Concept verslag Forum Samenleving 12 maart 2024

Concept verslag Forum Samenleving 12 maart 2024

Aanwezig Voorzitter: De heer T. Kaffa Raadsleden: Mevrouw W. van Nunen (PvdA) De heer M. Bosman (PvdA) Mevrouw E. Woudstra (D66) De heer R. Veerman (D66) De heer H. Verbrugh (D66) De heer D. van Dam (Wij.Rijswijk) Mevrouw I. Jansen-Dirkx (Wij.Rijswijk) De heer R. de Vreede (BvR) Mevrouw A. Prenger (BvR) De heer R. Nunnikhoven (BvR) De heer G. Kruger (BvR) Aanwezige portefeuillehouders: Burgemeester H. Sahin Wethouder L. Bentvelzen Wethouder A. van de Laar Wethouder W. van Damme Wethouder G. van Malsen

Vervolg aanwezige raadsleden:

De heer M. Ezinga (VVD) De heer J. Loof (VVD) De heer W. Smith (GroenLinks) De heer E. van der Baan (ChristenUnie) Mevrouw H. van Schie (CDA) Mevrouw A. Koegler Böhm (RB) Mevrouw M. ten Brummelaar (RB)

Griffie: Griffier: mevrouw M.M.A. Tittse Mevrouw F.S. Habiboellah (verslag)

1. Opening De voorzitter: Fantastisch. Daar is hij. Geen probleem, iets minder haar, maar net zo bedreven wat dat betreft. Geachte aanwezigen van het Forum welkom. Voor de kijkers thuis, welkom. Mijn naam is Tinus Kaffa. Ik ben vandaag Forum voorzitter. Niet te verwarren met de heer Dolmans. Wij zijn vandaag aanwezig bij het Forum Samenleving van 12 maart 2024 en ik wilde graag beginnen met de opening. Nou goed, dat is bij deze dan gebeurd.

2. Algemeen inspreekrecht De voorzitter: Gaan wij naar agendapunt twee het algemeen spreekrecht van de inwoners. We hebben vandaag geen insprekers, dus wat dat betreft kunnen we daar ook weer een punt achter zetten.

3. Lijst van ingekomen stukken: vaststelling wijze van afdoening De voorzitter : Gaan wij door naar agendapunt drie, de lijst van ingekomen stukken en de vaststelling in de wijze van afdoening. Ik vraag even aan het Forum of de wijze van afdoening akkoord is. Wie zwijgt stemt toe. Mevrouw Jansen-Dirkx, u heeft een vraag? Mevrouw Jansen-Dirkx: Ik denk dat het hierbij hoort. Maar er staat een stuk van RIB 23, nee 24-013 zeg ik uit mijn hoofd. Pagina 1 van 36

Concept verslag Forum Samenleving 12 maart 2024

De voorzitter: U loopt op de feiten vooruit, u bent heel snel. Mevrouw Jansen-Dirkx: Er stond bij ingekomen stukken, dus vandaar dat ik het roep. De voorzitter: Die komt bij… Verrassing, die komt straks voorbij. Is verder dan de wijze van afdoening, kijk daar zijn we akkoord? Ja, mooi. Hoppakee. 4. Vaststelling agenda De voorzitter: Dan gaan we naar het vaststellen van de agenda en daarbij hebben wij, even kijken, mevrouw wethouder Larissa Bentvelzen verzoekt om de RIB 24-0144 Onderzoeksrapport Grip en Sturing op de jeugdhulp kosten te agenderen en de fractie Wij Rijswijk verzoeken om RIB 24-013 Actieplan Preventief jeugdbeleid 2024 gelijktijdig te bespreken met RIB 24-014. Is dat akkoord? Ik zie heel veel mensen ja knikken. U heeft een vraag? Gaat uw gang. Mevrouw van Schie: Dank u meneer de voorzitter, onze vragen zijn per ongeluk terechtgekomen bij de vragen. Maar onze vragen betreffende de jeugdhulp hebben ook betrekking op dit agendapunt. Mijn verzoek is om ze ook daarbij te behandelen. Dat zijn de vragen van 10 a. De voorzitter: Dat is geen enkel probleem. Dan gaan wij zorg voor dragen. Verder nog vragen of opmerkingen op dit moment. Nee. Oké als welk agendapunt gaan wij die dan opvoeren? Dan wordt hij dus agendapunt tien inderdaad. En die combineren we dan met de vragen van de fractie CDA Rijswijk. Is dat oké mevrouw van Schie? Helemaal goed, mooi.

5. Mededelingen college De voorzitter: Dan gaan wij naar het volgende agendapunt, agendapunt vijf, mededelingen van het college. Zijn er buiten de mededelingen of de opmerking die geplaatst zijn nog mededelingen vanuit college? De heer van Malsen. Gaat uw gang. De heer Van Malsen: Dank u wel voorzitter. Een aantal weken geleden hebben de burgemeester en ik mede op verzoek van uw raad een gesprek gehad met het Ministerie van Justitie en Veiligheid. Het ging over de extra kosten die wij hebben gemaakt aan hotelopvang voor statushouders afgelopen voorjaar en die kosten leiden tot een tegenvaller van vijfhonderdduizend euro. Om en nabij. Tijdens dit gesprek hebben de burgemeester en ik nogmaals benadrukt hoe uniek de situatie is in Rijswijk en dat we onze nek hier echt hebben uitgestoken. Het Hof van Elsburg is een van de eerste flex woonwijken van zijn soort in Nederland geweest. En ook het proces ernaartoe. Nou dat hoef ik uw raad denk ik niet te vertellen. Dat is echt pionieren. En we vonden nog steeds dat een tegemoetkoming van het Rijk op zijn plaats zou zijn in die kosten. Het lijkt erop dat dit gesprek het een en ander in beweging heeft gezet.

