Concept verslag Forum Samenleving 4 april 2023

Concept verslag Forum Samenleving 4 april 2023

Aanwezig Voorzitter: Mevrouw S. van Maarseveen

1.

Forumleden: Mevrouw M. ten Brummelaar De heer D. van Dam De heer M. van ‘t Eind De heer M.A.J. Ezinga Mevrouw M. Harmsen De heer S. Geleijnse Mevrouw I.M. Jansen-Dirkx De heer T. Kaffa Mevrouw A. Koegler Böhm De heer H. Knigge De heer G. Kruger

Vervolg aanwezig forumleden: Mevrouw W.A.A.M. van Nunen De heer R. Nunnikhoven Mevrouw L. Oude Alink Mevrouw A. Prenger De heer I. Shousha De heer C. Sleddering De heer Q.L.A. Veerman De heer H. Verbrugh De heer R. de Vreede De heer M.V. Weterings

Aanwezige portefeuillehouders: Mevrouw H. Sahin, burgemeester Mevrouw L.I. Bentvelzen, wethouder De heer W. van Damme, wethouder De heer G. van Malsen

Griffie: Forumgriffier: Mevrouw M.M.A. Tittse

Opening De voorzitter: Goedenavond, dames en heren. Het is acht uur, dan gaan we beginnen. Als eerste een hartelijk welkom voor de kijkers thuis en mijnheer op de tribune.

2.

Algemeen inspreekrecht De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 2, algemeen spreekrecht inwoners. Er zijn geen insprekers bij dit Forum.

3.

Lijst van ingekomen stukken: vaststelling wijze van afdoening De voorzitter: Agendapunt 3. Lijst van ingekomen stukken. Er zijn drie agenderingsverzoeken binnengekomen. De fractie van Wij. Rijswijk verzoekt RIB 23 027, verstrekte en meerjarige toegezegde subsidies boven de 100.000 in 2021, te agenderen. Is hier steun voor? Rijswijks Belang. Dan is die akkoord. Oké. En het CDA ook. De fractie van D66 verzoekt RA 23 011, Commissariaat voor de Media, tussentijdse toets. U had al steun van de VVD dus die gaat naar het volgend Forum.

Pagina 1 van 39

Concept verslag Forum Samenleving 4 april 2023 En de fractie van Rijswijks Belang verzoekt RIB 23 034, raadsinformatiebrief statushouders, te agenderen en er was al steun van Wij. Rijswijk. Een interruptie. Mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen: Ja, voorzitter, ik heb een vraag aan de partijen die RA, ik ben even het nummer kwijt, willen agenderen voor het volgend Forum. Want ik heb daar vragen over gesteld en antwoord op gekregen en daar komt gewoon een raadsvoorstel naar aanleiding van die RA naar de raad. En mijn vraag is wat de reden is van de beide partijen om dan alsnog het voor het volgend Forum in mei te agenderen terwijl we het Forum daarna krijgen we een raadsvoorstel over deze RA. Dat is mijn vraag. De voorzitter: Uw punt is duidelijk, mevrouw Van Nunen. Ik ga het vragen zoals netjes. Dan geef ik eerst mijnheer Kaffa, Wij. Rijswijk het woord. De heer Kaffa: Ja, dank u wel, voorzitter. Mevrouw Van Nunen, over welke RA hebben we het dan precies? Want ik of noem even bij naam, ik weet nog niet over welke u het heeft dus dan kunnen we er ook geen passend antwoord op geven. Dank u. Mevrouw Van Nunen: Ik heb het over, dank, ja, ik heb het over de RA die een brief van het Commissariaat van de Media met betrekking tot een verzoek aan de gemeenteraad om nadere informatie te geven over de samenstelling van het PBO van de SOR, van de Stichting Omroep Rijswijk.

Nou, dat moet via een raadsvoorstel gaan, staat in die brief. Dus wat heeft het voor zin om dit in het volgend Forum te agenderen terwijl we een raadsvoorstel krijgen vlak daarna? Dat is mijn vraag aan de indieners van het agenderen van die brief in het Forum zonder raadsvoorstel. De voorzitter: Ja, dan is nu duidelijk welke RA en dat is dus D66 en VVD Rijswijk. Is daar behoefte om op te reageren? De heer Kaffa: Ja, ik wil wel even reageren. Waar staat dat raadsvoorstel dan? Ik heb dat niet gelezen namelijk. Heb ik er overheen gelezen? Of je komt zelf met een raadsvoorstel, is dat het idee? Mevrouw Van Nunen: Nee, als u de RA goed heeft gelezen dan ziet u dat het Commissariaat vraagt om een raadsvoorstel. De heer Kaffa: Dat weet ik, dat heb ik gezien. Mevrouw Van Nunen: Een raadsbesluit waarin nadere, een advies wordt gegeven rondom of het PBO van de SOR goed functioneert en goed representatief is. Nou, dat raadsvoorstel dat wachten we af lijkt me. Maar u agendeert het nu samen met de VVD voor een volgend Forum, wat is dan de reden om het alsnog zonder raadsvoorstel te agenderen? De heer Kaffa: Ik snap het. Ja, ja. Maar wij moeten voor 6 juni een antwoord geven volgens mij, dat was het idee dus daarvoor moeten we een raadsvoorstel voor die periode. Ja, nou ja, dat kan natuurlijk ook. Dat is eigenlijk net zo slim om dat te doen.

Dan kunnen we gelijk dan het antwoord geven als we het agenderen. Dat komt op hetzelfde neer. Ja, prima. Mevrouw Van Nunen: En als laatste vooral ook omdat de heer Wit, wethouder Wit ook al een datum heeft genoemd wanneer dat raadsvoorstel komt als antwoord op mijn vragen. Pagina 2 van 39

Concept verslag Forum Samenleving 4 april 2023 De heer Kaffa: Oké, ja. Mevrouw Van Nunen: Dus dat komt er gewoon aan. De heer Kaffa: Mooi. Dan kan die eraf voor de volgende keer inderdaad wat betreft ons. De voorzitter: Oké, dan halen we hem eraf voor de volgende. Kan ik dan het Forum vragen van wijze van afdoening voor de rest van de ingekomen stukken? Ja, ik hoor u. 4.

Vaststelling agenda De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 4, vaststellen van de agenda. We vragen het Forum … Sorry, mevrouw Jansen-Dirkx. Mevrouw Jansen-Dirkx: Ja, dank u wel. Ik wilde vaststellen dat de heren Kaffa en Van Dam wel aanwezig waren zij het deels bij dit Forum wat op deze agenda staat. En dat staat niet in de notulen dus of jullie dat wel even toevoegen? De voorzitter: Wordt gecorrigeerd. Iemand anders?

5.

Mededelingen college De voorzitter: Dan gaan we verder met agendapunt 5, mededelingen van het college. Er zijn twee mededelingen. Dan geef ik eerst netjes mevrouw de burgemeester het woord. Mevrouw Sahin: Dank u wel, voorzitter. Ik wil graag een korte terugkoppeling doen van de expertmeeting huiselijk geweld dat heeft plaatsgevonden op 22 maart. Vanuit verschillende fracties in uw raad wordt regelmatig vragen gesteld over de cijfers over huiselijk geweld vanuit CBS, Veilig Thuis, politie. En omdat wij zagen dat ook verschillende instanties verschillende werkwijze hebben en op een verschillende manier ook meldingen doen en cijfers hebben we die expertmeeting georganiseerd om de kennis bij elkaar te halen en een goede duiding te geven van de verschillen en de cijfers. Dat was een hele goede bijeenkomst en daar waren onder andere politie aanwezig, Veilig Thuis was aanwezig, ook onze eigen ambtenaren sociaal domein en veiligheid. En daar was ook wethouder Bentvelzen aanwezig en ikzelf. Wij vonden dat een hele goede bijeenkomst maar we hebben de behoefte om een vervolgbijeenkomst te organiseren omdat het ook voor de aanwezigen een eerste keer een ontmoeting was en hierover het onderwerp verdiepend met elkaar het gesprek werd gevoerd. En uit uw raad was er ook aangegeven ook betrokkenheid hè, dat u ook daarbij aanwezig zou willen zijn.

