeling genomen omdat niet alle benodigde gegevens waren aangeleverd. En de Rechtbank Den Haag bepaalde in mei 2021 dan weer dat het onterecht was dat de gemeente de aanvraag niet in behandeling had genomen.

En de gemeente heeft toen hoger beroep ingesteld bij de Raad van State en op 30 januari jongstleden, 2023 dus, was de zitting hiervan. En in de tussentijd heeft de gemeente ter uitvoering van het vonnis van de Rechtbank Den Haag de aanvraag alsnog in behandeling genomen en de aanvraag geweigerd. De belangrijkste reden hiervoor was de in- en uitrit en dat die niet voldeden. Er is nog een hele analyse geweest, die heeft u ook ontvangen daarvan. Maar op 1 maart 2023 heeft de Raad van State het hoger beroep gegrond verklaard en bepaald dat de gemeente de aanvraag niet in behandeling had hoeven nemen. Dus de juridische basis voor de weigering van de aanvraag na de uitspraak van de Rechtbank Den Haag komt met de uitspraak van de Raad van State te vervallen. En het besluit op de aanvraag wordt vernietigd. Dat besluit kon achteraf gezien dus niet meer genomen worden aangezien de aanvraag al buiten behandeling was gesteld. Ja, hiermee komt dus eigenlijk deze procedure tot een einde. De juridische procedure dan. En de supermarkten mogen niet worden gebouwd. En ik wil via deze weg ook alle betrokkenen danken voor de

Pagina 4 van 53

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 maart 2023 inspanningen die ze hebben geleverd in deze juridische procedure. En ik ga er eigenlijk vanuit dat uw raad hiermee voldoende is geïnformeerd. De voorzitter: Ja, dank u wel, wethouder Van Damme. Wethouder Van Malsen. De heer Van Malsen: Dank, voorzitter. In het vorige forum heb ik een mededeling gedaan over de opening van het flexwooncentrum aan de Lange Kleiweg. Ik heb toen gezegd dat dat begin maart zou zijn. Inmiddels weten we wat meer. En de verbouwing heeft iets meer tijd gekost, of kost iets meer tijd dan we hadden voorzien, dus de opening zal waarschijnlijk 20 maart zijn. En dat betekent dan dat de inhuizing van de bewoners zal beginnen op dat tijdstip en de officiële opening, waar we een momentje van willen maken, zal later plaatsvinden. Maar daar, nou ja, daar zal ik meer over vertellen als we daar meer over weten. Dank. De voorzitter: Oké. Dank u wel, wethouder Van Malsen. O. Mijnheer … Ja. De heer Kruger: Voorzitter, één vraagje aan de wethouder. We hebben ooit afgesproken dat we regelmatig zouden worden geïnformeerd met betrekking tot ook het voormalige azc-terrein. De vraag is eigenlijk van als je daar voorbijrijdt dan zie je betrekkelijk weinig of je ziet geen activiteiten. Wanneer kunnen verwachten dat het kan worden geopend? O, stadsgedeelte, oké.

In het verlengde, dan heb … Dan zat ik even verkeerd, u gebruikt een andere naam, dus is de twintigste. Ik heb al begrepen dat er erg veel belangstelling voor is, ook van spoedzoekers. Hoe staat het eigenlijk met de opvang in het Best Western Hotel? Want er gaan indianenverhalen de ronde. En ik had, misschien zijn die u bekend of niet bekend, maar kunt u daar wat over vertellen? De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kruger. Mijnheer Van Malsen. De heer Van Malsen: Dank, voorzitter. Ik zou zo niet weten welke indianenverhalen de heer Kruger bedoelt. Op dit moment zitten er in het Best Western een aantal verschillende doelgroepen, te weten de Oekraïense vluchtelingen, die zitten daar overigens al sinds het begin van de uitbraak van de oorlog in Oekraïne, en een groep statushouders die voor een groot deel zullen verhuizen naar het centrum voor flexibel wonen aan de Lange Kleiweg. En dat is nog steeds de bedoeling. Van die groep statushouders zal er, een aantal zullen er niet naar het centrum aan de Kleiweg verhuizen omdat ze, nou ja, daar een goede reden voor hebben, dan wel medisch, dan wel gezinsgrootte, dan wel bepaalde levensovertuigingen die het niet wenselijk maakt om ze daar op die locatie te huisvesten. De heer Kruger: Dus dat betekent dat u geen nieuwe groepen verwacht daarzo, omdat het hotel kampt nog steeds met een aardige leegstand.

Dat u daar geen nieuwe groepen verwacht. De voorzitter: Mijnheer Van Malsen. De heer Van Malsen: Op het moment verwacht ik daar geen nieuwe groepen. We zijn wel regelmatig met het hotel in gesprek over de plannen die zij hebben en de plannen die wij hebben. Dat wil zeggen, de huidige bezetting van het hotel en hoe die het best te faciliteren. Maar nee, op dit moment verwacht ik daar geen nieuwe groepen. De voorzitter: Oké, dank u wel mijnheer Van Malsen.

Pagina 5 van 53

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 maart 2023 6.

Terugkoppeling gemeenschappelijke regelingen De voorzitter: Nou, dan wil ik nu doorgaan naar agendapunt 6, de terugkoppeling gemeenschappelijke regelingen. Is er iemand die een terugkoppeling wil geven? Mevrouw Jansen-Dirkx: Ja, dank u wel. Even wat betreft de jeugdzorg, de H10. Afgelopen vrijdag heb ik namens gemeente Rijswijk bij een bijeenkomst gezeten met een aantal gemeenteraadsleden uit de regio over de H10. Er komt een bijeenkomst, waarschijnlijk ergens begin juni en op een vrijdag. De exacte datum moet nog bevestigd worden. En we hebben een aantal onderwerpen daar ook op de agenda staan die hopelijk wat meer inzicht geven, ook over het reilen en zeilen van de jeugdzorg. Dank u wel. De voorzitter: Oké, dank u wel mevrouw Jansen.

7.

