Concept verslag forum Samenleving 3 oktober 2023

Concept verslag Forum Samenleving 3 oktober 2023

Aanwezig Voorzitter: Mevrouw S. van Maarseveen Forumleden: De heer E. v.d. Baan (ChristenUnie) Mevrouw M. ten Brummelaar (Rijswijks Belang) De heer M. van ’t Eind (GroenLinks) De heer M. Ezinga (VVD) Mevrouw I. Jansen-Dirkx (Wij. Rijswijk) Mevrouw A. Koegler Böhm (Rijswijks Belang) De heer G. Kruger (Beter voor Rijswijk) Mevrouw N. van Nunen (PvdA) Mevrouw L. Oude Alink (GroenLinks) Aanwezige portefeuillehouders: Mevrouw H. Sahin, burgemeester Mevrouw L. Bentvelzen, wethouder De heer M. Wit, wethouder De heer G. van Malsen, wethouder 1.

Mevrouw A. Prenger (Beter voor Rijswijk) De heer M. el Majjaoui (Gelijkheid en Rechtvaardigheid) De heer W. Smith (GroenLinks) De heer Q.L.A. Veerman (D66) De heer H. Verbrugh (D66) De heer R. de Vreede (Beter voor Rijswijk) Mevrouw E. Woudstra (D66) De heer A. Zoghbi (Wij. Rijswijk) Griffie: Forumgriffier en verslag: Mevrouw M.M.A. Tittse

Opening De voorzitter: Goedenavond allemaal. De griffie moet nog even de laptop uitzetten voor de ... Goedenavond allemaal, welkom bij het forum van 3 oktober 2023, Forum Samenleving. Beginnen we aan agendapunt één, is de opening. Iedereen welkom bij deze forumvergadering. We vergaderen deze keer weer in Teams. Dus verzoek om je laptop of je tablet op mute te zetten zodat we niet allemaal mee kunnen genieten van wat er thuis gebeurt. En als je iets wilt zeggen, om dan het handje omhoog te steken.

2.

Algemeen inspreekrecht De voorzitter: En dan gaan we door naar agendapunt twee, Algemeen spreekrecht inwoners. Er hebben zich geen insprekers gemeld, ik check nog even voor de zekerheid, nee geen insprekers. Dus dan tikken we agendapunt twee af.

3.

Lijst van ingekomen stukken: vaststelling wijze van afdoening De voorzitter: En gaan we door naar agendapunt drie, Lijst van ingekomen stukken. Ik zou graag van het forum willen weten of de wijze van afdoening van de ingekomen stukken akkoord is of dat er iemand iets wil ... Even kijken, ik zie geen handjes, klopt dat? Ja.

Pagina 1 van 54

Concept verslag Forum Samenleving 3 oktober 2023 4.

Vaststelling agenda De voorzitter: Dan ga ik door naar agendapunt vier, dat schiet lekker op. Vaststelling van de agenda, bent u ... Ik zie een handje van Menno Ezinga, gaat uw gang en een handje van Irene. Eerst mijnheer Ezinga en dan naar mevrouw Jansen-Dirkx. Mijnheer Ezinga? De heer Ezinga: Dank, Selma, voorzitter dank u wel. Goedenavond allemaal, ik had een verzoek tot een agendawijziging. Ik zou graag, even kijken, RIB 23-086 Kostenstijging Jeugdzorg gezamenlijk willen behandelen met het raadsvoorstel Rijswijkse visie op normaliseren en reikwijdte van de jeugdhulp als dat toegestaan is, dat lijkt mij wel een geschikte situatie. De voorzitter: Ik ga even kijken, ik moet zeggen, het geluid hier is niet zo heel goed dus ik zet de mijne even op ... Dat ga ik doen. Zou u nog een keer willen aangeven welke twee u samen wilt voegen? De heer Ezinga: Vanzelfsprekend. Ik zou graag agendapunt negen, het Raadsvoorstel Rijswijkse visie op het normaliseren en reikwijdte van de jeugdhulp RV 23-063 tegelijkertijd willen behandelen met RIB 23-086 Kostenstijging Jeugdzorg, omdat die twee onderwerpen heel erg met elkaar te maken hebben. En ik denk dat we daarmee één gezamenlijke discussie kunnen hebben van samen naar beter en zo.

De voorzitter: Laat ik heel even mevrouw Jansen-Dirkx aan het woord en misschien heeft zij ook nog een ander agendavoorstel en dan kunnen we het in één keer pakken. Mevrouw Jansen-Dirkx, gaat uw gang. Mevrouw Jansen-Dirkx: Eens met het voorstel van de heer Ezinga overigens, dus dat steun ik, dat voorstel, om dat samen te pakken. Ik had niet zozeer een agendaverzoek, maar wel een opmerking over de agenda. Het viel mij op dat de agendapunten stapsgewijs tot gistermiddag zelfs toegevoegd werden en het verzoek is wel om dat ... Probeer die agenda wel tijdig en goed rond te hebben, want het is erg vervelend dat je er op maandagmiddag nog achter komt dat je stukken moet lezen en antwoorden ergens of vragen op moet bedenken. Dus dat is het verzoek mijnerzijds. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Jansen-Dirkx en ik zie een handje van mevrouw Woudstra, gaat uw gang. Mevrouw Woudstra: Misschien daaraan toe te voegen, in het verleden konden we natuurlijk nog tot op het laatste moment raadsvragen en RIBs agenderen, dat doen we tegenwoordig eerder, dus ik ben ook even op zoek. Misschien heb ik dan ook gemist of er nog een agendapunt bij is gekomen, want de raadsvragen en RIBs is natuurlijk anders dan agendapunten. Ik ben op zoek naar welke agendapunt er dan bijgekomen is.

Vragenuur, punten voor RIBs en vragen is in mijn blik wat anders dan agendapunten, maar ik zie dat Irene wat anders bedoelt, dus ik hoor het graag. Mevrouw Jansen-Dirkx: Als ik meteen maar even mag reageren daarop? De voorzitter: Ja, mevrouw Jansen-Dirkx, gaat uw gang. Mevrouw Jansen-Dirkx: Dan bedoel ik daar dus mee dat gistermiddag pas agendapunt zestien was toegevoegd, die stond er de eerdere agenda dus niet in. Dat was natuurlijk wel een agendapunt wat ... Dus een RIB die wel geagendeerd zou zijn in de vorige forum, maar die kwam er dus pas op het allerlaatste moment bij. En aangezien dat wel iets is waar we natuurlijk allemaal wel graag even lezen wat er aan de hand

Pagina 2 van 54

Concept verslag Forum Samenleving 3 oktober 2023 is, dan vind ik dat wel erg vervelend dat ik dat pas maandagmiddag te lezen krijg, dus dat bedoelde ik met agendapunten toevoegen. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Jansen-Dirkx. Ik denk genoteerd, ook dat de griffie dan zijn best doen om dat sneller te doen en het verzoek van mijnheer Ezinga is wat mij betreft akkoord als de rest van het forum zich daar ook in kan vinden? Ja. Ik zie geen handjes, dan gaan we dat doen. Even kijken hoor, dan sluit ik nu agendapunt vier, Vaststellen van de agenda af. 5.

Mededelingen college De voorzitter: En dan gaan we door naar agendapunt vijf, Mededelingen van het college. Zowel burgemeester Sahin als wethouder Van Malsen hebben een mededeling. En dan wilde ik graag beginnen bij burgemeester Sahin, gaat uw gang. Mevrouw Sahin: Dank u wel voorzitter, ik wil een korte mededeling doen over de brand dat heeft plaatsgevonden vorige week woensdagochtend, 27 september. Het was een zeer grote brand in een leegstaand kantoorpand aan Volmerlaan 15-17, het pand waar vroeger het Nederlands Forensisch Instituut was gevestigd. Het was voor de brandweer geen eenvoudige situatie, omdat het pand heel goed was afgesloten en er veel rookontwikkeling was. Het naastgelegen kantoorpand moest ook uit voorzorg worden geruimd en ontruimd en de medewerkers werden goed opgevangen in het Bastion Hotel. Er was sprake van een GRIP-1 situatie, omstreeks elf uur was de brand onder controle. In het pand bleken twee personen te zijn, zij zijn opgevangen door de hulpdiensten. De inwoners zijn via een NL-Alert geïnformeerd en ook via onze eigen gemeentelijke communicatiekanalen. Aan het begin van de middag ben ik ook zelf ter plaatse geweest en zag ook hoeveel hulp er was ingeroepen en ik heb namens onze gemeente de brandweer en iedereen die daar ter plaatse was ook bedankt.

