Concept verslag Forum Samenleving 5 september 2023

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 5 september 2023

Aanwezig Voorzitter: De heer R. Nunnikhoven (Beter voor Rijswijk)

1.

Forumleden: Mevrouw M. ten Brummelaar (Rijswijks Belang) De heer C. El Ouarroudi (Partij voor Gelijkheid en rechtvaardigheid) Mevrouw I.M. Jansen-Dirkx (Wij. Rijswijk) Mevrouw B. De Haan-Niesen (Rijswijks Belang) Mevrouw A. Koegler Böhm (Rijswijks Belang) De heer G Kruger (Beter voor Rijswijk) De heer J. Loof (VVD) Mevrouw W.A.A.M. van Nunen (PvdA) Mevrouw L. Oude Alink (GroenLinks) Mevrouw S. van Maarseveen (GroenLinks) Mevrouw A. Prenger (Beter voor Rijswijk)

Vervolg aanwezige forumleden: Mevrouw N. Kames (Rijswijks Belang) De heer W. Smith (GroenLinks) De heer M. Stuijfzand (PvdA) De heer E. van der Baan (ChristenUnie) De heer Q.L.A. Veerman (D66) De heer E. van der Veer (PvdA) De heer H. Verbrugh (D66) De heer R. de Vreede (Beter voor Rijswijk) De heer M.V. Weterings (Rijswijks Belang) Mevrouw E. Woudstra (D66) De heer A. Zoghbi (Wij. Rijswijk)

Aanwezige portefeuillehouders: Burgemeester H. Sahin Wethouder W. van Damme Wethouder L. Bentvelzen Wethouder G. van Malsen Wethouder M. Wit

Griffie: Forumgriffier: Mevrouw M.M.A. Tittse

Opening De voorzitter: Een hele goede avond allemaal. Welkom bij het Forum Samenleving van 5 september 2023. We gaan weer een keertje online, omdat de raadszaal onderhanden wordt genomen om naar het Huis van de Stad te gaan. De spelregels van online. Iedereen staat op mute, zodat we geen geluiden horen op de achtergrond. Wil je het woord, gebruik het handje. En voor de rest ga ik van tevoren vragen wie er het woord allemaal zou willen bij een bepaald onderwerp. Dan gaan we naar agendapunt 2. Of sorry, we hebben nog één agendapunt bij of één bij agendapunt 1. Dat was van afwezigheid, dat is raadslid Lichèlle de Bruijn heeft zich afgemeld.

2.

Algemeen inspreekrecht De voorzitter: Agendapunt twee, algemeen spreekrecht inwoners. Er zijn geen insprekers.

3.

Lijst van ingekomen stukken: vaststelling wijze van afdoening De voorzitter: Dus we gaan naar agendapunt 3, lijst van ingekomen stukken. Er zijn een aantal RIB-brieven geagendeerd volgend Forum. Dat is RIB 23-077. Die is al geagendeerd door PvdA en D66, dus die gaan naar

Pagina 1 van 33

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 5 september 2023 volgend Forum en dat in relatie tot RIB 23-078 en RIB 23-079. Dus mijn vraag aan of PvdA of D66 als dat één agendapunt mag zijn. De heer Veerman: Volgens mij prima. Mevrouw Van Nunen: Ja nee voorzitter, dat is ook juist de bedoeling. De voorzitter: Oké helemaal goed. Mevrouw Van Nunen: Dus prima begrepen. Ja. De voorzitter: Gaan we noteren. Dan vraag D66 stelt mogelijk voor RIB 23-079. Mevrouw Woudstra: Die is vervallen. De voorzitter: Vervallen. Oké. Dan gaan we naar de volgende. Dan RIB 23-065 Stay@7 … Mevrouw Woudstra: Nee het staat fout. Voorzitter. Sorry, ik heb gebeld en doorgegeven, in de mail was aangeven agenderen voor het vragenuur, maar kennelijk is het als agenderen gelezen, dus ergens is dat misgegaan. We hebben vijf opmerkingen, waarvan drie voor het vragenuur nu … Mevrouw Woudstra: En die vragen zijn als het goed is, ik heb gecheckt, wel goed doorgegeven, dus als het goed is zijn die voorbereid. Zijn gewoon voor het vragenuur, niks ingewikkelds. Het was juist heel simpel bedoeld. De voorzitter: Dat was voor RIB Stay@7? De voorzitter: Alle drie, oké. Maar Beter voor Rijswijk en D66 hebben samen RIB 23-065 Stay@7 te agenderen voor volgend Forum. D66 trekt hem terug. Beter voor Rijswijk heeft hem dan wel geagendeerd.

Is daar steun voor? De heer Kruger: Mag ik even een toelichting geven? De heer Kruger: Stay@7 heb ik gezien dat Rijswijks Belang daar in de rondvraag wat dingen voor heeft staan. Ik kan wellicht, de reden waarom ik dit graag naar het Forum wil hebben in de rondvraag meenemen. Als dat niet kan, dan moet ie gewoon naar het Forum toe. Want het waren natuurlijk niet mijn vragen voor het vragenuur. De voorzitter: Ja, nee. Is het akkoord om de vragen van Beter voor Rijswijk mee te nemen. Sorry. De voorzitter: Mevrouw Ten Brummelaar van Rijswijks Belang. Ga jij daarmee akkoord? Mevrouw Ten Brummelaar-Hermans: Tot op … Dank u wel voorzitter. Tot op zekere hoogte. Wij willen de vragen die wij ingediend hebben, die wilden wij, die hebben wij gesteld omdat wij vinden dat die met gezwinde spoed beantwoord moeten worden. Dus dat Beter voor Rijswijk dat naar het Forum wil, prima, maar wij willen wel de gelegenheid hebben om vanavond onze vragen te stellen en daar ook antwoord op te krijgen. Dus als dat de voorwaarde is dan is dat prima, anders niet. Pagina 2 van 33

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 5 september 2023 De voorzitter: Twee seconden alstublieft. Oké, dus een kleine samenvatting. De vragen van Rijswijks Belang en daarna Beter voor Rijswijk worden in het vragenuur behandeld. Is dit akkoord? Ja. Ik zie mevrouw Woudstra, die wil graag het woord. Die krijgt eerst het woord. Daarna mevrouw Ten Brummelaar. Mevrouw Woudstra: En die van ons graag. De voorzitter: En die van D66. Mevrouw Woudstra: Zoals bedoeld gewoon vandaag in het vragenuur. Helemaal goed. De voorzitter: Helemaal goed. Nemen we die mee. Dan gaan we naar de volgende. Beter voor Rijswijk stelt RIB 23-024 Happy Fit te agenderen voor het volgend Forum. Is daar steun voor? De heer Kruger: Even een kleine toelichting. Het is waarschijnlijk 23-064 en 65. Beiden. De voorzitter: Is er steun voor agendering voor volgend Forum? Ja Winfried. Ja. Ik moet even wennen. Zullen we afspreken dat we het handje gebruiken boven in het scherm bij opsteken? Ik zie jullie namelijk heel erg klein. Dus ja, dank u wel. Dus hij is door Beter voor Rijswijk en GroenLinks geagendeerd. D66 stelt voor RIB 23067 te agenderen, naheffing parkeeraanslag. De voorzitter: Als we de handjes even uitzetten en dan Winfried en Ger, jullie handjes uit, want dan kan ik goed zien of die meegaat. Wie steunt dit voorstel om te agenderen … Mevrouw Woudstra: Succes met dat heel klein.

RIB 23-066, net als 065 en 067 hebben we alleen vandaag korte vragen over voor het vragenuur. De voorzitter: Oké. Mevrouw Woudstra: Juist niet agenderen. De voorzitter: En 23-086? Die heb ik ook staan, ook voor vandaag. Nee. Mevrouw Woudstra: Is niet van mij. De voorzitter: Ja. Kostenstijging jeugdhulp, D66, RIB 23-086. D66. Misschien mijnheer Veerman? De heer Veerman: Ja dat heb ik inderdaad geagendeerd. Ik weet zeker … Ik zie die 86 helemaal niet meer staan, dus ik was even nieuwsgierig waar die nu staat bij de ingekomen stukken, want daar staat dit niet meer tussen volgens mij, de 86. De heer Veerman: Hij staat er niet tussen. Dat is het. Maar ik zou graag willen agenderen voor de volgende keer als daar steun voor is van andere partijen in ieder geval. De voorzitter: Ja hij is geagendeerd terwijl hij er nog niet op stond.