En wij zouden ook graag deze bijeenkomst willen organiseren waarbij ook de raad actief aanwezig is dus niet alleen maar luistert naar de presentaties en de cijfers gepresenteerd krijgt. En daarom nodig ik u uit als raad om bij de griffie aan te melden als u daar ook een actieve rol bij wilt hebben. Dus bij … En zo kunnen we ook beter een programma samenstellen dat ook meer voldoet aan uw vragen. En daarbij wil ik u, wij hebben wel naar uw agenda gekeken en die is behoorlijk druk de komende periode dus we gaan kijken of dat nog voor het zomerreces gepland kan worden. Ja, dus ik weet niet of dat gaat lukken, dat wil ik u wel alvast opmerken. Dat kreeg ik terug dat het heel erg druk is. Dus wij horen heel graag, ik denk niet al te, als u deze week zou willen laten weten aan de griffie zodat we ook een soort groep kunnen vormen met wie daarbij een rol kan hebben, zou ik dat heel goed. En deze mededeling doe ik ook mede namens wethouder Bentvelzen omdat huiselijk geweld natuurlijk niet alleen maar mijn portefeuille raakt maar ook de andere kant Pagina 3 van 39

Concept verslag Forum Samenleving 4 april 2023 in sociaal domein en de preventie van huiselijk geweld. Maar het was een goede bijeenkomst, dat kan ik u wel vertellen. De voorzitter: Dank u wel, burgemeester. Dan geef ik het woord aan wethouder Van Damme. De heer Van Damme: Dank u wel, voorzitter. Ja, ik kan het college nog mededelen dat we vorige week woensdag een Bestuurscommissie Economisch Vestigingsklimaat hebben ontvangen in het Kessler Park en omgeving in de zogenaamde Energy Cave. En ik heb de afgelopen tijd regelmatig met u gedebatteerd over de economische visie en de strategische agenda voor de werklocaties. Nou, als vervolg erop kan ik wel mededelen dat we een projectbijdrage hebben gekregen van 558.000 euro in cofinanciering voor de komende twee jaar om die campusontwikkeling op het Kessler Park en omgeving verder door te ontwikkelen. Dus dat wilde ik mededelen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, wethouder. En dan hebben we ook nog twee mededelingen. Wethouder Bentvelzen is vanavond niet aanwezig. Het woord zal gedaan worden door wethouder Van Malsen op deze twee stukken voor vandaag. En wethouder Wit die eigenlijk vandaag alleen een vraag had maar die vraag is al beantwoord, die blijft bij Forum Stad zitten. En mijnheer Van Damme die gaat zo naar boven na zijn stuk. 6.

Terugkoppeling gemeenschappelijke regelingen De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 6. Terugkoppeling gemeenschappelijke regelingen. Is er iemand die daar wat op? Ik zie er twee mensen. Dan geef ik eerst de dame het woord. Mevrouw Jansen-Dirkx, Wij. Rijswijk. Mevrouw Jansen-Dirkx: Ja, één mededeling. De officiële uitnodiging moet nog komen maar ik kan alvast vertellen dat de bijeenkomst jeugdzorg H10 op 2 juni gaat plaatsvinden, dat is een vrijdag. Maar de officiële uitnodiging zal nog komen via de griffie. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan mijnheer Kaffa, Wij. Rijswijk. De heer Kaffa: Yes. Dank u wel, voorzitter. Op 22 maart zijn we samengekomen de commissie Economisch Vestigingsklimaat van de MRDH. Die vergadering bestond uit een thematisch deel en een regulier deel. En in het themadeel van de vergadering is het onderwerp arbeidsmarkt en onderwijs verzorgd door bestuurscommissielid Eric Faassen. Aan de hand van een presentatie is uitgelegd wat de MRDH de laatste jaren heeft gedaan op dit onderwerp. En er zijn twee stellingen besproken door de advies commissieleden en dat is, in plaats van aandacht voor zijinstromers en bijscholing van werknemers zou meer aandacht moeten gaan naar omscholing van mensen zonder werk.

En het punt, als overheid hebben we de taak om te investeren in de vernieuwing van het onderwijs en het aantrekken van nieuw personeel in beroepsgroepen met grote tekorten. Daarna was het reguliere deel van de vergadering en is het jaarlijkse begrotingsproces met de Kadernota van de MRDH besproken. En op 19 april 2023 start de zienswijzeprocedure over de begroting MRDH 2024. Deze zienswijzeperiode eindigt op 12 juli 2023. De begroting van 2024 wordt uiteindelijk vastgesteld door het algemeen bestuur MRDH op 8 september 2024. Daarnaast is het proces beleidswijziging gemeenschappelijke regeling MRDH toegelicht en wat de rol van de adviescommissies in dit proces zijn. En daarna hebben we voor de volgende themasessies twee aandachtspunten meegegeven. Dat is, onderbouwde themasessies met meer informatie en geef de vragen vooraf mee en probeer meer tijd te

Pagina 4 van 39

Concept verslag Forum Samenleving 4 april 2023 creëren voor een discussie. Mocht er interesse zijn dan zijn de presentaties ook terug te lezen op de site van de MRDH en op iBabs. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kaffa. Een ander nog het woord? Nee. 8.

Vaststellen verslag 7 maart 2023

De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 8, vaststellen Forum-verslag 7 maart. Gaat het Forum akkoord met het vaststellen van het verslag? Ja, dan is die hiermee vastgesteld. Dan gaan we naar agendapunt 9, raadsvoorstel duurzame vervanging gemeentelijk wagenpark, RV 23 022. Mevrouw Jansen-Dirkx: Volgens mij bent u een agendapunt vergeten, voorzitter. De voorzitter: O ja, sorry. Heel scherp. Dank u wel. 7.

Overzicht toezeggingen en moties

De voorzitter: Agendapunt 7, die had ik namelijk in mijn hoofd al af omdat ik wou zeggen dat sommige toezeggingen door een storing nog niet helemaal compleet waren. Maar gaat het Forum wel akkoord in afdoening van toezeggingen en moties? Mevrouw Jansen-Dirkx. Mevrouw Jansen-Dirkx: Ja, dat is precies de reden waarom ik hem dus ook opnoemde. Ik heb wel twee puntjes. Ja, inderdaad, ik zie bijvoorbeeld toezegging 341 is volgens mij wat ons betreft afgedaan als het raadsvoorstel wat we vandaag behandelen rondom bestedingsvoorstel initiatieven beleid sociaal domein. En ja, het is jammer dat mevrouw Bentvelzen er niet is want ik wilde haar graag nog een keer op attenderen dat de toezegging 337 over het informeren van de raad als het gaat om de motie ingediend door PvdA en Wij. Rijswijk, investeren in de Rijswijkse jeugd. We zijn inmiddels een half jaar verder en jongeren staan nog steeds te springen om een plek om elkaar te ontmoeten. De locatie benoemd in de motie is misschien dan niet direct beschikbaar of geschikt maar het zou voor jongeren wel fijn zijn als er in ieder geval een alternatief komt. Dus ik vraag via u, voorzitter, aan de wethouder als ze dit terugkijkt of terugluistert, dat zij wel nog met een terugkoppeling komt. Dank u wel. De voorzitter: Sorry, mijn knopje doet het af en toe niet helemaal. Dank u wel, mevrouw Dirckx.

Ik denk dat we kunnen vragen of zij dit schriftelijke naar u toe doet. Kan ik hiermee akkoord van het Forum krijgen? Ja. 9.

