Concept-verslag Forum Samenleving 13 oktober 2026
Tekst van het document
We kwamen uit de situatie in 2018, dat het solvabiliteitspercentage rond de 9 procent zat, ongeveer. We zitten inmiddels nog steeds in een gevarenzone als je die VNG-norm hanteert, maar we zitten wel boven de ondergrens van 20 procent, dus 22 procent. Bij de jaarrekening 2026 is daar een enorme dotatie aan gedaan. Het eigen vermogen is fors toegenomen, omdat zowel het college en ook u als raad heeft gekozen omdat overschot toe te voegen aan algemene reserve. Dus dat helpt op dat moment. Dat is dan wel met incidenteel geld vooral, omdat we ook zien dat de uitkering met het Rijk ontzettend volatiel is, om het maar met een mooi woord te zeggen. Wisselvallig. Je weet eigenlijk nooit wat er komt vanuit het Rijk, zeg ik dan ook weleens. Dus dat is 1. En de jaarrekening ‘26 is natuurlijk niet in de analyse van de Rekenkamer meegenomen, omdat ze de begroting hebben genomen en ook een doorrekening van het collegeakkoord. Dat plan voor het eigen vermogen, waar mijnheer Van Dam over zat, is een aanbeveling om te doen. We hebben plannen gemaakt, dat zit ook in de financiële bijlage. Dat hebben we ook in de kadernota laten zien, wat we daarmee doen. Daar voegen we ook 6 miljoen aan toe. Ik denk dat een heel concreet plan sturen, met zulke wisselende getallen die je krijgt vanuit het Rijk, gewoon heel lastig is.
Maar waar we vooral echt, ook als organisatie, flink naar moeten kijken, is: hoe verhoudt zich dan het totaal investeringen tot de toename van het balanstotaal en de relatie met het eigen vermogen? En hoe werken die 3 dingen in elkaar, grijpen die op elkaar in? Daar moeten we steeds meer achter komen en daarbij ons solvabiliteitspercentage in ogenschouw nemen. Ik kan natuurlijk heel makkelijk zeggen: we hadden 50 miljoen over, 13 miljoen hebben we genoteerd, ongeveer, aan het eigen vermogen en de komende jaren doen we ook 6 miljoen en dat is 20 miljoen. Dat is natuurlijk een heel makkelijk antwoord. Dat vind ik ook geen reëel antwoord, want we moeten daar altijd naar blijven kijken in de context van ook de andere kerngetallen. Dat alles gezegd hebbende, zou ik ook naar het informatieprotocol. Mijnheer Van Overmeere vroeg wanneer Concept verslag Forum Samenleving 13 oktober 2026 Pagina 22 van 65 het college ermee komt. Ik denk dat we wel ook hebben afgesproken dat daar de raad ook precies naar kijkt. Want wij proberen natuurlijk altijd, als college, zo open en transparant mogelijk te communiceren. Misschien is het handiger dat we dat via een bepaald format doen. Soms doen we het via een mededeling, soms doen we het in de P&C-cyclus.
Maar als we daar een informatieprotocol voor zouden kunnen opstellen …Ik ga die uitdaging graag aan, maar ik zou het initiatief ook wel … Misschien dat de auditcommissie nog een rol kan spelen in dit vlak, geen idee. We hadden gisteren nog heel goed overleg met de auditcommissie. Maar ik zou die bal niet per se bij het college neer willen leggen, want wij proberen juist … En daar sturen we ook echt op, in die organisatie, van, zorg nou dat die raadsvoorstellen evenwichtiger in elkaar zitten, ook met de financiële paragraaf. En juist voor de financiële paragraaf ben ik dan voor, want ik kijk elke collegevergadering. Ik zeg, maar als we dit raadsvoorstel zo sturen dan moeten we wel volledig zijn, ook op de financiële consequenties. Dus dat doen we, dat willen we graag doen, en als het beter kan dan gaan we graag met u in overleg hoe dat dan beter zou kunnen. Maar om maar even een voorstel hier neer te leggen dat het college dat moet gaan doen. Dan zitten wij ook te zoeken, waar zit uw behoefte dan precies? Want wij hebben altijd een beetje de afspraak, ook met uw raad, dat we geen voorstellen zonder dekking naar de raad sturen. Toch een beetje een herenakkoord wat er gesloten is. Dat kan natuurlijk altijd wel. Of u kunt ook zelf een voorstel doen die ook graag gedekt zou zijn, maar om dan ook per voorstel een hele doorrekening te presenteren.
Dat is dan ook op dat moment een momentopname. Waar wij echt op sturen, is dat we al die investeringen bij elkaar zo veel mogelijk clusteren en op de P&C-momenten, dus de kadernota, begroting en jaarverslag, zoveel mogelijk eenduidige besluitvormingsmomenten hebben. Zodat u integraal een afweging kan maken en al die investeringen tegenover elkaar kunt zetten. Ik denk dat dat ook belangrijk is waar we naar streven. Natuurlijk komt er weleens een raadsvoorstel tussendoor met een investeringsbeslissing. En het is ook nu niet te zeggen … En ik vind het moeilijk. Wat wij dus doen, of wat we de afgelopen jaren hebben gedaan, en de organisatie is daar ook vooral mee bezig. Dan komt er een Schilp aan en dan denk je, dat is gewoon echt een groot investeringsbesluit. En dan ga je ook kijken wat dat doet met onze financiële gezondheid, zo’n investering. Wat moet je dan laten? Maar het voorstel wat u straks hier behandelt, heeft niet zo'n uitgebreide doorrekening, over de school. En dat is misschien een wat kleinere investeringsbeslissing die u neemt en die ook gedekt is deels vanuit het IAP, of dat zit er al een beetje in. Dus ik denk dat we daar altijd wel een goede afweging in maken, maar als dat beter kan. En voor welke projecten dat is, dat is natuurlijk gewoon gissen. Ik kan nu niet zeggen dat we over vijf jaar weer een grondexploitatie hebben à la RijswijkBuiten.
Ik acht de kans aannemelijk dat we niet zo'n zelfde grondexploitatie als RijswijkBuiten krijgen, maar het zou best ook kunnen zijn over 5, 6 jaar, ik kan niet in de toekomst kijken, dat we wel iets groots moeten doen. Al is het maar omdat het Rijk dat van ons vraagt of een taak neerlegt die wij moeten oppakken, als het gaat om herstructurering van een bepaald gebied of bepaalde delen van gebieden in je stad. Dus ik vind het lastig aan te geven welke projecten dat zijn. Ik kan mij voorstellen, overigens, dat zo'n Beatrixlaan wat betreft grote investeringen er dan wel eentje is, om die toch maar even te noemen. Dan blijf ik een beetje bij mijn eigen onderwerpen, van mijn andere portefeuille. En de meerjarendoorrekening Concept verslag Forum Samenleving 13 oktober 2026 Pagina 23 van 65 van die kerngetallen ziet u ook altijd in die P&C-cyclus documenten. De begroting, maar met name het jaarverslag. Het jaarverslag is dan heel belangrijk, want dat is daadwerkelijk gerealiseerd. Een begroting is toch altijd een inschatting van hoe je er in de toekomst mee omgaat, die wordt ook vaak bijgesteld. Ik kan me nog een keer herinneren, toen hebben we een begroting afgeleverd met negatieve getallen.
Dan werkt dat door en dan zie ook meteen dat die solvabiliteit ongeveer naar 0 gaat, maar hoe reëel was het nou dat het naar 0 ging? Het ravijn is deels opgelost en we hebben zelf ook maatregelen genomen om te werken aan onze financiële positie en de financiële gezondheid. Het is allemaal een heel lang verhaal misschien, maar het is wel zoals het is. En het is misschien ook meteen de nadere duiding van mevrouw Van Schie waar ze naar op zoek was. Ik ken ook voorbeelden van gemeenten die werken met een commissie Middelen, bijvoorbeeld. Dat kan ook. Dat kan je ook voorstellen en bespreken. De auditcommissie kan je beter gebruiken. Dus we moeten op die manier met elkaar omgaan hoe we daarin een goede balans kunnen vinden, wat mij betreft. Voorzitter, ik denk dat ik hiermee, hopelijk, zo veel mogelijk van de vragen heb beantwoord. Ik bedank nogmaals de Rekenkamer voor het rapport en de raad voor de vragen en getoonde interesse bij de presentaties. Een goed vertrekpunt om als raad de komende 4 jaar ook goed de financiële gezondheid in de gaten te houden. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, wethouder. Dan kijk ik even naar mijnheer Van Overmeere. Tweede termijn? Dan kijk ik verder.