Pagina 3 van 33

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 5 september 2023 De voorzitter: D66. Er staat een RIB-brief die nog niet er stond, is wel geagendeerd door mijnheer Veerman, omdat hij eraan komt. Kostenstijging jeugdhulp. Te agenderen voor volgend Forum. Is daar steun voor van iemand van een andere partij dan D66? Ik zie geen handjes. De heer Loof: Kunt u … Sorry voorzitter, kunt u het nog één keer herhalen, want ik ben nu heel even de draad kwijt, dus over welke gaat dit voorstel nu, wat D66 wilde. De voorzitter: D66 heeft een RIB-brief die nog niet gepubliceerd is, 23-086 kostenstijging jeugdhulp te agenderen voor het volgend Forum. De heer Loof: Ja prima. Steun ook vanuit onze kant. De voorzitter: Oké, VVD. Dank u wel. Dan vraag ik als voorzitter of dit nu alle RIB’s akkoord zijn, de ingekomen stukken. Kunnen we gewoon met ons hoofd schudden bij wijze van afdoening. Ja. 4.

Vaststelling agenda De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 4, vaststellen van de agenda. Is de agenda akkoord voor iedereen, hoe die nou is vastgesteld? Ja. Dan is was dit agendapunt 4.

5.

Mededelingen college De voorzitter: Agendapunt 5, mededelingen van het college. Dan heeft wethouder Van Malsen twee mededelingen. Dan geef ik hem het woord. De heer Van Malsen: Dank u wel voorzitter. Twee mededelingen inderdaad. De eerste gaat over een raadsinformatiebrief die we willen sturen binnenkort. Er zijn nogal wat dingen rondom vluchtelingen waar we wat over willen, uw raad over willen informeren. Het gaat dan over de spreidingswet die mogelijk controversieel wordt verklaard. De opvang van zogenaamde derdelanders uit Oekraïne die in november meer zullen horen over hun toekomst en een update over het Hof van Elsenburg, dat inmiddels voor het grootste deel bewoond is, zodat er ook wat goed nieuws in die brief terechtkomt. De tweede mededeling is dat we gisteren door het hotel Best Western zijn gebeld met het bericht dat zij in contact zijn met het COA en dat zij 75 kamers vrij hebben in het hotel, die mogelijk beschikbaar zouden zijn voor bijvoorbeeld asielzoekers en wat daar de mening van de gemeente over is. We hebben teruggelegd dat de mening eigenlijk vrij duidelijk zou moeten zijn, namelijk dat als wij een concreet verzoek krijgen op papier, zwart op wit, van het COA dat we die dan conform de afspraken die gemaakt zijn met uw raad, naar de gemeenteraad zullen sturen.

En dat is waar we nu staan en als we er meer over te melden hebben dan informeren we u natuurlijk direct. En dan heeft denk ik wethouder Bentvelzen ook nog een mededeling enigszins gerelateerd daaraan. Dat zal ik aan haar laten. Dank voorzitter. De voorzitter: Dank u wel wethouder Van Malsen. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Bentvelzen. Mevrouw Bentvelzen: Ja voorzitter, dank. Het is weer even oefenen voor iedereen, dat digitaal vergaderen. Ger die steekt een hand op, terwijl ik alleen maar goeienavond zeg, dus het zal vast niet een vraag zijn mijn kant op, maar ik sluit inderdaad aan bij een mededeling van Gijs. Het heeft te maken met exact hetzelfde hotel, Best Western, om precies te zijn. Ik heb vandaag vernomen dat het hotel medio september een

Pagina 4 van 33

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 5 september 2023 afspraak zou hebben met de gemeente Den Haag, dus niet met mij, maar met de gemeente Den Haag en daar in die afspraak zal besproken gaan worden of er sprake zal zijn voor langdurige samenwerking voor de opvang van dakloze vrouwen en hun kinderen. Het zou gaan om tien studio's. Ik ben daarover in contact aan het treden, of in ieder geval mijn best aan het doen om in contact te treden met de gemeente Den Haag van wat zij in vredesnaam aan het doen zijn, wat er aan de hand is, wat het probleem is, welk probleem we aan het oplossen zijn en waarom ik daar tot op heden niet in gekend ben. Maar ik vond het wel nodig om dat vanavond bij u te melden. Dus zodra ik daar meer informatie over heb, zal ik u uiteraard spoedig informeren. De voorzitter: Dank u wel wethouder Bentvelzen. Dan waren dat … dan had mijnheer Kruger zijn hand opgestoken om een vraag te stellen. Is dat aan wethouder Van Malsen of wethouder Bentvelzen? De heer Kruger: Ik stak mijn vinger al op bij wethouder Gijs van Malsen. Een korte vraag in het verlengde daarvan. We hebben dit grapje, maken we, dreigen we voor de tweede keer mee te maken. De vorige keer is er een brief op hoge poten naar de staatssecretaris toegezonden. Dat is inmiddels misschien een half jaar geleden. En dan is eigenlijk mijn vraag, wat was, na zoveel maanden mag er een reactie.

Ik heb er niets meer van gehoord, maar ik neem aan dat er een reactie is gekomen van het ministerie van de staatssecretaris. En kunt u daar wat over vertellen? De voorzitter: Wethouder Van Malsen, heeft u daar een antwoord op? De heer Van Malsen: Ja dank u wel voorzitter. Ja ik vrees dat ik de heer Kruger enigszins moet teleurstellen. We hebben tot op heden geen reactie gekregen van het ministerie, niet van de staatssecretaris, noch iemand anders binnen het ministerie. Dus wat we op dit moment aan het doen zijn, is een nieuwe brief ter herinnering aan de minister sturen. Sorry, de staatssecretaris zelfs, sturen. Dan zouden we misschien ook de minister moeten hebben. Met eigenlijk de boodschap daarin dat er al een paar keer geen reactie gekomen is op onze brieven en dat we dat toch graag wel een keer zouden willen. Mocht dat niet lukken, dan gaan we het proberen om het via de VNG te doen. Want even los van de inhoud van de brief is het denk ik niet de bedoeling dat we op deze manier als gemeenten met ministeries, tussen gemeenten en ministeries zo met elkaar omgaan, dus zo gauw die brief er is dan krijgt u ook een afschrift. De voorzitter: Dank u wel wethouder. De heer Wit: Je microfoon staat uit. De voorzitter: Dank je wel. 6.

Terugkoppeling gemeenschappelijke regelingen De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 6, terugkoppeling gemeenschappelijke regelingen. Zijn hier mensen die daar het woord willen? Nee.

7.

Overzicht toezeggingen en moties (volgt) De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 7, overzicht toezeggingen en moties. Bij het Forum Stad in september zal er een bijgewerkte lijst met openstaande moties en toezeggingen worden toegevoegd, dus we kunnen agendapunt 7 afsluiten. Agendapunt 8, vaststellen Forumverslagen …

Pagina 5 van 33

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 5 september 2023 De heer Veerman: Sorry. Ik wilde nog even reageren op die lijst als dat mag. De voorzitter: Ja. De heer Veerman: Want wij hebben, Partij van de Arbeid en ik denk dat Wil hetzelfde misschien wil vragen zelf, want daar hebben we overleg over gehad. We hebben vorig jaar al hebben we een peiling laten uitvoeren als het goed is door de gemeente. Ging over de schoollunches, te kijken wat de peiling is binnen het onderwijs, onder de schoolleiding, vragen hoe dat gevallen is. Niet alleen de lunch, maar ook hoe dat bij de leiding gevallen is. Er zou een onderzoek gedaan worden door onderwijs en ik zou zo graag aan de wethouder wilde vragen of hij al enige uitkomsten heeft over die peiling. De voorzitter: Wethouder, zou u daar, want eerst mevrouw Van Nunen, is dit dezelfde vraag, want dan kunnen we hem samenvoegen of is het een andere vraag? Mevrouw Van Nunen: Nee, voorzitter, het is een andere vraag. De voorzitter: Oké. Dan kom ik zo bij u. Wethouder, zou u kunnen antwoorden op de heer Veerman. En wie mag ik het woord geven? Mijnheer Van Malsen? De heer Veerman: Wethouder Van Malsen ja. De heer Van Malsen: Ja dat … De voorzitter: Ja u heeft het woord. De heer Van Malsen: Dank voorzitter.