Raadsvoorstel Duurzame vervanging gemeentelijk wagenpark (RV 23-022)

De voorzitter: Dan kan ik nu wel naar agendapunt 9. Raadsvoorstel duurzame vervanging gemeentelijk wagenpark. Ik zie een aantal handen. Dan begin ik dit keer aan de linkerkant bij mijnheer Kaffa, Wij. Rijswijk. De heer Kaffa: Yes, dank u wel, voorzitter. We hebben het voorstel gelezen en uiteraard denken wij graag mee aan een goede toekomst van onze gemeente en alle transities die daarbij nodig zijn. Verduurzaming is een noodzakelijk kwaad. Maar na het lezen van het stuk kwamen er toch nog wat vragen betreffende ook de financiering van de vervanging. Want er komt best wel een groot bedrag bovenop en waar moet dan eventueel bezuinigd gaan worden om de begroting sluitend te krijgen of is er een andere oplossing voor? En is het onderzoek van United Quality ook ergens terug te vinden? Dat heb ik niet bij de stukken kunnen vinden. Pagina 5 van 39

Concept verslag Forum Samenleving 4 april 2023 Die had ik heel graag wel in willen zien. En verder staat er in het raadsvoorstel dat lease geen aantrekkelijke optie is omdat een leasemaatschappij daar geld aan verdient. Nou lijkt mij lease eigenlijk juist een hele geschikte oplossing omdat je immers van tevoren exact weet wat je maandelijks kwijt bent aan het wagenpark zonder aanvullende additionele kosten. Dus je bent helemaal gedekt voor wat betreft kosten en je kan daar dan dus ook een sluitende begroting op nahouden zonder dat we achteraf weer immense bedragen moeten gaan toevoegen. Immers, een leasebedrag verandert niet. En wat wij vinden is, is het niet misschien vele malen goedkoper om gekwalificeerd personeel aan te nemen die het huidige wagenpark nog een aantal jaar rijdend kan houden? Als je ziet wat de meerprijs is van de nieuwe auto's tegen afgezet wellicht twee hele goede arbeidskrachten, denk ik dat dat een hele goede oplossing kan zijn. Hoewel ik weet dat goede automonteurs buitengewoon schaars zijn. En waaruit blijkt dat doordat de auto's nu op dit moment technisch zijn afgeschreven er een direct verband is met hoge onderhoudskosten zoals dat geschetst wordt? Dat is natuurlijk iets, ja, dat is zwevende. Het hoeft niet zo te zijn dat een oude auto direct hogere onderhoudskosten heeft als je gewoon altijd planmatig onderhoud hebt uitgevoerd.

En de hoge onderhoudskosten, waar zijn die op gebaseerd en zijn die onderhoudskosten ook afgezet tegen de meerprijs van 20 tot 30 procent van de meerprijs van de elektrische voertuigen? Als je dat terugrekent, die 30 procent, daar kan je aardig wat voor versleutelen in de aankomende jaren en dan denk ik dat we als gemeente wellicht een stuk voordeliger uitkomen. En daar wilde ik het even bij laten op dit moment. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, de heer Kaffa. Voor Beter Voor Rijswijk, mijnheer Kruger. De heer Kruger: Dank u wel, voorzitter. Ik ben voor een groot gedeelte met mijn buurman eens dat per definitie kopen niet altijd voordeliger hoeft te zijn dan leasen. Als je weet hoe beroepsmatig auto's worden gebruikt met wisselende gebruikers, dan treedt onverschilligheid op. En als je ze vaak door het gras heen ziet ploegen dan denk ik, hoe houdt die koppeling het nog even vol? Dus het zou op zich is leasen waar je dus spreekt over een all-in pakket inclusief verzekering, inclusief onderhoud, reparaties tot en met de wegenbelasting toe met betrekking tot duurzaam. Ja, duurzaam hangt iedere keer weer een prijskaart aan. Het zijn doorgaans auto's waar relatief weinig kilometers mee gemaakt worden want ze komen nauwelijks de stad uit.

Dus het breekpunt elektrisch voordeel ten opzichte van conventionele auto's, ik denk dat dat inderdaad een stuk duurder is om elektrisch te gaan rijden. Afgezien van de milieuproblemen als die dingen weer gesloopt moeten worden. Maar wat ik mis in het hele verhaal is, als we nou echt duurzaam zijn en we kijken ook vooruit en we hebben ook een voorbeeldfunctie, zal de komende jaren het voor het autoverkeer een enorme vlucht nemen, overschakeling op waterstof. Nou is er nog niet veel leverbaar maar ik weet bijvoorbeeld dat Renault medio dit jaar komt met bedrijfswagens op de markt in de Renault Master series, zonder meteen reclame te maken, die zijn allen voorzien van een waterstofaandrijving en ze staan ook professionele gebruikers bij, bij het inrichten van een laadinrichting voor waterstof. Nou, laat dat net een leuk punt zijn, als we zo'n ding hebben en we stellen dat ook beschikbaar aan toekomstige particulieren die in eigen gemeente kunnen gaan tanken, zou dat mooi zijn maar ik vind er helemaal niks van terug.

En daar zou ik dan toch wel een iets in willen terugzien voordat de raad een besluit gaat nemen in hoeverre dat goed onderzocht is en dat er ook een beetje gekeken is met visie van, hoe gaat die ontwikkeling? En bovendien, het zou ook een mooi signaal zijn voor de buitenwacht dat we al zover gaan dat we ons niet blindstaren op elektrische auto's maar ook op andere schone mogelijkheden die gaan komen. Er komen ook schone brandstoffen, vind ik ook niks van terug. En daar zou ik graag een reactie op willen hebben. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, de heer Kruger. Mijnheer El Majjaoui.

Pagina 6 van 39

Concept verslag Forum Samenleving 4 april 2023 De heer El Majjaoui: Ja, dank, voorzitter, voor het woord. Nou, we hebben ook met interesse het stuk gelezen en de bijbehorende bijlage. Maar goed, wij moeten er eenmaal aan geloven dat wij moeten gaan verduurzamen, ook gelet op de klimaatverandering. En het wagenpark is daar onderdeel van. En nou ja, goed, het is helaas inderdaad een noodzakelijk kwaad wat mijn voorganger heeft gezegd. Maar het wagenpark an sich om die te vervangen naar een duurzaam alternatief is mij de vraag, is ook rekening gehouden met eventueel subsidies vanuit de overheid dan wel Europese subsidie? Komen wij daar hier in aanmerking? En de tweede vraag betreft het wagenpark, die zal dan volledig elektrisch zijn en deel ook HVO dus vegetable olie dus Blauwe Diesel. Ik weet wel dat dat een organische stof is, dat het milieuvriendelijk is, maar waarom deze keus? Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer El Majjaoui. D66 iemand? Nee? PvdA zie ik. CDA. Ja, mijnheer Knigge. De heer Knigge: Ja, voorzitter, dank u wel. Ja, wij steunen het plan van het college te streven naar zoveel mogelijk duurzame vervanging van het gemeentelijk wagenpark. Het is natuurlijk belangrijk om bij te dragen aan de klimaatdoelstellingen en zeker een gemeente heeft wat ons betreft ook een voorbeeldrol, dat werd al ook door een andere spreker gezegd.

Wel hebben we het op hoofdlijnen het voorstel bekeken. We hebben twee vragen bij het raadsvoorstel. Voor ons zijn de extra kosten ten opzichte van het bestaande beleid niet helemaal duidelijk. Wat zijn deze? We hebben zelf een indicatieve berekening gemaakt en dan komen we op 1,4 miljoen voor de komende vijf jaar. Maar we vragen graag aan de wethouder of dat klopt? En verder hadden we nog een vraag van, is het nou zo dat de kosten van dit plan, komen die nou ten laste van het door het college gereserveerde bedrag van 5 miljoen, het bekende bedrag van 5 miljoen of komt het toch uit een ander potje? Daar zouden we graag antwoord op willen hebben. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Knigge. GroenLinks, mevrouw Schwencke. Mevrouw Schwencke: Ja, dank u wel, voorzitter en dank voor dit overzichtelijke stuk. Wij zien net als Wij. Rijswijk ook graag de bijlage van het onderzoek, dat vinden wij interessant. Het is fijn dat er is uitgezocht of het formaat van het wagenpark nog past en of deelmobiliteit mogelijk is, dat scheelt ons weer vragen stellen. We hebben dan ook vertrouwen in de gemaakte keuzes op die onderwerpen in dit raadsvoorstel. Wel vragen we nog te kijken naar de mogelijkheden van tweedehands elektrische auto's gezien die steeds meer op de markt komen. Dat verlaagt de kosten en daarmee kunnen we de voorbeeldfunctie naar een nog hoger niveau tillen.