Het leek me goed ook in aanvulling, in reactie op een vraag die gesteld was en ook in de media wat verduidelijking te geven. Er worden wel integrale controles gehouden in bedrijfspanden in de Plaspoelpolder, maar nooit zonder aanleiding. Dus we controleren niet elke dag wat er gebeurt met de leegstaande panden en dat is ook niet mogelijk gelet op de capaciteit en alle leegstaande gebouwen die we in Rijswijk hebben. Wanneer wij meldingen ontvangen, signalen van politie, toezichthouders, inwoners of ondernemers, dan gaan wij wel een pand inspecteren en indien wij misstanden of overtredingen aantreffen, dan nemen we ook de benodigde maatregelen of treden we handhaven. In datzelfde pand is in het verleden geconstateerd dat er een persoon verbleef, dat bleek de beheerder te zijn. En die eigenaar en beheerder zijn daarop aangesproken en aangeschreven. En sinds het pand leeg staat en er geen activiteiten meer zijn wordt daar wel vaak ingebroken in het pand en wordt er geslapen. En de eigenaar, die spant zich enorm in om het pand afgesloten te houden, maar er zijn ... Het lukt soms toch om mensen ... Dat ze naar binnen dringen. En ik wil nogmaals laten weten dat dit natuurlijk een hele ongewenste ontwikkeling is, dat er leegstaande panden langdurig staan, die zorgen uiteindelijk ook weer voor overlast.

Het leek me goed om dit te melden, omdat ik ook zag dat een aantal andere partijen daar hun zorgen hadden geuit. Gelukkig is het nu goed afgelopen en dat is natuurlijk ook goed, maar het had ook anders kunnen aflopen als er iemand toch gewond was geraakt. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, burgemeester Sahin. En dan wil ik graag het woord geven aan wethouder Van Malsen, die wil graag een mededeling doen bij agendapunt vijf, Bijgesloten reactie van de staatssecretaris over de opvang van minderjarige vreemdelingen. Gaat uw gang, wethouder. De heer Van Malsen: Dank voorzitter. Ik wil eigenlijk twee mededelingen doen die wel iets met elkaar te maken hebben, maar niet direct hetzelfde zijn. De eerste gaat inderdaad over de brief die bij dit agendapunt Pagina 3 van 54

Concept verslag Forum Samenleving 3 oktober 2023 zit, reactie van de staatssecretaris op onze verzoeken om een reactie eigenlijk uit maar en uit juni. Die vooral te doen hebben met het feit dat het COA toen tachtig alleenstaande minderjarige vreemdelingen in het hotel heeft geplaatst. De reactie kunt u lezen, daar staat één ding in wat ik even wil corrigeren. Er wordt namelijk verwezen naar een debat dat volgende week plaats zou vinden of dat in oktober plaats zou vinden. Dat is niet een debat, maar dat is de presentatie aan de raad die aanstaande donderdag 12 oktober plaats zal vinden, verzorgd door de provincie. Overigens worden er in het vragenuur waarschijnlijk nog wat vragen aan mij gesteld over reacties van de staatssecretaris. Dit is in mijn ogen namelijk maar de helft van de reactie die we verwacht hadden, er is namelijk nog een ander puntje waar we reactie op verwachten van de staatssecretaris, maar daar zal ik straks tijdens het vragenuur meer over vertellen. En de andere mededeling is dat ik ben benaderd door het COA die mij wist te melden dat de druk op Ter Apel nog altijd toeneemt, ondanks dat ze onlangs een brede oproep hadden gedaan aan gemeenten om voor korte termijn opvang te zorgen en dat is gelukkig gelukt.

Maar over de langere termijn zien ze toch weer problemen ontstaan en ze zijn hard op zoek naar gemeenten die met name weer diezelfde groep alleenstaande ... Of niet dezelfde groep maar dezelfde categorie asielzoekers, namelijk alleenstaande minderjarige vreemdelingen kunnen opvangen. Het COA is op de hoogte van onze afspraken, dus we hebben hier de afspraak dat als het COA een verzoek zwart-op-wit indient voor met name noodopvang of uitgebreide opvang, dan dat we die met uw raad zullen delen en ter besluitvorming aan u voor zullen leggen. Dus zij kwamen even polsen, om het maar even kort te zeggen, hoe gaat het dan in zijn werk? Dus heel concreet kan ik nog niet worden, maar wat ze wel gezegd hebben, is dat ze op zoek zijn naar een plek om minimaal vijftig alleenstaande minderjarige vreemdelingen op te vangen. Startdatum, duur, ondersteuning, dat soort zaken, die zijn verder nog nader te bepalen. Dat is allemaal nog heel pril wat dat betreft, maar het gaat hier omdat het om alleenstaande minderjarige vreemdelingen gaat eigenlijk ook per definitie om noodopvang, dus dat is in de regel vaak zes maanden of langer. En ook de locatie, ze zijn ook op de hoogte van de geschiedenis hier in Rijswijk, er zijn natuurlijk locaties die voor de hand liggen voor ook het COA. Maar ze zijn ook zeker bereid om daarover te praten en ons daar ook de voorkeuren in uit te laten spreken.

Hetzelfde geldt voor randvoorwaarden zoals tegemoetkomingen in onderwijs, zorg, et cetera. We hebben overigens nog niks zwart-op-wit, het is alleen maar een informeel contact eigenlijk tussen mij en het COA. Maar het leek mij toch opportuun om dat even met uw raad te delen, mochten wij meer horen. En zeker als er echt een zwart-op-wit verzoek met een handtekening van Milo Schoenmaker, of wie dan ook benoemd is dat te doen, op onze deurmat vallen, dan krijgt u die natuurlijk per omgaande, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Van Malsen. Ik zie dat mevrouw Ten Brummelaar iets wil vragen. Graag een korte vraag, mevrouw Ten Brummelaar. Mevrouw Ten Brummelaar: Dank u wel, voorzitter. Alvast vooruitlopend op volgend forum, zal die ongetwijfeld bij de ingekomen stukken terechtkomen. Wij willen graag het verzoek indienen om deze te laten agenderen. De voorzitter: We zijn al voorbij dat agendapunt om het te laten agenderen, maar u wil het bij het volgend forum laten agenderen? Mevrouw Ten Brummelaar: Dat is correct, voorzitter. Wij willen deze brief bij het volgend forum alvast laten agenderen, dank u wel. De voorzitter: Dus dan kunt u dat, als u twee fracties heeft, bij het volgend forum laten agenderen.

Is er nu voldoende steun binnen het forum om dit te laten agenderen? Ik ga eerst even, want ik zie nog wat meer handjes, naar mijnheer Veerman, mevrouw Jansen-Dirkx en mijnheer Stam. En dan kom ik zo bij u terug en

Pagina 4 van 54

Concept verslag Forum Samenleving 3 oktober 2023 dan checken we even of er voldoende steun is om hem te agenderen, is dat goed? Even kijken hoor, mijnheer Veerman, gaat uw gang. De heer Veerman: Dank u wel. Ik wil eigenlijk niet tegen hierop, ik heb eigenlijk een ander punt dus ik weet niet of de andere mensen eerst willen gaan die wel willen reageren op deze reactie, want ik heb een ander punt namelijk. De voorzitter: En heeft een ander punt bij de mededeling van het college of een ander punt ... De heer Veerman: Ik heb wel een mededeling, maar ik weet niet of andere mensen ook een aparte mededeling hebben of willen reageren op de wethouder. De voorzitter: Reageert u maar op hoe heet het ... Dan hebben we het maar gehad. De heer Veerman: Wat ik wilde zeggen eigenlijk is dat wij ... Wat ik mij afvroeg vanuit de voortgang van de rekenkamer of ons college ons op de hoogte zou kunnen houden van de uitwerking en de voortang van de onderzoeken die zijn geweest en wat we daarmee hebben afgesproken te gaan doen. En ik merk iedere keer dat we eigenlijk hier niets horen over de voortgang vanuit het college op deze plannen die hier door de rekenkamer en de adviezen die zijn gegeven. Vandaar dat ik dat even aan de orde wilde brengen in deze mededeling aan dit publiek, dank.