Die anderen kijken mij niet aan en ik durf niet … Mevrouw Van Schie wordt altijd een beetje … Geen tweede termijn? Ik was het rijtje aan het afgaan en u reageert niet, dus dat zal misschien … Mevrouw Van Schie, u heeft het woord. Mevrouw Van Schie: Dank u wel, mijnheer de voorzitter. U bent heel aardig voor mij deze vergadering. Ik zit toch nog een beetje met die aanbevelingen van de Rekenkamer. En ik zou toch wel graag van u echt een reactie willen hebben, mijnheer de wethouder, op de afzonderlijke voorstellen. Want ik kan het nog niet zo goed volgen, zal ik maar zeggen. Dat is mijn tweede termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Schie. Mijnheer Van Dam, u heeft het woord. De heer Van Dam: Om verder te gaan waar mevrouw Van Schie dan stopte, het gaat ook over de raadsvoorstellen en het overzicht daarop. Ik kan u grotendeels volgen. Niet voor elk raadsvoorstel weet je precies wat de effecten zijn op de kerncijfers en zijn wellicht de kerncijfers niet altijd even relevant voor de discussie die je voert in de raad. Dat neemt natuurlijk niet weg dat het wel belangrijk is voor onze raad om te weten en om goed in beeld te hebben wat het effect is van waar wij eventueel voor of tegenstemmen. Een investering van 8 ton die we straks wellicht gaan doen, doet namelijk wel wat.
Het risico is, bijvoorbeeld, dat we in 2030 volgens onze eigen kadernota 57.000 euro ruimte hebben op de begroting. Dat is best klein en daar kan een investering van een paar ton misschien al best wel wat effect op hebben. En als we daar gewoon iets meer over weten tijdens een raadsvoorstelbehandeling in de raad zou dat al enorm helpen. Nu staat er vaak alleen Concept verslag Forum Samenleving 13 oktober 2026 Pagina 24 van 65 het bedrag, de jaarlijkse kosten die we daaraan hebben, en waar we de dekking vandaan halen. Maar als we daarbij iets meer informatie zouden kunnen hebben, zodat wij als raad ook inzicht hebben in wat het effect is op onze cijfers in de begroting, denk ik dat dat heel erg zou helpen. Daarbij ben ik het wel eens met wat D66 in de eerste termijn al aangaf. Het is niet alleen een taak van het college om daar nu met een voorstel te komen. Wij gaan zelf namelijk over de informatie die wij krijgen, dus lijkt het me heel goed om het er ook met de raad, in aanloop naar de raadsvergadering, over te hebben wat we hiermee gaan doen. En wellicht in een presidium of een ander overleg het hier nog over te hebben. En daarbij wil ik het laten, voorzitter. De voorzitter: Dank, mijnheer Van Dam. Mevrouw Woudstra, tweede termijn. Mevrouw Woudstra: Dank.
Ik ben nog niet helemaal gerust op het meerjarenraming antwoord en waarom dat nou wel of niet in de … We moeten vooruitkijken naar de P&C-cyclus, dan wordt het achteraf verantwoord en dan zien we het terugkomen. En dan mis ik toch een stukje sturing door de raad op die meerjaren. Dat gaat zowel over positief als negatief resultaat. Wat mij betreft is dat ook iets dat we in zo'n informatieprotocol wellicht dan anders mee kunnen gaan nemen, hoe we daartegenaan kijken. Dank, voor de reacties van een aantal collega's op dat ze dat dan vorm gaan geven op een manier. Het informatieprotocol, zoals de wethouder zegt, ligt inderdaad allereerst bij de raad om daar actie op te ondernemen als ze dat willen. En van de auditcommissie tot een aparte commissie, ik denk dat het goed is als we die opties op een rij zetten en er dan een besluit over nemen. Ik had nog een vraag gesteld over de tijdlijn bij voorstellen, die heb ik niet terug gehoord. Komt de tijdlijn nu terug bij de voorstellen of is er vanuit de raad, of op een andere plek in de organisatie, nog iets nodig, zodat bij alle volgende raadsvoorstellen die tijdlijn, met ook de financiële tijdlijn, erbij zit? Dank. En dank voor de antwoorden. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra. Dan ga ik naar wethouder Van Damme voor zijn tweede termijn. De heer Van Damme: Dank u wel, voorzitter.
Ook dank voor de vragen van uw raad in de tweede termijn. De tijdlijnen. Dat lijkt mij wel iets waar wij mee aan de gang willen gaan. Dat moet natuurlijk wel even ingeregeld worden, ook in zo'n format van die raadsvoorstellen. Dat zullen we zeker gaan doen, want ik denk dat dat ook de kwaliteit van de besluitvorming in brede zin ten goede komt. Niet alleen de financiële besluitvorming, maar de besluitvorming het algemeen. En ik denk dat het ook heel belangrijk is dat we zo evenwichtig mogelijk en zo goed mogelijk de besluiten met alle contexten kunnen nemen. Dus daar gaan we zeker mee aan de slag. Dan toch even, mevrouw Van Schie, u vraagt wat we precies van die voorstellen allemaal willen. De voorzitter: Sorry. Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Ik hoef hier niet op te staan voor interrupties, toch? Concept verslag Forum Samenleving 13 oktober 2026 Pagina 25 van 65 De voorzitter: Nee, dit is het forum. Mevrouw Woudstra: Er gebeurde niks, dus ik dacht, ik vraag het even als dat het duidelijker maakt. Dank voor de toezegging op de tijdlijn. Het verzoek om dan ook even terug te kijken naar de verzoeken die we eerder hebben gedaan over de tijdlijn uit de vorige rapporten. Want als het goed is, zou er al een opzet of iets moeten liggen die we ook zouden gaan toepassen. Dus misschien is dat nog ergens blijven liggen.
En hopelijk kan het dan snel, dus ik ben een beetje op zoek naar een termijn of een termijn waarop u daarop terug kan komen. De voorzitter: Wethouder Van Damme. De heer Van Damme: Ik weet het niet. Ik zat in die werkgroep, overigens, van Samen naar Beter. Ik zit nu in een nieuwe periode, misschien dat ik het daardoor vergeten ben. Maar als het heel makkelijk te vinden is, zullen we dat zo snel mogelijk doen. We komen daar gewoon dit jaar nog op terug bij u. De voorzitter: Gaat u verder. De heer Van Damme: Dan, de aanbeveling. U vraagt, mevrouw Van Schie, als ik het goed begrijp, per aanbeveling die de Rekenkamer doet een reactie. We hebben ook een bestuurlijke reactie meegestuurd, ik kan het daarin op zich herhalen en nog wat explicieter maken. Ik zou zeggen, als het gaat om het opnemen van die financiële consequenties als vast onderdeel en het effect op de meerjarenraming en de kerngetallen. Daar hebben we van gezegd, de financiële consequenties en de dekking, dat zit nu standaard al als paragraaf in een raadsvoorstel. En we moeten kijken wanneer het nou wel of niet doelmatig is om dat te doen. Dus bij grote investeringen doen we dat wel, hebben we dat ook gedaan, zullen we dat blijven doen. Maar dat is niet altijd even makkelijk te zeggen, dus dat is gewoon een reactie op die aanbeveling.
En ik denk dat dat informatieprotocol wat verderop als aanbeveling is, dat is de volgende aanbeveling, daar misschien ook wel wat meer duidelijkheid over kan verschaffen. En dan een resterende opgave voor het eigen vermogen, een concreet pad. Ik heb u gezegd dat ik een heel makkelijk antwoord kan geven. Voor de komende vier jaar hebben we zes miljoen gereserveerd om het eigen vermogen toe te laten nemen en we hebben de afgelopen jarenrekening een positief resultaat gehad, wat toegevoegd is aan het eigen vermogen. Dat daarmee eventueel die twintig miljoen zou worden ingevuld. Maar dat vind ik dus, nogmaals, een te makkelijk antwoord, want je moet altijd alle posities en alle kerngetallen in de context met elkaar beschouwen. Want wat nu is, qua financiën, is over vijf jaar en over drie jaar heel anders. Dat kan gebeuren door de relatie met het Rijk, dat kan gebeuren door een extra taak, dat kan gebeuren door meer investeringen die de raad wil of juist investeringen die niet worden opgeleverd. Dat heeft allemaal effect op ons balanstotaal. En dat balanstotaal heeft weer effect op hoeveel eigen vermogen je nodig hebt in relatie tot je balanstotaal, want dat is het solvabiliteitspercentage. Ik hoop dat ik daarmee dan toch nog wel iets meer heb gezegd over de Concept verslag Forum Samenleving 13 oktober 2026 Pagina 26 van 65 aanbeveling van de Rekenkamer.