Als ik de vraag goed begrepen heb, dan gaat het eigenlijk om terugkomen op een vraag die eerder gesteld was rondom de schoolmaaltijden en de inventarisatie die we doen bij scholen. We hebben daar … Ik heb daar deze week een klein overzichtje van gekregen van het resultaat van die inventarisatie tot nu toe, dus er zijn een stuk of elf scholen die gereageerd hebben. Het grootste deel daarvan zegt wel gebruik te maken van de regelingen die er al zijn, maar een groot deel geeft ook aan nog wel gaten te zien. Dus wat er nu gaat gebeuren en dat is, begeef ik mij een beetje op het terrein van mijn collega op Onderwijs, is dat we dit gaan bespreken nog met de scholen van is wat jullie nu gebruiken en wat er nu aangeboden, is dat voldoende. Zijn er nog manieren waarop we dat bijvoorbeeld via het Rode Kruis, die zijn ook bezig met een programma waar ze schoolmaaltijden of althans, gewone maaltijden aanbieden aan mensen in nood, kunnen we daar nog extra zaken of extra bijdragen leveren om die gaten te dichten en als er dan wat overblijft dan kunnen we als gemeente ook kijken wat er nog te doen valt. En op dat moment, misschien zelfs op een eerder moment al, zullen we uw raad daar ook over informeren, zeker als het geld gaat kosten. De voorzitter: Dank u wel wethouder. Dan ga ik naar mevrouw Van Nunen voor haar vraag. Mevrouw Van Nunen: Ja voorzitter.

Ik ondersteun dit natuurlijk van harte, laat dat duidelijk zijn, de vraag van de heer Veerman. Maar ik heb ook nog een andere vraag aan ook wethouder Van Malsen. Ondanks het feit dat we geen toezeggingenlijst hebben, weet ik natuurlijk nog precies welke motie onder andere de Partij van de Arbeid met andere partijen heeft ingediend in november bij het begrotingsdebat over stappen op weg naar

Pagina 6 van 33

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 5 september 2023 een dementievriendelijke gemeente. En ik wil heel graag van de wethouder weten hoever we daarmee staan op dit moment. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Van Nunen. Wethouder Van Malsen. De heer Van Malsen: Dank voorzitter. Daar heb ik een raadsinformatiebrief voor gezien deze week. Die zal volgende week in het college komen en als alles akkoord is, dan komt hij dus ook volgende week, eind volgende week waarschijnlijk ergens gewoon via de gebruikelijke procedure online. En daar staat eigenlijk alles in over hoever we hier nu mee zijn. Dus in het kort, de scan is afgerond, de aanbevelingen zijn verwerkt in een plan van aanpak en daar zit ook een kleine begroting bij. Maar dat zal allemaal in de raadsinformatiebrief volgende week duidelijk worden. De voorzitter: Dank u wel wethouder Van Malsen. Dan kan nu agendapunt zeven wel afgesloten worden. 8.

Vaststellen verslagen De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 8, vaststellen Forumverslagen Stad en Samenleving van 15 juni en Stad en Samenleving van 20 juni. Gaat het voor een akkoord met het vaststellen van de verslagen. Als er iemand is dan graag een handje. Ik zie geen handjes, dus daarbij sluit ik dat agendapunt. Dan gaan we naar agendapunt 9, zienswijze deelname Stichting risicobeheer … Dan mijnheer Verburgh. De heer Verbrugh: U slaat de spijker op de kop. Het is niet Verburgh, maar Verbrugh. Het staat ook verkeerd in de aanwezigheidslijsten van beide vergaderingen. De voorzitter: Dat laten we aanpassen. Zijn naam staat verkeerd.

9.

Zienswijze deelname Stichting risicobeheer Veiligheidsregio's De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 9, zienswijze deelname Stichting risicobeheer Veiligheidsregio's. Wie mag ik … Dan ga ik mijnheer Verbrugh, uw handje wegdoen. Of wilt u ook het woord bij dit onderwerp? Nee. Dan handje weg. Wie mag ik het woord geven bij agendapunt 9? Mevrouw Woudstra, u krijgt het woord. U bent de enige tot nu toe. Mevrouw Woudstra: Mooi. Dan houden we het extra kort. Volgens mij is dat ook het idee. De samenwerking ziet er goed uit. Daar zijn we blij mee dat als er kennis is dat die ook gedeeld wordt en dat het beter wordt vormgegeven en we zouden aanmoedigen dat dat zoals in de brief staat inderdaad ook voor meteen voor meerdere verzekeringen wordt gedaan. We begrijpen dat daar een opbouwperiode bij die Stichting voor nodig is, maar er zaten in die brief wel dus vanuit de ene kant zagen we in zienswijze nu staan gaat opbouwen en aan de andere kant dat er ook tijd nodig is om deze organisatie op te bouwen en dus ook over meer verzekeringen te laten gaan. Ze zouden … Dat dat duidelijk is, dat we die tijd ook geven aan de Stichting om op te bouwen en dan ook te gaan naar meerdere verzekeringen. Daar wilden we even een check op doen of dat ook zo bedoeld wordt. De voorzitter: Oké dank u wel mevrouw Woudstra. Dan heeft mevrouw Oude Alink het woord. Mevrouw Oude Alink: Dank u wel voorzitter.

Ja het lijkt ons een goede stap gezien de verwachte efficiency en expertise die dan centraal geregeld gaat zijn. Wat mevrouw Woudstra ook zegt, het lijkt ons prima om ook Pagina 7 van 33

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 5 september 2023 meer risico's eronder te laten vallen, dus niet alleen de ongevallen. Ik vroeg me alleen af, wordt dit dan ondergebracht als een stukje van de bestaande gemeenschappelijke regeling van de Veiligheidsregio of wordt dit helemaal een aparte? Dat is eigenlijk mijn enige vraag. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Oude Alink. Mijnheer Zoghbi, u heeft het woord. De heer Zoghbi: Dank u wel voorzitter. Ik hou het ook kort. Superfijn dat er een eerste stap wordt gezet naar een collectieve regeling voor de medewerkers. Alleen in de stukken lezen wij niet echt terug wat de financiële consequenties kunnen gaan zijn. We gaan ervan uit dat er een kwaliteitsslag te maken heeft, dus op termijn levert de samenwerking wel een besparing op, hopen we. Alleen ziet de wethouder nog andere financiële consequenties aan deze deelname? Dat was de enige vraag. Dank je wel. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Zoghbi. Dan ga ik het woord geven aan burgemeester Sahin. Mevrouw Sahin: Dank u wel. De voorzitter: Oh ja. Mevrouw Sahin: Hallo. Dank u wel voorzitter en ook voor de gestelde vragen.

Allereerste, mevrouw Woudstra en mevrouw Oude Alink bevestigen ook wat wij vanuit de Veiligheidsregio hebben besproken dat dit een goede ontwikkeling is, dat het vanuit goed werkgeverschap ook goed is en dit is ook voortgekomen uit omdat uit de praktijk bleek dat bepaalde ongevallen moeilijk te verzekeren was, dus ook eenduidigheid en goed werkgeverschap. En daarvoor is het bedoeld. En het staat goed verwoord, denk ik, in de zienswijze dat dit in principe in eerste instantie is voor het bemiddelen voor het ongevallenrisico en dat als de Stichting die inmiddels al is opgericht, dat dat mogelijk voor andere risico's ook ondergebracht kan worden, dat dat een van de mogelijkheden kan zijn. Maar ik neem aan dat we daar eerst moeten afwachten om dit eerst, de eerste stap te gaan nemen. En als het gaat om financiële risico's, het is juist bedoeld om risico's zoveel mogelijk te voorkomen en niet met elkaar te gaan concurreren en daarvoor ga ik ervan uit dat die financiële risico's gering zullen zijn. Maar de opmerking van mijnheer Zoghbi, die zal ik ook meenemen naar het algemeen bestuur van de Veiligheidsregio Haagland. Ik denk dat ik hiermee de opmerkingen en vragen heb beantwoord. De voorzitter: Dank u wel burgemeesters Sahin. Zijn er nog leden die voor een tweede termijn? Mevrouw Oude Alink, dan krijgt u het woord. Mevrouw Oude Alink: Bedankt.

Ja ik vroeg me af of dit nou … Dit wordt inderdaad dus onderdeel van de bestaande gemeenschappelijke regeling? Het is niet iets waar we nog een aparte zienswijze voor gaan krijgen of iets dergelijks? De voorzitter: Dank u wel mevrouw Oude Alink. Burgemeester Sahin. Mevrouw Sahin, uw geluid staat uit. Mevrouw Sahin: Ja. Nee, dit is ter ondersteuning van de Veiligheidsregio’s. Zo moet u het zien. Het is een zelfstandige stichting, maar die wel in opdracht van ons zeg maar gaat handelen. Dus dat staat ook goed geformuleerd in het besluit en u krijgt nu dus de kans als de inliggend gemeenteraden om een zienswijze in te dienen en dat is wat aan u is voorgelegd. Ik hoop dat het daarmee duidelijk is.