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Veerman en dan zag ik ook volgens mij een hand van mijnheer Jan Dirk Stam, gaat uw gang. De heer Stam: Dank u wel, voorzitter. Ik wilde steun uitspreken voor het verzoek van mevrouw Ten Brummelaar. De voorzitter: Dank u wel, dan hebben we twee fracties dus dan gaat de griffie noteren dat we deze agenderen voor het volgende forum, dank u wel. 6.

Terugkoppeling Gemeenschappelijke regelingen De voorzitter: Dan gaan we door naar het volgende agendapunt, agendapunt zes, Terugkoppeling van de gemeenschappelijke regelingen. Is daar iemand die daar een terugkoppeling over wil geven? Nee, dan tikken we die ook af.

7.

Overzicht toezeggingen en moties (volgt in Forum Stad van 5 oktober 2023) De voorzitter: Dan gaan we door naar agendapunt zeven, Overzicht van toezeggingen en moties bij het forum Stad van aankomende donderdag zal er een bijgewerkte lijst met openstaande moties en toezeggingen worden toegevoegd. en een lijst met moties en toezeggingen per afdoening, dus die staan er nu niet in, maar die komen er wel bij. En dan zie ik, even kijken hoor, een paar handjes. Ik zie een handje van mevrouw Van Nunen. Gaat uw gang, mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen: Voorzitter, dat klopt, want ik heb gewoon een toezegging nog in mijn gedachten die ik niet hoef af te wachten op de lijst. Ik wil graag weten van een van de wethouders of de toezegging die in het kaderdebat afgelopen juli is gedaan om reacties van het college op de adviezen van de adviesraad Sociaal Domein ook openbaar kunnen worden gemaakt. Dat lijkt me gewoon een hele logische gevolgtrekking van die Pagina 5 van 54

Concept verslag Forum Samenleving 3 oktober 2023 toezegging en ik zie nog niets daarvan op de gemeentewebsite, op de pagina van de adviesraad Sociaal Domein. En er staan hele interessante adviezen met vragen op en ik wil heel graag weten hoe het college daarover denkt en misschien ook wel meer inwoners. Dus ik hoor graag wat we met die toezegging gaan doen. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Van Nunen, wil iemand uit een college daarop reageren en daarna kom ik bij u terug mijnheer Smith, ik heb hem gezien. De heer Van Malsen: Ik wil daar wel kort op reageren. Ik heb gister de voorzitter van de adviesraad Sociaal Domein nog gesproken en dit punt ook nog eventjes geagendeerd en met hem besproken. De reacties van het college op de adviezen van de adviesraad Sociaal Domein stonden nog niet gepubliceerd, omdat de adviesraad daar zelf voor had gekozen, omdat ze eerst met het college wilden bespreken, vinden wij dat eigenlijk wel goed? Dus ik heb gezegd, wat mij betreft prima en ik heb het ook even met collega Bentvelzen besproken en zij vond het ook oké. Dus ik heb de voorzitter vanmiddag nog een berichtje gestuurd dat ze wat mij betreft gepubliceerd kunnen worden. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Malsen en ik zag een hand van mijnheer Smith, gaat uw gang mijnheer Smith. De heer Smith: Voorzitter, dank u wel.

GroenLinks wil toch graag dat het college uitvoering geeft aan een motie die wij in november, acht november, hebben ingediend betreft het aansluiten van de Gelijke Kansen Alliantie. Die is met de GroenLinks PvdA, Wij. Rijswijk en D66 ingediend, maar er is nog geen gevolg aangegeven. Is daar reden voor? De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Smith. Mag ik het college vragen om daarop te reageren? De heer Van Malsen: Wie? Ik was in de veronderstelling dat dit bij mijn collega mevrouw Bentvelzen ligt. Mevrouw Bentvelzen: Voorzitter, ik vind het lastig om hier antwoord op te geven terwijl ik out of the blue deze vraag krijg en ook geen toezeggingenlijst of wat dan ook voor mijn neus heb. Dus laten we met elkaar afspreken dat als die nog steeds op de lijst van toezeggingen staat, hoe die dan wordt afgedaan. Want ik weet wel dat daar het een en ander mee gedaan is en ik weet ook dat ik al meerdere keer heb aangegeven waarom wel en waarom niet en op welke punten wel en op welke punten niet. Dus ik moet dat heel even intern uitzoeken hoe of wat, dus als ik die vraag eerder had gehad had ik een antwoord voor u gehad, mijnheer Smith, maar nu even niet. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Bentvelzen. Even kijken, ik zie een hand van mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Dank u wel.

Ik kreeg van de griffie de vraag of mijn verzoek over het informeren over de organisatieverandering die via de oude commissie zou lopen eraf kan, omdat er iets met de oude commissie besproken zou zijn. Ik moet dat nog checken bij de oude commissie, want het verzoek was ook om de informatie naar de raad te sturen. Dus wat mij betreft blijft die er nog even op en zoeken we dat eerst uit, want het was een andere toezegging dan dat ik nu terug te horen krijg. En de andere vraag is naar aanleiding van de toezegging die gedaan is om te zorgen dat we het groot project en de stand van zaken op de grote projecten voor de begrotingsbehandeling krijgen. Krijg ik ook nog graag bevestiging dat we inderdaad ruim voor de begrotingsbehandeling die informatie over de grote projecten krijgen zodat we dat bij de fora richting de begrotingsbehandeling daadwerkelijk kunnen bespreken.

Pagina 6 van 54

Concept verslag Forum Samenleving 3 oktober 2023 De voorzitter: Dank u wel mevrouw Woudstra. Even kijken, kan de wethouder daar misschien even snel op reageren? Wethouder Van Dam. De heer Damme: Voorzitter, dank je wel. Wethouder Van Damme is het inderdaad. In de begroting die eerdaags naar u zal worden opgestuurd, staat de voortgang van het groot project Organisatie, zoals we dat ook hebben besproken in het forum begin dit jaar. Dus daar staat meer informatie over het verloop van al die ontwikkelingen van het groot project Organisatie en de verbeteringen die daarin plaatsvinden. Dus dat krijgt u voor de begrotingsbehandeling. De voorzitter: Dank u wel, wethouder van Damme. Even kijken hoor, dan wil ik nu eigenlijk het agendapunt Overzicht toezeggingen en moties afsluiten. 8.

Vaststellen Forumverslagen 15 juni 2023 en 5 september 2023 De voorzitter: En doorgaan naar agendapunt acht, Vaststellen van de forumverslagen van 15 juni 2023 en 5 september 2023. Gaat u akkoord met het vaststellen van de verslagen? Ik zie geen handjes dus dan ga ik ervan uit dat het apart is en dan sluiten we agendapunt acht af.

9.

Raadsvoorstel Rijswijkse visie op normaliseren en reikwijdte van de jeugdhulp (RV 23-063) De voorzitter: En dan gaan we door naar agendapunt negen en agendapunt negen combineren we dus met agendapunt vijftien Raadsvoorstel Rijswijkse visie op normaliseren en reikwijdte van de jeugdhulp. En agendapunt vijftien, de RIB Kostenstijging jeugdzorg. En even kijken hoor, dan geef ik als eerst het woord aan D66 omdat zij daar ook vragen over hebben gesteld. Mijnheer Veerman, gaat uw gang. Of mevrouw Woudstra. De heer Veerman: Dank u wel voor het woord, dat het zo mooi heet. Ik zit toch even te proberen om mijn iBabs ... Dan gaan we het gewoon zonder doen. Ik wil eerst even reageren in ieder geval op het normaliseren. Ik heb het stuk gelezen, ik was zeer verrast, ik moet zeggen dat ... Ik ga echt mijn leesbril opzetten, want anders kan ik echt niet lezen wat ik geschreven heb. Dat heb je als je ouder wordt. Dat we blij zijn eigenlijk met het stuk wat voorligt. We zien eigenlijk, ben ik heel positief over, dat we eigenlijk zeggen, ouders zijn primair zelf verantwoordelijk en ik vind dat een hele goede zaak, dat we dat nu eigenlijk kenbaar maken. Wij zijn eigenlijk groot voorstander van het normaliseren, want wat je ziet heel veel bij de zorg is dat we eigenlijk op dit moment alles 100 procent willen.