Vorige week kreeg ik namelijk bericht van het COA en het ministerie dat ze bereid zijn ons tegemoet te komen in een deel van de gemaakte kosten en dan gaat het hierbij om een eenmalige tegemoetkoming die gebaseerd is op de extra kosten die voortkomen uit een hotelopvang. En dit is een bedrag van zo'n tweehonderdvijfenzeventig euro en dat zal in de jaarrekening opgenomen worden. Dank u wel voorzitter.

Pagina 2 van 36

Concept verslag Forum Samenleving 12 maart 2024

6. Terugkoppeling gemeenschappelijke regelingen De voorzitter: Dank u wel mijnheer Malsen. Dan gaan we na agendapunt zes, terugkoppeling vanuit gemeenschappelijke regelingen. Is daar enige terugkoppeling over? Nee oké. Dan kunnen wij die ook afstrepen.

7. Overzicht toezeggingen en moties De voorzitter: Dan gaan we naar het overzicht van de toezeggingen en de moties. Is het Forum akkoord met de afdoening van de toezeggingen en de moties? Mevrouw Woudstra, gaat uw gang. Mevrouw Woudstra: Kleine vraag aan de griffie. Ik zag namelijk dat er een overzicht bijzit met moties, maar nog zonder een wijze van afdoening. Even checken of dat klopt en dat inderdaad ook de bedoeling was. En er zat eentje bij met 5 maart een afdoening en zes maart een afdoening. Ben op zoek naar de tien verschillen. De voorzitter: Daar komen we zo meteen terug hoor ik zojuist vanaf de linkerkant. Mevrouw Woudstra: Daarmee tot die tijd geen akkoord over de wijze van afdoening.

8. Vaststellen verslag De voorzitter: Dan gaan wij door naar het volgende agendapunt. Agendapunt acht. Dat is het vaststellen van het verslag van 13 februari. Zijn er nog op- of aanmerkingen over? Namen verkeerd geschreven of andere dingen? Nee. Mooi. Dan kunnen we die ook vaststellen.

9. Raadsvoorstel verordening participatie en uitdaagrecht gemeente Rijswijk 2024 (RV 24003) De voorzitter: Dan gaan wij door naar agendapunt negen, raadsvoorstel verordening participatie en uitdaagrecht gemeente Rijswijk. Even kijken. Ik wil graag het woord geven aan de fractie van, laten we beginnen met VVD Rijswijk. Gaat uw gang. De heer Loof: Dank voorzitter, het lot heeft weer gekozen. Laten we eens beginnen met de VVD. Voorzitter, dank aan de wethouder voor het voor raadsvoorstel. We hebben hier een paar vragen over. Die zien voornamelijk op de verordening zelf. Te beginnen met of artikel drie, de reikwijdte van participatie of dat inhoudt dat alles wat hier niet genoemd wordt dus per, bij alles wat er niet genoemd wordt in artikel drie wordt er dan dus ook per definitie geparticipeerd bij alles wat er buiten artikel drie van de reikwijdte valt. Het is een negatief artikel, negatief geformuleerd artikel, dus alles wat daar niet wordt genoemd houdt dat dan in wordt daar geparticipeerd? In artikel vier wordt er genoemd dat er ook participatie kan plaatsvinden bij evaluaties. Ik vroeg mij af hoe ik een participatie bij een evaluatie voor mij moest zien. Daarna de definitie van het woord, van de woorden vroegtijdig informeren. Kan de wethouder daarna een weken termijn aan hangen.

Hangt het af van het project? Meer omdat vroegtijdig informeren natuurlijk voor iedereen anders kan zijn. Dus ik was benieuwd naar de verdere uitvoering daarvan. In de veroordeling zitten ook meerdere terminologie die wat nadere invulling behoeven. Wordt dat in die verder aangekondigde uitwerkingen van het participatie beleid gedaan of wordt dat per geval bekeken wat er op dat Pagina 3 van 36

Concept verslag Forum Samenleving 12 maart 2024

moment goed past? Verder voorzitter, hoe moeten we de uitvoering van artikel acht lid drie voor ons zien? Daar wordt aangegeven dat via bepaalde afdeling van de AWB inspraak gaat plaatsvinden, de zogenaamde UOV procedure. Ik vroeg mij af waarom specifiek voor deze manier is gekozen? In artikel acht lid zeven staat dat het bestuursorgaan in principe een eindverslag opstelt en wij vroegen ons af waarom dat niet gewoon per definitie wordt gedaan. Waarom die in principe? Dan nog twee vragen voorzitter. Wij vroegen ons nog af op welke mate de representativiteit in de praktijk zal worden getoetst. Je zal vast groepen krijgen die claimen voor bepaalde mensen te spreken. Voor meerdere, een grotere groep mensen spreken en wij vroegen ons af hoe in deze verordening wordt gekeken, zijn die ook representatief voor de groep waarvoor zij claimen op te komen? Tot slot in artikel acht lid één, daar wordt gesproken over verschillende manieren om van te volgen aan te geven wat er met eigenlijk de uitkomst zal worden gedaan. Waarvoor in sub wordt aangegeven dat, daar wordt gesproken van adviezen en conclusies die die dan beschouwd gaan worden als een zwaarwegend uitgangspunt bij politieke besluitvorming.