Misschien dat ik er nog aan kan toevoegen dat het heel waardevol is. Bedankt, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, wethouder. Dan was dit de tweede termijn van het forum. Dan heb ik een vraag voor het forum voor ons rekenkameronderzoek, want dat moeten we niet vergeten. Kan dit als akkoordstuk naar de raad of wordt dit een bespreek stuk? Nu moet ik erbij zeggen voor de nieuwelingen: het kan niet geamendeerd worden, er kan alleen een motie worden ingediend. Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Misschien een vraag daarover. Voor mij kan het informatieprotocol ook als iets dat we bij het presidium neerleggen. Maar als we daar echt als raad over moeten besluiten, bouw ik anders graag een motie. De voorzitter: Ik ben forumvoorzitter. U vraagt nu iets aan mij. Ik mag daar niet over … Mevrouw Woudstra: Het is een vraag aan de griffie. De voorzitter: Ik vraag aan u of het een akkoordstuk is of een bespreekstuk. Mevrouw Woudstra: En ik vraag aan de griffie of het volgens de reglementen noodzakelijk is dat ik daar een motie over indien, of dat ik het ook via het presidium kan doen? De voorzitter: Het mag ook via het presidium. Mevrouw Woudstra: Via het presidium, zodat we het om die reden niet hoeven te agenderen.
De voorzitter: Iedereen akkoord daarmee? Dat het dan een akkoordstuk wordt en besproken wordt in het presidium? Mijnheer Van Dam, uw lichtje ging aan en toch weer uit? De heer Van Dam: Ik zat te denken over wat dit nu betekent, omdat we een reactie van het college hebben, maar wel een besluit nemen over de aanbevelingen die de Rekenkamer zelf doet. En de reactie van het college is net iets anders dan wat er in het besluit staat. En als u zegt dat er geen amendement mag komen ... De voorzitter: Het is een onderzoek. Een onderzoek van de Rekenkamer kan je niet amenderen. Er kan alleen een motie komen door het college iets op te dragen, maar u kunt geen tekst aanpassen. De heer Van Dam: Ik sluit een motie vanuit Wij. Rijswijk niet uit. De voorzitter: Dus dan kan het zijn dat het een akkoordstuk is met eventueel een motie? Of wilt u het gehele bespreekstuk? Concept verslag Forum Samenleving 13 oktober 2026 Pagina 27 van 65 De heer Van Dam: Nee, dan is het een akkoordstuk met een motie, als dat een optie is. De voorzitter: Dank u wel. Ik begrijp nu van de griffie, als er een motie komt, wordt het een bespreekstuk. Is dat akkoord, mijnheer Van Dam? De heer Van Dam: Zeker. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we of naar agendapunt 10, of ik stel voor dat we even 10 minuten schorsen, omdat we toch best wel lang zitten en er zijn mensen die naar het toilet moeten. Voor de drinkpauze.
Dan schors ik de vergadering voor 10 minuten. Dan open ik weer de vergadering, want ik zie dat er van elke fractie weer mensen aanwezig zijn. 10. RV 26 028 Raadsvoorstel aanvullende investering multifunctionele ruimte GSR De Akker De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 10: RV 26 028 Raadsvoorstel aanvullende investering multifunctionele ruimte GSR De Akker. En dan had ik … Dan ga ik even spieken. Dan ga ik eerst naar mevrouw Van Schie, want die had ik net beloofd om als eerste het woord te geven. Wilt u het woord voeren? Mevrouw Van Schie: Ja. Nu wordt het echt hè? De voorzitter: Soms misschien handig om toch … Nee hoor, mevrouw Van Schie. Mevrouw Van Schie: Het ontbreekt een beetje aan goede voorbereiding. De voorzitter: Mevrouw Woudstra. Mevrouw Van Schie: Het eerste wat mij opviel bij dit raadsvoorstel, zijn die aanvullende kosten. Had dit voorstel niet veel beter bij het begrotingsdebat meegenomen kunnen worden? Want ik zat een beetje te zoeken naar de dekking. Hoe vaak per jaar is de extra ruimte nu echt nodig voor de examens? Dat zijn mijn twee vragen. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Schie. Mijnheer Van Dam, u heeft het woord. De heer Van Dam: Dank. Net op tijd terug. Wij hadden ook twee vragen. De eerste sluit wederom heel mooi aan bij mijn voorganger en gaat over waar het geld vandaan komt voor deze investering.
Het voorstel vraagt om ruim 8 ton en vanaf 2030 kost dat de gemeente ongeveer 22.000 per jaar. En over die dekking staat er een zin in: de kosten worden verwerkt in de begroting. En dan is mijn vraag: uit welke post komt dat dan straks en wat moet daarvoor wijken? Of hoeft er niks voor te wijken en past het simpelweg gewoon? Want dat is informatie waarover wij nu niet beschikken. Dat valt vanavond extra op, na het vorige onderwerp waar we hebben gesproken over gezonde Concept verslag Forum Samenleving 13 oktober 2026 Pagina 28 van 65 gemeentelijke financiën. En het is ook een van de risico's die de Rekenkamer benoemt voor Rijswijk. Dan een tweede vraag, die gaat over het uitsluiten van het gebruik van de Marimbahal. Volgens het voorstel kan de GSR daar geen examens afnemen. Er staan twee redenen in: examens moeten tegelijkertijd gebeuren en onder toezicht gebeuren en de hal heeft genoeg ander gebruik. En ik begrijp eigenlijk die twee redenen allebei niet zo goed, dus ik hoop dat daar vanavond wat duidelijkheid over kan komen. Tot nu toe maakten de leerlingen hun toetsen in de gymzaal van de school, dus waarom kan dat straks niet gewoon in die nieuwe sporthal? En ook de bezetting snap ik niet helemaal. De sporthallen zijn 's avonds vooral druk, dan zijn er verenigingen die daar gebruik van maken. Maar overdag, tijdens de schooltijden, is het een stuk rustiger.
En die examens zijn, neem ik aan, gewoon overdag en niet ’s avonds, dus waarom kan het dan niet gewoon in de nieuwe Marimbahal? De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Dan kijk ik naar mevrouw Woudstra. U heeft het woord. Mevrouw Woudstra: Dank. Dank ook voor het vooraf beantwoorden van onze vragen, daar zijn we uiteraard gelukkig mee. We wilden nog wel een extra vraag naar aanleiding daarvan stellen. We hadden een vraag gesteld, voor mensen die meeluisteren, over hoe het past in het investeringshuisvestingsplan, hoe het met het krediet zit en ook, die vraag kwam net ook al langs, of er voldoende maatschappelijke partners zijn. Dat er voldoende maatschappelijke partners zijn, is sowieso goed om te horen. Nu hebben we in het verleden met multifunctionele ruimtes wel wat gedoe gehad over, hoe gaan we dat nou inregelen en gaat dat goed? Zeker bij een school. Dat is een beetje de reden dat we nog willen doorvragen. Er staat: hoe het precies wordt ingevuld, wordt in de volgende fase uitgewerkt. Wij gaan ervan uit dat daarbij de ervaringen uit het verleden, over wat wel en niet werkt, worden meegenomen.
We krijgen daar graag nog even bevestiging op van de wethouder, zodat we daar straks ook een goede terugkoppeling van haar over kunnen krijgen en het voor iedereen ook duidelijk is op welke manier er met zo'n multifunctionele ruimte om wordt gegaan en er niet verkeerde verwachtingen bij partijen ontstaan. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra. Mijnheer Kösedağ, PRO Rijswijk. De heer Kösedağ: Dank, voorzitter. Ik denk dat de vragen die ik had al door D66 schriftelijk zijn gesteld, dus die hoef ik niet meer te noemen. Ik had nog wel een aanvullende vraag naar aanleiding van het antwoord op de vraag over de maatschappelijke doeleinden. Ik lees in het voorstel van wethouder Bentvelzen dat ze geen aanvullend participatietraject gaat doen, want dat komt dan in een latere fase. Die snap ik. Tegelijkertijd lees ik ook in de beantwoording dat er al wel belangstelling is gekomen vanuit een aantal partijen. En als ik me goed herinner, voorzitter, was het zo dat in de vorige raadsperiode ook een motie kwam van mevrouw Van Nunen, die ook expliciet vroeg om ook periodiek in contact te treden met bewonersorganisaties. Dus mijn aanvullende vraag Concept verslag Forum Samenleving 13 oktober 2026 Pagina 29 van 65 zou zijn of dat in deze ook is gedaan? Of er juist vanuit de bewonersorganisatie een contactverzoek is gekomen richting het college? Dank, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel.