Overzicht toezeggingen en moties De voorzitter: Gaan we door naar agendapunt 7. Het overzicht toezeggingen en moties. Is het forum … Ja, mijnheer Geleijnse? De heer Geleijnse: Ik wilde graag één opmerking maken, voorzitter, over de toezegging onder 3-96. Dat ging naar aanleiding van het raadsvoorstel wijziging Verordening percentageregeling openbare kunst. En ik heb het nog even teruggeluisterd, maar de wethouder heeft toegezegd om niet alleen de lijst te delen met de raad, maar ook te kijken naar publicatie op de website. En dat was voor mijn fractie een belangrijk punt, dus vandaar deze aanvulling. Dank u. De voorzitter: Ja, dank u wel, mijnheer Geleijnse. Ik hoor naast me dat het aangepast gaat worden. Is verder, nou ja, zijn verder zeg maar de … Is het forum akkoord met de wijze van afdoeningen of zijn er verder nog opmerkingen? Nee, dan is dit de enige aanpassing die wordt gedaan, dus dan wilde ik ook nog even laten weten, stond ook in iBabs dat de lijst met toezeggingen door een technische storing niet compleet was. Maar de griffie gaat alles terugkijken en ze gaan ervoor zorgen dat de lijst met toezeggingen in de raadscyclus van april weer helemaal op orde is. Dus ze gaan alles checken en nalopen, want nu stonden daar per abuis dingen in als, nou ja, zeg maar afgerond terwijl dat niet zo was, maar dat gaat zij allemaal checken.

8.

Vaststellen forumverslag 7 februari 2023 De voorzitter: Nou, dan gaan we door naar agendapunt 8, het vaststellen van het forumverslag van 7 februari 2023. Heeft iemand daar nog een opmerking of aanmerking over of is het akkoord? Akkoord. Nou, helemaal mooi.

9.

Raadsvoorstel Actieplan Armoedebestrijding+ (RV 23-018) De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt 9, is het raadsvoorstel actieplan armoedebestrijding. O. O, u wilt als eerste? Ja, nee. Nou ja, ik dacht … Ja. Ik zou zeggen, nou, hup. Ja, gaat u maar. Mevrouw Prenger: Nou, dank u wel voorzitter. Ik had een aantal vragen aan de wethouder. Stichting Urgente Noden, in 2021 zijn er 35 aanvragen toegekend, in 2022 55. De stichting geeft aan dat het om aanzienlijke bedragen gaat. Om welke bedragen, aan welke bedragen moet Beter Voor Rijswijk denken? Kan je daar een toelichting op geven? En wat doet de wethouder om de armoedeval te voorkomen? Ik heb daar niets over gelezen. Wanneer kunnen we daar dan ook een plan van aanpak over verwachten? Het staat in het coalitieakkoord. Ik heb diverse gesprekken gehad met mensen die of in de bijstand zitten of er net uit zitten, Pagina 6 van 53

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 maart 2023 en die zijn eigenlijk allemaal, komt steeds hetzelfde punt naar voren. Ze horen niet veel van de gemeente. Ze voelden zich een beetje losgelaten, ze zweven een beetje, en daardoor komt de motivatie om aan het werk te komen, dat zakt naar het nulpunt. Dus of daar ook wat mee gedaan kan worden. Dank u wel. De voorzitter: Oké, dank u wel mevrouw Prenger. Mevrouw Jansen. Mevrouw Jansen-Dirkx: Ja, dank u wel voorzitter. Nou, dank voor een goed leesbaar stuk, dat wil ik wel even complimenten over maken, waarbij duidelijk de op- en aanmerkingen van de raad meegenomen zijn in de verdere uitwerking. Fijn dat we niet weer in dezelfde valkuil lopen met een bon die of niet aangevraagd wordt of een druppel op een gloeiende plaat is. Hoewel we wel lezen dat erop ingezet wordt om mensen te helpen in het bewust uitgeven van geld, zien we niet concreet wat de acties daarop zijn. Dus hoe gaan wij inwoners bewuster met hun geld om laten gaan? Het is ook fijn dat er in de klankbordgroep ervaringsdeskundigen worden betrokken, maar gaan dan ook bijvoorbeeld schuldhulpmaatjes onderdeel uitmaken van deze klankbordgroep? Zij kunnen ook als de ervaringsdeskundigen worden gezien. Daarbij denkt Wij. ook aan het Taalhuis, dat het een goede partner zou kunnen zijn voor de klankbordgroep.

Vorige week werd namelijk bekend dat jongeren veel moeite hebben met de belastingaangifte vanwege moeilijk taalgebruik en daardoor vaak niet goed of niet hun aangifte doen. En hoewel de Belastingdienst hier zelf ook actie op onderneemt lijkt hier ook wel een taak voor ons, wat ons betreft voor de gemeente weggelegd. Stichting Lezen & Schrijven meldt in het rapport Proeftuin Jongeren het belang om jongeren vroegtijdig voor te bereiden op verplichtingen die ze gaan krijgen zodra ze achttien worden. In het kader van preventie zou een begeleiding in het doen van belastingaangiften een mooi initiatief kunnen zijn. Hoe kijkt de wethouder hier tegenaan? De communicatiecampagne wordt voor 2023-2024 voorzien, maar is er ook een doorlopende campagne eventueel mogelijk na die jaren? En in het actieplan wordt onder dat hoofdstuk ook het onderwerp menstruatiearmoede genoemd als vorm van armoede. Welke acties denkt het college te gaan nemen om deze vorm van armoede tegen te gaan? En als laatste vraag heeft onze fractie: op welke termijn kunnen we de resultaten ontvangen voor de verkenning doelgroep middeninkomens en inrichting van gestaffelde aanpak? Dank u wel. De voorzitter: Oké, dank u wel mevrouw Jansen. Ja. Mijnheer ... De heer Veerman: Dank u wel, voorzitter. Wij hebben dit tuurlijk ook met heel veel plezier gelezen.

Ik breng nog wel even in herinnering dat wij natuurlijk in het verleden ook al een aantal stukken hier hebben aangenomen. Ik noem alleen maar het stuk Samen kansrijk en ook de uitvoeringsagenda die we vorig jaar in januari hebben aangenomen met elkaar. Daar is eigenlijk een aantal zaken wel duidelijk neergezet vind ik. En dat is dan ook voor mij de reden waarom we nu opnieuw een klankbordgroep moeten inrichten wel een opmerkelijke. Zeker als daar ook nog eens een keer met alle uitwerkingen honderdduizend euro tegenover moet komen te staan. Ik vroeg me af of we de vorige adviesgroepen die we hebben ingesteld, of we die ook niet verder kunnen laten gaan, die werkgroepen. Die nog actief te maken en een aantal doelgroepen te bevragen. Ik hoorde er aan de overkant al een aantal, waaronder schuldhulpmaatjes. Ik denk ook bijvoorbeeld de afnemers van de voedselbank. Ik denk dat daar nu juist de mensen zitten die ervaring hebben over waarom ze in die armoede terechtgekomen zijn. En vraag dan wat zij nodig hebben, ik denk dat je dan heel snel klaar kan zijn om die middelen die we daarvoor hebben ook snel te kunnen inzetten. Laten we nou weer niet iets op gaan tuigen wat heel veel geld kost en waar we ook heel veel middelen beschikbaar voor moeten stellen om te achterhalen waarom die mensen nou überhaupt in de bijstand zitten, of überhaupt in armoede leven. Dat lijkt me een stap te ver.