Persoonlijk vond ik dat een wat ongelukkige zin, omdat het de schijn kan wekken dat je dus eigenlijk van tevoren al gaat aangeven dat je als raadslid met een bepaalde last eigenlijk moet gaan stemmen, namelijk hetgeen wat uit die participatie is gekomen. Terwijl natuurlijk er van alles nog kan gebeuren waarom je daar toch van moet gaan afzien. Wij vroegen ons af waarom voor deze bewoording is gekozen. En waarom überhaupt een keuze optie is als genoemd in artikel elf lid één. Ik vroeg me namelijk ook af hoe we dat van tevoren we dat in de praktijk moet gaan zien. Kan je van tevoren al aangeven wat je aan het einde van zo'n traject gaat doen en leg je niet jezelf te veel vast als je dat van tevoren al opneemt. Dat waren voor nu mijn vragen voorzitter. Dank. De voorzitter: Dank u wel, meneer Loof. Dan geef ik graag het woord aan de fractie GroenLinks. Gaat uw gang. De heer Smith: Dank voorzitter. We hebben vanavond een korte agenda, misschien wel een korte avond en ik neem aan dat ze dit ook graag zo houden. Maar dit onderwerp is voor GroenLinks te belangrijk om onze vragen te laten liggen. Het betreft hier namelijk een onderwerp dat al onze inwoners aangaat, inwoners die gehoord willen worden en die recht hebben op een antwoord op hun vragen. Vandaar dat het ons niet gelukt is om in onze vragen te schrappen.

Wel is het ons gelukt om de vraag in een aantal overlappende vragen te concretiseren. Deze willen wij sowieso vanavond hier stellen. De overige vragen die reeds in het bezit zijn van de wethouder die kunnen wat ons betreft schriftelijk worden afgedaan. Dank ook aan de wethouder voor zijn voorwerk en het raadsvoorstel. Het is geen geheim dat GroenLinks Rijswijk veel waarde hecht aan een gedegen en goed participatie beleid. Juist omdat wij als gemeente een groei ambitie hebben en graag willen zien dat inwoners zeggenschap hebben over de plek waar ze leven, wonen, werken, opgroeien, recreëren et cetera. Voordat ik mijn concrete vraag stel aan de wethouder, wil ik nog wat algemene woorden wijden aan de communicatie en regie. Heldere, duidelijke, toegankelijke overheidscommunicatie is volgens GroenLinks niet slechts een onderdeel van participatie, maar een bepalende factor. Zeg gerust een voorwaarde om je participatieproces tot een succes te maken. Het college is er natuurlijk bij monde van wethouder van Damme ook mee bezig als het aankomt om duidelijke, toegankelijke overheidscommunicatie en dienstverlening en we hopen en we gaan er ook vanuit dat beide wethouders elkaar hierin vinden, voeden en versterken. Wij geloven erin dat iedereen mee moet kunnen doen in Rijswijk. Uiteraard naar vermogen en binnen de gestelde kaders, zoals bijvoorbeeld de Omgevingswet en dit raadsvoorstel.

Dit vergt ook heldere lijnen vanuit gemeentelijke organisatie over de positie en rol van de inwoners bij participatie trajecten. Waar gaat het concreet om? Het gaat voor ons om het managen van verwachtingen en elkaar wederzijds begrijpen als lokale overheid en inwoner. Ook zal de gemeente duidelijk moeten blijven maken dat dat de gemeente de regie blijft houden en aanspreekbaar blijft bij participatie projecten die door derde worden georganiseerd. Pagina 4 van 36

Concept verslag Forum Samenleving 12 maart 2024

Voorzitter, ik heb een aantal concrete vragen aan de wethouder. Eén de raadszaal, de raadszaal, daar zitten we nou. Nee, in het raadsvoorstel staat dat het college onder andere de gemeentelijke dienstverlening wil verbeteren door inwoners vooraf te betrekken bij initiatieven en beleid die zijn bedoeld voor diezelfde inwoners. Betekent dit concreet dat op basis van de opgehaalde inzichten en lessen van de participatie trajecten, zowel met de goede als met de minder goede voorbeelden de interne dienstverlening structuur van de gemeente zelf veranderd kan worden? Wij snappen de waarom, maar zoeken nog wel naar de uitwerking van het hoe. Wat leren we van de voorgaande participatie trajecten? Een tweede vraag is in lijn met de eerste. Het college geeft aan dat wij het oneens kunnen zijn over de uitkomsten van participatie, maar dat over het proces idealiter geen discussie zou moeten zijn. Procedurele rechtvaardigheid dus. Wij vragen ons af waar participatie nou precies begint en ophoudt. Is dit wanneer een participatietraject is verlopen en er een evaluatie is geweest? Stel dat de uitkomsten van zo'n informatie negatief blijven op vorm, dus communicatie. Wat is dan het vervolgtraject? Een derde vraag gaat over de participatie en toegankelijkheid.