Vaak het is 80 procent, of een 8 eigenlijk, dan ben je 50 procent van de kosten kwijt en voor twee punten meer zijn we nog eens een keer 50 procent van de kosten kwijt. En nu is dat allemaal mogelijk, je moet je afvragen bij de hoeveelheid jeugdzorg die wij nu moeten bieden, zowel lokaal als landelijk, of dat nog wel houdbaar is in de toekomst. Ik ben zeer blij dat we nu gaan kijken naar normaliseren en eigenlijk de ouders zelf proberen verantwoordelijk te stellen. Het zou mooi als dan ook het nog komt met een eigen bijdrage zodat we in de toekomst ook daar iets mee kunnen doen zodat de ouders niet eindeloos met zorg voor hun kinderen aan de gang kunnen laten gaan. Dus ik ben heel blij met dit stuk, ik denk ook dat het goed is om ... En dat is eigenlijk de vraag die ik op dit stuk nog heb en dan zal ik zo meteen over punt vijftien wat toegevoegd is een vraag stellen. Is om dit ook te communiceren met de burgers, laten we dit nou ook gewoon op onze gemeentesite zetten. Maak het kenbaar aan de mensen van, houd er rekening mee dat je eerst zelf bepaalde zaken verantwoordelijk ... Dat we dat ook breed uitdragen in de gemeenschap en dat kan ook voorkomen dat mensen gewoon maar zeggen van, ik heb recht op. Dat we duidelijk uitleggen van, wat dat ouders zelf kunnen doen om ook zorg te kunnen bieden aan hun eigen kinderen.

En daarnaast had ik nog wel een vraag wat we eigenlijk op preventief gebied eigenlijk doen, want dat wordt genoemd, dat we preventief aanbod hebben. Dat is ook heel belangrijk denk ik, dat we in, ik noem het altijd de nuldelijns, op de eerstelijns, Pagina 7 van 54

Concept verslag Forum Samenleving 3 oktober 2023 dat we voordat we ook zorg inschakelen een breed scala hebben aan zorg die ook in een sociale kaart kenbaar is. Volgens mij hebben we een sociale kaart, maar dat we die ook ruimschoots delen met partijen die naar zorg verwijzen. Dan kunnen we hebben over vrijwilligersorganisatie, scholen en andere partijen, maar ook dat ouders die zelf weten te vinden, wat ze zelf kunnen doen en waar ze eventueel terecht kunnen voor hulp. En dan noem ik bijvoorbeeld het CEG. Dat op dit punt, normaliseren, ga ik gelijk maar even door want het was de bedoeling dat we deze punt samenvoegden. En we hebben een aantal schriftelijke vragen gesteld, daar ga ik voor de rest niet op reageren, die waren vrij technisch van aard. Dus ik verwacht daar gewoon even het antwoord van af tot dat bekend is, die heb ik nog niet gezien, maar daar maak ik me voor de rest even op dit moment niet druk over. Waar ik wel geschrokken van ben, is dat we op dit moment eigenlijk als je kijkt naar de kosten 3,3 miljoen in de min gaan met jeugdzorg. Daar schrok ik wel een klein beetje van. Een vraag die ik daar heb is over de stijging op zich, of dat een beeld is dat binnen tien à negen à acht, hoe je het ook noemen wil straks speelt.

Of de stijging van de kosten, hoe die gefaseerd eruitziet voor de andere locaties, hebben we het dan over dezelfde stijging van kosten? Heeft het dan ook te maken met het aantal, de intensivering van de dagbehandeling in andere gemeentes? Tweede vraag heb ik van, als we kijken naar de JGZ, horen we dat daar heel veel wachtlijsten zijn. En nu zie je toch dat die kosten behoorlijk oplopen, heeft dat met elkaar te maken? Komt dat omdat die kinderen later in zorg komen op een later moment, waardoor de kosten eigenlijk gestegen zijn, is de vraag die ik daar nog over heb. En dat is het eigenlijk in de eerste termijn, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Veerman. En dan wil ik nu het woord geven aan VVD, mijnheer Ezinga? De heer Ezinga: Dank, voorzitter, voor het woord en ook dank de heer Veerman voor de technische exercitie die je ons zojuist heeft gegeven. En ik denk dat hij daar hele goede vragen stelt, waar ik ook zeer benieuwd ben naar de antwoorden. De reden dat ik deze twee stukken ook bij elkaar geschroefd heb, is omdat ik duidelijk een overlap zie tussen enerzijds de ambitie die we als Rijswijk hanteren om grip en zicht, maar vooral grip te houden op de problematiek rondom de jeugdhulp en de druk die op de jeugdhulp staat. Daarmee ook eigenlijk de roep doen voor het normaliseren van de hele context rondom zorg en dan specifiek eigenlijk om de jeugdhulp.

En daar sta ik ook zeker achter, net zoals menig ander in de raad, ik denk dat ik bijna unaniem daarover kan zijn. En dan hebben we een ander document waar we dus duidelijk de realiteit onder ogen moeten zien, waarbij weer een 3,3 miljoen kostenstijging plaats vindt van de jeugdhulp. En als ik dan dat stuk lees ten opzichte van de Rijswijkse visie, dan zie ik daar een discrepantie ontstaan, waarbij wat betreft de kostenstijging jeugdhulp wordt aangegeven dat de sturing zeer beperkt is en zeer beperkt mogelijk is. Op de wijze waarop jeugdhulp wordt ingezet en de wijze waarop dus daarmee door de gemeente ook grip kan worden behouden wat de eventuele vraag, de behoefte is, voor die zorg voor de jeugdigen. En zeker als het om de specialistische jeugd gaat, is die grip juist zo nodig, want daar zijn die kosten zo hoog. En dan zie ik de ambities, de leidraad, de top tien, waarbij hele mooie stellingnames zijn vanuit de gemeente over hoe wij in onze gemeente daarnaartoe willen kijken en hoe wij die zicht en grip willen behouden. Dus ik zou graag toch een wat meer inhoudelijk antwoord van de wethouder willen hebben, hoe zij die twee documenten tegenover elkaar zetten, hoe ze tot elkaar verhouden.

Met als uitkomst eigenlijk hoe zij die tien leidraden gaan specificeren, wat is nou eigenlijk de output van die tien leidraden straks? Hoe gaat ze eigenlijk tot concrete resultaten daarin komen en ik kan me ... Ik geef bijvoorbeeld al aan, de disclaimer voor u, mevrouw Bentvelzen, dit is een heel lastig antwoord om te geven. Want als we iets moeten doen, hoe gaan we het normaliseren, dat is een heel complex vraagstuk en ik geef u alvast een voorzet, want ik zie het stuk met name zich richten op het ouder-kind gedeelte. En dat is primair eigenlijk het startpunt waar we vanuit moeten beginnen, maar ik heb ook wel in eerdere discussies met de raad aangegeven dat ik ook andere contexten binnen de gemeente aan zet zie om een rol te spelen in het normaliseren van zorg en jeugdhulp en de wijze waarop we vanuit ieder een eigen uniciteit in het leven staan. En dat miste ik weer in die leidraad, dus mijn Pagina 8 van 54

Concept verslag Forum Samenleving 3 oktober 2023 vervolgvraag is, hoe gaan we ervoor zorgen dat er een maatschappelijke transformatie, een culturele transfer transformatie, over de hele gemeente ontstaat waardoor we die normalisering breder dan alleen ouder-kind gaan realiseren? En waarom zit dat niet in dit stuk verwerkt en misschien is dat even voldoende voor de eerste termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Ezinga. Mevrouw Prenger van Beter voor Rijswijk? Mevrouw Prenger: Goedenavond, ten eerste wil ik de wethouder complimenteren met het stuk en haar ambtenaren. We hadden natuurlijk al een voorpresentatie gehad als raad, dus ik verwachtte eigenlijk niet heel veel vragen, maar ik hoor er wel heel veel. Ik sluit me volledig aan bij mijnheer Rens Veerman. Want we hebben het er vorige keer over had, de zelfredzaamheid is toch eigenlijk wel degene waar we naartoe moeten en het belangrijkste is natuurlijk terug naar de zelfredzaamheid, want niet elke kwetsbaarheid of moeilijkheid hoeft te worden geproblematiseerd of te worden gelabeld. De vraag is alleen, waar ligt de grens en wie bepaalt wie er nu echt recht op jeugdhulp nodig heeft? Dat zijn mijn eerste vragen in de eerste termijn, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Prenger. En GroenLinks, mijnheer Smith? De heer Smith: Dank u wel, voorzitter, hij doet het? Ja.