Mijnheer Fischer, u heeft het woord. De heer Fischer: Voorzitter, bedankt voor het woord. De behoefte aan een goede examenruimte begrijpt Forum voor Democratie. Maar is dit dan op deze manier echt nodig? Aansluitend op de vraag van mijn voorgangers: we vragen de raad om 826.000 euro extra, terwijl de businesscase, het Programma van Eisen en de precieze invulling nog moeten volgen. Dat komt allemaal na de vraag voor meer geld. Er wordt 50 vierkante meter extra voor inclusie genoemd. Waar is die financiële ruimte precies voor nodig? En voor natuurinclusief bouwen wordt 150 euro per vierkante meter genoemd. Welke voorzieningen levert dat bedrag op? Waar moet Forum voor Democratie aan denken bij dit soort zaken? De Rijswijker heeft in onze optiek weinig aan een vinkje als de rekening steeds verder oploopt. Mijn vraag aan het college, concreet: geef voor kredietverlening inzicht in de volledige kosten, de alternatieven en de jaarlijkse lasten en maak duidelijk welke onderdelen noodzakelijk zijn voor het onderwijs en welke extra ambities zijn. Zo kunnen we een afgewogen besluit nemen. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Fischer. Rijswijks Belang, mijnheer Eygenraam. U heeft het woord. De heer Eygenraam: Dank u wel, voorzitter. Rijswijks Belang begrijpt dat scholen ruimte nodig hebben voor examens.
Maar waarom vraagt het college ruim acht ton aan terwijl de noodzaak, alternatieve maatschappelijke benutting en exploitatie nog niet voldoende zijn uitgewerkt? De kernvraag is ook of deze investering noodzakelijk, doelmatig en financieel beheersbaar is. Noodzaak: hoe is de behoefte aan precies tweehonderd vierkante meter onderbouwd met aantallen kandidaten, gelijktijdige examens en wettelijke eisen? Is een eigen examenruimte wettelijk verplicht of betreft dit een aanvullende ambitie? Waarom is bij het vervallen van de gymzaal geen vervangende examenruimte opgenomen in het IHP of het nieuwbouwontwerp? Welke alternatieven zijn er onderzocht? Bijvoorbeeld, zoals de rest ook genoemd heeft, de Marimbahal of andere externe locaties, roosteraanpassingen en gecombineerd gebruik van bestaande ruimte. Waarom is dit, als dit onderzocht is, afgevallen? Hoe verhouden de kosten van huur en andere alternatieven zich op lange termijn tot nieuwbouw en exploitatie van de voorgestelde ruimte? We hebben het over maatschappelijk gebruik.
Is de behoefte aan maatschappelijk gebruik onderzocht? En hoeveel uur per jaar wordt een ruimte naar verwachting gebruikt voor examens en andere activiteiten? Wie beheert en verhuurt de ruimte? En hoe wordt daadwerkelijk maatschappelijke beschikbaarheid geborgd? Zijn alle kosten inbegrepen in het krediet van ruim acht ton, waaronder inrichting, installaties, btw, prijsstijgingen en risicoreserveringen? Wanneer moet de raad opnieuw toestemming geven bij overschrijdingen? Waarom wordt volledig krediet nu al gevraagd, terwijl de omvang, kwaliteitseisen en maatschappelijke invulling nog moeten worden uitgewerkt? Welke Concept verslag Forum Samenleving 13 oktober 2026 Pagina 30 van 65 informatie en controlemomenten krijgt de raad voordat verplichtingen onomkeerbaar worden en hoe wordt de raad geïnformeerd over aanbesteding, risico's en budgetoverschrijdingen? Kan het krediet nog worden verlaagd als er minder ruimte nodig blijkt of maatschappelijk gebruik onvoldoende haalbaar is? Waarom krijgt dit project een aanvullende voorziening buiten de IHP- norm? Heeft het college ook de mogelijke precedentwerking en financiële gevolgen van vergelijkbare aanvragen andere scholen onderzocht? Voorzitter, ter afsluiting, Rijswijks Belang betwist niet dat er behoefte kan zijn aan examenruimte.
Wel vinden wij dat een investering van ruim acht ton vraagt om een duidelijke onderbouwing van de noodzaak, een zorgvuldige afweging van alternatieven en inzicht in de totale kosten en maatschappelijke opbrengst. Kan de wethouder garanderen dat ruim acht ton het maximale krediet is en dat de raad tijdig wordt geïnformeerd en betrokken bij eventuele wijzigingen of overschrijdingen? Dank. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Eygenraam. Nu kijk ik naar de rest van het forum, want ook dit punt viel onder mij, dus ik zet even mijn andere pet op. Beter voor Rijswijk begrijpt dat die ruimte nodig is. Beter voor Rijswijk gaat er dan ook vanuit dat het ook een soort gymzaaltje gaat worden met de vloer. Dat hij multifunctioneel is. En dan vraag ik me af, met die 200 vierkante meter: is dat een judozaaltje à la in De Altis of is dat echt zo'n klein gymzaaltje wat vroeger in de P. van Vlietlaan was? Want het woordje Marimbahal stond erbij en dat triggerde mij natuurlijk. Waarbij gezegd wordt, we hebben De Altis, dat werd ook ander. Maar onderhand zijn er dus twee verenigingen in De Altis die al vier van de vijf doordeweekse dagen in de nieuwe Steenvoordeschool gaan bemannen. En we zitten nu in 2026, dus als we naar de toekomst gaan kijken.
Als we dan geld gaan investeren in deze ruimte, kan die dan niet meteen zo ingericht worden dat de vechtsporten of iets anders in de avonduren … Wat, en dan ga ik even terug naar mijnheer Van Dam, voor de Marimbahal geldt, maar misschien ook voor deze ruimte zou kunnen gelden? Dat waren de vragen van Beter voor Rijswijk. En dan wacht ik heel even tot de wethouder klaar is met schrijven en dan krijgt zij van mij het woord. Mevrouw Bentvelzen: Dat is aardig, voorzitter. Dank u wel. En voorzitter, ik ga het niet helemaal chronologisch doen, want ik ga beginnen bij de vele vragen die ik heb mogen krijgen van de fractie van Rijswijks Belang. Want daar zitten al heel veel antwoorden in, denk ik. Hoe is de behoefte aan precies 200 vierkante meter onderbouwd met aantallen kandidaten, gelijktijdige examens, wettelijke eisen, et cetera? Die 200 vierkante meter is berekend op basis van het aantal examenleerlingen dat tegelijkertijd een examen maakt en de ruimte voor personeel is daarin meegenomen. Daarnaast gebruiken beide scholen, namelijk GSR, de middelbare school en De Akker, de basisschool, want die worden aan elkaar gebouwd, de ruimte voor vieringen en projectweken. Zodat die ruimte het hele jaar wordt ingezet en dus niet alleen voor de examenperiode. En dan geef ik meteen antwoord op mevrouw Van Schie. Die vindt natuurlijk een keer per jaar plaats, 3 weken lang.
Zoals dat al, volgens mij, sinds jaar en dag is. En uiteraard hebben we dan ook nog herexamens. Maar dus niet alleen de examenperiode. En daarmee is hij multi-inzetbaar is en zal hij niet alleen Concept verslag Forum Samenleving 13 oktober 2026 Pagina 31 van 65 tijdens de examenperiode gebruikt worden, want anders zou ik ook niet vragen om iets neer te zetten van 200 vierkante meter, voor 3 weken per jaar. Een school is wettelijk verplicht om examens af te nemen onder passende en gecontroleerde omstandigheden. En die wet schrijft geen eigen examenruimte voor en de normbekostiging uit het IHP voorziet hier ook niet in. De ruimte is daarom een aanvulling op het IHP, waarover de raad beslist. En het IHP is, voor de mensen thuis, het Integraal Huisvestingsplan. Deze is unaniem aangenomen door de gemeenteraad enkele tijd geleden. En aan de heer Fisher vertel ik dan maar, van Forum voor Democratie, dat die 50 vierkante meter inclusie te maken heeft met passend en inclusief onderwijs. En dat die 150 euro per vierkante meter voor natuurinclusief bouwen onderdeel was van het IHP, die toentertijd unaniem is aangenomen door de gemeenteraad. Waarom is bij het vervallen van de gymzaal geen vervangende examenruimte opgenomen in het IHP of in het nieuwbouwontwerp? Het IHP gaat alleen over het onderwijs, over de onderwijshuisvesting van scholen.