In het voorstel staat dat voor elk participatie project in Rijswijk een zo representatief mogelijk groep passend bij het voorliggend dossier wordt betrokken. Goed dat in dit stuk al een belangrijk onderscheid wordt gemaakt tussen draagvlak en representativiteit. Hoe vaak het college, hoe gaat het college om met specifieke groepen voor wie participatie geen vanzelfsprekendheid is, zoals bijvoorbeeld mensen met een beperking, mensen die laaggeletterd zijn of de taal niet machtig zijn, digitaal niet vaardig zijn of om welke reden ook niet vanzelfsprekend mee kunnen doen. En we lazen in het voorstel iets terug over de mogelijkheid om een raadgevend referendum te houden binnen de gemeente Rijswijk. De uitslag van zo'n referendum kan dan worden gezien als een niet bindend advies. Een referendum dat nog best geld -,tijd - en menskracht rovend is. Is het dan niet juist logischer om een laagdrempelige alternatief te hebben? Zo werken ze bijvoorbeeld in Den Haag met een stadspanel. Dit is een groep mens uit Den Haag die online meedoet aan onder andere onderzoeken van de gemeente en maatschappelijke organisaties. Hoe mooi zou het zijn om iets soortgelijks te organiseren, niet als substituut voor participatietraject natuurlijk, maar om samen na te denken over Rijswijk van vandaag, morgen en overmorgen.

Kunnen we bijvoorbeeld vragen hoe inwoners van Rijswijk nadenken over het groen, de groei van de stad mobiliteit, et cetera. Dan de laatste vraag over evaluatie en monitoring. Het raadsvoorstel beschrijft dat elk participatie project standaard na verloop geëvalueerd wordt en dan kom ik even terug, dan herhaal ik even de woorden van mijn buurman van de VVD. De inwoners participatie blijkt effectief te kunnen monitoren, hoe kijkt de wethouder naar de mogelijkheid om participatietrajecten ook tussentijds te evalueren wanneer duidelijke signalen van onvrede bestaan over het traject, los van de inhoud? Tot slot voorzitter, in het raadsvoorstel wordt er gesproken over procedurele rechtvaardigheid. Wat wij de wethouder graag nog willen meegeven als GroenLinks Rijswijk is dat in de praktijk altijd een verschil kan zijn tussen de beoogde resultaten van participatie en de daadwerkelijke uitkomst. Wij onderstrepen dat goede participatie niet je gelijk krijgen is, maar op een gelijkwaardig niveau mee kunnen doen om als inwoner om je gemeente van nu, morgen en overmorgen mede vorm te geven. Dank voorzitter, dit was inbreng voor de eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Smith. Voor iemand die aangaf het kort te willen houden heeft toch best gedaan, mag ik zeggen Dat zou ik ook graag het woord willen geven aan de fractie van Beter van Rijswijk. Gaat uw gang.

De heer Nunnikhoven: Dank u wel voorzitter. Ik zal het kort houden, er is al veel gezegd. Ik heb alleen een vraag aan de wethouder en dat mag ook schriftelijk, want het is misschien te technisch om daar vandaag antwoord op te geven. Maar ik zag dat referendum staan en toen ging ik daar verder op klikken en dan vroeg ik me eigenlijk alleen af, hoe lang van tevoren moet je zo’n referendum aanvragen? Ik weet alle spelregels dat het op een verkiezingsdag moet, mag niet drie maanden voor Pagina 5 van 36

Concept verslag Forum Samenleving 12 maart 2024

en drie maanden nadien en wat zijn de, wat zullen de ongeveer de kosten zijn van een referendum om die in Rijswijk te houden? Omdat er natuurlijk al gewoon verkiezingen zijn bijvoorbeeld in juni. Dat waren mijn vragen voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, dat is fantastisch. Dan geef ik graag het woord aan de fractie D66. Gaat uw gang. De heer Veerman: Dank u wel voorzitter. Wij hebben ook nog kleine vraagjes, maar die zijn vooral gericht op de burgerparticipatie. Mooi stuk denk ik, denk dat het een mooie verordening is die voorligt. Waar we wel heel nieuwsgierig naar zijn hoe wij burgers hierin mee gaan nemen. Als ik zie hoe dit stuk geschreven, is het zeker geen b1, dus ik verwacht toch wel dat het uitdaag recht ook op een andere manier vorm gaat krijgen in het beleidsplan of de beleidsnotitie die over participatie gemaakt gaat worden. Het is natuurlijk wel goed om duidelijk uitleggen aan die burgers te geven hoe hij er gebruik van zou kunnen maken. Wanneer en hoe hij zich kan vervoegen om überhaupt als burger ook zelf het initiatief te kunnen nemen, want die zie ik eigenlijk ook hier niet in terug. Burgers kunnen natuurlijk zelf ook het initiatief nemen om mee te doen, om het uitdaagrecht in werking te laten treden en mee te willen doen. Daarnaast zijn een aantal groepen die ook nog niet genoemd wordt.