Maar los daarvan, voor ons is het verduurzamen van het wagenpark de investering helemaal waard. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Schwencke. VVD. Ja. Mijnheer Loof. De heer Loof: Ja, dank, voorzitter. Heel kort, het lijkt ons een prima voorstel, lekker doen. Hamerstuk en dan zijn we er klaar mee. Dank. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof. Mevrouw Ten Brummelaar. Mevrouw Ten Brummelaar: Ja, dank u wel, voorzitter. We sluiten ons aan bij de woorden van Wij. Rijswijk met betrekking tot waarom niet leasen? Los van het feit dat er onderhoud en dergelijke in zit, zit er natuurlijk ook vervangend vervoer en op het moment dat er een stuk gaat of in geval van total loss wordt die vervangen. Verder vragen we ons af, de gemeente Rijswijk wil elektrisch gaan rijden, heeft de gemeente Rijswijk ook

Pagina 7 van 39

Concept verslag Forum Samenleving 4 april 2023 geanticipeerd op eventuele accubranden? Dus komt er dan ook een dompelbak waar een auto eventueel in kan mocht het toch fout gaan op het wagenpark? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Ten Brummelaar. Dan ga ik voor de eerste termijn naar wethouder Van Damme. De heer Van Damme: Ja, dank u wel voor de vragen. Dank u wel, voorzitter. Ik zal zoveel mogelijk even die vragen die u gesteld heeft beantwoorden. Ja, het college ziet dit niet als noodzakelijk kwaad en ik sluit me dan aan bij de woorden van mevrouw Schwencke, dit is gewoon investeren in de toekomst, het is gewoon verduurzamen van het wagenpark. Dat wagenpark is al verouderd, daar zijn we al een aantal jaren verder mee doorgereden dus dat zit ook niet in de begroting van de afgelopen jaren. Dus er is wel op bespaard maar nu moet je dus een extra investering doen om dat wagenpark aan de eisen van nu te laten voldoen. Dat betekent dus 20 tot 30 procent meerkosten dan ten opzichte van als je op de oude auto's, als je die zou gaan vervangen en nieuw. Maar dat ga je dus niet doen want we willen gaan verduurzamen. Het onderzoek van UQ is het hé, dat is een PowerPointpresentatie geweest. Ik zal u die gewoon toesturen, dan kunt u zien op basis waarvan we die keuzes hebben gemaakt.

En ja, de waterstof, ja, de heer Kruger, ik ga wel met u mee, waterstof is op termijn waarschijnlijk ook nog wel een goed alternatief maar op dit moment nog niet voldoende om ons wagenpark mee te gaan vullen. De waterstofontwikkeling, ja, ik ben geen expert op dat terrein maar dat is nog in volle gang en niet alle benodigde wagens die wij nodig hebben zullen dan op waterstof kunnen gaan rijden dus dan zitten we ook alweer te differentiëren. De afschrijvingstermijn is zeven jaar dus als waterstof over zeven jaar een goed alternatief is, zullen we daar zeker serieus naar kijken maar op dit moment is dat niet opportuun. Dat betekent ook dat we voor het elektrisch wagenpark een oplaadpunt op de werf gaan maken. Een dompelbak, ja, dat zit niet in deze begrote kosten moet ik eerlijk bekennen. Weet ik eigenlijk niet, mevrouw Ten Brummelaar. Ze gaan wel eens in de brand en ik neem aan dat de brandweer zich ook voorbereid op de toekomst en dat ook daar de nodige maatregelen worden getroffen om dat soort zaken te voorkomen. Ik weet in ieder geval dat vanuit de brandveiligheidseisen die ook steeds aangescherpt worden natuurlijk ook normeringen zullen worden aangepast om mogelijke risico's op bepaalde soorten brand te vermijden. Maar om uw specifieke vraag of er een dompelbak op de werf komt, nee, sorry, weet ik niet.

Dan de heer Knigge, komt die … U heeft zelf een berekening gemaakt en u vroeg aan mij of die berekening van u klopt? Ja, dat kan ik dus niet voor u beantwoorden want dat is uw berekening en ik ken uw berekening niet. Waar het dus hier om gaat, ik heb al aangegeven dat het dus een aantal jaren niet in de begroting heeft gestaan omdat die al technisch waren afschreven. Dus als je er nog langer mee doorrijdt, mijnheer Kaffa, ja, dan vallen ze echt stil en dan worden hier dus de straten gewoon niet geveegd en dat willen we met zijn allen ook niet. Dus we moeten echt heel snel dit jaar al en op een termijn van vier jaar die wagens gaan vervangen op een duurzame manier. En er is natuurlijk gekeken naar lease, dat staat in die PowerPoint neem ik aan die ik u ga toezenden. Ik ken het even niet uit mijn hoofd, die PowerPoint, ik hoop niet dat u me daarop vastpint. Dus lease is in die zin afgewogen als geen goed alternatief voor het in eigen beheer een eigen aanschaf doen. Dan terug op die kosten, ja, die komt uit die overschotten die we de komende jaren hebben dus die befaamde 5 miljoen collegewerkprogramma. Dit past ook uitstekend bij de ambities in het collegewerkprogramma, gezonde groei. Dus geen noodzakelijk kwaad maar echt een investering in de kwaliteit ook van de lucht hier, van de leefomgeving.

Dus ja, we zijn er eigenlijk wel heel erg blij mee dat we dat op deze manier zo gaan doen. Even kijken, dan had ik nog subsidies, mijnheer Majjaoui. Ja, heel goed, heb ik ook naar gekeken, klopt. Nou zijn er wel heel veel subsidies beschikbaar voor private instellingen, mensen die of ja, hoe heet dat, privépersonen zeg maar. In de regel gelden die subsidies helaas niet voor de gemeente. Natuurlijk hebben we daarnaar gekeken want alles wat wij goedkoper zouden kunnen doen met een subsidie, dat pakken wij aan. Pagina 8 van 39

Concept verslag Forum Samenleving 4 april 2023 Maar hiervoor is geen subsidie beschikbaar. Ik dacht dat ik hiermee hopelijk alle vragen heb beantwoord. De begroting sluitend. Ja, ik kan u verzekeren dat de begroting sluitend is tot en met 2025. Want in 2026, dat is de andere portefeuille die ik heb, ja, dan gaan we als gemeente gewoon een groot probleem tegemoet. Of een grote uitdaging, kunt u het zo noemen, daar ben ik ook dagelijks mee bezig met mijn mede-wethouders financiën. Want iedereen heeft dat probleem vanaf 2026 dat we, ja, ravijnjaar of sommigen zeggen, het is geen ravijn want bij een ravijn zie je de afgrond en wij zien de afgrond niet. Maar goed, ik heb alle vertrouwen in dit kabinet dat we het gemeentefonds substantieel gaan bijvullen vanaf 2026. Dus dat zal ook betekenen dat we de begroting vanaf 2026 en verder wat meer in evenwicht krijgen. Maar voor tot en met 2025 geen probleem, kan ik een sluitende begroting overleggen. Ja. Dank u wel, voorzitter, tot zover mijn eerste termijn. De voorzitter: Dank u, wethouder Van Damme. Dan zie ik een paar voor de tweede termijn. Dan begin ik op dezelfde volgorde weer. Mijnheer Kaffa, Wij. Rijswijk. De heer Kaffa: Dank u wel, voorzitter. Er was nog één vraag die ik in eerste termijn volledig heb overgeslagen eigenlijk per abuis dus die wilde ik graag nog stellen als de wethouder dat goed vindt.

Er is een bedrag van 60.000 euro begroot of bedacht om de gemeentewerf volledig klaar te maken voor de elektrische laadfaciliteiten. En wat ik me afvraag is, is er misschien aan de hand van een soort offertetraject, aanbesteding terug te vinden dat het ook daadwerkelijk bij die 60.000 zal gaan blijven straks? Want gezien het recente succes op het gebied van begroten en daadwerkelijk uitvoeren is het misschien handig als we dat echt helemaal 100 procent in kaart hebben omdat we achteraf niet meer voor verrassingen willen komen te staan. Dat was eigenlijk de vraag die ik vergeten was. Verder bedankt voor de beantwoording. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kaffa. Mijnheer Kruger, Beter Voor Rijswijk. De heer Kruger: Dank u wel, voorzitter. Ja, wat betreft die laadpalen, ik had er ook iets over willen vragen maar het echte werk wat moet gaan gebeuren dat is de elektriciteitsvoorziening. Want je zet er 's avonds ineens tien, vijftien misschien wel twintig auto's hang je aan het infuus en dat kan je niet met een straatpaal doen. Dus inderdaad ben ik mee eens, graag het totale plaatje wat het gaat kosten want het kan wel eens aanzienlijk hoger uitvallen. En dan nog even, kan ik een antwoord geven op de vraag over die containers waar auto’s in komen als ze in de fik vliegen, dat komt steeds vaker voor.