Voor ons ligt inderdaad een heel gedegen en bevlogen visie betreft de jeugdhulp in Rijswijk waarin het woord normaliseren, het is al een paar keer genoemd, twintig keer voorkomt. En in de eerste instantie krijg ik van het woord toch wel de kriebels, het is zo zakelijk als het over kinderen gaat en gezinnen. Moeten ze allemaal normaal zijn of is dit juist een eufemisme voor bezuinigen? Maar gelukkig is dit niet waar, normaliseren geeft juist aan dat er verschillen mogen zijn, dat we niet allemaal hoeven te voldoen aan de standaard die de maatschappij ons oplegt en daar is GroenLinks erg blij mee. Toch heb ik twee vragen, er zijn in ieder geval financiële vragen, die zijn eigenlijk al gesteld door D66 en VVD. De eerste vraag is, in paragraaf acht, de tweedelijns jeugdhulp staat uitgelegd hoe de verhouding tussen adequaat, zo goedkoop mogelijk, en kwaliteit zouden moeten lezen. GroenLinks vraagt zich af of in de toekomst de balans onder de budgettaire druk niet naar de goedkoopste zal doorslaan? En graag uw visie hierop, het gevaar, van toch bezuinigen. Een tweede vraag, de tien uitgangspunten is ook al eerder genoemd van Rijswijk en de wethouder heeft al eens gezegd dat er af en toe over haar schouder wordt meegekeken naar de manier waarop wij in Rijswijk de jeugdhulp organiseren.

Dat is gewoon heel leuk om te horen, maar waarin onderscheid Rijswijk zich ten opzichte van de andere H9 gemeenten? Ben heel erg benieuwd naar, ik heb niet alle stukken gelezen van andere gemeenten maar misschien kan de wet houden hier een visie op loslaten. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Smith. Dan gaan we door naar Rijswijks Belang. Wie mag ik van Rijswijks Belang het woord geven? Mevrouw Koegler Böhm: Ja, voorzitter. De voorzitter: Mevrouw Koegler, gaat uw gang. Mevrouw Koegler Böhm: Dank u wel. Fijn dat er met de raad gesproken is over het normaliseren van de jeugdzorg en Rijswijks Belang kan zich heel goed vinden in het stuk wat voorligt. Ik denk eigenlijk dat bijna de hele raad zich daar wel goed in kan vinden, want het sluit ook naadloos aan bij de kadernota die we met elkaar akkoord hebben bevonden. Ook begrip als primair verantwoordelijk voor zelfredzaamheid, we hebben het daar met de raad al heel vaak over gehad, dus volgens mij hoeven we daar, wat mevrouw Prenger ook zegt, Pagina 9 van 54

Concept verslag Forum Samenleving 3 oktober 2023 niet al te veel vragen over te stellen. Wij vinden ook wel dat er goede stappen voorwaarts zijn gezet als het gaat om de jeugdzorg en de kosten daarvan. We zien ook een landelijke trend, dat het aantallen mensen in de jeugdzorg en de kosten ook in verband met de loonkosten die stijgen, ook landelijk eigenlijk gewoon toenemen. Wat dat betreft volgt Rijswijk gewoon de trend, maar er zijn ook wel enkele gemeentes waar de kosten wel afgelopen jaar inmiddels omlaag zijn gegaan. Rijswijks Belang gunt het Rijswijk wel dat het ook ons gaat lukken, als is het alleen maar omdat we zoveel inspanning met elkaar leveren om de jeugdzorg gewoon, daar grip en regie op te krijgen. Ik stuit aan bij de vraag van de heer Ezinga, dat hoef ik nu niet nog eens te herhalen, over grip op financiën krijgen en hoe gaan we dat normaliseren nu toepassen? Maar we zijn wel even benieuwd hoe het gaat met onze T-medewerker, die toch ook een aanzienlijke rol heeft als het gaat over de doorverwijzing naar jeugdzorg en de kostenbesparing daarvan. En ook echt het toepassen van een principe goed is goed genoeg. We hebben al eens een keer een tussentijds resultaat gehad van de wethouder, dat de eerste geluiden positief waren, dus wij zijn wel even benieuwd hoe dat nu is.

En als wij een analyse maken van die toename in de kosten in Rijswijk, dan valt het ons echt op dat de grootste kostenstijging zit zowel in de aantallen als de kosten van kinderen die opgroeien in een gezin met een laag inkomen. En dan zeker ook als het gaat over jeugdzorg met verblijf. Ik denk dat dat de grootste kostenstijging is, maar ook onze grootste soort als gemeente. We willen de wethouder nogmaals oproepen om goed te kijken naar de integrale preventieve aanpak aan de voorkant om te zorgen dat we de komende jaren die toename gewoon terug gaan dringen. En dat was het voor de eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Koegler. En de PvdA, mevrouw Van Nunen? Mevrouw Van Nunen: Voorzitter, dank. Er is al veel gezegd, ik sluit me allereerst ook aan bij een goede communicatie en met name ook naar de doelgroep, zoals de heer Veerman al zei, de ouders zelf. En daar hoor ik de wethouder graag over, hoe dat pantser van communicatie wordt gevolgd. Ook wat de heer Ezinga zei met betrekking tot uitvoering, ik bedoel niet alleen naar communicatie maar juist ook, hoe gaan we dat begrip normalisering in de praktijk ook handen en voeten geven? En dan nog even iets anders, ook wat de heer Smith trouwens zei over adequaat en liefst zo goedkoop mogelijk.

Dat gaat niet altijd samen, dus ik zou toch nog u ook op het hart willen drukken dat prijs-kwaliteitverhouding gewoon ook een criterium moet zijn en dat niet alleen prijs een leidraad is voor kwaliteit en wel adequaat handelen. Dus graag ook aandacht daarvoor, want anders wordt het wel heel strak de teugels aantrekken en de kwaliteit uit het oog verliezen misschien. En voor de rest was ik ook zeer geïnteresseerd in wat u zei, het normaliseren moet niet leiden tot onderdiagnose en dat vond ik een goede. We moeten natuurlijk wel blijven erkennen met elkaar dat er ook wel problemen zijn. En er zijn ook wat mensen die uit schuld of schaamte zich niet melden. Zullen we daar ook aandacht aan blijven geven, dat mensen die zorg mijden uiteindelijk in de veel ernstige zorg op den duur terechtkomen? En dat willen we ook niet met elkaar, dus graag aandacht en uw reactie op die punten. Dank, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nunen. Mijnheer Stam van de ChristenUnie. De heer Stam: Dank u wel. En zojuist werd het spreekwoordelijke gras vakkundig voor mijn voeten weggemaaid, maar veel is al gezegd. En in lijn met mevrouw Van Nunen en ook in reactie richting de heer Veerman wil ik ook zeggen.

Als het gaat over communicatie en we gaan communiceren richting de mensen, dat ze het zoveel mogelijk zelf gaan doen, hoe gaan we er dan inderdaad voor zorgen dat juist die kwetsbare groep, die eigenlijk ook als je kijkt naar andere regelingen daar niet goed hun weg weten te vinden. Hoe gaan we er dan voor zorgen dat zij toch de zorg krijgen waar ze waar ze recht op hebben? Dus juist als we communiceren dat het allemaal zoveel mogelijk zelf gered moet worden. Maar wel dank en steun in principe voor dit stuk en ook met name de focus op preventie. Ben wel benieuwd of de wethouder iets kan zeggen Pagina 10 van 54

Concept verslag Forum Samenleving 3 oktober 2023 over de ervaringen die ze nu heeft met preventie. En ook even kijken in lijn met mevrouw Prenger van BvR, hoe kunnen we ervoor zorgen dat ... Wie bepaalt er wie er recht heeft op de zorg en welke criteria worden daar dan gebruikt? En we moeten er inderdaad echt voor zorgen dat de mensen die de zorg nodig hebben dat ook krijgen. En de laatste vraag is, deze visie, hoe verhoudt die zich tot de onlangs landelijk aangekondigde hervorming van jeugdhulp door staatssecretaris Van Ooijen? Kunt u daar nog iets over zeggen? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Stam. Mevrouw Jansen-Dirkx, van Wij punt. Mevrouw Jansen-Dirkx: Dank u wel. Inderdaad, de heer Stam zei het al, het gras wordt inderdaad vakkundig voor je voeten weggemaaid. Ik heb toch een paar kleine toevoegingen nog in alles wat er gezegd is. Ik sluit me helemaal aan bij het verhaal van de heer Ezinga als het gaat om een eigenlijk, wat ik zou willen zeggen, maatschappelijke discussie die we zouden moeten hebben. En mijn vraag is dan ook van, zou de wethouder daarvoor openstaan om die maatschappelijke discussie te voeren? Van, wat is nu normaliseren, wat betekent dat nu. Want dat we ook zien, dat er gesproken wordt over een dilemma wat er ontstaat tussen hulpverlener, ouder en jeugdige over wat nu wel of niet hulpverlening is of wat nodig is.