Ik hoor al mensen vanuit meedoen we hebben het ook bijvoorbeeld hier over jeugd en de kinderambassadeurs die een belangrijke rol hebben in onze gemeente, maar ook inclusie natuurlijk wat niet hier echt uit uitgewerkt is en ik verwacht dat ook denk ik in het beleidsplan terug. Dat was het eigenlijk voor de eerste termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Veerman. Geef ik graag de woord aan fractie Rijswijks Belang. Mevrouw Ten Brummelaar: Dank u wel voorzitter. Ik zal het ook echt kort houden. Participatie vinden we als Rijswijks Belang erg belangrijk. We vinden het alleen ook wel belangrijk dat er niet geparticipeerd gaat worden om het participeren. Dus we willen wel vragen dat echt te voorkomen en dat nee ook gewoon een antwoord kan zijn naar burgers. Ook al is dat niet altijd leuk om te horen. Dus we vragen vooral eerlijkheid wanneer een participatie proces start. Dank u wel. De voorzitter: Dank u. De fractie van de ChristenUnie. Gaat uw gang. De heer Van Der Baan: Dank u wel voorzitter en dank voor het stuk. We hebben er met interesse kennis van genomen en geen verdere vragen of opmerkingen. Mooi om dichter bij de burger te staan met dit soort processen. Dank. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan de fractie van Wij. Rijswijk. De heer Van Dam: Hartelijk bedankt. Laat ik vooropstellen dat het stuk er goed uitziet.

Het raakt een aantal, denk ik, essentiële punten. Ook in de ambities die worden uitgesproken en communicatie vanuit de gemeente naar de inwoner toe, maar ook het verwachtingsmanagement en vaste processen waar in ieder geval geen discussie over mag gaan bestaan. Ik denk dat het goeie uitgangspunten te zijn om je verordening op te baseren. Wel zien we in het stuk dat er veel gaat afhangen van de keuzes die de raad, maar ook het college gaat maken omtrent die participatie. Blijft namelijk wel de keuze van de bestuursorganen zoals dat in de verordening wordt genoemd. Maar die keuzes die worden vooral, denk ik, uitgelegd in het beleidsstuk dat hierna nog komt. Ik vroeg me af of de wethouder kan toelichten wanneer dat beleidsstuk nou precies op de planning gaat staan. In het vervolg daarvan is artikel vier, punt, twee die om omschrijft wanneer we het participatie beleid gaan toepassen en ik snap dat, dat ook in dat stuk zeg maar straks komt te staan, maar ik vroeg me af of de wethouder misschien vast een kleine toelichting kan geven hoe we daarin staan. Dan lees ik verderop in de tekst dat wij elk jaar in de begroting een participatie paragraaf gaan opnemen en Pagina 6 van 36

Concept verslag Forum Samenleving 12 maart 2024

daarin wordt het participatie speerpunt besproken. Ik vroeg me af wat dat participatie speerpunt precies is en wat dat inhoudt en hoe dat tot stand komt, want dat las ik niet terug verder in die verordening. Dan lees ik in vijf, punt, drie dat wij budget gaan vrijmaken voor initiatieven vanuit de samenleving. Dat nou dat kunnen wij alleen maar meer onderschrijven. Hartstikke mooi dat dat wordt gedaan en ik vroeg me af is dat dan een vertaling van de wijkbudgetten en of is dat een andere richting van het wijkloket dat we al hebben? Ik zou daar graag toch wat toelichting bij willen. Dan misschien in navolging op mijn collega van Beter voor Rijswijk zou ik ook nog een vraag willen stellen over dat referendum. Dat is nu niet bindend, is het juridisch mogelijk om dat wel bindend te maken of wat is daar de afweging in geweest om dat op deze manier te doen? En daarbij wil ik het laten. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer van Dam. Geef ik graag het woord aan de fractie PvdA. Mevrouw van Nunen: Voorzitter dank. Ik wil met een compliment beginnen voor de participatie om tot deze participatieverordening te komen En ook Necker van Naem vond dat, vond de gevolgde procedure een compliment waard, omdat het zeker niet in alle gemeenten zo zorgvuldig gebeurt. En dat zien we ook in de procedure bij de kanttekeningen vanaf september tot en met januari.

Ben er zelf ook getuige van geweest en heb mee gesproken. Dus dank daarvoor. Verder zijn er eigenlijk al per artikel heel veel vragen gesteld. En voor ons zijn drie punten in ieder geval grosso modo belangrijk en dat inderdaad zoals al eerder gezegd verwachtingsmanagement aan de voorkant en heel duidelijk kaders stellen waarover geparticipeerd kan worden en hoe de inbreng wordt gewogen. Want dat is ook voorwaardelijk voor een goede evaluatie achteraf. Ik denk dat we voorbeelden hebben uit onze eigen gemeente, waarin dat minder scherp was geformuleerd. En het resultaat uitkomst. Meerdere hebben het al gezegd, participatie moeten we in ieder geval los zien van het gelopen proces. Ook al gezegd en wat ook al gezegd is, is dat je niet alleen de usual suspects moet bevragen, maar vooral ook een stille groep op de achtergrond moet zien te bereiken en te betrekken. Voorzitter, dan doe ik eigenlijk ook een beroep op onszelf. Laten we als partijen ook geen cliëntelisme bedrijven naar een specifieke kleine groep, maar vanuit algemene belangen voor Rijswijk handelen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw van Nunen. Dan geef ik graag het woord aan de fractie CDA. Gaat uw gang. Mevrouw van Schie: Dank u wel mijnheer de voorzitter. Ik vind het dat ik na mevrouw van Nunen mag.