Daarna zie ik ook dat er extra geld komt in mindere mate dus voor de voedselbanken en eventueel de weggeefwinkel, dat vinden wij een goed plan dat dat meegenomen is. Daarnaast denk ik ook, landelijk wordt er gekeken ook om armoede in gezinnen op te lossen, landelijk wordt ook gekeken in het kader van gezondheid om kinderen op school een warme maaltijd aan te bieden. Nou, daar zouden we ook eens naar kunnen kijken, mochten daar gelden te weinig zijn. Het is gebleken dat kinderen zonder warme maaltijd Pagina 7 van 53

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 maart 2023 op school of zonder eten überhaupt slechte leerprestaties neerzetten en daarnaast ook slecht geconcentreerd zijn. Dus dat zou een goede manier zijn om eventueel ook middelen die beschikbaar zijn, om daar, als daar onvoldoende geld is, op in te zetten zodat het hele gezin daar een voordeel uit haalt. Als ik dan naar de begroting kijk dan zie ik een aantal bedragen staan, dertigduizend communicatie. Ik denk dat het goed is om te kijken voor, om zeker in die middengroep mensen te zoeken voor wie het bedoeld is om daar de communicatie op af te stemmen. Nadat diverse werkgroepen daar misschien het voorwerk in zouden kunnen doen. En daar snel in te schakelen om die mensen ook te weten te vinden die we dan niet weten te bereiken via diverse doelgroepen. Maar daar ben ik wel benieuwd wat we met de rest van het geld doen, hoe we dat nu eigenlijk in gaan zetten om dat niet te veel te gebruiken voor bijvoorbeeld, die ik al eerder noemde, de nieuwe werkgroep, klankbordgroep, maar gewoon echt het geld bij de mensen laten komen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Veerman. Wie … Ja, even kijken hoor, mevrouw Harmsen. Mevrouw Harmsen: Ja, dank u wel voorzitter.

Ik heb met veel plezier het voorstel armoedebestrijding gelezen en vooral pagina vier tot zes, de manier waarop deze lokale overheid naar de mensen toe wil gaan en ja, een pakket aan maatregelen heeft om mensen te helpen om armoede te bestrijden dan wel te verlichten, vond ik erg mooi om te lezen. Wat mij wel opviel was in deze nota komt het woord vertrouwen en wantrouwen richting de overheid niet voor, terwijl dat een van de problemen is waarom mensen niet bereikt willen worden, of niet te bereiken zijn, of de deur niet opendoen, is dat zij wantrouwen hebben opgebouwd. Nou, ik zal nog eens een keer het woord toeslagenaffaire noemen, maar het is echt heel erg spannend om een subsidie aan te vragen of een toeslag aan te vragen, als het een keer misgaat. Dus mijn advies of vraag is eigenlijk van kunt u daar nog iets over zeggen, over dat hoe kunnen we weer als lokale overheid het vertrouwen weer teruggeven aan deze precaire, we hebben net het CBS gelezen, het rapport, deze precaire groep, deze kwetsbare groep daarmee, om vertrouwen terug te geven. Een tweede vraag is gaat over de klankbordgroep en over hoe, nou, ook nog steeds: hoe vinden we eigenlijk de mensen die die hulp nodig hebben? Denk aan maatschappelijke partners zoals kerken en andere religieuze organisaties.

Oude kerken hebben vaak in Rijswijk ook grote ervaring met taalhulp, schuldhulpmaatjes, armoedebestrijding en eenzaamheidsbestrijding. Maar de jonge kerken, dat zijn migrantenkerken zeg maar die op de bedrijventerreinen te vinden zijn met kleine bordjes, die zijn er ook in Rijswijk, meerdere. Jonge kerken hebben ook veel contact met werkende mensen met een laag inkomen, soms een hoger inkomen. Maar in geval een diverse groep die wij vaak uit het oog vliegen. Ik zou de wethouder even willen vragen: heeft u daar oog voor, en is er ook een mogelijkheid om die te betrekken in de klankbordgroep of op een andere manier om hun expertise te horen? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Harmsen. Ga ik nu het rijtje af. Mijnheer Ezinga. De heer Ezinga: Dank voorzitter, en dank wethouder voor dit stuk dat wij hebben gekregen. Ik wil u herinneren aan de beeldvormende sessie die wij naar aanleiding van dit actieplan hebben gehad. Hierin hebben wij zeer creatief nagedacht over welke maatregelen we eventueel kunnen nemen hierop. Een van de voorstellen die aan uw kant kwam was om eenmalig boodschappen te voorzien aan minima om ze daarmee te compenseren op financieel niveau, omdat het juist nu zo duur is. Tegelijkertijd hebben wij ook aangegeven dat het effect en impact hiervan, ja, gering is, hoewel sympathiek doch gering.

Ik denk ook dat het goed is dat u die heroverweging heeft gemaakt en deze eruit heeft gehaald. Echter zien wij dat er een deel van de financiering is overgeheveld naar die klankbordgroep, waarnaar eerder is gerefereerd. En u beschrijft eigenlijk in uw klankbordgroep dat er een pilot moet worden geïnitieerd door de maatschappelijke partners in combinatie met haar ervaringsdeskundigen. Toch, ik lees hier weinig over het effect wat hieruit gaat plaatsvinden en wat die pilot dan precies moet gaan behelzen. Dus ik zou u willen vragen: kunt u dat meer toelichten en ziet u daar enige concretisering in? Dus kunt u mij vertellen wat hieruit gaat komen en wat dit op de langere termijn gaat betekenen voor de armoedebestrijding? Tweede punt wat ik wil maken is met betrekking tot de Pagina 8 van 53

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 maart 2023 middeninkomens. Nou, u heeft de berichtgeving ook recentelijk natuurlijk gehoord. Kort gezegd, we zien dat eenverdieners op sommige momenten net wat minder overhouden dan de minimagezinnen. En dat is, ja, toch een schrijnend verhaal waar we tegenaan lopen. Dit heeft ook onder meer te maken met die 130 procent, 150 procent waar we mee te maken hebben. En dit wordt dan onder meer gecompenseerd met die bijzondere bijstand. Maar we hebben ook te weinig grip en zicht op die groep als zodanig. Wie zijn die eigenlijk, die inkomens, die eenverdieners, die middeninkomens die het net niet halen? Is het dan niet een idee om dan daar meer geld in te investeren? Want u steekt nu al een onderzoek van veertigduizend euro erin, maar is dat wel voldoende om die groep dan eigenlijk daadwerkelijk bij de kladden te pakken? Zouden we daar niet meer op moeten investeren. En daar heeft ook de communicatie dan ook een mogelijke rol in. En ziet u daar dan meer mogelijkheden in dan bijvoorbeeld die investeringsvergroting bij de klankbordgroep? Tot zover eerste termijn. De voorzitter: Oké, dank u wel mijnheer Ezinga. Mijnheer Knigge. De heer Knigge: Ja, dank u wel voorzitter.