En ik sluit me ook zeker aan bij hetgeen wat de heer Veerman zegt over duidelijk communiceren naar buiten, op de website zitten van, waar zijn wij nu van. We zeggen het bij elkaar, tegen elkaar in de raad heel veel, maar laten we dat ook op de website duidelijk maken, waar zijn we van? Aangezien we ook spreken over dat er heel veel zorg wordt geboden onder de paraplu van jeugdzorg en we graag zouden willen zien dat er onder andere wetgevingen eigenlijk ook meer zorg geboden gaat worden, dus dat we eigenlijk zorg gaan overdragen. Is mijn vraag daarbij van, gaan we daar dan niet mee veroorzaken dat er hulpverlening uitvalt of is het eigenlijk alleen maar sprake van dat er een kostendrager wordt veranderd? Dat hoor ik dan ook graag. En als laatste heb ik nog een kleine toevoeging als het gaat om ... Als je kijkt naar de bijlage dat er dus inderdaad te zien is dat er heel veel overlap is. Als we dan dus onder andere wetgeving zorg gaan bieden, gaat dat dan elkaar niet bijten? Want niet overal is het woonplaatsbeginsel hetzelfde of andere regelgeving die anders loopt. Dus ik vraag me af, zien we daar die dingen niet over het hoofd? En als ik dan nog even kijken naar inderdaad die RIB over het tekort, dan is daar natuurlijk de vraag bij van, gaan we hier dus ook echt wel wat besparen? En dat hoop ik ten zeerste en in de brief die daar ...

Werd ook gesproken over een vervolgproces en ik hoor graag van de wethouder hoe het daarmee staat, omdat aangezien de brief al van even geleden is. Tot zover mijn eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Jansen. Dan mijnheer El Majjaoui. De heer El Majjaoui: Dank, voorzitter, voor het woord. Dank het college voor dit mooie voorstel. Ik heb het met aandacht gelezen en ik kan me vinden in dit kader, vooral de tien punten die genoemd zijn. Er wordt gestreefd inderdaad naar een andere vorm van jeugdhulp. In die zin, de verantwoordelijkheid ligt ook bij de ouders primair en wordt ook de zelfredzaamheid hiermee gevorderd. Dat is een goed punt en dat is ook de maatschappij waar we naartoe moeten, dus de zelfstandigheid is van belang en dus voor een groot deel kunnen wij dit stuk steunen. Alleen ik heb nog enkele vragen hieromtrent, want er zijn geen financiële consequenties hieraan gemoeid. Want, goed, je gaat normaliseren en ik zie het zoals ... Mijn partij ook, zien dit als een soort van versobering, want je gaat de hulp minder intensiever maken. Dus niet laagdrempelig maar gewoon waar nodig, een soort van maatwerk. Gaat dus daarmee automatisch ...

Kan geld daarmee bespaard worden? Bent u ook voornemens om vanuit preventieve hoedanigheid, dus preventief voordat er een probleem ontstaat, daar ook te investeren, dus proactief? De tweede vraag stel je voor, want er wordt de nadruk gelegd op ouderen die verantwoordelijk zijn voor de kinderen. Logisch, maar zijn ook heel veel alleenstaande jeugden waarvan de ouders niet in beeld zijn, dan wel, het kan ook zo dat ze geen ouders hebben. Hoe gaan we daarmee om, het kunnen kinderen zijn die best wel goed zijn, maar het kunnen ook Pagina 11 van 54

Concept verslag Forum Samenleving 3 oktober 2023 kinderen met een label of problematisch verleden. En de derde vraag die ik heb, hoe staan de andere gemeentes hierin. Is er ook een vorm van samenwerking om dit samen te kunnen trekken zodat de financiële aspect bespaard wordt, dus dat het goedkoper blijft, maar de kwaliteit van de jeugdhulp gewaarborgd blijft? Dus dat zijn tot zover mijn drie vragen, dank hiervoor. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer El Majjaoui. We hebben iedereen gehad, gaan we nu door naar wethouder Bentvelzen, wilt u reageren in eerste termijn? Mevrouw Bentvelzen: Voorzitter, het zou gek zijn als ik zou zeggen, nee, dat wil ik niet. Want dat wil ik heel graag, want ik ben heel trots op het stuk wat voorligt eerlijk gezegd. En 14 februari 2023, als ik het goed zeg uit mijn hoofd, Valentijnsdag, hebben we met een x-aantal raadsleden, niet van iedere partij maar wel zeker het grote gros, bij elkaar gezeten in een kamertje op Hoogvoorde. Om de visie die er toen lag voor het eerst met elkaar te bespreken en daar uiteraard ook op te halen of daar nog links en rechts aan gesleuteld zou moeten worden. Er zijn toentertijd nog dingen meegenomen, dus ik hoop dat ook terug te lezen en te vinden is geweest voor desbetreffende raadsleden die daar het een en ander hebben aangegeven. Dat heb ik niet heel erg terug gehoord, maar ik hoop toch dat dat het geval is.

Voorzitter, ik ga proberen de vragen een beetje te clusteren en in één verhaal mee te nemen. Want, voorzitter, om maar met de laatste partij te beginnen, met de Partij voor Gelijkheid & Rechtvaardigheid, u vraagt ... Dan de ene kant zegt u, er zijn geen financiële consequenties, dat staat inderdaad in het stuk dat dat is wat er kan. Ik heb geen glazen bol of dit wel of niet iets gaat doen en u vraagt, gaan we dan automatisch geld besparen? Daar durf ik het antwoord wel nee op te geven. Want normaliseren betekent niet per se versoberen, maar het gaat om zorgvuldig omgaan met schaarse middelen. Dus het is een beheersmaatregel die we gaan toepassen, maar wel dat we daadwerkelijk kwetsbare kinderen kunnen helpen. En u vraagt, hoe staan andere gemeenten hier dan? Ik hoop dat die, als bij ons de visie normaliseren is vastgesteld, dat er gemeenten zijn die zeggen, Bentvelzen, stuur die visie ook eens naar ons, want waarom zouden zij zelf het wiel uitvinden als ik hem al heb uitgevonden? Daarin zit ook de vraag van een aantal partijen, hoe ik dit überhaupt zie? Ik zie deze visie normaliseren als een lokale beheersmaatregel en hoe verhoudt die zich dan tot de hervormingsagenda van het Rijk? Eigenlijk lopen we voor, want ik heb toentertijd bij de presentatie van 14 februari ook al gezegd dat ik niet meer ga wachten op het Rijk.

Ik word namelijk een beetje moe van wachten op het Rijk en de hervormingsagenda, daar zitten hele goede nuttige dingen in voor een gemeente, ook voor de gemeente Rijswijk. Maar ik durf hier wel hardop te zeggen dat als we niets met elkaar gaan doen aan de reikwijdte, en volgens mij herhaal ik mijzelf dan ook een beetje voor een vorig forum, dan vrees ik dat we volgend jaar met de begroting niet per se zien dat we daadwerkelijk in de groene cijfers gelijk terecht gaan komen. Uiteraard hoop ik wel dat we een verschuiving gaan laten plaatsvinden en dat we daarmee de beste zorg voor het kind direct op die plek krijgen. Want er is ook aan mij gevraagd, hoe kan het nou eigenlijk dat het zo duur is geworden, dat er duurdere zorg nodig is? En mijnheer Veerman die zei, helpen we kinderen eigenlijk te laat, waardoor die zorg dan uiteindelijk een stuk duurder wordt? Ik denk dat dat niet per se het geval is dat we te laat helpen, maar er is op een gegeven moment een tendens geweest van het Rijk, van als je kijkt naar verblijf, dat ze wilden dat kinderen ... We gingen terug naar nul, bedden gingen naar nul, dat was de slogan van Maarten van Ooijen, onze staatssecretaris. We gingen naar nul en kinderen hoorden daar niet meer. Dus wat is er gebeurd en dat zien we wel terug, ook regionaal, dat er een stapeling is geweest van zorg.