Want ik sluit me helemaal aan bij uw woorden, mevrouw van Nunen, via de voorzitter uiteraard, over de totstandkoming van deze participatie verordening. Wij vinden de participatie van burgers als CDA ook bijzonder belangrijk, omdat ze daarmee verantwoordelijkheid kunnen nemen voor hun eigen gemeente, hun eigen leefomgeving, het participeren in allerlei sociale gremia. Wij hebben gezien dat de nieuwe Omgevingswet al geïncorporeerd is. Vermoedelijk zijn wij dan toch wel één van de eerste gemeentes die dat al zo keurig voor elkaar hebben. Wat altijd een rol speelt bij het bekijken van dit soort participatie trajecten en verordeningen is, hoe is de een rol van de van de democratisch gekozen gemeenteraad geborgd? En wij vinden dat in dit stuk goed evenwicht tot stand is gekomen tussen burgerparticipatie en de rol een taak van de gemeenteraad. Ik heb maar weinig vragen. Ook Wij wil wel benadrukken dat het management van verwachtingen ontzettend belangrijk is, want met rechten komen ook verantwoordelijkheden. En wij vinden de representativiteit ook heel erg belangrijk. Maar er is al heel veel over gezegd, dus ik laat het hierbij. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw van Schie. Dan geef ik bij deze graag het woord aan de wethouder. Gaat uw gang.

Pagina 7 van 36

Concept verslag Forum Samenleving 12 maart 2024

De heer Van de Laar: Voorzitter, dank u wel en de raad voor alle vragen. Een aantal zaken zal ik schriftelijk beantwoorden en ik hoop dat ik met de VVD goed heb meegeschreven, maar ik geloof bij vraag vier artikel X sub, daar raakte ik de weg kwijt. Maar misschien is dat omdat ik zelf geen jurist ben. Maar participatieverordening onderdeel van allerlei participatie, dat we beleid aan het maken zijn, eigenlijk een instrumentarium. Deze verordening vloeit voort uit de wet die daarvoor is gemaakt, landelijk, en ziet erop toe dat er meer betrokkenheid is van inwoners bij het beleid en alle producten eigenlijk die de gemeente maakt. Dus het gaat niet zozeer over wat derden binnen de gemeente doen. En er komt inderdaad, een aantal van uw vragen gaan ook over waar het antwoord moet worden gevonden binnen het participatie beleid en waar u zelf eigenlijk ook nog een mening over kunt vormen, van hoe staat u daar nu in? En u vraagt het vanavond aan mij, maar het is misschien een interessanter om zelf na te denken, wat vind ik daar nou van? Wat breng ik in richting, en misschien wel vandaag een tweede termijn, zodat we dat we in beleid mee kunnen nemen of bij het Forum als we het beleid bespreken. Maar ik zal toch noemen op een moment dat ik bij uw vraag aankomen en het gaat over beleid. Artikel drie over de, van de VVD vroeg daarnaar, voor de reikwijdte van participatie.

In principe gaat het over eigenlijk alles wat de gemeente zo'n beetje doet. Ieder initiatief en de vraag was of het omgekeerde dan ook, of daar dan per definitie niet op wordt geparticipeerd. Dat is een beetje een theoretisch verhaal wordt dat. Maar misschien kunt u in tweede termijn inzicht geven in de consequenties of een negatieve gevolg die daaruit voortkomen als dat niet het geval zou zijn. Want ik kan zo snel niet een voorbeeld bedenken waar dat dan mis zou gaan. Vraag twee artikel vier evaluatie participatie. Als de strekking van de vraag is we moeten elkaar niet gek maken met allemaal evaluaties en, tussentijds kom ik zo meteen op terug, evaluaties en papier. Ik denk dat ambtenaren vooral beleidsambtenaar, project medewerkers, vooral bezig moeten zijn met het maken van de kern. Bedienen van de inwoners en ondernemers en de kern van zo’n beleidsproduct. Maar als wij bijvoorbeeld een nieuw groot beleid gaan maken in het sociaal domein of in het onderwijs of voor mobiliteit, dan is het nuttig om het huidige beleid te evalueren door een uitvraag te doen, wat vindt u nu eigenlijk van de huidige beleidsregels? En dan heb je te maken met een participatie ten aanzien van de evaluatie, zo zou je het kunnen noemen. Maar ik denk dat het niet vaak voorkomt. Maar het participatie verordening is compleet. Vroegtijdig informeren.

Wilt u daar een termijn aanhangen? Nee, want u zegt zelf al voor iedereen is vroegtijdig iets anders. Maar het gaat over zoveel verschillende projecten en producten die de gemeente heeft. Het vroegtijdig bij het vormen van nieuw beleid heeft een totaal andere termijn dan het neerzetten van een paal bij wijze van spreken. Dus daar kan je geen termijn van weken of wat dan ook aan hangen. Maar het moet de intentie zijn die daaruit voortvloeit. En dan zou je vanuit een controlerende functie later als raad kunnen zeggen was dit nou op tijd, ja of nee? Maar het gaat dus meer over de intentie waarmee beleidsambtenaren, die moeten uiteindelijk gaan werken met deze verordening of moet gaan uitvoeren en die voelen heel goed zelf aan wanneer het vroegtijdig is en wanneer je te laat bent. Vraag vier heb ik dus gemist. Artikel acht lid drie, ik pak het er even bij want de uitvoering net wist ik het antwoord wel... Nee, ik ben even kwijt wat u daar bedoelde. Dus dat moet nog een keer in de tweede termijn herhalen. In principe moet dat, waarom staat dat daar eigenlijk, in principe maken we een eindverslag, in principe maken we een evaluatie. Dat zou weg kunnen. Maar er zijn misschien gevallen waarop we misschien niet zo of dat de afwerking zo uitpakt dat je het niet doet, maar in principe doen we het wel.