CDA-fractie heeft waardering voor dat het college en concreet de wethouder snel is gekomen met de inzet van de energieambassadeurs die gekomen zijn met tips voor energiebesparing en de kleine reparaties die uitgevoerd zijn. Dat is heel mooi. En ook fijn dat de inwoners en de raad betrokken zijn bij ook de planvorming. Zie ook de bijeenkomst van 31 januari. CDA-fractie heeft echter ook een aantal kritische vragen en opmerkingen over de uitvoering, zoals u dat ook van ons gewend bent. Heb ik een lijstje van punten, ik loop ze langs. Om met het voor ons belangrijkste punt te beginnen, we zijn erg kritisch op het gereserveerde bedrag van in totaal twee ton voor de klankbordgroep armoedebestrijding, dat is ook al door enkele andere mensen genoemd, met daarin dus de pilot voor de armoedebestrijding. Wij vinden het een zeer hoog bedrag in relatie tot wat werkelijk naar de inwoners gaat. Dus wij vragen ons af: wat gaat de gemeente voor dit bedrag doen? Aan welke pilots denkt de gemeente, denkt de wethouder? En nou ja, we willen dus toch markeren dat we het niet eens zijn met dit hoge bedrag en ja, mocht dit bedrag blijven staan dan overwegen we dat we in de raad ook daar met een amendement komen. Het tweede punt wat we willen aankaarten is dat, nou, deels zijn er al punten ook genoemd, maar ik noem het toch maar even.

Het actiepunt boodschappenpas voor minima heeft de wethouder ingetrokken. En dat is heel prettig. Maar we zijn ook gezien het bedrag van 2 ton toch niet helemaal gerust op dat het ook niet weer via een omweg terugkomt. Dus graag ook de bevestiging van de wethouder dat dat ook niet gebeurt. Een derde punt is de groep van de middeninkomens, ook al door diverse partijen genoemd. Ja, het is bekend dat veel inwoners hebben natuurlijk, veel inwoners in Nederland hebben een bescheiden middeninkomen en hebben erg veel last van hogere energieprijzen en hoge inflatie. Gisteren is ook het rapport van het Nibud en het Deloitte uitgekomen, waarin staat dat zes op de tien Nederlandse huishoudens of financieel ongezond of financieel kwetsbaar zijn. Dus het gaat echt om enorme aantallen. In najaar 2022 heeft onze fractie ook daar aandacht voor gevraagd en CDA-fractie heeft ook een motie ingediend destijds. De wethouder heeft nu aangegeven dat hij zegt van nou, deze groep kan ook gebruikmaken van de regeling bijzondere bijstand. En er is in het actieplan een communicatiecampagne opgenomen.

Nou ja, kan de wethouder bevestigen dat er voldoende aandacht aan deze mogelijkheid wordt gegeven dat deze groep dus in aanmerking komt ook voor de bijzondere bijstand? En welke andere mogelijkheden ziet de wethouder in de communicatiecampagne om tegemoet te komen aan mensen ook met een bescheiden middeninkomen, dat die ook aan bod komen? Aanvullend hierop, in het financieel overzicht op bladzijde vijf zien wij dat geen middelen gereserveerd zijn voor deze groep. Kan de wethouder dat bevestigen dat dat inderdaad zo is? En als dat zo is, welk budget wil hij dan voor deze groep reserveren als dat t.z.t. aan de orde is en die groep geïdentificeerd is. Volgend punt is, wij vroegen ons af: hoe staat het met de uitvoering van de witgoedregeling? In het actieplan is het opgenomen dat die in april 2023 van start gaat. In najaar 2022 is hierover al uitvoerig met de raad en het forum gesproken. Wat wij ons eigenlijk afvragen, we zijn nu zes maanden verder, wat is er eigenlijk in de afgelopen zes maanden gebeurd? Dat we toen die discussie hebben gehad en dat nu pas bij per april dat wordt aangekondigd dat die van start gaat. Een volgend punt is dat in een recent NRC-artikel van 28 februari met de titel Al jaren in armoede door Pagina 9 van 53

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 maart 2023 een fout van de overheid, daarin is aangekaart dat er een systeemfout is voor mensen met een heel laag inkomen, en dat betreft een groep van enkele duizenden Nederlandse huishoudens die geen toeslagen krijgen terwijl ze er wel recht op hebben. Er zijn veel, ik denk dat de wethouder dit artikel al kent, vermoed ik. Er zijn in Nederland een aantal gemeenten bezig om dat te repareren. Arnhem is bezig, Nijmegen is bezig, Den Haag is volgens mij ook daarmee bezig. En we zouden het wenselijk vinden als ook de gemeente Rijswijk op zoek gaat naar hun eigen inwoners die slachtoffer zijn van deze systeemfout van de landelijke overheid eigenlijk. En nou ja, zo die gevonden zijn, of ook de wethouder bereid is om hen te compenseren. Dus dat is eigenlijk de vraag aan de wethouder, wil hij onderzoek hiernaar doen en is hij bereid om die groep ook financieel te compenseren? Laatste punt is eigenlijk een suggestie, is ook een vrij recent artikel, stond in het AD van donderdag 2 maart. Op de voorpagina stond een artikel over het tijdelijk noodfonds energie, dat gaat over de relatie van mensen die een laag inkomen hebben en toch relatief hoge energielasten hebben.

En ja, dan is het zo dat als mensen gewoon hogere lasten hebben in relatie tot hun bruto inkomen, dat ze, en als ze meer dan een bepaald percentage betalen, dat ze daarvoor gecompenseerd kunnen worden via de energieleverancier. Wij als CDA vinden dat een heel effectief voorstel. Waarom? Omdat het is een regeling die gaat tot een bereik tot 200 procent van het sociaal minimum. Dus dat bereikt echt een hele grote groep. En het grijpt echt heel effectief aan, omdat het een relatie maakt tussen inkomens en energielasten. Dus wij denken dat het een hele goede regeling is. Alleen in het artikel stond ook dat het landelijk eigenlijk heel weinig gebruikt wordt. En wij vroegen ons af of de wethouder ook zou kunnen onderzoeken of ook in Rijswijk daar weinig gebruik van wordt gemaakt en hoe die misschien de gemeente Rijswijk dat kan faciliteren dat ook meer inwoners in Rijswijk daarvan gebruik gaan maken. En als hij bereid is om dat onderzoek uit te voeren of ook deze regeling dan deel kan uitmaken van het totale pakket aan maatregelen. Dus ene kant onderzoek, andere kant ook tegemoetkomen aan die groep. Nou, dat zijn onze punten. De voorzitter: Oké, dank u wel mijnheer Knigge. Wie mag ik vervolgens het woord geven? Mevrouw Oude Alink. Mevrouw Oude Alink: Ja, bedankt voorzitter.