Dus dat kinderen ambulante hulpverlening thuis hebben gekregen, zwaar en heel intensief, om die kinderen in hun eigen omgeving te houden. En dat uiteindelijk dan blijkt dat dat toch onhoudbaar is. En voor ieders veiligheid dat het op dat moment toch beter is dat zo'n kind tijdelijk even uit de eigen woonomgeving wordt gehaald. Dus dan heb je eerst heel veel geld gestopt in ambulante hulpverlening en vervolgens ga je toch naar verblijf. Goed, dat is een van de dingen die ik hier toch wilde aangeven. Er is ook gevraagd aan mij, door meerdere partijen geschrokken Pagina 12 van 54

Concept verslag Forum Samenleving 3 oktober 2023 van de stijging. Ik viel ook bijna van mijn stoel af, is dit regionaal? Ja, helaas, dit is regionaal en er zijn gemeenten die dit anders in hun begroting oplossen, dus waardoor dat misschien iets minder zichtbaar is. Ik ben wel een van de wethouders die mijn raad op deze manier heeft geïnformeerd. Ik heb ook cijfers en percentages van andere gemeenten, logischerwijs, want daar praat ik mee, met die bestuurders, maar die ga ik hier niet delen. Want er zijn ook gemeenten die daarvoor hebben gekozen om dit te bespreken met hun raden tijdens hun eigen begrotingsbehandeling. Dus het zou niet netjes zijn als ik hier ga zitten verkondigen wat voor stijging buurgemeentes hebben. Voorzitter, er is nog een vraag, van hoe houdbaar is die jeugdzorg? Ik durf er eigenlijk geen antwoord op te geven, mijnheer Veerman. Want zolang we die reikwijdte niet gaan ... De open-einderegeling wet, dat is die reikwijdte. Als we die open-einderegeling wet een open-einderegeling wet houden, gaat er niets gebeuren. Rijswijk is een groeiende stad, dus voor ons betekent dat dat we gaan groeien naar 80.000 inwoners, momenteel zijn de cijfers schokkend, die zijn één op de zeven kinderen in de jeugdzorg. U kunt zelf een optelsom maken, wat dat betekent als we zo hard doorgroeien, waarmee we te dealen krijgen.

En dat zouden we misschien wel in potlood in onze begroting moeten zetten. Maar als we dat zouden doen, betekent dat dat we helemaal niets meer zouden kunnen doen in de stad. Voorzitter, hoe gaan we nu die cultuur veranderen? Niet enkel op ouder-kind, dat vroeg de heer Ezinga mij vanuit de VVD. Mijnheer Ezinga, we zijn bezig met de zogenaamde integrale toegang. Ik weet niet of u dat kent, maar in het Westland bijvoorbeeld hebben ze een kernteam, zo noemen ze dat en er zit van alles wat in. Dus niet alleen jeugdzorg, maar ook de wmo, ook werk en inkomen, ook schuldhulpverlening. Zo gaan wij onze toegang ook strakjes inregelen, maar dat is niet van de een op andere dag. Dus dan komen er verschillende disciplines allemaal bij elkaar in één team en die gaan samen zorgen voor, tenminste dat hopen we, een bredere kijk op de gehele relatie. Dus niet alleen tussen ouder en het kind, maar ook tussen ouders samen. Of in sommige gevallen krijgt een kind toch een verwijzing voor jeugdzorg en zie je dat meer bij ... Geef ouders hun handvatten om hun kinderen op te kunnen voeden en daarin hebben we nog een wereld te winnen in Nederland, wat mij betreft. En voorzitter, er werd gevraagd, wie bepaalt nu echt wie er jeugdhulp nodig heeft? Dat zijn de wettelijke verwijzers, die verwijzen de kinderen nu eenmaal door. Wij hebben er een klein plukje van die we via het jeugdteam doen.

En daarbij kom ik gelijk bij mevrouw Koegler, hoe het gaat met de T-medewerkers, zoals we die genoemd hebben, de toegangmedewerker. We hebben een tweede T-medewerker aangenomen en die slaat een brug tussen onze eigen consulenten van het jeugdteam en de toewijzing en de aanbieders. Dus daar is continu overleg mee en daarmee krijgen we in ieder geval vanuit Rijswijk en de kinderen die via ons eigen jeugdteam uiteindelijk ergens naartoe uitstromen, daar hebben we dan wel enigszins grip op. Voorzitter, ik zoek heel even door tussen mijn vragen. Verhoudingen moeten niet doorslaan naar het goedkoopste, gaf de heer Smith aan. Daar ben ik het helemaal mee eens, maar mijnheer Smith, vandaar ook het staat als adequaat, goedkoop en niet andersom. Want anders zou er staan, goedkoop, adequaat. Heel bewust is daarvoor gekozen om het in die volgorde te zetten. Dus het gaat er niet om dat we altijd voor de goedkoopste zorg gaan, want er is door jullie raad altijd aan mij meegegeven, de kwaliteit moet hoog zijn en daar zit in principe geen prijskaartje aan. We moeten een kind helpen als we een kind moeten helpen. Want wat mevrouw van Nunen zei, er zijn nu eenmaal ... We moeten erkennen dat er problemen zijn en die kinderen moeten we ook helpen.

Alleen soms kan dat ook op een andere manier en dan kunnen we wellicht door middel van er eerder bij te zijn, meer in het kader van preventie et cetera, wel wat meer betekenen. En daarmee kom ik dus op de jeugdconsulenten, daar heeft u ook van mij, als het goed is, een raadsinformatiebrief ontvangen. Want die hebben gezorgd voor ... Die zitten op onze basisscholen, die hebben gezorgd voor 266 adviezen, dat werkt echt fantastisch. Scholen zijn daar ontzettend blij mee en ik hoop dat u die raadsinformatiebrief ook al tot u heeft genomen. Voorzitter, mevrouw Jansen-Dirkx vroeg mij nog, maatschappelijke discussie, staat de wethouder daarvoor open? Ik sta altijd overal voor open, maar ik vind het wel een lastige vraag. In die zin, ik weet niet zo goed hoe ik hem moet beantwoorden, want de maatschappelijke discussie voeren we natuurlijk ook al op de tafel als je kijkt naar de regiovisie. Want dit gaat hand in hand met elkaar, regiovisie, daar hebben Pagina 13 van 54

Concept verslag Forum Samenleving 3 oktober 2023 we laatst heel lang over vergaderd ook, wat mij betreft. Maar daar staat in wat we regionaal doen, dus dat is administratieve werkprocessen aanpakken. We moeten met elkaar die reikwijdte gaan definiëren van die Jeugdwet, daar is eigenlijk het Rijk aan zet, maar wij proberen input te leveren ook vanuit onze regio. Dat zijn twee grote happen die daar ook in zitten, maar daar komt ook kostenbeheersing in voor, in die in die regiovisie en dit is ons lokale extra instrument. Dus die maatschappelijke discussie, in die regiovisie is er natuurlijk wel het een en ander meegenomen in de vorm van JONG doet mee, dat is één. Twee, de landelijke ouderraad, die heeft daaraan meegedacht en ik zit zelf ook aan die ontwikkeltafels van de H10. Ik heb er binnenkort weer één fysiek, dus daar luister ik altijd heel goed. En alles wat we daar in slimmigheidjes kunnen meenemen van de ervaringsdeskundige ouder, dan wel de ervaringsdeskundige jongere of het kind, dat neem ik sowieso mee naar Rijswijk.

Voorzitter, ik blijf even bij mevrouw Jansen-Dirkx, want die vroeg mij, zien we nou niks over het hoofd, overlap in wetgeving? Ik hoop juist dat we wat meer duidelijkheid scheppen door middel van dit stuk van, wat is nu Jeugdwet en wat niet? En dat we daarmee, overloop wil ik niet zeggen, maar wel goed kijken vanuit welke wet we wat financieren en of dat wel klopt? Of het echt wel de Jeugdwet is of dat het meer onderwijs is of dat het Zorgverzekeringswet is of weet ik veel welke wet. Er zijn een hele hoop wetten, dat heeft u zelf in het kader wel terug kunnen vinden. Voorzitter, de Partij van Gelijkheid & Rechtvaardigheid vroeg mij nog, we hebben ook te maken met minderjarige alleenstaanden, die hebben geen ouders om zich heen en dat klopt. Maar die hebben wel altijd een voogd, dus volgens mij wordt daar ... In ieder geval proberen we daar in Nederland wel goed voor te zorgen, als er nog een andere vraag bij hoort, hoor ik dat graag. Hoe verhoudt de visie zich ten aanzien van de hervormingsagenda, dat heb ik al aangegeven. Preventie, wat zien we daarvan, vraagt de ChristenUnie. Daar heb ik net ook een paar voorbeelden van gegeven, enerzijds de jeugdconsulent en haar adviezen, anderzijds de T-zorgmedewerker.