Pagina 8 van 33

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 5 september 2023 De voorzitter: Dank u wel mevrouw Sahin. Dan ga ik ervan uit dat het een akkoordstuk is. Als iemand het als een bespreekstuk wil, mag hij een handje opsteken. Dan zie ik niemand zijn handje, dus dan wordt dit een akkoordstuk. Dan is hierbij agendapunt 9 afgesloten. 10. RIB 23-054 Programma verduurzaming gemeentelijk vastgoed De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 10, RIB 23-054 programma verduurzaming gemeentelijk vastgoed. Dan krijgt eerst D66 en PvdA het woord, want die hebben hem geagendeerd en daarna de leden die ook iets willen zeggen, mogen hun handje opsteken. Dan geef ik eerst het woord aan van D66. Wie mag ik het woord geven? Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Dank voorzitter. Mevrouw Woudstra inderdaad. We hebben het op de agenda gezet. Allereerst natuurlijk de opmerking we ondersteunen de verduurzaming van harte, dus we zijn blij dat er actie wordt ondernomen en dat dit er is. Alleen zit voor ons aan maatschappelijk vastgoed al een tijdje een aantal vragen vast waar we moeilijk antwoord op krijgen, dus dat is waarom we nu de kans nemen om een aantal vragen te stellen. Voor de collega's, we hebben technische vragen gesteld, maar helaas geen antwoord gekregen, dus we hadden graag nog wat dieper hierop ingaan, maar dat is nog niet gelukt.

En we wilden wat ons daarbij van belang is, is dat we in het verleden regelmatig hebben gehad dat we per gebouw een besluit moesten nemen over meerjarig onderhoud, dus eigenlijk het onderhoud dat gepland was, maar dat niet in de begroting werd opgenomen, omdat er geen meerjarenonderhoudsplanning was. En wij proberen al een tijdje te vragen om die te krijgen. Voor scholen hebben we die inmiddels en dat betekent dat dan ons dus niet, we niet worden verrast met onverwachte kosten. Dus in dat kader stellen we deze vragen ook, dus gaan we nu met die verduurzaming en deze agenda ook zorgen dat we tijdig weten welke kosten we wanneer hebben? Kunnen we alsnog op korte termijn de volledige lijst als raad krijgen met het maatschappelijk vastgoed, dat bezit of eigendom is van de gemeente? In dit plan wordt op een aantal panden ingegaan, maar op een aantal panden ook niet. Op de scholen waar we al een plan voor hadden, wordt hier ook weer ingegaan. Dus de scholen hebben we echt geen vragen meer over. Het gaat erom, op de sport wordt gedeeltelijk ingegaan, maar we kunnen ook niet zien of dit nou klopt of niet en dat wil onze raad wel graag kunnen. We zijn op zoek naar die totale lijst en we zien ook dus dat er steeds deelbeslissingen naar ons toekomen.

Een stuk over onderhoud, een stuk over verduurzaming, maar nog niet over beheer, nog niet over het beleid wat we verkopen en aankopen, dus we willen vragen of de wethouder kan toezeggen dat we of het college eigenlijk kan toezeggen dat we een net overzicht krijgen van welk beleid voor maatschappelijk vastgoed er nou voor dat geheel allemaal is. Zodat we dat ook naast elkaar kunnen leggen en kunnen vergelijken en onze taak als raad daarin kunnen vervullen. Want voor ons is het lastig om op elke visie apart oké te geven en daarna niet meer een beeld te hebben waar het heen gaat. Dus het gaat ons echt om die samenhang, mag in een schema, nog anderszins het liefst met inzage in de stukken. Concreet er wordt aangegeven, er zijn natuurlijk een aantal panden in verkoop en op een aantal panden staat er ook dat er nog een strategische beslissing moet worden genomen. We zien ook graag terug welke panden dat dan is waar nog een strategische beslissing over genomen moet worden en of er ook nog raadsbesluiten over nodig zijn of dat die op dit moment niet zijn voorzien. Dat horen we ook graag.

In de interpretatie van 2050 wilden we even checken dat het, dat wij dan goed begrijpen dat in 2050 dit plan volledig afgewerkt is en we hebben dan ook een rapportage of hoe worden we dan op de hoogte gehouden richting 2050 en lezen we dat goed? En er wordt aangegeven dat een aantal panden mogelijk niet alle regels gaan halen. Interpreteren wij dat goed dat dat gaat om panden met bijvoorbeeld een monumentenstatus waar die verduurzaming niet te realiseren is? Want er wordt gesproken over andere maatregelen en wij horen graag in welke richting we dan moeten denken. En of er ook andere Pagina 9 van 33

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 5 september 2023 categorieën dan monumenten zijn waar dat nu al voor voorzienbaar is? En is het dan zo dat we die panden waar het niet te realiseren is afstoten of is inderdaad alleen het voorstel om daar een paar maatregelen voor te nemen? En dan als laatste, we zien dat in verschillende wijken die verduurzaming een verschillend tempo heeft. Dat heeft technische redenen, nieuwbouwredenen en andere redenen, maar we zien ook dat het voor mensen lastig is dat er in hun wijk bijvoorbeeld niet geïnvesteerd wordt en we zouden willen voorkomen dat er niet geïnvesteerd wordt in bepaalde wijken omdat er met verduurzaming nog technische problemen zijn, terwijl die wijken dat wel nodig vinden. Dus we willen graag vragen of er ook een soort wijkgerichte aanpak kan komen, of dat er al hier in bedoeld zit zodat in verschillende wijken ook zichtbaar te zien en te merken is dat we met die verduurzaming bezig zijn. Dat was het. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Woudstra. Dan geef ik van Partij van de Arbeid mevrouw Van Nunen het woord. Mevrouw Van Nunen: Je zou bijna denken na al die vragen van mevrouw Woudstra dat het voor mij niet zo heel … De voorzitter: Niets meer overblijft. Mevrouw Van Nunen: Dat klopt ook, maar laat ik het even kernachtig proberen te verwoorden wat ik heel graag of wat de Partij van de Arbeid heel graag wil weten.

Gaan we voor de maximale verduurzaming is mijn vraag aan de wethouder. Ik begrijp dat er verschillende scenario's zijn en ik wil graag weten welk scenario volgens het college het meest wenselijk is. En mevrouw Woudstra gaf dat eigenlijk ook aan, dan zullen wij ook graag weten, differentair of horen, een gedifferentieerd beeld per kerngebouw wat betreft de mate van verduurzaming die noodzakelijk is en wenselijk ook natuurlijk, dus eigenlijk de status zou je kunnen zeggen van ieder kerngebouw uit het onderzoek en wat betreft die afstoting speelt dan de omvang van energieinvesteringen die we moeten plegen een rol bij de afstoting die weliswaar ook via de raad gaat, maar dat zou ik ook … Gaat het college daar in haar voorstel ook vanuit dat dat een rol gaat spelen? En eigenlijk, ja misschien een ambitieuze vraag. 2050 staat voor iedereen in Nederland zo'n beetje als einddatum, maar heeft het college in Rijswijk misschien een iets ambitieuzere datum dan 2050 voor ogen, al is dat nog ver weg, maar het zou mooi zijn als we als college of als raad daar ons ook al mogelijk voor uitspreken. Ik hoor graag de reactie van de wethouder, voorzitter. Dank. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Van Nunen. Dan ga ik het lijstje af qua volgorde van het handje. Dan geef ik mijnheer Kruger als eerste het woord. De heer Kruger: Dank u wel voorzitter.