Ik kan u geruststellen, hier in Rijswijk is een bedrijf, ik mag geen reclame maken, maar het bedrijf heet Vreugdenhil en die heeft een aantal van die bakken. En als een auto in de fik vliegt, en dat komt nog wel eens voor, dan is het niet zo dat ze die auto halen en naar de gemeentewerf gaan brengen om in de bak te zetten. Nee, dan komt die bak naar de desbetreffende brandende auto. Daar wordt die in gedumpt met een kraan en daar laten ze hem een aantal dagen staan totdat dit is uitgewerkt, vervolgens gaat die naar de sloop toe. Dus dat is de procedure dus het heeft geen zin om daarin te investeren in dit soort zaken, daar voorziet het bedrijfsleven in. Ja, het laatste, ik ben niet helemaal gelukkig met uw antwoord over waterstofauto's. Ze gaan echt komen, sneller, en dan hoop ik alleen als daar passend materiaal bij zit, dat u ook serieus daarnaar kijkt want ik denk niet dat we ze allemaal tegelijk gaan aankopen. En misschien nog een tipje voor de subsidie voor elektrische auto's, als je die dingen allemaal op uw privénaam zet en u koopt er twintig, dan is dat 2.900 euro per voertuig. Maar goed, u moet dat zelf bekijken of er mogelijkheden zijn. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kruger. Mijnheer Knigge, CDA. De heer Knigge: Ja, voorzitter. Ja, ik ben … Wij zijn toch wel geïnteresseerd in de extra kosten. Ik snap dat de wethouder zegt van, ja, je maakt je eigen berekeningen.

Dat snap ik. Maar we vroegen ook, wat zijn nu die Pagina 9 van 39

Concept verslag Forum Samenleving 4 april 2023 extra uitgaven ten opzichte van de bestaande situatie die dus ten laste worden gebracht van dat budget van het college? Kunt u dat nog verder toelichten? Vraag aan de wethouder. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Knigge. Mevrouw Schwencke, GroenLinks. Mevrouw Schwencke: Dank u wel, voorzitter. En dank aan wethouder Van Damme voor de beantwoording. Volgens mij hebben we nog één antwoord gemist namelijk over de mogelijkheden van tweedehands elektrische voertuigen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Schwencke. Mijnheer Loof? Nee. Mevrouw Ten Brummelaar, Rijswijks Belang. Mevrouw Ten Brummelaar: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik wil de opmerking maken dat sowieso de PowerPointpresentatie krijgen we nog toegestuurd, begreep ik. Daar zit ook de uitleg in waarom geen lease en wel koop. Ik vind het jammer dat dat er niet al bij zit want dat had het, nou ja, de vraagstelling nu wat makkelijker gemaakt. Als aanvulling nog op de dompelbak zou mijn advies zijn om wel te kijken om te investeren om één op de werf. Want als er één auto met een accubrand affikt en er staan er twintig naast elkaar, nou, dan zou ik zeggen, succes. Mijn advies zou zijn, zorg dat die er staat en dat die auto ook zo snel mogelijk die dompelbak in gaat. Die gaat er overigens technisch gezien minimaal twee weken in en daarna is die inderdaad total loss.

Verder is er nog een bedrijf, en om reclame niet te doen, die rijdt met van die gele auto’s rond, die rijden al op waterstof. Dus wellicht zou daar ook eens geïnformeerd kunnen worden over hoe ver de onderzoeken daarmee zijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Ten Brummelaar. Wethouder Van Damme voor de tweede termijn. De heer Van Damme: Ja, dank u wel, voorzitter en dank u wel, mevrouw Ten Brummelaar. Ik denk dat u een bedrijf met gele auto's, is dat dan ook een vereniging, bedoelt u dat, waar ik ook lid van ben overigens wil ik wel verklappen. Fietsvereniging is het overigens. Ja, heel goed. Mevrouw Schwencke, die tweede, wij hebben vier tweedehands elektrische auto's dus waar het kan doen we dat en waar het niet kan doen we dat niet, om daarop terug te komen. De heer Kruger, dank voor de toelichting op de subsidies die privépersonen zouden kunnen krijgen. We gaan echt niet op ons eigen naam zetten want dat is echt niet rechtmatig en daar werk ik absoluut niet aan mee. Dus die gaan we gewoon op de naam van de gemeente zetten. Dan o ja, de laadpalen, de elektrische laadpalen. Hoe kan je weten of die 60.000 euro die daar nu voor staat, voor die laadpalen infrastructuur daar op de werf, of dat voldoende is? Toch, dat is uw vraag toch, mijnheer Kaffa? Ja. Nou, nee, ja, precies. Dit is een inschatting hè, dit is een begroting.

Ik kan altijd afwijken, dit kan ten gunste van gaan of ten goede gaan. Kijk, op een gegeven moment is die laadcapaciteit, ik ben echt geen expert op dit terrein hè, dat is mijn collega Wit, die weet echt alles van de energietransitie. Ik niet. Maar als ook al die vrachtwagens geladen moeten gaan worden en ja, dan heb je nog veel meer capaciteit nodig en dan is het misschien ook wel de laadpaal van de werf in te zetten of niet of andere commerciële initiatieven. Kijk, we gaan laadpalenbeleid ontwikkelen maar dat is meer voor waar we wonen. En in de bedrijven wordt dat toch meer aan de, bedrijventerreinen wordt dat meer aan die commercie overgelaten. Dus, nee, ik, mijn inschatting is dat we hiervoor niet terug hoeven te komen met een begrotingswijziging maar dat kan ik u niet garanderen, zo simpel is mijn antwoord eigenlijk. En dan wil toch de heer Knigge nog iets meer weten over zijn berekening en in ieder geval hoe de kosten van nu zijn opgebouwd ten opzichte van voorheen. En voorheen … De voorzitter: Een kleine interruptie van mijnheer Knigge. Pagina 10 van 39

Concept verslag Forum Samenleving 4 april 2023 De heer Knigge: Iets meer weten over de uitkomst, niet over mijn berekening, over de uitkomst. Wat zijn de extra kosten ten opzichte van bestaande situatie? De heer Van Damme: Ja, de bedragen die gevraagd worden staan hierin hè. Ten opzichte van de huidige situatie zijn ze afgeschreven die auto's. Dus daar is ook, ik kan u geen exact bedrag aan koppelen maar we hadden dus eigenlijk het wagenpark al veel eerder moeten gaan vervangen. Dat hebben we uitgesteld om financiële redenen, om te bezuinigen. Dus hoeveel exact dat nou precies ten opzichte van de huidige situatie scheelt, dat kan ik u op dit moment niet aangeven. Ik kan er wel even schriftelijk op terugkomen overigens. Is dat een goed idee, mijnheer Knigge? Doen we dat. De voorzitter: Een interruptie van mevrouw Ten Brummelaar. Mevrouw Ten Brummelaar: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik wilde nog wel even aan de wethouder vragen of die kan zorgen dat voor 13 april die PowerPoint door ons ontvangen is voor de raadsvergadering? Of 18 april is dat geloof ik, excuus. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Ten Brummelaar. Wethouder Van Damme. De heer Van Damme: Akkoord. De voorzitter: Dan heb ik denk ik twee toezeggingen, dat is de PowerPoint en de schriftelijke beantwoording op mijnheer Knigge.

Mag ik dan aan de woorden van mijnheer Loof in de eerste termijn dit als een akkoordstuk naar de raad? Nee? Dan gaat het als bespreekpunt naar de raad. 10. Raadsvoorstel Verantwoordingsgrens rechtmatigheidsverantwoording (RV 23-023) De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 10. Raadsvoorstel verantwoordingsgrens rechtmatigheidsverantwoording RV 23-023. Wil iemand daar het woord bij voeren? Dan ga ik nu naar de rechterkant. Mevrouw Annemie, ik zou zeggen Koegler Böhm, Rijswijks Belang. Mevrouw Koegler Böhm: Dank u wel, voorzitter. Ja, in het raadsvoorstel wordt voorgesteld om de rechtmatigheidsverantwoording op 1 procent te bepalen van de vaste lasten. De accountant adviseert dat en ook andere gemeenten doen dat. En de accountant houdt nu die 1 procent ook al aan dus op zich lijkt dat heel logisch. Wel aan de wethouder de vraag of de ic-processen, de interne controle processen en de capaciteit daarvoor ook dusdanig op orde zijn om die 1 procent te borgen? En dan zal de wethouder denken, ja, maar anders had ik het toch niet opgeschreven. Maar waarom ik het vraag is eigenlijk omdat we de afgelopen jaren best wel veel extra accountantskosten hebben moeten maken omdat de interne controle niet helemaal op orde was. Dus graag een reflectie van de wethouder. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Koegler Böhm. VVD, mijnheer Loof. De heer Loof: Ja, dank, voorzitter.