En die wordt natuurlijk ook nog verder meegenomen in de P&C-cyclus van de begroting, waarin we wel het een en ander zien wat we zelf heel goed doen in het kader van preventie, maar waarin we ook zien dat zaken waar we geen grip op hebben, zoals die wettelijke jeugdhulp doorverwijzers, dat we daar een beetje mank opgaan. Waar onderscheidt Rijswijk zich nu van andere gemeenten, vraagt de heer Smith. Bijvoorbeeld door een visie op normaliseren te hebben. Je hebt in Delft het manifest, ik weet niet of u dat kent, maar die hebben een manifest gesloten, is een x-aantal jaar geleden geweest, volgens mij uit mijn hoofd gezegd drie. Dat is samen gemaakt met lectoraat van de Haagse Hogeschool. Heel interessant overigens, dus daar staan goede dingen in. Is ook naar gekeken toen wij deze visie gingen opstellen, mijnheer Smith, en zo zijn er vast ook wel wat lokale plannen, visies, et cetera die elders in onze regio liggen, maar niet die mij zo ontzettend bekend zijn of waarvan ik dacht die kan ik zo overnemen. Voorzitter, ik hoop dat ik de vraag ... Ik heb nog één vraag, die is wel bijna door alle fracties gesteld, de communicatie. Breed over deze visie, niet alleen intern, het document en dat staat ook in de raadsinformatiebrief. Dat dit verder wordt uitgewerkt, geïmplementeerd, dat het een stuk is wat niet dichtgetimmerd is.

Want als er een wijziging plaatsvindt vanuit de hervormingsagenda of iets dergelijks, wellicht moeten wij onze visie dan wel aanpassen en misschien moet ik dan wel terug naar de raad met die visie. Maar wat nu de bedoeling is, is dat de wijze die we nu omschreven hebben, dat dat de vaste stijl en het vaste onderdeel wordt van het beleid binnen onze gemeente. Dus binnen onze werkprocessen, zoals de organisatie moet gaan handelen. Dus dit is hele belangrijke informatie voor ons jeugdteam, hele belangrijke informatie voor onze T-medewerker. Ik was van de week mee met T-zorg dus die haal ik er nu bij, maar daar gaat het helemaal niet over. Onze T-medewerker voor het jeugdteam. En ik moet daar inderdaad even naar kijken denk ik, ik kan daar nu geen goed antwoord op bedenken. Maar hoe kan ik dit dan breed communiceren met de stad, wat betekent dit dan? Hoe gaan we dat stappenplan kenbaar maken bij ouders? Ik vind dat hele goede suggesties die net zijn gegeven door de raad. Ik ben het er ook mee eens, dat we daar wat mee moeten. Ik heb alleen geen specialiteit op communicatie, maar mijn woordvoerder wel. Dus die zou ik morgenochtend direct een opdracht geven om hierover na te denken. Hoe kunnen we wat grotere bekendheid geven en wel op een manier zodat het direct duidelijk is voor onze inwoners wat er nu van hen gevraagd wordt of wat er Pagina 14 van 54

Concept verslag Forum Samenleving 3 oktober 2023 bedoeld wordt? Aangezien je werkprocessen niet per se deelt met de stad. Voorzitter, ik hou het even bij deze eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Bentvelzen. Mijnheer Veerman, D66, wilt u reageren in tweede termijn? De heer Veerman: Heel graag, dank u wel. En wethouder, bedankt voor de beantwoording van de vragen. We hebben heel veel al wel gehoord, dat stelt mij heel positief, goede antwoorden terug gehoord. Nog drie kleine aanvullingen, ik hoor over het preventief aanbod dat we het hebben over de jeugdconsulenten, Tmedewerker. Dat vind ik natuurlijk allemaal prima zaken, ik denk dat we dat dat goed hebben neergezet en dat we daar ook zien dat je met die preventieve zorg ook voorkomt dat je ergere zorg nodig hebt. Maar je zou kunnen denken in het voorliggende voorziening, dat je een sociale kaart opzet waar je alle instellingen opzet, zodat mensen die ook makkelijk kunnen vinden. Dat is eigenlijk het idee en dat we misschien die ook wat wijder verbreid op onze website zetten. Als we het over die tien punten hebben, ik zie infographic vormen, die zagen we pas ook bij een andere avond, dat je een mooie infographic hebt van, we gaan A naar B naar C en D.

Volgens mij hebben we daar al ervaring mee, als je dat in een kleine kaart doet, zou je dat aan iedereen mee kunnen geven op bepaalde punten of in ieder geval kenbaar kunnen maken, dat mensen het zien op borden of mensen het mee naar huis kunnen nemen. Maar ik denk dat onze communicatieafdeling daar ook wel voorbeelden van hebben van hoe ze dat goed onder de mens kunnen brengen. Als ik kijk nog een ander punt waar ik van denk, heel goed, maar vergeten we dan ... Ik hoorde een aantal dingen, die integrale toegang, ik denk dat dat heel goed is om daarnaar te kijken. Ook dat je de multiproblemen daarin meeneemt en dan hoor ik aan de ene kant de basiszorg eigenlijk op orde hebben, noem ik dat altijd maar, schuldhulpverlening de zorgmijders daar ook bij te betrekken. Dat is een heel breed scala van mensen die je eigenlijk in eerste instantie in preventieve sfeer eigenlijk al wil zien en eigenlijk al wil helpen zodat erger voorkomen kan worden. Dus ik denk dat het goed is om dat wat breder neer te zetten om daar aandacht aan te geven. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Veerman.

Mijnheer Ezinga, wilt u nog reageren? De heer Ezinga: Ik kan niet anders als de wethouder zo'n uitgebreid antwoord geeft, dan loopt dat altijd tot een reactie en ik kan alleen maar mezelf gelukkig prijzen op dit dossier, gegeven het feit dat we zo'n adequate wethouder hebben op dit zeer moeilijke dossier. Dus dat mag ook gezegd zijn en ik ben ook wat dat betreft zeer blij met het document rondom de visie van de tien leidraden die we nu hebben opgesteld. Dat gezegd hebbende, u sprak over de integrale toegang en waar ik eigenlijk meer op stuurde was eigenlijk datgene wat mevrouw Jansen-Dirkx eigenlijk zei. Dat maatschappelijk debat dat we eigenlijk moeten hebben over hoe we nou eigenlijk kijken naar zorg, jeugdhulp en de wijze waarop we die zelfredzaamheid en het normaliseren van het gedrag meer laten spreken, ook in onze eigen gemeente. En die communicatie is daar een onderdeel van en daar ben ik het helemaal mee eens, alleen het gaat niet alleen maar over het technisch communiceren van een aantal manieren van hoe we er tegenaan kijken. Het gaat eigenlijk over het in gesprek gaan en blijven over dit onderwerp en dat vraagt wat meer stamina, dat vraagt wat langer uithoudingsvermogen om die cultuur eigenlijk die we allemaal dragen, omdat wij toch wel in onze staat die zorg zo goed hebben geregeld.

Om die toch wat meer weer terug naar de basis te brengen zonder dat het hoogdrempelig wordt. We hebben laagdrempelige zorg en dat moeten we ook behouden en daarvoor zijn we een hele moderne maatschappij. Daar moet een debat over komen en die mag echt wel op de straat plaatsvinden, in de wijken op een of andere manier, zonder dat we daar een grootschalig participatietraject van maken natuurlijk. Dat snapt u vanzelf ook wel, maar dat is aan u en uw ambtenaren om daar een goede ludieke oplossing voor te bedenken. Even kijken en ik denk dat ... U heeft het enigszins gehad over de uitvoering van die tien pijlers die u eigenlijk heeft neergezet. Dat moet eigenlijk terugkomen in de werkprocessen, in de beleidsstukken. Dat maakt het ook Pagina 15 van 54