Maar het heeft verder geen belangrijke betekenis en het wordt ook niet geïnterpreteerd, tenminste zo interpreteer ik het op dit moment niet, als een belangrijk woord waarin het college als een maas in de wet het niet hoeft te doen. Laat ik het zo zeggen. Dan vraag zeven representativiteit. Er zijn meerdere mensen die daarnaar hebben gevraagd. Daar gaat deze verordening niet over. Dat is echt iets voor beleid, maar het is wel een heel grote vraag. En daar heb ik ook uw hulp, voorzitter, van de raad bij nodig. Hoe krijgen wij doelgroepen nou te pakken die we moeilijk naar onze bijeenkomsten toe krijgen? En ik denk zelf dat je dus niet mensen naar je eigen Pagina 8 van 36

Concept verslag Forum Samenleving 12 maart 2024

bijeenkomsten moet halen, maar dat je zelf naar de bijeenkomsten van inwoners toe moet gaan om maar eens wat te noemen. En dan gaat representativiteit omhoog, om maar aanwezig te zijn in alle wijken. We hebben als, dan geef ik een inkijkje in het beleid waar we nu mee bezig zijn. Ik zou het mooi vinden als dat een Rijswijk beleid is en niet gewoon een beleid uit het boekje uit de theorie, maar we hebben een op een aantal documenten heel mooi omschreven wat de kenmerken zijn van Rijswijk, we zijn een groeiende stad en menselijke maat, maar we hebben ook een aantal waarden die we heel erg belangrijk vinden in Rijswijk en een waarde zoals menselijke maat, nabijheid, maar ook inclusiviteit wordt genoemd als een waarde in de Stadsvisie en de Organisatievisie en ik denk dat we in het beleid invulling moeten gaan geven aan dat inclusieve, want ik vind dat iedereen zich uitgenodigd moet voelen. Dat is de basis om mee te doen aan die participatie. En dat moet dus ook op B1 niveau. Maar dat moet misschien eigenlijk ook wel in andere talen. Nou dat is een leuk onderwerp om van gedachten over te wisselen bij beleid. Dan de laatste vraag die moet u zo meteen ook nog herhalen. Ik heb opgeschreven artikel acht lid één, sub b. Maar GroenLinks toegankelijke overheidsparticipatie vindt u een belangrijk thema. Dat ben ik het dus helemaal mee eens.

En daar heb ik net iets over gezegd ten aanzien van de waarde. U vraagt de dienstverlening, dan heb ik vooral ook even in gedachte de vraag die u daar schriftelijk over heeft gesteld. De waarde voor de inwoners zit vooral in de dienstverlening. Daar ben ik het helemaal mee eens. Vanuit participatie vind ik het belangrijk, bedoelen wij voor de kwaliteit van het gemeentelijke dienstverlening omhoog gaat op een moment dat wij beleid maken voor ondernemers, dat we dat niet doen vanuit een ivoren toren of tussen al dit natuursteen, maar dat wij dat aan ondernemers vragen en ik denk dat, dat, en in gesprek met de ondernemers dat beleid maken en ik denk dat de kwaliteit van dat product, het beleidsproduct, die beleidsvisie dan omhoog gaat als we dat samen met die mensen doen en daarmee ook de dienstverlening. Maar de participatieverordening en participatiebeleid gaat in principe niet over de dienstverleningsstructuur hier binnen de gemeente, dat soort zaken allemaal. Waar begint participatie en waar eindigt het? Dat is een bijna een filosofische vraag, maar daarom is het belangrijk om vooraf aan een initiatief, een plan te maken en daar ziet deze participatieverordening op toe. Wat je betaalt, wat het begin en wat het einde is, want het staat of valt bij heldere verwachtingen en die verwachtingen moeten in dat plan worden gezet.

En dan kan het, er zijn zoveel verschillende producten voor die de gemeente leveren , dus dat kan op allerlei verschillende manieren eindigen. Maar zou ik dan willen voorstellen om tussentijds te evalueren? Nee. U stelde daar ook nog bij in gevallen dat het bijvoorbeeld een heel onrustige participatie is. Ik zou dat niet willen formaliseren in documenten of in een artikel in dit, dat we voorwaarden gaan schetsen in welk geval een tussentijdse evaluatie nodig is. Ik denk dat als iets helemaal misgaat dat het achteraf vooral heel goed geëvalueerd moet worden, maar in de praktijk evalueren we de hele tijd tussentijds. Dus na iedere participatie, gewoon iedere bewonersavond, staat het team gewoon bij elkaar en wat ging goed, wat ging niet goed? Ik heb eigenlijk nog geen bewonersavond meegemaakt waarom we dat niet deden. En als het helemaal uit de hand loopt of dat wij met andere verwachtingen zaten dan inwoners met de andere verwachting hadden toen ze binnenkwamen. Ja, dan moeten we het bijstellen. Dus het is een continu proces en ook een continue voeling hebben met degene voor wie je het doet. Dus inwoners of ondernemers of zij nou behoefte hebben aan iets anders en dan kan je het altijd nog bijstellen. Dus zo brengen wij de tussentijdse evaluatie wel in de praktijk, maar daar hebben we die verordening niet voor nodig.