Nou, wij vinden samen met het college dat wij inderdaad in deze dure tijden snel moeten ingrijpen om een groeiend probleem van armoede te voorkomen. En we vinden het ook logisch dat er in dit plan meer middelen naar de bekende partners in de stad gaan. Ze hebben de meeste ervaring en ze staan het dichtst bij de mensen om wie het gaat. Iets waar GroenLinks achterstaat en ook blij mee is, is dat er nu ook ervaringsdeskundigen worden betrokken. Armoedebeleid wordt vaak bedacht en gemaakt zonder inbreng van de mensen zelf en dat vind ik persoonlijk wat vervelend. Ik vraag me wel af: hoe gaat u de werving van deze deskundigen aanpakken en staat er dan ook een vergoeding of een andere blijk van waardering tegenover dat zij meehelpen aan het maken van het nieuwe beleid? In het verlengde hiervan denk ik ook dat soms misschien het leven van mensen in armoede nog onvoldoende begrepen wordt. Het is dus heel goed dat er deskundigen aan zullen schuiven. Er wordt in het plan aangegeven dat veel mensen de weg naar de gemeente nog niet goed vinden. Misschien is een verklaring hiervoor dat de werkende armen een beetje uit het oog worden verloren. Een heel groot gedeelte van de doelgroep zal werken en die zal bijvoorbeeld niet in de openingstijden van het Financieel Servicepunt daarnaartoe kunnen.

Heeft u dit op uw netvlies en gaat het misschien in de toekomst nog verbeteren? We zijn net als heleboel andere fracties ook heel benieuwd naar de aangekondigde communicatiecampagne voor specifieke mensen met een middeninkomen die geen aanspraak maken op een bijstandsuitkering. U geeft aan dat er communicatie komt die daarop gericht gaat zijn, en dan vraag ik me af: hoe gaat u dat doen? Ligt het aan de locaties of in een andere vorm? We vinden ook goed dat in het plan staat dat er aandacht zal zijn voor verschillende vormen van armoede-uitingsvormen en dat u mensen zoveel mogelijk wil mee laten doen en participatie wil stimuleren. We willen graag wel de opmerking maken hierbij dat de armoede zelf de belemmering vormt en dat de oplossing eigenlijk meer bestaanszekerheid is dan meer participatie, want ik denk dat de inwoners dan vanzelf de keuze kunnen maken of ze wel of niet gaan participeren. De kern van het beleid zou dat ook moeten zijn. Ik

Pagina 10 van 53

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 maart 2023 vroeg me af hoe u dat ziet. En we zijn ook benieuwd naar de reactie van de Adviesraad van het sociaal domein op dit plan, en wanneer kunnen we die verwachten? Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Oude Alink. Mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen: Ja voorzitter, dank. Al veel onderzoeken zijn genoemd die ik ook op mijn lijstje had staan. Ik wil wel zeggen dat het hier, zoals ik het heb gelezen, om incidenteel geld gaat en ook werk en inkomen volgens mij hier rijkelijk bij betrokken wordt door sommige insprekers. Dat heb ik niet gedaan in ieder geval, ik heb het echt gelezen als een incidentele injectie, impuls, zoals het ook wordt genoemd. Dus ik heb een aantal vragen die ik wel heb rondom toeslagen, uitkeringen, mensen aan het werk helpen, bewust niet hierbij betrokken. Naast al die onderzoeken die al genoemd zijn, wil ik er nog een noemen. Dat was vandaag het SCP, die ook zegt dat de kloof tussen niet alleen arm en rijk, maar ook tussen groepen Nederlanders steeds groter wordt. Ook in sociale zin, netwerk, erbij horen. En dan kun je zeggen: wat heeft dat hiermee te maken? Maar alle maatregelen kunnen daar een steentje toe bijdragen, denk ik. Of denken wij als Partij van de Arbeid, dus ook deze incidentele gelden. Om nog maar even het SCP-rapport hierin te noemen.

En ik hoop dat u dat ook in het achterhoofd houdt bij de maatregelen die wel of geen, zoals de VVD terecht vraagt, effect kunnen sorteren. Voorzitter, uit de toelichting blijkt dat ook in Rijswijk goed te zien is dat we in een nieuw tijdsgewricht leven. En dat misschien de kadernota Samen kansrijk heel goed was en nog steeds is, maar dat die wel herijkt moet worden. Ik vraag daarom ook de wethouder wanneer we die integrale aanpak, want dat wordt wel genoemd in uw voorstel voor nu, wanneer we die tegemoet kunnen zien. U zegt in het vierde kwartaal, ik zou het eigenlijk graag voor de winterperiode tegemoet willen zien. Kan dat, wethouder? Dus eigenlijk dus op het einde van het derde kwartaal, dan zitten we in oktober, en niet in het vierde kwartaal wanneer de kosten ook weer oplopen voor diverse posten zoals energie. Waarom kiest, mevrouw Harmsen zei het al ook, de gemeente niet voor een meer directere vorm om inwoners in armoede te, ja, in gesprek gekomen met inwoners die in armoede leven? U zegt: er komen niet zoveel aanvragen naar, of mensen naar het Financieel Servicepunt. Misschien heeft dat er ook wel mee te maken wat mevrouw Harmsen ook direct, volgens mij terecht zei, in dat besef van wantrouwen en vertrouwen bij die groep naar de overheid. En dan maak even het bruggetje naar de klankbordgroep.

Ik vind het ook wel veel geld wat daarnaartoe gaat, dus ik zou ook graag willen zien hoe u die impulsen dan uit die klankbordgroep ziet. Als de gemeente dit gaat organiseren, wat u in uw toelichting ook zegt, of in uw bijlage, dan gaat daar ook veel, nou ja, mogelijk veel geld naar formatie rondom coördinatie, planning. Ik zou de, wij zouden het graag ook meer in actie zien, dus ik hoop … Klankbordgroep, prima voorstel, maar kunnen we dat ook vooral gericht op de gelden die daarvoor gereserveerd zijn in uw voorstel ook vooral op de acties concentreren die daarmee gemoeid zijn? Dus graag ook meer in die zin uitleg van uw kant over de pilot. Ik vind het voorstel van de heer Veerman, en misschien moeten we daar na het forum nog eens over doorpraten, om maaltijden op school dan wel lunches op school, ja, te faciliteren daar waar het effect kan hebben ook op, nou ja, ook gewoon de leerprestaties en het welbevinden van leerlingen op school, om daar nog eens goed over na te denken. Van Don Bosco hoorden wij in ieder geval dat zij zien bij de tussenschoolse opvang dat steeds meer kinderen zonder lunchpakket naar de opvang komen. Misschien kunt u daar eens een peiling onder meer scholen houden wat betreft de, ja, armoede daar die op scholen wordt ervaren in de maaltijden die niet van huis uit meegegeven worden. Voorzitter, nog een paar concrete dingen.