Ik heb met heel veel belangstelling mijn voorgangers gehoord. Er zitten mooie dingen in 2050. Waarschijnlijk zal ik die niet meer meemaken, maar goed, dan voor het nageslacht. Maar er zit ook een financieel kaartje hangt eraan. Voorlopig krijgen we een ton per jaar van de overheid om een stukje inventarisatie te gaan doen. Maar als ik hoor wat er allemaal zou moeten gebeuren, hou ik mijn hart vast dat we dat niet gaan redden. In hoeverre kunt u ons geruststellen dat het bij die ton zal blijven en dat we dat niet gaan overschrijden? En die subsidie geldt maar tot 2030 en daarna. Verder is er een hoop in geïnvesteerd om de verbreding van snelwegen, ook hier in de regio, het heeft een hoop geld gekost. We zouden een stuk terrein gaan opleveren waar we dus nu nog wel gebruik van kunnen maken. Dat is allemaal van de baan vanwege weer aangescherpte milieumaatregelen. Maar als we al deze maatregelen straks moeten gaan uitvoeren en dat zal best wel heel erg veel zijn, leeft het dan op gespannen voet met de wetgeving die er wellicht nog moet komen? En ja straks is het leuk om te weten wat er is, maar dan moet je Pagina 10 van 33

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 5 september 2023 gaan realiseren, is er al enig zicht wat dit gaat kosten? En dan is ook de vraag hoe zit het met de randgemeenten, hoe zit het in het grote Den Haag? Zijn zij ook bezig met vergelijkbare plannen dat zij ook plannen gaan ontwikkelen om de stad CO2 vrij te maken of op nul te zetten op een of andere manier? Hoe … Want we zitten natuurlijk niet op een eiland hier. Het is het kleine Rijswijk, maar er zitten heel veel gemeenten om ons heen. Hoe staan die daarin? Want anders is het inderdaad kan het niet zo zijn dat Rijswijk hiervandaan de wereld gaat redden. Daar zou ik graag een reactie willen hebben. Dank u. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Kruger. Dan krijgt mevrouw Koegler Böhm het woord van mij. Mevrouw Koegler Böhm: Dank u wel voorzitter. En dan kan het college voor het programmaplan. Goed dat er stappen gezet worden om het gemeentelijk vastgoed te verduurzamen. We lezen dan 2050, maar we leggen ook een doel korter bij om in 2030 al 55 procent CO2-uitstoot gereduceerd te hebben. En hoewel ik bijvoorbeeld mevrouw Van Nunen van de PvdA hoor vragen, kan het niet wat ambitieuzer, zou ik eigenlijk vanuit Rijswijks Belang een appel willen doen om het wel haalbaar en realistisch te houden. Enerzijds financieel, zoals ook mijnheer Kruger aangeeft. We krijgen 100.000 euro per jaar. Daarmee redden we dat natuurlijk niet.

Dus dan is het ook logisch dat we als gemeente iets moeten investeren. Maar goed, houd het haalbaar en realistisch en dat geldt eigenlijk ook voor het tijdspad en het proces. Want als ik kijk dan komt er eind 2023 een investeringsvoorstel naar de raad. Het tweede kwartaal 2024 komt er dan een uitvoeringsprogramma naar de raad. Voordat we dan echt daadwerkelijk gaan beginnen, hebben we zeg maar nog vijf jaar te gaan. En dan vraag ik me af, ja is dat haalbaar? De voorzitter: Dank u wel mevrouw Koegler Böhm. Dan geef ik het woord aan mijnheer Loof. De heer Loof: Dank u wel voorzitter. Doe ik mijn hand meteen naar beneden. Ja. Bedankt voorzitter. Ja de vraag aan de wethouder hoe dit plan zich verhoudt met de verkoop van gemeentelijk vastgoed en of de wethouder goed en duidelijk kan toelichten hoe die afweging wordt gemaakt om tot verduurzaming over te gaan. Een beetje vanuit de gedachte dat de gemeente een pand gaat verduurzamen om het hierna te verkopen waardoor de gemeente de kosten voor de verduurzaming op zich heeft genomen en de koper er eigenlijk de voordelen van heeft. Dat zou natuurlijk niet de bedoeling moeten zijn, dus ik ben benieuwd wat het beleid daaromtrent is. Dat was de vraag. Dank voorzitter. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Loof. Dan als laatste mevrouw Van Maarseveen. Mevrouw Van Maarseveen: Ja, dank u wel voorzitter.

GroenLinks Rijswijk is natuurlijk content dat er een start wordt gemaakt met het verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed. Wat we ons dan nog afvragen is, wordt de verduurzaming van de gebouwen indien mogelijk gekoppeld aan andere maatschappelijke ontwikkelingen, dus het toegankelijk maken van de gebouwen, dementievriendelijk, seniorproef. Dus worden het gebruik en de functies van het vastgoed zeg maar slim gecombineerd als er toch aan gewerkt wordt? En mijnheer Kruger gaf het net ook aan, alle gemeenten in Nederland staan voor dezelfde opgave. Wordt er gezocht naar een samenwerking of kennisdeling met andere gemeentes? Den Haag, ik weet bijvoorbeeld dat Den Haag er ook mee bezig is. Werken wij met ze samen? En ik was ook nieuwsgierig of de kosten van de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed doorberekend worden aan de huurders. En dat waren mij vragen. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Van Maarseveen. Geef ik het woord aan wethouder Wit. Ik weet niet of die alle vragen al genoteerd heeft, want het waren er heel veel. Pagina 11 van 33

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 5 september 2023 De heer Wit: Ik kan heel snel schrijven, maar het kan best zijn dat ik er een paar gemist heb, maar dat hoor ik dan graag zo meteen. De voorzitter: In de tweede termijn. De heer Wit: Precies. Gelukkig heb ik ook van een aantal fracties nog wat vragen digitaal gekregen, dus daar kan ik even op inspringen. Dank voor de vragen in ieder geval en ook dank voor de ondersteuning van het feit dat we deze verduurzaming momenteel oppakken. Het is inderdaad een wens ook vanuit mijn portefeuille, maar ook van mijn collega mevrouw Bentvelzen dat dit onderdeel wordt van de werkzaamheden die we zetten om naar een duurzamer Rijswijk te gaan. Ik begin even bij D66, want die had een hele lange lijst met vragen. U heeft … Ja ik weet of wist even niet van de technische vragen die u gesteld heeft. Had ik dat geweten, dan had ik ze vanmiddag nog eventjes nagevraagd. Maar ik zorg er in ieder geval voor dat die beantwoording op korte termijn naar u toekomt en dat geldt ook voor de totale lijst. Hoewel ik wel moet zeggen, de lijst die hierin staat, 25 elementen is bij mijn weten in ieder geval de totale lijst die wij nu onder maatschappelijk vastgoed vatten en die ook voor verduurzaming, waar we nu dus een onderzoek naar laten doen voor verduurzaming. Nou is het wel zo dat we ook niet direct 25 panden gaan laten onderzoeken.

Daar zit ook nog een differentiatie in in welke woning we nou, voor een aantal panden die we niet direct meenemen, omdat we inderdaad ook en dat wordt terecht door een aantal fracties gezegd, strategisch kijken naar wat we nu wel en niet direct al oppakken om te verduurzamen of plannen voor gaan maken. Ik spring meteen even helemaal bijna naar het eind naar mijnheer Loof van de VVD. Verkoop en strategie. Ja als wij panden mogelijk voor de verkoop bestemmen, dan gaan we daar zoals bij De Voorde en bij Hofrust, dan gaan we daar nu niet verduurzamen zoals u zult begrijpen. Maar het kan natuurlijk wel zo zijn dat wij, we hebben ook nog een aantal woningen die wij verhuren, dat we die woningen wel gaan verduurzamen, omdat ik ook vind dat je als eigenaar van panden het goede, zeker als gemeente, het goede voorbeeld moet geven en er zitten wel huurders in die wellicht te maken hebben met een woonsituatie die energie minder ideaal is. Als wij dan besluiten om die over een bepaalde periode wel te verkopen, dan wil dat natuurlijk niet zeggen dat de investering weg is. A heb je een terugverdientijd en B, betekent het ook dat het pand meer waard worden is, want het is verduurzaamd, dus dat zou een gunstig effect hebben op de verkoopwaarde. Dus ook even terugkomend op D66. Ja, die integrale opgaven. Dat is echt iets wat we ook in het onderzoek mee laten nemen.

We willen echt ook kijken wanneer is een MJOP, binnen een MJOP vallen er momenten dat we werkzaamheden moeten verrichten en dan natuurlijk meteen kijken of je werk met werk kan maken en dus die verduurzaming ook op kan pakken. En andersom zou het ook kunnen zijn dat we zeggen nou we willen een bepaald pand gaan verduurzamen, betekent ook dat we extra werkzaamheden gaan doen. Dat geldt bijvoorbeeld voor De Schilp en voor de Schouwburg, waar we een aantal dingen willen gaan doen, zeker voor De Schilp. Daar moeten we ook echt wat gaan doen, want als we daar nu niks gaan doen dan kunnen er in het onderhoud dusdanig veel achterstanden komen dat we daar weer problemen mee zouden kunnen krijgen. Dat hebben we ook met de huren. We moet ook als gewoon verhuurder optreden als gemeente. Dat heeft ook met huren te maken. Dus het kan zijn dat we daarin keuzes maken die het één en het ander versterken. 2050 is nog wel steeds ook de ambitie. Ja versnellen, er werd al even gerefereerd aan de financiële situatie momenteel ook. Ja ik ga daar nu niet op vooruitlopen totdat wij het onderzoek hebben laten uitvoeren en we ook meer inzicht hebben in wat we daadwerkelijk kunnen en ook wat strategisch verstandig is en wanneer inderdaad die punten komen. Maar ja, 2050 is nog steeds gewoon een wettelijk gegeven, dus daar houden we ons vooralsnog aan.