De normbekostiging dekt de school, de kinderopvang en de gymvoorziening. De leerlingen van beide scholen krijgen hun bewegingsonderwijs in de toekomstige Marimbahal. En daarmee, zeg ik tegen de heer Van Dam, is de zaal dus overdag ook bezet. Want gymmen doen ze heel de dag, onder schooltijd, tussen 8.30 uur en 15.00 uur. Een aparte examenruimte valt niet onder de normbekostiging. En in het IHP is afgesproken dat de raad besluit over voorzieningen of toevoegingen die daarbuiten vallen en daarom ligt dit voorstel nu voor. En met het gymmen in de Marimbahal zeg ik dan vanaf groep 3, want groep 1 en 2 laten we niet door de straten lopen. Die gymmen straks dus ook in deze multifunctionele ruimte van basisschool De Akker. Welke alternatieven zijn onderzocht, waaronder de Marimbahal, externe locaties, roosteraanpassingen, gecombineerd gebruik van bestaande ruimtes en waarom zijn deze afgevallen? Dat was een vraag. Examens moeten gelijktijdig en onder gecontroleerde omstandigheden in een ruimte worden afgenomen. De toekomstige Marimbahal is als alternatief onderzocht, maar die is tijdens een examenperiode 3 weken aaneengesloten niet beschikbaar, omdat die ook door anderen wordt gebruikt. Middelbare scholen gebruiken meestal hun eigen gymzaal als examenruimte en bij de GSR kan dat niet, omdat de gymzaal in de nieuwbouw vervalt en omdat we de nieuwe, toekomstige Marimbahal gaan bouwen.
Een geschikte externe locatie is niet beschikbaar en zou ook kostbaar zijn. Bovendien biedt een externe locatie geen oplossing voor projectweken en vieringen van allebei de scholen. Een ruimte in het eigen gebouw kan het hele jaar door en zonder extra verplaatsingen worden gebruikt. De volgende vraag was: hoe verhouden de kosten van de huur en andere alternatieven op lange termijn zich tot nieuwbouw en exploitatie van de voorgestelde ruimte? Een geschikte externe huurlocatie is niet beschikbaar en daarom is er ook geen concrete huurprijs om mee te vergelijken. Huur zou ieder jaar kosten met zich meebrengen, zonder eigen voorziening, en zou alleen een oplossing bieden voor de tijd van de examens. Dus niet voor de gymles van groep 1 en 2, niet voor de vieringen en de andere dingen die ik genoemd heb. De voorgestelde ruimte kost eenmalig 826.800 euro. En de kapitaallasten zijn circa, en dat had mijnheer Van Dam goed uitgerekend of goed gevonden, 22.000 euro per jaar, vanaf 2023, en nemen daarna ook af. De ruimte wordt het hele jaar door gebruikt voor examens, projectweken, vieringen en maatschappelijke activiteiten. En door hier nu deze voorziening mee te Concept verslag Forum Samenleving 13 oktober 2026 Pagina 32 van 65 nemen in het totale project, worden hogere kosten op een later moment voorkomen.
En vraag 5 van Rijswijks Belang: is de behoefte aan maatschappelijk gebruik onderzocht? Wie beheert en verhuurt de ruimte en wordt er daadwerkelijk maatschappelijke beschikbaarheid geborgd? De ruimte wordt multifunctioneel ingericht, zodat de ruimte het hele jaar door breed inzetbaar is. En naast examens gebruiken beide scholen de ruimte dus voor projectweken en vieringen. Er is al belangstelling van maatschappelijke partners, namelijk een muziekvereniging die zich heeft gemeld bij de school en een kerkgenootschap. De verwachte bezetting in uren, het beheer en de verhuur worden in de volgende fase in een businesscase, zoals we dat met elkaar noemen, verder uitgewerkt en daarin wordt ook vastgelegd hoe de beschikbaarheid wordt geborgd. Dit is afgestemd met het schoolbestuur. En of daar ook een vechtschool bij kan, ik weet het niet, mijnheer Nunnikhoven, maar ik zal het de school meegeven. Zijn alle kosten inbegrepen in het krediet van 826.000 euro, waaronder de inrichting, installaties, btw, et cetera? Ja. Dit is het maximale bedrag en zal worden toegevoegd aan het krediet van het IHP, zoals dat ook is afgestemd met het schoolbestuur. Het totale bedrag van investering. Als die wordt overschreden, zal de raad hierover moeten beslissen. Dat kan ik niet op eigen houtje doen.
Waarom wordt het volledige krediet nu al gevraagd, terwijl de omvang, kwaliteitseisen en maatschappelijke invulling nog moet worden uitgewerkt? Om een ontwerp te kunnen maken, moet aan het begin van een project vaststaan wat er in het Programma van Eisen komt, in een zogenoemd PvE. Pas dan kan een architect de ruimte in het ontwerp opnemen en het krediet geeft daarvoor het financiële kader. De uitwerking van de indeling, kwaliteitseisen en het maatschappelijk gebruik vindt daarna binnen het krediet plaats. Als de ruimte later wordt toegevoegd, loopt een project vertraging op en ontstaan er onnodig extra kosten, bijvoorbeeld aanpassingen van het ontwerp. Uw volgende vraag was: welke informatie en controlemomenten krijgt de raad voordat verplichtingen onomkeerbaar worden en wordt de raad geïnformeerd over aanbesteding, risico's en budgetoverschrijdingen? Met dit besluit stelt de raad het krediet beschikbaar en het schoolbestuur is uiteindelijk verantwoordelijk voor de uitvoering van het project, dus ook voor de aanbesteding. Het bestuur ontvangt het totale bedrag en moet het project binnen dat budget realiseren. De raad wordt via de eerstvolgende raadsinformatiebrief over de projecten onderwijshuisvesting op de hoogte gehouden van de voortgang van alle projecten in onze stad, dus ook van deze.
En vanwege de grote hoeveelheid van schoolprojecten is het wenselijk om de informatie via deze manier te delen. Als er een budgetoverschrijding plaatsvindt of dreigt, dan wordt de raad uiteraard opnieuw betrokken. Kan het krediet worden verlaagd als er minder ruimte nodig blijkt of maatschappelijk gebruik onvoldoende haalbaar is? Nee. Het krediet is een vast bedrag dat het kader voor het project bepaalt en het wordt opgeteld bij het budget dat voortvloeit uit het Integraal Huisvestingsplan, het IHP. De omvang van 200 vierkante meter is gebaseerd op het aantal leerlingen dat tegelijk examen doet en gelijktijdig in die ruimte moet zijn. En gebruikt kan worden, vervolgens weer, voor die andere genoemde dingen, de maatschappelijke doeleinden. Vraag 10: waarom krijgt dit project een aanvullende voorziening buiten de IHP-norm en heeft het college mogelijke precedentwerking onderzocht? De andere middelbare scholen in de gemeente hebben een eigen gymzaal, die ze ook als examenruimte gebruiken. Bij de GSR is dat met het nieuwe Concept verslag Forum Samenleving 13 oktober 2026 Pagina 33 van 65 idee, tot op heden dan, niet mogelijk, omdat de leerlingen hun bewegingsonderwijs in de toekomstige Marimbahal zullen krijgen en de school dus geen eigen gymzaal heeft.