Nou, het voorstel is prima, ik begreep dat dat ook in de auditcommissie was besproken en dat daar ook geen bezwaren uit zijn gekomen. Dat is dus goed. Wel zelf een korte vraag. Bij punt 8 staat dat er nog een voorstel komt tot aanpassing van de financiële en controle verordeningen. Ik vroeg me af waarom dat niet gewoon direct bij dit raadsvoorstel kan om het gewoon in één keer te hebben afgehandeld? Bij deze. Dank. Pagina 11 van 39

Concept verslag Forum Samenleving 4 april 2023 De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof. Mijnheer Smith, GroenLinks. De heer Smith: Dank u wel, voorzitter. Deze is het. We begrijpen dat er gekozen is voor die 1 procent rechtmatigheidsverantwoording ook vanwege de belasting op de organisatie. De accountant adviseert 1 procent volgens dit stuk maar waarom die dat precies adviseert dat vatten we nog niet helemaal. En wat zijn de mogelijke voordelen om de grens naar 2 of 3 procent te halen? Dat was hem. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Smith. GroenLinks. CDA, mijnheer Knigge. De heer Knigge: Voorzitter, dank aan de wethouder voor het raadsvoorstel. Wij vinden het een heel helder stuk. Goed dat het college en concreet door de wethouder op deze wijze invulling geeft aan de verantwoordelijkheid voor de rechtmatige besteding van gemeentelijke middelen. Nou, de keuze om de grens te stellen op 1 procent van de huidige lasten, wat natuurlijk ook het huidige voorstel is, dat vinden wij ook een goede keus dus steun voor het voorstel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Knigge. PvdA, mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen: Ja, voorzitter, als lid van de auditcommissie heb ik dit natuurlijk al eerder langs zien komen dus wij steunen ook het voorstel zoals het er nu ligt. Dank. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nunen. D66? Ja, mijnheer Veerman. De heer Veerman: Dank u wel, voorzitter.

Ook wij vinden het een goed stuk en we zijn blij dat wij in ieder geval die 1 procent, dat die is meegenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Veerman. Beter Voor Rijswijk iemand het woord? Nee? Wij. Rijswijk, mijnheer Zoghbi. De heer Zoghbi: Dank je wel, voorzitter. De accountants adviseren een grens voor afwijking van 1 procent. In het raadsvoorstel is ook te lezen dat andere gemeenten doorgaans dit percentage hanteren. We hebben wel een aantal vragen over het raadsvoorstel en het nieuwe proces. Allereerst was onze eerste vraag, wat was de reactie op deze wetswijziging en hoe ziet u deze nieuwe rol voor u als college? In alinea twee van het raadsvoorstel staat dat de accountant geen oordeel meer velt over de rechtmatigheid van de organisatie. Dit lijkt me niet helemaal de bedoeling. Het lijkt mij dat de accountant juist nog wel hier veel werk aan heeft om te controleren of het college juist rapporteert. In de eerste jaren zal dit een groeipad zijn voor de gemeente en in latere jaren zal de accountant op het college kunnen gaan steunen. Aangezien het college nu gaat rapporteren over onrechtmatigheden, hoe gaat u dit precies doen en hoe gaan wij dat terugzien? En als laatste vraag, komen er nog trainingen voor u als college en voor raadsleden om het inhoudelijk nog beter te kunnen beoordelen? Dat zijn voor nu mijn vragen.

Dank je wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Zoghbi. Mijnheer El Majjaoui, Partij voor Gelijkheid en Rechtvaardigheid. De heer El Majjaoui: Ja, dank u wel, voorzitter, voor het woord. Nou, we hebben het stuk gelezen. We vinden een afwijking van 1 procent in die zin voldoende dus ik ga ervan uit dat de accounthouder en de mensen die hier veel verstand van hebben, dat ze een weloverwogen besluit hebben genomen tot die ene procent. Dus we gaan hier instemmen. Dank je wel. Pagina 12 van 39

Concept verslag Forum Samenleving 4 april 2023 De voorzitter: Dank u wel, mijnheer El Majjaoui. Dan geef ik het woord aan wethouder Van Damme. De heer Van Damme: Dank u wel, voorzitter en dank aan het Forum voor de vragen gesteld in de eerste termijn. Er waren een aantal vragen. Mevrouw Koegler Böhm over de interne controle en die processen, hoe we dat up to date houden omdat dat de afgelopen jaren niet altijd even goed is verlopen. Dat klopt. Dat betekent ook dat we continu ook samen met de auditcommissie in overleg zijn in een verbetertraject. En daar wordt echt hard aan gewerkt. Ik kan u vooraf niet garanderen, als er een paar mensen ziek worden dan hebben we, hè, dan is er natuurlijk wel een probleem. Er is natuurlijk wel voorzien in back up maar we zitten daar bovenop. Ik spreek de concerncontroller meerdere keren per week. Dus ja, u moet me dan toch maar geloven denk ik dan. En een training of voor het college, ik zal het even navragen of er een training voor de raad, of daar behoefte aan is. Ik dacht dat we dat via de auditcommissie wel goed hebben geborgd. U zit ook in de auditcommissie dacht ik toch? Dus nou ja, wellicht kunt u, de auditcommissie mij ook een keer uitnodigen, dan kunnen we er samen eens een keer over bekijken hoe we dat handen en voeten kunnen geven. Als daar behoefte bestaat aan trainingen bij raadsleden is dat zeker mogelijk.

En als college op dit punt, wij zijn voortdurend bezig met onszelf scherp te houden, ontwikkelen, we houden elkaar scherp, we volgen ook cursussen. Op dit vlak heb ik zelf nog geen cursus gevolgd. U vraagt mij wat ik van het wetsvoorstel vindt wat aanvaard is op 27 september 2022 in de Eerste Kamer. Ja, in dit geval is het gewoon rule of law, ik volg gewoon wat er wordt afgesproken dus dan gaan we dat gewoon doen. Dus ik zit daar niet met een bepaalde houding of mening in. En je zou kunnen zeggen zelf maar als college hebben we dat niet zo afgewogen wat we hier nou precies van vinden, we hebben dit gezien als een opdracht dat wij zelf over die rechtmatigheid gaan rapporteren. Nou ja, dat vinden wij prima en daar worden we ook gewoon door geholpen. Ook door de accountant overigens die overigens in opdracht van uw raad de boeken controleert. Dus we hebben daar niet zo'n hele erge opinie over. Dat zien we eigenlijk als een opdracht vanuit het Rijk dus dan gaan we dat gewoon doen. En in algemene zin merk ik wel op dat al die wetsvoorstellen die aanvaard worden landelijk wel zien op het verbeteren en versterken van de positie van de raad. In algemene zin zijn wij daar heel erg voor als college dus wij willen zo goed mogelijk en zo breed mogelijk de raad informeren over het reilen en zeilen binnen de gemeente. U bent tenslotte het hoogste orgaan.

Waarom niet in een raadsvoorstel? Heb ik me ook afgevraagd. Goede vraag, mijnheer Loof van de VVD. Ja, we moeten dat gewoon nu doen want anders betekent dat nu al een extra controlelast als we dat nu niet besluiten. Dus als ik het bij de financiële verordening die later in het jaar komt ga doen dan zijn we eigenlijk te laat. Dus we moeten dat nu al even afspreken zodat die processen die al voor de controle voor volgend jaar al bezig zijn hè, de accountant is net begonnen met de controle over afgelopen jaar overigens. Maar er lopen meerdere processen gelijktijdig eigenlijk parallel aan elkaar en is het gewoon ontzettend verstandig om dat nu zo te besluiten. En 2 of 3 procent, de heer Smith. Ja, als we dat dus ruimer gaan nemen dat betekent dat de raad wat minder in positie is op dat punt en dat de accountant nog een extra controleslag nodig heeft omdat die al dat alsnog gaat controleren. Dus dat is of dat zijn de antwoorden. En u heeft nog tenslotte gelijk, de accountant heeft veel werk gehad de afgelopen jaren. Die processen zijn ook verbeterd. We hebben ook een nieuw financieel systeem geïmplementeerd vorig jaar. Dus ik ga ervan uit dat de controle over het afgelopen jaar waar de accountant net mee is begonnen, dat die ook minder werk oplevert dan vorig jaar. Maar daar ga ik van uit, kan ik nu niet beloven. Tot zover, voorzitter, in eerste termijn.