En mochten er mogelijkheden zijn om te versnellen, dat kan door een subsidie of wat voor manier dan ook, dan zullen we dat niet nalaten, zoals ook in het stuk heel duidelijk staat voor De Schilp en voor de Schouwburg zijn we bezig met een subsidieaanvraag, DUMAVA-subsidieaanvraag. En dat zijn ook de Pagina 12 van 33

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 5 september 2023 enige twee panden en dan reageer ik even op mevrouw Koegler, die wil momenteel, waarmee we met een investeringsvoorstel dit jaar naar de raad komen. De andere panden die worden, gaan we eerst kijken wat we strategisch gaan doen en hoe we dat gaan oppakken. Dan even kijken hoor. D66 had nog veel meer vragen, dus ik ga ze eventjes kijken of ik ze kan beantwoorden. Interpretatie is 2050, dat is inderdaad 2050. Ja u vraagt ook nog als het gaat als je naar een wijk kijkt, is het dan zo dat we ook kijken naar de voorzieningen in die wijk en dus een wijkgerichte aanpak hebben. Het onderzoek gaat vooralsnog even uit van een strategisch punt per gebouw, gekeken naar ook de voorziening die daar momenteel in zit. Het totale pakket van voorzieningen, dat zal mij een collega Bentvelzen, collega Bentvelzen ondersteunen, zijn we continu mee bezig en we kijken wat we nog nodig hebben in de wijken en dan is het ook mijn portefeuille om huisartsen bijvoorbeeld een plek te geven in Rijswijk. Al dat soort dingen, dat wordt natuurlijk wel strategisch meegenomen richting de toekomst. Alleen het onderzoek richt zich nu wel echt even op de combinatie wat is, bij welke werkzaamheden, MJOP, strategisch, richting verkoop of verhuur en het verduurzamen van deze panden.

Ja u zegt ook inderdaad gaat het dan, dat we bepaalde panden niet kunnen verduren of niet honderd procent kunnen verduurzamen of niet zover dat ze op zichzelf staand neutraal zijn. Ja dat betekent dus dat we kijken naar of andere panden dat kunnen oppakken binnen ons portefeuille, die verduurzamingsvraag. Dan zou het natuurlijk ook kunnen zijn dat we panden gaan aansluiten, mogelijk op een warmtenet in de toekomst. Dat zou natuurlijk ook kunnen. Dat is ook, dat is een van die alternatieve bronnen die we daarmee bedoelen. Dus andere opties. Ja vervanging of verkoop. Uiteindelijk ook in deze panden zitten, in dit onderzoek zitten panden die er niet al te best meer aan toe zijn, waar wellicht inderdaad op vervanging overgegaan wordt. Even kijken. Investeren in verschillende wijken. Even kijk hoor. Dat heb ik ook beantwoord. Denk dat ik de meeste vragen wel beantwoord heb. Ik kijk nog even naar de Partij van de Arbeid. Ja we gaan inderdaad wel uit van maximale verduurzaming, wat mogelijk is binnen het pand. Uiteindelijk zit daar natuurlijk wel een financieel vraagstuk aan vast. We moeten ook kijken wat verstandig is en wat praktisch is.

Op het moment dat je enorme uitgaven moet gaan doen om een pand te verduurzamen en dat staat absoluut niet meer in relatie tot de waarde van het pand, dan moet je wellicht inderdaad overwegen om niet maximaal te gaan verduurzamen, maar om te slopen en nieuwbouw te gaan laten uitvoeren. En het geldt inderdaad voor alle kerngebouwen an sich. Even kijken. En dan heb ik nog vragen verder. Ger stelde nog vragen … Of sorry, de fractie van Beter voor Rijswijk, mijnheer Kruger moet ik zeggen, stelde nog vragen over de financiën, honderdduizend per jaar. Ja, wij zullen meer moeten investeren dan honderdduizend per jaar. Met honderdduizend per jaar kunnen wij niet onze verduurzamingsopgaven doen. Dus dat zal echt wel vragen om een substantieel hogere financiering. Dat zal dus in dat strategisch onderzoek bekeken worden hoe hoog dat en waar het is en op welk moment dat plaatsvindt en wat ook in het stuk staat, is dat we inderdaad in ieder geval De Schilp, als zwem- en sportvoorzieningen voor Rijswijk belangrijk, naar voren trekken en de Schouwburg naar voren trekken en dan kijken we dus ook naar terugverdientijden et cetera. U heeft het over snelwegen, vooruitlopen op wetgeving, verandering van dynamiek. Ik ga niet vooruitlopen op wetgeving die er nog niet is. Ik kan alleen anticiperen op wetgeving die we nu hebben en op basis van die wetgeving ga ik mijn werkzaamheden uitvoeren.

Als dat over twintig jaar verandert, ja dat is dan zo, maar daar kan ik nu niet op anticiperen. Dan zullen we dan weer verder moeten kijken hoe we daarmee omgaan. Ik heb nog van twee fracties de vraag gekregen over andere gemeenten, hoe die daarmee omgaan. Fractie van Beter voor Rijswijk en GroenLinks. Ja ik weet dat er een groot programma verduurzaming maatschappelijk vastgoed in Den Haag speelt, met mijn collega-wethouder daar heb ik het daar al eens over gehad, maar we richten ons nu, het onderzoek, echt even op ons eigen vastgoed. Dat is vastgoed wat van ons is, vastgoed ook wat verder geen relatie heeft met een gemeente naast ons. Als je groter gaat kijken naar verduurzaming, dan zou je natuurlijk kunnen zeggen je kunt een warmtenet gaan aanleggen, gaat we wellicht met Den Haag eens kijken hoe we dat op een goeie manier kunnen doen en dan zou het kunnen zijn dat je alsnog op een of andere manier een koppeling maakt, maar dat gaat veel te ver Pagina 13 van 33

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 5 september 2023 om daar nu al om vooruit te lopen. Even kijken of ik verder nog iets vergeten ben. Volgens mij niet, maar er zijn vast nog wel extra vragen in termijn twee. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel wethouder Wit. Heel veel tekst en uitleg. Volgens mij pas één echte toezegging. Dat is dat dat het investeringsfonds naar de raad gaat, of mevrouw Koegler Böhm. Ja, mijnheer Wit. Mevrouw Koegler Böhm: Ja, is akkoord. De voorzitter: Ja was akkoord. De heer Wit: Ja dat investeringsvoorstellen inderdaad. Daarmee bedoelt u dat wij met een investeringsvoorstel komen voor de Schouwburg en De Schilp. En ik heb de toezegging gedaan richting mevrouw Woudstra dat we de vragen voor de, de technische vragen zo snel mogelijk gaan beantwoorden en dat we met een totaallijst en bij mijn weten is dat die 25 panden, maar ik zal nog even laten nakijken, dat we die ook zo snel mogelijk met de raad delen. De voorzitter: Dank u wel wethouder Wit. Dan ga ik kijken of er mensen zijn voor een tweede termijn. Ik zie mevrouw Woudstra. Die had het eerste woord. En dan doen we weer als u een tweede termijn wilt, dat u uw handje opsteekt. Dan ga ik die volgorde aan. Geef ik eerst het woord aan mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Ook dan meteen een check op de toezegging. Fijn dat daarnaar gekeken gaat worden.

Ik kan het ook begrijpen, want dat waren technische vragen ook gerichte over maatschappelijk vastgoed algemeen en niet alleen specifiek verduurzaming, maar in dat opzicht, zou er bij die toezegging dan ook meegenomen kunnen worden welk beleid er nou allemaal is, want ik hoor u over die meerjarenonderhoudsplannen. Wij weten … Soms zijn die er voor panden, soms ook niet en daar was onze beheersvraag en meerjarenonderhoudsvraag met een plan voor al het maatschappelijk vastgoed eerder ook voor bedoeld om echt als inzicht te krijgen of we dat nu hebben voor alle panden die we in het bezit hebben, want u gaf ook aan, sommige panden staan op de lijst, sommigen hebben we al niet op de lijst gezet omdat we weten dat we er niks mee gaan doen. Maar als dat zo is, kan ik de beslissing daarover dus niet zien als raad. Dat maakt het heel vaag en kan ook die koppeling met meerjarenonderhoudsplan wel of niet zien als ik niet weet dat het er is. Dan weten we even heel specifiek waar het ons om gaat. Waarom vinden we dat belangrijk. Dat werd eerder al genoemd. De verhuurprijs en hoe gaan we om met beheerbeslissingen, daarvoor zouden wij dat een belangrijk inzicht vinden. En dan dus goed om te horen dat daar verder aan gewerkt wordt. En tot slot, u geeft aan over de impact op de wijken, die het op de wijk kan hebben, dat dat inderdaad kan zijn dat dat impact heeft.