De leskist armoede, die hebben we op de basisschool. Kan die doorontwikkeld worden ook binnen deze maatregel, maatregelen? Wij zouden ervoor zijn om daar een bepaald budget voor te reserveren zodat die geactualiseerd kan worden. Nu moet die gehuurd worden van de gemeente, kan die niet kosteloos beschikbaar worden gesteld voor het basisonderwijs? En dan als laatste het vo-onderwijs en de leerlingen die, Rijswijkse jongeren die niet op Rijswijkse scholen zitten maar buiten Rijswijk naar school gaan, hoe bereiken we die? Want de Rijswijkse leerlingen die op Rijswijkse scholen zijn, zitten, dat zijn er maar een gering aantal. Voorzitter, hier laat ik het even bij in de eerste termijn. Dank u wel.

Pagina 11 van 53

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 maart 2023 De voorzitter: Dank u, mevrouw Van Nunen. Voordat ik mevrouw Koegler het woord geef, wilde ik even laten weten dat het agendapunt buitenaccommodaties in het andere forum, nou ja, over een paar minuten gaat beginnen. Dus ik wil iedereen even de gelegenheid geven om daarnaartoe te gaan als dat kan. En dan … Of is mevrouw Koegler van allebei de punten? Oké, nou, gelukkig. Dan geef ik u nu het woord. Mevrouw Koegler Böhm: Dank u wel, voorzitter. Ja, de laatste in de rij dus er is al een hoop gezegd. In ieder geval dank aan de wethouder voor het actieplan. Mijn fractie is blij dat er geld vrijgemaakt gaat worden voor de armoedebestrijding. Het is goed dat we als gemeente iets doen voor de minima, maar ook zeker voor de middeninkomens. Daar heeft Rijswijks Belang zich al vaker hard voor gemaakt en ja, we zijn echt wel voorstander van het oprekken van die grens van die 130 procent van het wettelijk sociaal minimum. Dus we waren erg blij om dat terug te lezen. Wij maken ons ook echt wel zorgen om de groep werkende armen en AOW’ers met een klein pensioentje, die het echt heel erg moeilijk hebben momenteel. En omdat ze eigenlijk dertig, veertig euro per maand meer verdienen, ja, eigenlijk nergens recht op hebben. Is belangrijk dat we hun ook ondersteunen.

Dan staat er in het raadsvoorstel dat er een aantal impulsmaatregelen genomen worden voor de minima en de middeninkomens. Maar na het lezen van het actieplan had mijn fractie toch wel, nou ja, daar wat bedenkingen over. We lezen vooral communicatie, voorlichting, klankbordgroepen, onderzoeken. En wij missen wel wat concrete acties die ondernomen kunnen worden. En als we dan gaan kijken naar de klankbordgroep, daar hebben een aantal partijen al wat over gezegd. Ik ben zeker een voorstander van klankbordgroepen, ik heb daar bij de inclusieagenda ook om gevraagd aan de wethouder. Maar juist dit onderwerp, armoede, daar zijn al zoveel sessies over geweest de afgelopen jaren. Ik ben zelf sinds 2016 politiek actief en elk jaar heb ik in ieder geval wel één klankbordsessie bijgewoond en volgens mij meerdere raadsleden waar ook ervaringsdeskundigen zaten, onze samenwerkingspartners, er zijn hele mooie dingen uit naar voren gekomen. En ik vraag me dan af, met die bevindingen van de afgelopen jaren, wat hebben wij daar dan mee gedaan en wat verwachten we nu dan voor extra's vanuit deze klankbordgroep? Ik vind het echt heel veel geld. En ja, wat Rijswijks Belang betreft houden we het gewoon bij het budget wat er in eerste instantie vrij was gemaakt.

Maar die tweehonderdduizend euro vinden wij echt heel erg veel, dus wij sluiten ons ook aan bij het amendement eventueel, dus daar willen we graag na de tweede termijn nog even over verder praten. Dan hebben we de middeninkomens. Wij begrijpen echt wel dat er wat onderzoeken gedaan moeten worden om even te kijken: waar ligt de problematiek? Aan de andere kant, als je het heel zwart-wit bekijkt, middeninkomens, bijvoorbeeld de werkende mensen, die kunnen niet rondkomen. Ja, wat is daar het probleem van? De hoge kosten. Dus hoe wil je ze dan vergoeden? Met iets duurzaams waardoor ze geld kunnen besparen. Dus wij vragen ons echt af: wat gaat zo'n extern bureau nu onderzoeken? En hebben we dat nu echt nodig om die specifieke problematiek naar boven te krijgen of kunnen we ook iets bedenken waarmee we ze gewoon kunnen helpen? Is best wel een hoop geld, zestigduizend euro. Dus ja, graag de reactie van de wethouder daarop. Verder zetten we met dit plan ook echt in op meer kenbaarheid geven aan alle diverse regelingen. Nu is de witgoedregeling, dat is een op-is-opregeling. Nou, wij hebben al vaker aangegeven dat wij daar geen voorstander van zijn. Maar wat wij ons wel afvroegen, als we dan zo gaan communiceren en alles wordt steeds bekender, is er dan ook voldoende geld in de begroting, of kunnen we daar nog een wijziging op de lopende begroting voor verwachten? En dat was het.