De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van Damme. Dan kijk ik even in de zaal of er behoefte is aan een tweede termijn. Dan is de beantwoording denk ik heel goed geweest en dan kan die als akkoordstuk naar de raad. Ja.

Pagina 13 van 39

Concept verslag Forum Samenleving 4 april 2023 11. Raadsvoorstel Aanvullend investeringskrediet vervanging audiovisuele middelen (RV 23-027) De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 11. Raadsvoorstel aanvullend investeringskrediet van vervanging audiovisuele middelen RV 23-027. Wie mag ik daar het woord. Ja, de heer El Majjaoui, Partij van Gelijkheid en Rechtvaardigheid. De heer El Majjaoui: Ja, dank u wel. Ik heb een hele simpele vraag. Voor de vervanging van nieuwe audio, is het de bedoeling dat wij die overnemen naar het nieuwe Huis van de stad of hoe zit dat? De voorzitter: Dank u wel, mijnheer El Majjaoui. Dan zag ik, o, mijnheer Zoghbi, Wij. Rijswijk. De heer Zoghbi: Ja, hier heb ik ook weer een vraag of een korte vraag. In de begroting van 2023 is een krediet van 100.000 vastgesteld. In het raadsvoorstel gaat het om een extra krediet van 200.000, dat is een stijging van 200 procent. Ik, maar ik heb geen bijlage gezien, vind dat het niet heel erg duidelijk gespecificeerd is waarom dit zo hoog is. En daarnaast vraag ik me af, als je de raming voor de begroting doet in 2022 voor 100.000 euro, dan vind ik hem wel vrij hoog afwijken. Kijk, een inflatiecorrectie snap ik maar dit is wel, dit is echt 200 procent. Dus ja, de vraag is, kunt u het specificeren waarom die nu zo hoog zijn en waarom die zo afwijken van de begroting? Dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Zoghbi, Wij. Rijswijk. Mijnheer De Vreede, Beter Voor Rijswijk. De heer De Vreede: Dank, voorzitter. Onze fractie vraagt zich af hoeveel er nog wordt videovergaderd, wat in onze optiek naar voren kwam. En of dan met het oog daarop de verhoging van het begrote budget van die 100.000 euro met nog eens 200.000 euro nog wel relevant is? En als tweede vraag erachteraan, als we dat goed hebben begrepen is er onlangs ook geïnvesteerd in nieuwe materialen reeds. Beter Voor Rijswijk vraagt zich af of deze kosten ook in het gevraagde budget zijn opgenomen? Dat was het zover. Dank. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer De Vreede. D66, mijnheer Verburg. De heer Verbrugh: Verbrugh is de naam. De voorzitter: Ja, Verbrugh, sorry. Ik doe het elke keer fout. De heer Verbrugh: Ik blijf het gewoon volhouden. De voorzitter: Ja, dat doen ze met mijn achternaam ook dus ik denk, ik hou het in ere. Sorry, mijnheer Verbrugh. De heer Verbrugh: Er zijn meerdere aan deze tafel die vast af en toe problemen hebben. Voor D66 is zeg maar up to date audiovisuele voorzieningen in het gemeentelijk bedrijf en in het ambtelijk bedrijf heel belangrijk.

Dus wij snappen wel dat er gezien de argumentatie een investeringsaanvraag extra wordt gedaan nu, om oudere spullen te verwijderen en zodat we makkelijker straks door kunnen gaan met het zeg maar audiovisuele IT-tijdperk waar we nu in terecht zijn gekomen. Wel een paar vragen. De eerste vraag is, het budget, het extra budget, er is een soort extra investeringsbudget, waar wordt dat straks in verantwoord en hoe vinden wij dat straks als gemeenteraad weer terug? Ik neem aan dat dit, of wij nemen aan dat dit een budget is wat dus niet te maken heeft met de tweede fase investering in dat Huis van de stad. Dat dit een Pagina 14 van 39

Concept verslag Forum Samenleving 4 april 2023 aparte extra budgetronde is die ergens moet worden verantwoord in de komende jaren. Want hij wordt kennelijk uitgesmeerd over een periode van vijf jaar die extra twee ton en waar vinden we die straks terug? Tweede vraag is, wat gebeurt er met de zogenaamde oude spullen? Wij nemen aan dat die nog wel bruikbaar zijn en is er een bepaald idee om dat toch terug te brengen en een soort second live mee te geven? Wat ook een beetje past bij het duurzaam omgaan met de materialen die we dan al in gebruik hebben. En bij de, en de laatste vraag is dan ook, als we straks nieuwe spullen gaan aanschaffen, worden die dan, die duurzaamheid zeg maar, is dat dan een criterium ook bij de aanschaf en de circulariteit van die nieuwe spullen of heeft de gemeente daar een ander beleid voorzien? Dat was het eigenlijk. Ja. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Verbrugh. PvdA, mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen: Ja, voorzitter, dank. Ook wij vinden de optimalisering van audiovisuele apparatuur in de vergaderstructuur ook van groot belang dus investeringen zijn daarvoor nodig. Aan de ene kant sluit ik me ook wel aan bij de vraag van Wij. Rijswijk waar … Misschien kan er een toelichting worden gegeven op de uitbreiding van dat budget, dat hoor ik ook graag. Gewoon ter info hè, niet om het af te wijzen maar meer ter informatie.

En nou ja, eigenlijk wat mijn rechter buurman net ook vroeg van, wat doen we met oude apparatuur die we op dit moment gebruiken en die we afschrijven? Graag antwoord op die drie vragen. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nunen. Mijnheer Knigge, CDA. De heer Knigge: Dank, voorzitter. Wij hebben het voorstel van het college ook met belangstelling gelezen. Wij ondersteunen, ook net als voorgaande sprekers, de gedachte dat het hybride werken anders is dan vroeger en ook extra investeringen vergt. Dat is nu eenmaal zo denk ik, denken wij. Ook wij vinden net als Wij. Rijswijk en de PvdA dat de budgetverhoging wel vrij fors is ook van één ton naar drie ton. Dus wij ondersteunen ook die vraag om dat extra ook te onderbouwen, als dat kan is dat fijn. Daarnaast vroegen wij ook gezien die stijging van de kosten of het niet mogelijk is om in de tijd ook de vervanging van apparatuur iets te faseren. Waarbij je zeker de wat duurdere apparatuur conform de afschrijvingstermijn gewoon wat langer gebruikt en waardoor dan ook die kosten gewoon wat in de tijd wat gematigder oplopen. En graag de reactie van de wethouder of dat mogelijk is? De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Knigge. ChristenUnie? Mevrouw Schwencke, GroenLinks. Mevrouw Schwencke: Dank u wel, voorzitter. Ja, in mijn ervaring videovergaderen ambtenaren dagelijks en onze ambtenaren verdienen goede voorzieningen.

GroenLinks vindt toegankelijkheid en digitale toegankelijkheid belangrijk dus wat ons betreft wordt dit een hamerstuk. Wel nog de vraag waarbij we aansluiten bij D66 en PvdA over de technologie die nu gebruikt wordt, wat daarmee gaat gebeuren? Zeker als we voornamelijk de switch maken om consistent te zijn, dat in elk kantoor dezelfde spullen worden gebruikt voor makkelijk gebruik. Dat schetst ook wel het beeld dat dingen die nu weg worden gedaan nog best goed bruikbaar zijn. Dus daar zien we graag antwoord op. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Schwencke. Mijnheer Loof, VVD. De heer Loof: Ja, dank, voorzitter. Eén vraag, verder een prima raadsvoorstel. Wat ons betreft ook een hamerstuk. Nog wel de vraag, de soort materialen wat wordt aangeschaft. Ik heb … Wij zitten ook wel eens boven natuurlijk en volgens mij zijn sommige materialen ook van Huawei. Wordt er ook op gelet dat het niet van Chinese makelij is of niet? Graag antwoord daarop. Dank. Pagina 15 van 39

Concept verslag Forum Samenleving 4 april 2023 De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof. Rijswijks Belang, mijnheer Weterings. De heer Weterings: Voorzitter, dank u wel. Ja, ook wij hebben het voorstel gelezen en toen kwam wel gelijk de vraag op dat er wel toch gelijk weer om twee ton wordt gevraagd. En dan wordt er gezegd, ja, we gaan wat zaken vervangen, beamers, wat camera's. Maar als je nou kijkt naar de technologie van nu hè, alle computers zijn goed verzorgd, Teams, je hebt allerlei Zoommeetings. Zelfs wereldwijd, grotere bedrijven doen het ook gewoon via Zoom en via Teams. Natuurlijk kan je een kabel aansluiten en dat op een beamer installeren. Dus ik vind gelijk naar het luxere toe hè, wat u noodzakelijk noemt, ja, dat trek ik nog wel in twijfel. Want als wij gewoon die twee ton nog omlaag kunnen halen zou ik het allerliefste willen doen. En waarom weer het luxe van luxe terwijl, zoals ik al zei, met wat goedkopere middelen het ook zou kunnen. Dus graag zou ik aan de wethouder vragen om mij toch nog iets meer te overtuigen in zijn eerste termijn. En ook sluit ik me aan bij de heer Zoghbi van Wij. dat we graag een onderbouwing zouden willen zien waarin die twee ton is opgebouwd, hoeveel beamers, welke tv’s, welke kabels? Dat geeft ons al meer een visueel beeld van wat er aangeschaft wordt.