Het MJOP wordt gebruikt om strategisch te kijken naar de verduurzaming. En onze vraag is of u toe kan zeggen om als uiteindelijk die afweging gemaakt wordt door het college, dus ook die maatschappelijke impact en de impact op de buurt mee te nemen en niet alleen te kijken naar de technische impact van de verduurzamingsmaatregel. En verder dank voor alle beantwoording en zeer zorgvuldig. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Woudstra. Dan zie ik voor de rest geen handjes, dus dan ga ik naar wethouder Wit voor de tweede termijn. De heer Wit: Dank u wel voorzitter. Ik moet daarbij nog wel zeggen dat ik één vraag vergeten ben van mevrouw Van Maarseveen. Dat ging over de kosten van eventuele huur dan inderdaad van de huurders of daar kosten van de verbouwing in doorgezet worden. Het is natuurlijk wel zo op het moment dat wij een pand gaan verduurzamen en dat is klaar en de huurder trekt er weer in en dat geldt voor eigenlijk al ons vastgoed, Pagina 14 van 33

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 5 september 2023 dan zullen we wel als dat binnen de mogelijkheden juridisch past, kijken of een huur nog past bij pand op dat moment. Dat is natuurlijk op zich logisch. We moeten ook ergens, ons terugverdienmodel is daarbij ook de inkomsten uit verhuur. Dus daar wordt wel degelijk naar gekeken. Dan ga ik even naar mevrouw Woudstra van D66 voor de tweede termijn. Ja het beleid wat we gaan opzetten voor wat betreft het totale maatschappelijke impact die u aangeeft, ja dat vind ik heel lastig om daar nu een antwoord op te geven, want dat is natuurlijk een veel groter, dat gaat echt ver voorbij de strategische visie die wij op ons eigen vastgoed hebben. Dat gaat echt om welke voorzieningen verwachten wij te moeten treffen binnen wijken met alle ontwikkelingen die wij tegelijkertijd hier in Rijswijk hebben. Mevrouw Woudstra wil interrumperen. De voorzitter: Mevrouw Woudstra, u heeft het woord. Mevrouw Woudstra: Dat is een beetje … Zo groot was het niet bedoeld om te trekken. Het was bedoeld … Even echt dan maar heel plastisch. We hebben een hele mooie nieuwe wijk RijswijkBuiten. Stel we gaan daar nog extra verduurzamingsmaatregelen nemen en pas twintig jaar later in Cromvliet, dan denk ik dat dat voor mensen echt heel vervelend is, want er is al heel veel geïnvesteerd in die verduurzaming in RijswijkBuiten en nog helemaal niet in Cromvliet.

En ik denk dat het ook aan de gemeente is om goed te laten zien hoe je dingen kan doen, wat je kan doen en ook om die buurt te laten zien dat we in die voorziening investeren even ongeacht inderdaad het hele voorzieningenniveau en waar alles staat, dus echt even het aanpakken van het huidig en het gaat mij over het feit dat we dat als afweging meenemen, niet als de beslissende factor. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Woudstra. Wethouder Wit. De heer Wit: Dank u wel voorzitter. In principe wordt dat beleid momenteel wel ontwikkeld, maar het is er momenteel nog niet, dus dat gaan we daarin wel meenemen. Ja ik kan u nu al vertellen dat wij momenteel die afweging dus ook niet maken op die manier, maar we gaan niet verder verduurzamen in RijswijkBuiten. Dat is voorlopig echt niet aan de orde. Maar ik kan me voor … Ik begrijp uw vraag. Maar momenteel zit dat even niet in … Maken we die afweging nog even niet. We richten ons eerst echt even op ons totale bezit, wat kunnen we daarmee doen en het moet ook, het is ook niet zo dat wij de MJOP gebruiken, dat dat onderdeel is van het beleid om dingen te doen. Uiteindelijk is MJOP is een meerjarenonderhoudsplanning. Dus daar kijk je, wat moet je doen. Dat hoef ik nu niet uit te leggen denk ik, maar wat je met een pand gaat doen in de komende jaren en vooral in klein onderhoud en we kijken dus heel strategisch naar ons bezit.

Onderhoud en verduurzaming gelijk laten lopen, zodat je zo weinig mogelijk kosten hebt. Dat is in ieder geval hoe ik ook de MJOP zie en daar neem je strategische beslissingen in. Ja en dat is eigenlijk volgens mij zijn dat alle vragen die mevrouw Woudstra nog had. Dus terug naar u, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel wethouder Wit. Dan was dit agendapunt 10. 11. RIB 23-051 Uitvoeringsplan Regiovisie Jeugdhulp Haaglanden 2023-2024 De voorzitter: En dan gaan we naar agendapunt 11, RIB 23-051 Uitvoeringsplan Regiovisie Jeugdhulp Haaglanden 2023-2024. Ga ik weer hetzelfde doen. Eerst geagendeerd door D66. Dan Wij. Rijswijk en VVD. Willen andere mensen graag het woord, graag even de handjes. Wie mag ... De heer Loof: Voorzitter. De voorzitter: Ja. Pagina 15 van 33

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 5 september 2023 De heer Loof: Nog heel even bij het vorige stuk heb ik gemist of het nou een akkoordstuk was of nog een bespreekstuk. De voorzitter: Het is een RIB-brief. De heer Loof: Oh het was RIB ja. De voorzitter: Dus het sowieso niet voor de raad. De heer Loof: Mijn fout. Excuus. De voorzitter: Geen probleem. Dan ga ik eerst, wie van D66 mag ik het woord geven? De heer Veerman: Ik zou graag beginnen. Je ziet geen handje, maar Rens Veerman. De voorzitter: Mijnheer Veerman, u krijgt het woord. De heer Veerman: Dank u wel. Wij doen het tweeën. Ik begin en mijn collega mijnheer Verbrugh heeft ook nog een aantal vragen. Als ik kijk naar dit stuk wat we geagendeerd hebben, heb ik toch wel een paar kleine vraagjes. Dit zijn de ambities over 2023-2024, er staat volgens mij als titel van het projectbureau. Ja ik zie toch eigenlijk weinig visie vanuit het projectbureau, ook gezien eigenlijk de dingen die op ons afgekomen zijn eigenlijk dit jaar, maar ook in de toekomst op ons af gaan komen. Ik zie eigenlijk weinig oplossingen als we kijken over de bezuiniging van het Rijk.

We hebben natuurlijk al een brandbrief gestuurd naar uit de gemeente naar gezamenlijk naar de VNG om te kijken hoe we daar middelen kunnen vinden dat we alsnog bepaalde dingen, zaken kunnen financieren gemeentelijk, maar wat ik ook helemaal niet zie en dat hadden ze toch echt wel aan zien kunnen komen, is de cao-onderhandelingen vanuit de diverse cao's in de zorg die naar lokaal gewoon stapsgewijs oplopen tot wel dertien procent verhoging dit jaar en volgend jaar bij elkaar. Daar lees ik helemaal niks over. Dat betekent wel wat voor ons als gemeentes en ook voor het projectbureau. En daar hadden ze toch wel even een bepaalde visie had ik eigenlijk wel verwacht in dit stuk voor de komende twee jaar. Ik zie er eigenlijk helemaal niks van terug. En daarnaast, het woonplaatsbeginsel wordt ingevoerd nu op 01-01-2025. Ook iets waar we mee te maken krijgen. Straks zal de gemeente Den Haag als centrumgemeente in ieder geval minder middelen krijgen en zullen wij als gemeente middelen krijgen vanuit het Rijk. Ik lees daar helemaal niks over. Ik vind het toch wel heel erg verrassend dat we eigenlijk pas op de plaats maken, kijken wat nu moeten doen, maar helemaal niet eigenlijk naar de toekomst kijken wat er op ons af gaat komen en ook niet inspelen op actuele zaken die eigenlijk op dit moment spelen. Dat was mijn vraag. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Veerman.