Dat maakt de situatie voor dit project uniek en daarom verwacht het college ook geen enkele vergelijkbare aanvraag van andere scholen, want dat is niet aan de orde. Voorzitter, de laatste vraag van Rijswijks Belang was of ik kon garanderen dat de 8 ton die ik vanavond vraag het maximale krediet is en dat de raad tijdig wordt geïnformeerd en betrokken bij eventuele wijzigingen, dan wel overschrijdingen. Ja, dat kan ik. Het krediet van 826.800 euro is een vast bedrag dat wordt toegevoegd aan het project en het schoolbestuur moet die multifunctionele ruimte binnen dat budget realiseren. Dat is hen echt heel duidelijk gemaakt. De raad wordt via de raadsinformatiebrief over projecten onderwijshuisvesting op de hoogte gehouden van de voortgang. En als er een wijziging of overschrijding dreigt, wordt de raad daar tijdig over geïnformeerd en bij betrokken. Voorzitter, dan is mij nog gevraagd … Even kijken. Het geld is er nu niet, mijnheer Van Dam. Vandaar dat ik het ook moet aanvragen via de normale cyclus, hoe we dat in principe met alle dingen doen. En de overkoepelende vraag is dat er dekking moet zijn. Die dekking vraag ik vooraf aan en die zou in de begroting staan, die is in de begroting meegenomen die jullie in november op tafel hebben liggen. Maar vandaar dat het op deze manier … Vandaar dat dit voorstel er ligt voor de begroting en niet daarna. Die vraag heb ik beantwoord.
Ervaring uit het verleden, kwam mevrouw Woudstra nog mee, met D66. Ik heb daar heel erg hoofdpijn van gehad, van die situatie. Want u refereert volgens mij, denk ik, onder andere aan bassischool De Melodie. Ik zal daar zeker lering uit trekken en we hebben daar heldere afspraken over gemaakt, met zowel de schoolbesturen in haar geheel, maar ook hier intern. Dat we er goed naar kijken of het wel past binnen een schoolcultuur, om het zo te noemen. Voorzitter, volgens mij heb ik alle vragen beantwoord van de eerste termijn. Volgens mijnheer Kösedağ niet, maar … De voorzitter: Dan mag hij hem in de tweede termijn herhalen en anders heeft hij ook nog drie interrupties om het antwoord eruit te krijgen. Of als ik heel lang praat, dan kunt u … Mevrouw Bentvelzen: De partijen komen vanuit de school zelf. Dat was een antwoord. De partijen komen vanuit de school zelf, mijnheer Kösedağ. De voorzitter: Dank u wel, wethouder. Dan kijk ik even het forum rond voor een tweede termijn. Mevrouw … Ik zit te wachten op het vingertje, mevrouw Van Schie. Dan doe ik de volgorde netjes. Mevrouw Van Schie: Ik ben heel tevreden, mijnheer de voorzitter. Ik heb nog een vraagje aan u, mevrouw de wethouder. Waarom is niet voorzien bij de besluitvorming over de 10,6 miljoen dat er nog ruim 8 ton bij zou komen? De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Schie. Mijnheer Van Dam.
Concept verslag Forum Samenleving 13 oktober 2026 Pagina 34 van 65 De heer Van Dam: Dank voor de antwoorden. En ik begrijp dat u nu de aanvraag doet voor dekking. Alleen over een maandje is de begroting, dus ik vroeg me af of u al een tipje van de sluier kan oplichten waar deze acht ton dan uitgehaald gaat worden? Want volgens mij moet het toch, denk ik, al bekend zijn, aangezien we over een maandje die begroting bespreken. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Mevrouw Woudstra. Mevrouw Woudstra: Om daaraan toe te voegen dat ik inderdaad bij de berekeningen ervan uitga dat het uit de onderwijsbegroting gaat. Maar dan vraag ik me wel af wat de gevolgen voor de onderwijsbegroting en andere plannen in het IHP zijn of dat het ergens anders wordt gevonden? Dus als daar zicht op is, heel graag. Dank voor het antwoord over de multifunctionele ruimte. Het is in de Muziekbuurt. In de Muziekbuurt zijn veel verenigingen en stichtingen op zoek naar extra ruimte, er zijn al vaker gesprekken met de gemeente over gevoerd. De gemeente heeft ook naar meer opties gekeken. Is dit dan ook een ruimte die daarvoor in aanmerking gaat komen? Als het vanuit de school zelf partners zijn, dan kan ik ze niet heel goed benoemen. Ik hoop dat het ook de verenigingen en stichtingen uit de buurt zijn die daar gebruik van kunnen maken. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Woudstra.
Mijnheer Kösedağ? Mijnheer Fischer, u heeft het woord. De heer Fischer: Bedankt, voorzitter. En ook de wethouder bedankt voor de beantwoording. Mijn vraag was echter niet of het is opgenomen, de 150 voor de natuurinclusiviteit. Dat kan ik zien. Mijn vraag was: wat krijgen we aan voorzieningen terug voor dat geld? Kan de wethouder voorbeelden noemen van natuurinclusie? Ik merk dat ik het lastig vind om dat te vertalen naar zaken die om extra budget vragen in een ruimte. Is dat dan kunst over inclusiviteit of zijn er planten in het kader van natuurinclusiviteit? Komt er een aquarium, terrarium? Zeg het maar. Ik kan het lastig plaatsen, dus graag nog eventjes daarop het antwoord. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Fischer. Mijnheer Eygenraam, u heeft het woord. De heer Eygenraam: Dank u wel, voorzitter. Wij willen de wethouder bedanken voor de hele duidelijke beantwoording van onze vragen. Daarnaast ook nog de extra uitleg over de nut en de noodzaak van deze ruimte. En we zijn blij met de toezegging dat de raad tijdig geïnformeerd wordt bij risico van overschrijding van het budget. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Eygenraam. En dan had ik op mijn vraag niet het volledige antwoord. Maar mevrouw Bentvelzen zei wel dat ze niet wist of er een vechtsport in kon. Dus ik ga ervan uit dat het de grootte van een judozaaltje is.
Want dat was de vraag, of het de grootte van een judozaaltje is of de grootte van het oude gymzaaltje op de P. van Vlietlaan. Of dat het naar een Concept verslag Forum Samenleving 13 oktober 2026 Pagina 35 van 65 Steenvoordeschool ... Maar dat geloof ik niet voor dit bedrag. Dank u wel. En dan moet ik natuurlijk zeggen dat u het woord heeft, wethouder Bentvelzen. Mevrouw Bentvelzen: Voorzitter, dank. Om dan maar met uw vraag te eindigen. Ik ben een vrouw, dus ik heb echt geen idee hoeveel 200 vierkante meter is, man. Mijn hele huis is, weet ik veel, 135 vierkante meter of zo, van boven naar beneden. Maar als ik dat bij elkaar optel, is het denk ik groter dan een judozaal. Maar ik heb geen idee. Ik heb echt geen idee, het spijt me. De voorzitter: Ik weet waar u woont, dus het wordt een sporthal. Dank u wel. Mevrouw Bentvelzen: Dan komt u even langs. Dan doen we een meetlint en dan komen we er vast wel uit samen. Voorzitter, alle gekheid op een stokje. Ik heb mevrouw Woudstra gehoord over de … Ik weet dat daar veel verenigingen en stichtingen zitten in de buurt die naarstig op zoek zijn naar een ruimte waar ze iets kunnen. Nu hebben we bijvoorbeeld ook een KrijgDeKleertjes, om maar een stichting te noemen. Maar die is denk ik niet helemaal handig om in die multifunctionele ruimte te hebben, want dan moet je continu kledingrekken in en uit gaan rijden.
Maar we gaan zeker kijken naar wat er wel kan. En daarnaast heeft de school ook een hele grote wens om echt iets terug te doen in de Muziekbuurt, wat de Muziekbuurt, denk ik, ook wel verdient. En dat zit meer in de zin van koken voor ouderen en dat soort zaken, dat wordt daar ook in meegenomen. Dus dat zeker wel. De vraag van … U heeft gelijk. Volgens mij is het zo dat het in de onderwijsbegroting zit, dus dat de onderwijsbegroting daarin is bijgeplust. Maar ik moet dat vragen. De business controller is niet online, kreeg ik. Dus sorry, mijnheer Van Dam, ik moet u teleurstellen. Het zit in de onderwijsbegroting, het zit in de onderhoudsbegroting van de scholen uiteindelijk en het IHP. En daarin heb ik dus een verhoging gevraagd, of vraag ik u dat nu te doen. Voorzitter, om een beeld te krijgen, Remco. Of mijnheer Nunnikhoven, moet ik zeggen, krijg ik door … Om een beeld te krijgen: een schoollokaal is 85 vierkante, dus het is ongeveer 2,5 schoollokaal. Maar dat snapt u wel, want u bent ook onderwijzer. De voorzitter: Dank u wel. Dat kan ook nog verschillen. Mijnheer Van Dam wil u interrupteren. De heer Van Dam: Dank. Ik snap dat u alle informatie niet per se vanavond beschikbaar is, maar kunt u het dan wellicht nog toesturen voor de raadsvergadering? De voorzitter: Dat is een toezegging. De heer Van Dam: Super.