Want ja, u vraagt eigenlijk wat, dan doen we twee ton en dan gaan we later bekijken wat we gaan aanschaffen. Zo'n beeldvorming schetst dat voor ons. Dus als u dat zou kunnen onderbouwen en een hele goede overtuiging waarom het niet via de normale weg kan, via Zoom en via Teams zoals de meeste bedrijven het nu nog steeds doen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Weterings. Dan gaan we naar wethouder Van Damme voor de eerste termijn beantwoording. De heer Van Damme: Ja, voorzitter, dank wederom. Dank ook aan het Forum voor de gestelde vragen en die ik dus nu ga proberen af te handelen en te beantwoorden. De heer Majjaoui, Partij voor Gelijkheid & Rechtvaardigheid, de spullen gaan ook mee naar Huis van de stad. Die spullen zijn niet alleen bedoeld voor Huis van de stad, ook door andere werklocaties van de gemeente, Centrum Jeugd en Gezin, de Werf, waar die middelen op dit moment nog niet zijn. Dus die bouwers hebben dat natuurlijk ook gewoon nodig om digitaal te vergaderen met ook collega's uit andere steden. Dan ga ik toch weer terugkomen, we hebben eerder al eens gesproken over de strategie dienstverlening, dat ging dan over dienstverlening, maar daaraan gekoppeld zat natuurlijk ook de digitaliseringsagenda. En daarvan is al aangegeven dat wij als Rijswijk echt een enorme slag moeten gaan maken met de digitalisering.

Dat is een wens vanuit Rijswijk om beter je inwoners te kunnen bedienen of betere dienstverlening te kunnen verlenen maar ook word je daartoe gedwongen door de softwareleveranciers die daarvoor komen en ook door de technieken die zich verder ontwikkelen. Was het vroeger bring your own device, ja, sorry voor het Engels maar zo ging dat, nu gaan we daar helemaal vanaf. En dat heeft ook een beveiligingsreden. Dat is geen luxe, mijnheer Weterings, dat is echt pure noodzaak die beveiliging. Ik ga geen namen van bedrijven noemen maar ik kan wel de heer Loof van de VVD geruststellen dat we daar echt, echt, en zeker in de huidige gegeven politieke situatie, op beducht moeten zijn. Dus we moeten gewoon heel goed op onze veiligheid letten en dat is ook, daar zullen we in de besteding van die middelen ook rekening mee houden. Dus ik ga niet zeggen welk merk we gaan kopen wel of niet, dat vind ik nou ook een beetje te veel om hierin plenair te zeggen maar dat dat aandacht heeft in brede zin. Toevallig, dat is misschien niet helemaal dit raadsvoorstel, maar vorige week hebben we als college een cyberoefening gehad, wat doen we als de gemeente gehackt wordt? En je ziet dus steeds meer dat gemeenten maar ook grote bedrijven gewoon gehackt worden of datalekken hebben. Nou ja, daar moeten we gewoon dus echt fors op gaan investeren. Dus er komen nog meer voorstellen.

Kijk, er is een ton gevraagd van in die begroting. Toen is hier ambtelijk gezegd van, nou, dan gaan we eens kijken, een offerte aanvragen. Dat is daarna gebeurd. En daaruit blijkt dat er eigenlijk behoefte is aan meer dan toen was voorzien. Dus we willen ook alles meteen Pagina 16 van 39

Concept verslag Forum Samenleving 4 april 2023 tegelijk doen. Dat heeft ook een beheerstechnische of dat is beheersmatig ook makkelijker, dat je allemaal dezelfde apparatuur hebt, dezelfde aanschaf. Dus dat is de reden dat die afwijking zo groot is. Want ik ben het met u eens, u vraagt een ton in de begroting en nu wordt het even twee ton opgehoogd hè. Maar het is vrij, het is gewoon echt wel een … Ik kan u garanderen, ik heb hier de offerte voor me, ja, die ik u desgewenst ook nog wel even kan toesturen. Maar ik zou zeggen, laat ook het college zijn werk doen. Of u kunt ze inzien wat dat betreft, anders gaan we andere slapende honden misschien ook nog wakker maken dus daar moet ik een beetje mee oppassen ook vanuit concurrentiepositie. De voorzitter: Eerste termijn, mijnheer Zoghbi. Gaat u verder, mijnheer Van Damme. De heer Van Damme: Dus we gaan ze ook allemaal gelijk aanschaffen. Op de heer Knigge, als je het gefaseerd gaat doen dan moet je elke keer weer opnieuw iets gaan aanschaffen. Dus als je in bulk koopt krijg je ook wat meer korting. En dat is beheersmatig ook makkelijker, dan blijf je ook niet met oud materiaal zitten wat je ook nog in de beheerfase moet onderhouden. En met de afgedankte spullen, ja, die krijgen natuurlijk een tweede leven dus die gaan we proberen te verkopen en daar is ook al een markt voor.

Dat zal niet zo heel veel opbrengen als ze in aanschaf zijn maar dat gaan we zeker wel doen. Dat eigenlijk in antwoord op de vragen die gesteld zijn. Ja, voorzitter, dat was het in eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van Damme. Dan kijk ik even het rijtje. Mijnheer El Majjaoui nog? Nee? Mijnheer Zoghbi voor in tweede termijn? Ja? De heer Zoghbi: Ja, daar heb ik toch een vraag over. Ja, hoe ga ik dit formuleren. Je geeft aan, u geeft aan, ik heb hier de offerte liggen. Wij krijgen een stuk voor ons waar we akkoord op moeten geven met een begrotingswijziging van 200 procent. We hebben eerder in de raad met elkaar besproken dat we een betere onderbouwing moeten krijgen voor stukken. Ik vind dit wel summier. Bent u het daar met me eens of niet? Dat was hem, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Zoghbi. Dan kijk ik naar mijnheer De Vreede, Beter Voor Rijswijk. Nee? Mijnheer Verbrugh, D66. De heer Verbrugh: Dank u wel. Ik had nog een vraag uitstaan over hoe deze extra investering in de begroting straks wordt verwerkt en waar wij die post dan weer terug zullen vinden in de komende jaren? Dus dat … En verder ben ik wel tevreden en ik geloof niet dat Rijswijk nu bezig is inderdaad met luxe maar met noodzakelijke investeringen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Verbrugh. Mevrouw Van Nunen? Nee. Mijnheer Knigge? Mevrouw Schwencke voor een tweede termijn.

Mijnheer Loof? Nee. Mijnheer Weterings, Rijswijks Belang, u heeft het woord. De heer Weterings: Voorzitter, dank u wel. Ja, wethouder Van Damme, natuurlijk willen wij het college hun werk laten doen maar we zitten hier wel als een controlerend orgaan. Dat is dan wat mijnheer Zoghbi ook aangeeft, een 200 procent verdubbeling op deze aanbesteding zit of op deze vraag zit, dan komen er natuurlijk wel vragen. En wat ik ook jammer vind, u heeft in heel het betoog het ongeveer de helft van de tijd, misschien wel meer, gehad over de beveiliging maar in het voorstel staat daar niks over beveiliging. Dan denk ik van, ja, heb ik dan iets gemist of heeft u wat gemist of waarom staat het hele beveiligingsverhaal hier niet in? Dan wordt dat natuurlijk mee overwogen in de beslissing die wij zouden nemen. En ik zou het wel, ja, puur voor Pagina 17 van 39