Mijnheer Verbrugh, wilt u verder in deze eerste termijn? Mijnheer Verbrugh? De heer Veerman: Microfoon. De heer Verbrugh: Sorry. Ja dank u wel mijnheer de voorzitter. Ik wil het graag hebben over het onderwerp betaalbaar maken of houden van onze jeugdhulp. Eigenlijk de laatste niet echt genummerde ambitie uit dit uitvoeringsplan. Het ontwikkelen van een financieel instrument voor de kostenbeheersing. Met name dat resultaatgerichte financiering loopt eigenlijk al jaren, ten minste vijf jaar volgens mij. Het was ook onderdeel van de stimuleringsactiviteiten die door indertijd de transformatie van Jeugdhulp Haaglanden 2019-2021 extra

Pagina 16 van 33

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 5 september 2023 gefinancierd zijn voor vele miljoenen en waar wij vorig jaar ook in juni een rapportage van hebben gehad. Nu zijn we in het najaar 2023 en blijkt resultaatgericht financieren nog steeds niet echt operationeel te zijn. Pas recent heeft men besloten een bestaand CBS-format van het Nederlands Jeugdinstituut te gebruiken voor dit uitvoeringsprogramma. En nu staat er in de tekst: we gaan nu langzamerhand toewerken naar inhoudelijke gesprekken met zorgaanbieders of de door hun geleverde zorg wel effectief was. Verder heeft men een richtinggevend kader ontwikkeld om de omvang en de duur van de gecontracteerde hulp te toetsen, maar blijkt dat in de praktijk dat RGK niet altijd even zorgvuldig te worden toegepast. En mijn drie concrete vragen zijn nu, A, waarom is deze wat mij betreft belangrijke ambitie, het betaalbaar maken of houden van onze jeugdhulp, niet gewoon als een echte ambitie in dit programma opgenomen? Is daar een bepaalde reden voor en kan dat niet alsnog? Dat we het als het ware echt als een belangrijke prioriteit benoemen.

Tweede vraag is, wordt het richtinggevend kader inmiddels structureel gebruikt bij het contracteren van hulp van Rijswijkse jongeren? Is daar al ervaring mee? Of als het nog niet gebeurt, is daar een bepaalde reden voor? En drie, wordt inmiddels ook systematisch de uitkomsten van de jeugdhulp aan Rijswijkse jongeren ook vastgelegd conform dat CBS-format van het Nederlands Jeugdinstituut en zijn er al gesprekken gevoerd met aanbieders van hulp aan Rijswijkse jongeren op basis van die gemeente-uitkomsten? Kortom, we vinden het algemeen het vrij lang duren voordat wij zover komen dat er duidelijk instrumenten zijn ingevoerd die onze jeugdhulp doelmatiger maken en misschien ook beter betaalbaar houden. Dat was mijn vraag. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Verbrugh. Dan gaan we naar Wij. Rijswijk, naar mevrouw Jansen-Dirkx. Mevrouw Jansen-Dirkx: Dank u wel voorzitter. Ja ik heb drie kantjes uitgeschreven met allemaal vragen, dacht ik. We hebben tijd zat. Nee grapje, dat heb ik niet gedaan. Het is wel een belangrijk onderwerp, daar niet van. Ja eigenlijk zitten we maar met één vraag. We gaan natuurlijk, het kabinet is gevallen, er komen nieuwe verkiezingen, dat gaat een nieuwe regering met zich meebrengen.

Gaat dat invloed hebben op dit uitvoeringsplan? Aangezien we al ik weet niet hoe lang, hoeveel jaar we hier al mee bezig zijn om het op de rit te krijgen en ook wel sterke invloeden natuurlijk vanuit Den Haag hebben gevoeld daarin. Dus mijn vraag is of de wethouder verwacht dat de planning gewoon door kan gaan of dat we misschien weer toch dingen op de lange baan gaan schuiven nu er verkiezingen komen. Dat is in ieder geval één vraag. En de andere vraag is ondanks het feit dat de brief inderdaad geagendeerd is voor het volgende Forum, het grote tekort wat er komt of wat er is, sorry, niet wat er komt, maar wat er is, heeft dat ook hier invloed op? Dus dat is misschien een beetje vooruitlopen op de zaken die we de volgende keer gaan bespreken, maar ik zou toch wel een reflectie van de wethouder hierop willen. Alvast bedankt. De voorzitter: Dank wel mevrouw Jansen-Dirkx. Dan geef ik het woord aan de heer Loof van VVD. De heer Loof: Dank u wel voorzitter. Voorzitter, een vraag aan de wethouder met betrekking tot de Regiovisie Jeugdhulp Haaglanden. Er wordt aangegeven dat lokale plannen ook worden betrokken in de verdere vorm en inhoud.

Echter wordt het eerder genoemde actieplan preventief jeugdbeleid zoals in de ingekomen stukken staat, daar niet bij, terwijl juist in de voorkant moet worden geïnvesteerd en de aansluiting expliciet aandacht behoeft, veel inzet aan de voorkant met de expertise van jeugdhulp Haaglanden. In aansluiting hierop en daarmee misschien de grote technische vraag voor dit Forum, hoe we dit gaan normaliseren. De aankomende getallen in de begroting zijn schrikbarend, continuerende stijging van het aantal hulpbehoevende jongeren en gezinnen. Op welke wijze vindt in het kader van normaliseren van de jeugdhulp ook samenwerking plaats met de andere domeinen? Denk aan sportonderwijs en cultuur. Welke acties kunnen in een breder spectrum dan alleen jeugdhulp worden genomen om de maatschappelijke beweging van medicaliseren en gepercipieerde

Pagina 17 van 33

Vastgesteld verslag Forum Samenleving 5 september 2023 prestatiedruk te beperken en daarbij te werken aan goede tevredenheid, met vallen en opstaan, weerbaarheid met hulp altijd op de achtergrond. Dus de hamvraag, hoe gaan we dit normaliseren, aan de wethouder. Dank. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Loof. Dan gaan we naar mevrouw Prenger. Mevrouw Prenger: Ja, dank u wel voorzitter. Beter voor Rijswijk heeft met veel belangstelling het stuk gelezen Regiovisie Jeugdhulp Haaglanden. Wij zijn eigenlijk heel erg benieuwd wat de wethouder bedoelt dat ondanks het grote personeelstekort heeft het ons ertoe gedwongen om naar meerdere en andere aanbieders te gaan. Bedoelt u daarmee ook grote thuiszorgorganisaties die begeleiding in hun pakket hebben? En ten tweede zijn we het helemaal eens met het stuk. Beter voor Rijswijk kan zich heel goed vinden dat we teruggaan naar de basis en meer doen aan de zelfredzaamheid om de kosten in te perken. Dat was de bijdrage. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Prenger. Dan ga ik het woord geven aan wethouder Bentvelzen. Als zij al zover is. Mevrouw Bentvelzen: Ik denk het, voorzitter, maar ik zal vast, ik denk toch wel wat vragen, wat vergeten zijn op te schrijven.

Voorzitter, ik hoor een aantal vragen en ik hoor ergens bij een aantal raadsleden ook wat frustratie en ik wil toch wel even hier ook gezegd hebben dat die frustratie door mij gedeeld wordt, want ik doe dit nu een aantal jaren, dit dossier jeugdzorg, en het lijkt maar niet te stoppen en het lijkt alleen maar erger te worden met alle dingen die we doen met elkaar en alle gesprekken die wij daar ook hier lokaal over voeren. Dus dat maakt het lastig. Tegelijkertijd maak ik me ook ontzettend veel zorgen. Zorgen om onze Rijswijkse kinderen. Want we zeggen eigenlijk tegen heel veel kinderen nou ja dat zij niet passen in ons normenkader die we met elkaar bepaald hebben in deze maatschappij. Dat is een persoonlijke noot, voorzitter. De heer Veerman, die gaf aan het ontbreekt aan visie. In die zin aan visie of weinig visie en niet heel veel oplossingen. Dit is ook een uitvoeringsplan. Hiervoor is de visie opgesteld. Die dateert al van wat eerder en daarin staan wel ambities genoemd. Dus dat is dan, ja dat is misschien makkelijk van mij afpraten, maar dit is een uitvoeringsplan dat met de hele regio is vastgesteld, dus die niet een-op-een wordt uitgevoerd in Rijswijk in de zin van dat je ook je lokale plannen daar nog bij hebt. En wij in Rijswijk hebben daar natuurlijk ook nog gesprekken over gevoerd over normaliseren. Dat is vandaag ook een aantal keer de revue gepasseerd.