De voorzitter: Oké, dank u wel, mevrouw Koegler. Heb ik dan iedereen gehad of is er nog iemand die iets wil zeggen? Nee? Nou, dan geef ik wethouder Van Malsen het woord. De heer Van Malsen: Ja. Dank, voorzitter, en ook dank aan de leden van het forum voor hun vragen en inbreng. Ik ben heel blij dat iedereen goed ingelezen is voor vandaag en dat iedereen zowel het SCP-rapport gelezen heeft als allerhande krantenartikelen in het NRC en het AD, en het rapport van Nibud en Deloitte. Dus dat is mooi. Dat scheelt een hoop, een hoop context aan mijn kant. Ik ga daar toch nog even denk ik wat mee doen. Ik heb me immers zo voorbereid. Ik denk wel dat het wel een interessante is om ook mee te starten met dat rapport van het SCP, want dat rapport, Eigentijdse ongelijkheid heet het rapport, daar wordt een heleboel Pagina 12 van 53

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 maart 2023 in mijn ogen heel mooi weergegeven en neergezet van nou, waar gaat het eigenlijk om in de Nederlandse samenleving tegenwoordig? En wat ik daar uithaal is kansengelijkheid en daarom, het rapport heet dan ook Eigentijdse ongelijkheid omdat het eigenlijk pleit voor meer gelijkheid. En wat zit er nou onder die ongelijkheid, wat voor factoren beïnvloeden die ongelijkheid? Dat zijn een heleboel, maar wat ik zo mooi vind aan het rapport en eigenlijk alle theorieën waar dat rapport op gebaseerd is, is dat ze het eigenlijk terugbrengen tot vier dingen. Dat zijn namelijk economisch, sociaal, cultureel en persoonsgebonden kapitaal. En dat is ook de context waarbinnen ik dit plan en ook het integrale armoedebeleid waar we aan het werken zijn en wat we naar alle waarschijnlijkheid begin 2024 goed en wel aan u kunnen presenteren, waarin ik dat ook zie. Dus dat is dat is eventjes vooropgesteld. Maar goed, dat kapitaal, dat is belangrijk want daar hebben we allemaal wat van. Maar ik denk dat ik alvast kan verklappen dat we dat niet allemaal in dezelfde hoeveelheid hebben. En dat is ook in mijn ogen wat kansengelijkheid is en het bevorderen van kansengelijkheid, het opbouwen van kapitaal.

En dan heb ik het niet alleen maar over jubeltonnen en boodschappenbonnen en erfenissen en dat soort zaken, dus de zakjes geld die we allemaal wel of niet meekrijgen. Dan heb ik het ook over bijvoorbeeld dat je ouders hebt die snappen hoe je je leraren kan overtuigen om toch een vwo-advies te geven, en dan heb ik het ook over of je van huis uit mee hebt gekregen hoe je met geld om moet gaan, of je bij een sportclub zit, of je, nou ja, noem maar iets doms, de muzieksmaak van je baas deelt. Dus financieel, sociaal en cultureel kapitaal, en dat blijf ik herhalen omdat dat ook in mijn ogen de lens is waardoor ik dit plan en het beleid dat we aan het ontwikkelen zijn zie. En dat is niet alleen een probleem van de mensen zelf hè, dat is niet alleen maar een probleem van iemand persoonlijk, dat gebrek of overschot aan kapitaal. Dat is iets wat echt weerslag heeft op de kwaliteit van de samenleving en in die zin zie ik ook de noodzaak van een integrale kijk op dit beleid, en ook niet alleen maar vanuit armoedebeleid ernaar kijken maar ook vanuit werk en inkomen, vanuit onderwijs, sport, gezondheid, welzijn. En dat is ook de aanpak die we in dat integraal armoedebeleid zullen handhaven. En daarmee ook even terugkomend op de vragen over bijvoorbeeld dat schoolontbijt, dat is nou precies zo'n voorbeeld van hoe we die samenhang tussen verschillende beleidsterreinen moeten versterken.

Ik heb even nagevraagd overigens over dat schoolontbijt, in hoeverre dat, of die schoolmaaltijden, in hoeverre dat gebeurt in Rijswijk. Daar hebben wij op dit moment geen, nou ja, geen helder beeld van. Dus ik heb ook gevraagd om dat even te peilen bij de scholen in hoeverre dat probleem daar leeft en of dat, ja, wat dat voor gevolgen zou hebben, dus daar kom ik op terug. Maar goed, het actieplan. Kijk, het actieplan gaat in eerste instantie over inspelen op de actualiteit hè, dus de gevolgen van de inflatie en de energiecrisis. De ontstaansgeschiedenis van het actieplan is, volgens mij ligt die in het kaderdebat van vorig jaar waarin we gezegd hebben dat we het geld wat in de TONK-middelen over is gebleven uit willen geven aan armoedebestrijding. Daar zijn we mee aan de slag gegaan, daar is dit plan het resultaat van, en in die zin is het een, in mijn ogen, een soort lanceerplatform voor ons integrale armoedebeleid waar we aan de ene kant dus korte termijn werken aan een aantal kortetermijnmaatregelen zoals het steunen van de maatschappelijke partners zoals Stichting Urgente Noden en de voedselbank, maar ook toewerken naar meer langetermijnoplossingen die beginnen met een klankbordgroep, die beginnen met het uitbreiden van de doelgroep, maar die een opmaat zijn naar het integrale armoedebeleid.

En op die manier werken we ook toe naar de plannen die in het coalitieakkoord rondom armoede zijn opgenomen. Dan een aantal vragen, om te beginnen bij Beter Voor Rijswijk, die had een aantal vragen over de bedragen die door Stichting Urgente Noden uitgekeerd worden. Ik heb de exacte bedragen per persoon niet zo, maar wat we aan Stichting Urgente Noden per jaar in totaal uitgeven is zo'n 7.500 euro, in 2021 is dat 22.986 euro geweest, dus daar kunt u het uit uitrekenen wat dat betekent over 35 personen. Beter Voor Rijswijk vroeg ook: hoe gaan we armoedeval voorkomen? Nou, dat is precies het idee achter het onderzoek naar het uitbreiden van de 130 procentsdoelgroep. Het idee daarachter is om te kijken naar wat betekent het als we die uitbreiden naar 150, wat betekent het als we die uit zouden breiden naar 170, dus van een aantal scenario’s uitwerken. En hoe kunnen we dat ook op een bijvoorbeeld gestaffelde manier doen, dus dat betekent dat als je tot aan de 150 of tot aan de 130 zit, dat je dan bijvoorbeeld volledig recht hebt op allerhande regelingen, maar dat je dan als je daarboven komt niet meteen alles kwijtraakt, waardoor je dus in de armoedeval komt. Dat is overigens maar één definitie van de armoedeval heb ik begrepen, er is een Pagina 13 van 53

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 maart 2023 heleboel over geschreven. Maar ik ga er even vanuit dat dat de armoedeval is die hier bedoeld wordt. Maar die gestaffelde aanpak is onderdeel van dat onderzoek, en omdat we dus een aantal van die scenario’s uit willen werken en we het goed willen doen en we niet zomaar de groep willen uitbreiden en 150 procent en dan maar, ja, maar afwachten hoe groot die impact daarvan is, willen we daar dat bureau voor inhuren en zal dat ook wat, nou, wat meer voeten in de aarde hebben dan gewoon te zeggen van nou, we gaan van 130 naar 150. Want wat ook gebleken is dat bij die 130 procentsdoelgroep dachten we begin dit jaar, sorry, eind vorig jaar nog dat daar zo'n 3.200 gezinnen toe zouden behoren. Inmiddels weten we door de aanvragen voor de energietoeslag die zijn toegekend, dat dat aantal een stuk hoger ligt. En het ligt er een beetje aan hoeveel er uiteindelijk echt toegekend worden, want er lopen nog wat aanvragen. Maar dat zal eerder rond 3.500, 3.600 uitkomen dan de 3.200 eerder verwacht. Dus vandaar ook wat voorzichtigheid, want we willen dit beleid natuurlijk bestendig en duurzaam maken en daarom willen we dat goed doen. Want uiteindelijk gaat het om dat, het versterken van dat sociaal, financieel en cultureel kapitaal. En dat, nou, daar moeten we van tevoren gewoon goed over nagedacht hebben en dat moeten we niet zomaar doen.