En daarin misschien meenemend dan, ik weet niet hoever die informatie gaat, maar het punt dat mevrouw Woudstra maakte over … Ik weet het niet meer precies, dus ik pas op mijn woorden. Maar wat de effecten zijn op de rest van waar het geld vandaan wordt gehaald. De voorzitter: Daar zie ik ook een knik, dat is ook een toezegging. Concept verslag Forum Samenleving 13 oktober 2026 Pagina 36 van 65 Mevrouw Bentvelzen: Ik ga mijn best doen en ze mogen het opschrijven als toezegging, zeker. En ik ga ervan uit dat u dat voor de begroting wil hebben? De heer Van Dam: Nee, voor de raadsvergadering. Mevrouw Bentvelzen: Voor de raadsvergadering, 27 oktober. Gaat goedkomen. Voorzitter, dan heeft mevrouw Van Schie mij nog gevraagd: dat is allemaal wel leuk, maar waarom heb je dit nou niet vooraf ingezien? Dat vroeg ik mijzelf ook af toen ik aan tafel zat met dit gedoe. Dat was eigenlijk een beetje gedoe. Het is aan het licht gekomen na het vaststellen van het IHP, na een gesprek waarin we wederom in gesprek zaten met de school over de nieuwbouw van de GSR zelf en De Akker, de basisschool die daarbij hoort. En toen kwamen we op het gesprek van de Marimbahal, waar mijnheer Nunnikhoven al een aantal keren aan heeft gerefereerd. En toen zei ik, maar dat wordt jullie gymzaal en daar gaan jullie dit doen en dat doen. En toen zeiden ze: wethouder, dat is wel leuk.
Maar toen wezen ze mij op een aantal dingen waar ik zelf niet goed genoeg over had nagedacht, blijkbaar. Dus die optie hebben we niet goed genoeg met elkaar besproken tijdens het behandelen van het IHP. En het IHP gaat natuurlijk niet alleen over de GSR en over De Akker, dat gaat over heel veel scholen in Rijswijk. Vijf middelbare scholen. Iedereen denkt altijd dat het er maar drie zijn, maar er staan er daar een tweetal met de ruggen tegen elkaar of aan elkaar. Stanislas, Stanislas Pro, Rijswijks Lyceum en Van Vredenburch Lyceum. Dat zijn er al vier en dan hebben we nog de GSR. Dus het is misschien wel dom te noemen dat ik dat niet heb overzien van tevoren in dat IHP, maar naar aanleiding van de gesprekken dacht ik: dit is eigenlijk helemaal niet heel handig. Voor examenleerlingen niet, maar ook voor projecten en vieringen en maatschappelijke randzaken niet, dus vandaar dat het nu voorligt. Meer kan ik er ook niet van maken, maar ik vind het wel hard nodig voor de school. Dus ik hoop ook op akkoord vanuit de gemeenteraad. En voor mijnheer Fischer, wat krijg je daar nou voor terug? Geen aquarium, ik moet u teleurstellen. We krijgen dadelijk wel SERPO, dus daar kunnen ze wel weer naartoe. Dus dat is leuk, dan kunnen ze wel kijken naar allemaal mooie beesten.
Maar wat krijg je nou voor natuurinclusie? Dan moet u denken aan allemaal fantastische dingen die we tegenwoordig met elkaar bedenken in dit land. Als het gaat om bouwen, dus natuurinclusief bouwen, dan heb je bepaalde dingen die ook goed zijn voor dieren en je hebt groene schoolpleinen waar ze voor kunnen kiezen vanuit het schoolbestuur. Dus daar zit het hem in als het gaat om natuurinclusief bouwen. Dat zijn dan een paar voorbeelden die ik u kan geven. En op inclusie of passend onderwijs, ik denk dat u die wel in de snor heeft al en zo niet, dan … Dat heeft te maken met het feit dat het Rijk heeft bedacht dat we niet zoveel clusterscholen meer moeten bouwen, dus dat kinderen met een rugzak gewoon op een reguliere school terecht zouden moeten kunnen. En dat we dan ook een ruimte moeten aan kunnen bieden voor … Of tenminste, er moeten ruimtes gemaakt of aangeboden worden, zodat die kinderen dan een op een, of in een wat kleiner groepje, een moment kunnen hebben met een begeleiding of iemand die daar op school loopt. En wij hebben vanuit Rijswijk eigenlijk een beetje primeur om dat vast te leggen in ons Integraal Huisvestingsplan. Het moet straks ook van het Rijk.
Maar ik vind het wel heel erg belangrijk dat we Concept verslag Forum Samenleving 13 oktober 2026 Pagina 37 van 65 kinderen zo veel mogelijk kind laten zijn en zo veel mogelijk bij hun vriendjes en vriendinnetjes op school kunnen neerzetten. En niet omdat je dan net even anders bent of een wat lichtere vorm hebt van autisme of ADHD … Dat we die ook gewoon op school kunnen houden en als het nodig is even in die toch aparte ruimte, maar wel binnen de school. Dat we die wel kunnen houden. Dus ik ben daar eigenlijk ook, vanaf de dag dat we dat IHP vast hebben gesteld, heel trots op. Dat de gemeenteraad hier daarvoor gekozen heeft. De voorzitter: Mevrouw Bentvelzen, ik liet u even uitspreken, maar mijnheer Kösedağ stond al een paar tellen dat hij wil interrupteren. Maar u zat zo in uw betoog. Mijnheer Kösedağ. De heer Kösedağ: Naar aanleiding van de vragen van de heer Fischer en het antwoord van wethouder Bentvelzen. Waar ik ook bij inclusie aan dacht, was een toegankelijke ruimte. Zodat bijvoorbeeld kindjes die in een rolstoel zitten ook die ruimte kunnen betreden als zij op die school komen. Kan de wethouder bevestigen dat het ook om dat soort gevallen gaat? De voorzitter: Mijnheer Kösedağ gaat het al leren, dat een interruptie vragend moet zijn. Trots. Wethouder Bentvelzen. Mevrouw Bentvelzen: Voorzitter, volgens mij telt ieder kind.
Dus ook als een kind een handicap heeft aan het lichaam in plaats van een stoornis in het hoofd of een … Zo is het. Dan wordt daar door school altijd naar gekeken of dat lukt en of dat kan en of dat past. En of dat in precies die ruimte is, weet ik niet. Want er zitten ook kindjes in een rolstoel in een gewone klas, gelukkig, want die mankeren niks aan de hersenen. Maar misschien dat dat ook wel toegankelijk is voor hen. Ze moeten er in ieder geval in kunnen, dat is het belangrijkste, maar dat geldt voor eenieder, denk ik. Dan heb ik twee toezeggingen gedaan, voorzitter. Die zijn, denk ik, genoteerd. De voorzitter: Dat is correct. Mevrouw Bentvelzen: En dan heb ik bij mijn weten alle vragen beantwoord. De voorzitter: Ik denk, mevrouw Woudstra pakte de microfoon omhoog, die gaat … Dan kijk ik het forum rond. Wethouder, bedankt voor de beantwoording. Is dit een akkoordstuk of willen we dit als bespreekstuk? De heer Van Dam: Bespreekstuk. Vooralsnog krijgen we nog informatie toegestuurd. De voorzitter: Dan wordt het een bespreekstuk. Concept verslag Forum Samenleving 13 oktober 2026 Pagina 38 van 65 11. RIB 26 067 Herbeoordeling verlengen ambulante jeugdhulp en RIB 26 047 Staat van de Rijswijkse Jeugd en Tussenstand Uitvoeringsprogramma Kostenbeheersing Jeugdhulp ’24-‘28 De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 11.
Dat is een RIB 26 067 Herbeoordeling verlenging ambulante jeugdhulp en RIB 26 047 Staat van de Rijswijkse Jeugd en Tussenstand Uitvoeringsprogramma Kostenbeheersing Jeugdhulp ‘24 tot ’28. En daar is door agendering van D66 en akkoord van jullie forum 26 075 bijgekomen. En die moet ik uit mijn hoofd doen. Dat is Kostenstijging Jeugdhulp 2026. En hij is als eerste geagendeerd door PRO. Mijnheer Kösedağ, u heeft als eerste het woord. De heer Kösedağ: Dank, voorzitter. PRO heeft dit onderwerp geagendeerd, omdat deze pilot die door de wethouder is aangekondigd, die zelf zo actief is over het herbeoordelen van ambulante jeugdhulptrajecten, voor ons niet op zichzelf staat. Achter de herbeoordeling van verlengingen zit voor PRO een veel grotere vraag, misschien een wat fundamentelere vraag. Hoe gaan we ervoor zorgen dat specialistische jeugdhulp ook in onze gemeente beschikbaar blijft? En dan vooral ook voor de jongeren die deze echt nodig hebben. En als ik de stukken in samenhang lees, en dat heb ik gedaan, zie ik eigenlijk twee ontwikkelingen tegelijkertijd gebeuren hier. Aan de ene kant zoekt het college naar grip op kosten, naar volumes en naar de groei van jeugdhulp. En aan de andere kant lezen we ook over stress bij kinderen, bij jongeren en bij mentale druk en maatschappelijke ontwikkelingen die van invloed zijn op hoe kinderen en jongeren in onze gemeente opgroeien.
En ik begrijp de beweging van de wethouder, voorzitter. En dat het college daarbij ook minder afhankelijk wil zijn, nu en in de toekomst, van dure zorgtrajecten. Ik heb ook de artikelen gelezen die in de media zijn verschenen, waarbij de wethouder ook duidelijke woorden heeft gegeven hieraan. En dit is ook een beweging die ook vanuit de Hervormingsagenda Jeugd komt. Want niet iedere hulpvraag hoeft immers een zorgvraag te worden. Soms is het opvoeden met ondersteuning voor het gezin, een steungroep in de wijk met bijvoorbeeld jongerenwerkers, of net even extra aandacht op school, of bijvoorbeeld de coach van de sportvereniging die dan net de taal van de jongeren spreekt, net wat beter. Maar voorzitter, jeugdhulptrajecten afbouwen kan wat PRO betreft niet zonder tegelijkertijd ook iets op te bouwen. Anders bestaat er een risico dat we problemen niet oplossen, maar vooral aan het verplaatsen zijn naar de toekomst. En volgens mij kunnen wij ons dat ook niet permitteren. Dus daarom zouden we er denk ik goed aan doen om die beweging, die de wethouder en het college willen inzetten, ook nadrukkelijk te gaan verbinden aan drie zaken. Allereerst, het versterken van de sociale basis in de wijken en dus daarbij ook de leefomstandigheden van die jongeren. Twee, het verstevigen van de pedagogische basis. Ik heb mevrouw Van Schie ook eerder daarover horen spreken, in een eerder debat.
En daarnaast ook kijken hoe wij de organisatie van jeugdhulp op een laagdrempelige, wijkgerichte manier kunnen gaan doen. Dat we ook aan die toegang gaan werken, met stevige lokale teams en vooralsnog wel ruimte voor specialistische hulp wanneer dat echt nodig is. Ik zie dus ook een duidelijke opdracht voor dit college om ervoor te zorgen dat minder individuele zorg samengaat met meer Rijswijkse gemeenschapskracht, meer Concept verslag Forum Samenleving 13 oktober 2026 Pagina 39 van 65 collectieve en laagdrempelige oplossingen en ondersteuningen die ook dichter bij de leefwereld van jongeren en gezinnen staan. Dit onderwerp gaat nog vaak genoeg aan bod komen, maar het leek mij, en mijn fractie, ook goed om nu al wat gedachten met elkaar uit te wisselen, ook zeker richting het begrotingsdebat. Ik denk dat de inwoners van Rijswijk, maar ook de maatschappelijk partners die wij hebben, maar zeker ook de ambtenaren die misschien aan het meeluisteren zijn, ook een stukje duidelijkheid verdienen over de koers die wij als gemeente hierop willen gaan inzetten. PRO had net als D66 ook wat vragen van tevoren opgestuurd en ik realiseer me dat het misschien te kort dag is om al die vragen te beantwoorden. Dus die snap ik. Dus allereerst het verzoek aan de wethouder om die, als het even kan, voor de raadsvergadering van de 27ste te beantwoorden, schriftelijk. En anders hoor ik het ook.
Ik ga wel, for the sake of discussion, nu al twee vragen stellen aan de wethouder. Allereerst: deelt wethouders Peters mijn opvatting, en die van mijn fractie, dat deze ingezette beweging via de pilot niet op zichzelf kan staan, maar hand in hand moet gaan met het versterken van de sociale en pedagogische basis en de wijkgerichte toegang tot ondersteuning? En ziet hij daarin ook een nadrukkelijke opdracht voor dit college, mogelijk met steun van de raad, om daar stappen in te zetten? En de tweede en tevens laatste vraag: ziet de wethouder deze pilot ook als een kans om ons lerend vermogen als organisatie ook te benutten? En te versterken, overigens. Evalueren wij straks alleen maar hoeveel jeugdhulptrajecten er zijn beëindigd of zullen worden doorgezet? Of gaan we wat breder kijken wat het daadwerkelijk oplevert voor gezinnen en jongeren? En wat wij als gemeente ook mee leren met deze pilot en dat een plek kunnen geven in de evaluatie? Dat zijn even de twee vragen die ik vandaag wil stellen aan de wethouder. En dat is, voor nu even, voor de eerste termijn. Dank, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kösedağ. Even voor de zekerheid, want u vroeg het voor de raadsvergadering. Dan bedoelt u aankomende raadsvergadering? Want dit stuk komt niet in de raad, want het is geen raadsstuk. Het is een RIB-brief. De heer Kösedağ: U heeft helemaal gelijk.
Ik loop vooruit op de zaken, inderdaad. Ik laat het even aan de wethouder. De voorzitter: Duidelijk. Dan kijk ik naar de fractie van D66. Mijnheer Osmani, u heeft het woord. De heer Osmani: Dank u wel, voorzitter. Samen met mijn fractiegenoot Henri en ikzelf hebben wij ons verdiept in de recente jeugdhulpontwikkelingen in Rijswijk. En daarbij willen we als D66 in ieder geval aangeven dat ook wij erkennen dat er stijgende kosten zijn van de jeugdhulp. En dat dit een belangrijke uitdaging vormt voor Rijswijk en dat een koerswijziging noodzakelijk is. Wij vinden het belangrijk dat we de schaarse middelen ook echt doelmatig inzetten. Wij zien ook dat het beroep op jeugdzorg is toegenomen en wij delen ook het standpunt van het college om dit proberen terug te brengen naar een op de tien, en dat zijn de getallen uit 2015. De wethouder heeft een pilot aangekondigd en daar waren we ook zeer geïnteresseerd in. En samen met Pro en DENK-PGenR hebben we dit geagendeerd, omdat wij dit ook zien als een van de mogelijke interventies op Concept verslag Forum Samenleving 13 oktober 2026 Pagina 40 van 65 kostenbeheersing van de ambulante jeugdhulp. De wethouder nodigt de raad uit om van gedachten te wisselen en om die reden hebben ik en mijn fractiegenoot Henri een aantal vragen voorbereid en ook schriftelijk toegestuurd, die ik niet allemaal zal noemen.
Maar wij zien dit als een handreiking en wij pakken deze graag op. Wij willen graag meedenken. En wat D66 betreft, gaat het hier niet alleen om sec de kwantiteit van de jeugdhulp. Daar hebben we het vaak over, het aantal jongeren en de hoeveelheid en de duur. Maar het gaat ook over de kwaliteit van jeugdhulp. En wat ons betreft gaat kwaliteit en kosteneffectiviteit altijd hand in hand. Het een bestaat natuurlijk niet zonder het ander, want we hebben nou eenmaal een aantal centjes en die kun je maar een keer uitgeven. Dus wij hebben een aantal vragen voor de wethouder die ik graag globaal wil toelichten. De eerste twee vragen gaan over de prognose die gesteld is door de wethouder. Wij hebben namelijk ook bericht gekregen dat er voor dit jaar wordt voorzien dat we een tekort van zo'n vijf miljoen gaan krijgen op jeugdhulp. En wij willen graag met deze twee vragen van de wethouder weten waar dat precies op gebaseerd is. En dan met name bij ons de vraag wat de prognose is van het aantal jongeren dat jeugdhulp ontvangt in Rijswijk dit jaar. Neemt dat aantal toe of hebben we het ook over een toename van de gemiddelde kosten per jeugdige? Dat vinden wij een belangrijke vraag.