Overigens, er zitten ook een aantal zaken in, er werd heel veel gezegd over, heel veel gevraagd over, nou, die midden, die groepen middeninkomen, hoe gaan we die nou bereiken? Nou, er is een heleboel wat we al doen en wat ook in het plan naar voren komt, dus het bieden van maatwerk in de bijzondere bijstand maar ook het communiceren daarover. De vraag werd ook gesteld: hoe gaan we die communicatie toespitsen op die middeninkomens? Ik zou ervoor willen pleiten om eigenlijk de communicatie zo veel mogelijk toe te spitsen op alle Rijswijkers, want het gaat bijvoorbeeld ook om de bekendheid van het serviceteam geldzake, die zitten in Stervoorde, dat is een onderdeel van het Financieel Servicepunt. Die zijn specifiek ingericht, of specifiek opgericht om mensen te helpen, niet alleen maar met geldzorgen, dus als het al boven je hoofd groeit, maar ook met geldvragen, hoe ga ik beter met geld om, hoe kom ik uit dit formulier, kunt u mij helpen? Overigens zit bij Welzijn Rijswijk ook het team van formulierenhulp. Dus dat is ook een van de kanalen die we beter voor het voetlicht willen brengen ook om mensen bijvoorbeeld te helpen met, nou ja, met de soms toch moeilijk te doorgronden brieven en teksten die wij ook als gemeente nog kunnen sturen.

En dat is overigens ook een van de manieren om iemands cultureel kapitaal te verhogen, is ervoor te zorgen dat ze de taal, de Nederlandse maar ook de Engelse overigens, beter beheersen. Dan de klankbordgroep. De klankbordgroep is opgericht, of zal opgericht worden met het idee dat we niet alleen maar over de doelgroep praten, maar ook met de doelgroep. Ik ben laatst bij een bijeenkomst geweest van een aantal van de netwerkpartners waarin we eigenlijk de vragen die hier nu ook gesteld worden voor een deel maar ook meer vragen hebben besproken van nou, hoe gaan we dat nou doen, gaan we mensen nou echt helpen, wat voor problemen signaleren wij? De antwoorden op die vragen die varieerden van, nou ja, kennis van omgaan met geld, kennis van energiebesparing tot gewoon, nou, het makkelijker maken van loketten vinden, het makkelijker maken van bepaalde regeltjes. Ja, makkelijker maken toegang te krijgen tot regelingen, ook teneinde dat wantrouwen te verkleinen en het vertrouwen te vergroten. Want ook dat is een probleem en ook dat is een van de redenen waarom die klankbordgroep zo belangrijk is, het idee is dat mensen daar als ervaringsdeskundige of mensen met ervaringskennis in plaatsnemen, niet alleen maar om hun mening te delen maar echt om beleid te kunnen maken. En daar is ook het idee van dat dat dus zal leiden tot meer vertrouwen. De vraag van Wij.

Rijswijk over de deelnemers aan die klankbordgroep, er werd gevraagd: kunnen we dan ook kijken naar bijvoorbeeld vrijwilligers van het Taalhuis, kunnen we kijken naar de schuldhulpmaatjes? Jazeker, sterker nog, die bijeenkomst waar ik laatst bij was, daar hebben we ook gezegd: laten we de volgende keer ervoor zorgen dat we hier mensen aan tafel hebben zitten die echt in de shit zitten, om het eventjes heel plat te zeggen. En die vinden we ook inderdaad via schuldhulpmaatjes, die waren overigens aanwezig bij die betreffende avond via, nou ja, Taalhuis is een goede, ik weet eigenlijk even niet meer zeker of die er waren, maar ook bijvoorbeeld de woningcorporaties waren daarbij, Welzijn Rijswijk was daarbij, de diaconie was erbij. Dus het is al een best wel sterk netwerk wat er staat, wat ook weer voortbouwt op, nou ja, allerhande klankbordgroepen en adviesgroepen die in het verleden opgericht zijn geweest. Dus ik wil daarmee ook even ingaan op het feit dat we hier niet weer een nieuwe groep oprichten die volledig losgezongen opereert van alles wat er vroeger of eerder al gebeurd is of eerder al opgericht is. Nee, dit is echt voortbouwen op zowel bestaand beleid als bestaande netwerken. En in Pagina 14 van 53

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 7 maart 2023 die zin is het ook echt een lanceerplatform met zijn fundamenten in het beleid dat reeds bestaat. De vraag werd ook nog gesteld door Wij. Rijswijk, de campagne, kan die doorlopen tot na 2024? Ja, wat mij betreft wel, wat mij betreft maken we er sowieso gewoon een communicatiestrategie van die wat permanenter is. Maar goed, in de eerste instantie zal het de bedoeling zijn om het te beperken tot deze twee jaren, maar daar sta ik zeker voor open. Menstruatiearmoede, dat is een goede, wat gaan we daar specifiek aan doen? We hebben in Rijswijk al een aantal uitgiftepunten. Ik kan zo niet uit mijn hoofd zeggen waar ze zijn maar er zit er sowieso eentje bij Stervoorde. We hebben laatst wat leerlingen vanuit het Speaking Minds-project op bezoek gehad met specifiek de opdracht van nou, kom eens met aanbevelingen ten aanzien van armoede aan de gemeente en dan gaan wij daarmee aan de slag. Een daarvan was een communicatieplan en nog wat aanvullende maatregelen die we zouden kunnen ontwikkelen over menstruatiearmoede. Daar zijn we nu dus mee bezig en in april is de volgende bijeenkomst weer en dan gaan we ook presenteren wat we gedaan hebben. Dus dat zal ik ook met uw raad delen. Dan het CDA over die klankbordgroep. Ik hoorde van een aantal partijen dat men het bedrag wat voor de klankbordgroep gereserveerd staat vrij hoog vindt.