Over de representativiteit in groepen heb ik voldoende gezegd. Stadspanel vind ik een ontzettend leuk idee, maar dat is instrumentarium en daar zou ik het eigenlijk pas in hoofdstuk drie over willen hebben van het beleid om het zo te zeggen. Als we het beleid in hoofdstukken verdelen, zou ik het graag willen hebben over wat is nou Rijswijk, waarvoor willen wij participatie inzetten en waarvoor willen we het gebruiken. Vraag twee is de waar en de hoe. En dan pas in hoofdstuk drie doen we van de instrumenten, wat hebben we daarvoor nodig dan? Is dat, zijn er bewonersavond, is dat digitalisering is? Zijn dat wijkbudgetten, is Pagina 9 van 36

Concept verslag Forum Samenleving 12 maart 2024

dat een panel? Ik denk dat een panel hartstikke interessant zou kunnen zijn, maar dat daarmee geef ik wel aan wat de plek is om dat te doen. Maar u zou wel de tijd kunnen nemen natuurlijk om zelf dat idee uit te werken zodat u beslagen ten ijs komt de volgende keer dat we het erover hebben. Evaluatie en monitor. Die vraag heb ik beantwoord en wat u zegt over procedurele rechtvaardigheid neem ik kennis van. Hartelijk dank ben ik het helemaal mee eens. BVR, twee vragen over het referendum. Die moet ik inderdaad schriftelijk afdoen, omdat het referendumverordening die wijzigen we niet, maar ik geloof wel in uw vraagstelling dat u van uitging dat het alleen maar kan als er al verkiezingen gepland zijn. Dan heeft u misschien de verordening al beter gelezen dan ik hem uit mijn hoofd ken. Maar of dat er tussendoor, mij is niet bekend, volgens mij kun je ook gewoon tussendoor nog refereren. Maar jullie hebben hem beter gelezen. Nee, dan moeten we inderdaad schriftelijk verder. Die vragen de kosten en het wanneer hè? D66. Burgers meenemen, helemaal mee eens dus, daar heb ik het één en ander over gezegd. De kinderrechten en de jeugd is echt een instrument om mee te nemen in het beleid.

En dan moeten we ook goed nadenken wat voor een doelen hebben we daarmee? Maar daar zijn we nu dus aan het, ook aan het kijken en de praktijken begingen, van hoe gaan we daar verder vorm aan geven? Ook conform de motie die uw raad in meerderheid heeft aangenomen. Dan Rijswijk Belang. Nee is ook een antwoord, dat is een uitdrukking die je vaak hoort, maar in de praktijk nooit echt ervaart dat het ook zo is. Want we zeggen best wel vaak nee, maar dat blijkt nooit echt een antwoord te zijn. Maar fijn dat u het wel zo benadrukt. En ChristenUnie, dank voor de complimenten. Wij, het is inderdaad de keuze van de bestuursorganen om vorm te geven aan de bewonersparticipatie, de inwonersparticipatie bij initiatieven van die bestuursorganen. Maar de overheidsparticipatie, dus participatie van ons in een burg, dus initiatief van de inwoners of de ondernemers. Dat kunnen ondernemers en zelf vormgeven natuurlijk en inwoners, dus daar zit een klein nuanceverschil. Maar we zijn ons terdege bewust van die grote verantwoordelijkheid inderdaad. Dat wij het bepalen hoe inwoners betrokken worden bij onze projecten en om dat op een of andere manier rechtvaardig nog te regelen daarvoor hebben die, heeft landelijk gemeend een hele wet voor te maken en maken wij dus een participatieverordening.

De speerpunten, hoe komen die tot stand? Ik denk dat, dat eigenlijk feitelijk een ambtelijke en bestuurlijke afweging wordt van de portefeuillehouder op moment dat de begroting wordt gemaakt. En zo pragmatisch is het, maar als u er andere ideeën over heeft, kunt dat aangeven. De wijkbudgetten, ik vind dat echt een heel mooi idee. En de vraag is ook, wat doe je met zo'n wijkbudget en hoe groot moet dat zijn en wie mag daarover meedenken? En als je dat helemaal gaat doordenken , wat is precies een wijkbudget en hoe groot moet de wijk zijn? Zit daar heel veel, is dat echt best wel een groot iets om te organiseren, en om op te zetten, en om te monitoren en rechtvaardig uit te voeren. Dat is dan een frustrerend antwoord gezien de capaciteit, maar vooral ook de financiële situatie op dit moment van de gemeente, zie ik er eigenlijk weinig ruimte voor om de wijkbudgetten full flats in te voeren. Maar als er ruimte is, zouden we dat graag via de huidige systematiek kunnen doen. Dus we hebben een aantal instrumenten waarmee we initiatieven kunnen stimuleren. Dat is de wijkfeesten, maar ook groeninitiatieven. En daar zijn we wel naar aan het kijken, moeten we daar niet een pot van maken. Moeten we loket Stadskracht weer niet opnieuw een vibe geven, zal maar zeggen via platform een Impuls, via platform samen Rijswijk.

Maar dat is iets wat we zouden kunnen bespreken in aanloop naar het beleid. Referendum, ook die vraag, dan zal ik het hele setje aan referendum vragen schriftelijk beantwoorden of niet bindend of dat juridisch wel mogelijk is. Wat daar de gevolgen van zouden kunnen zijn. PvdA. Hoe wordt de inbreng gewogen? Op ieder, u ziet in het rijtje van het van het plan wat gemaakt moet worden voor een participatieplan, op het moment dat het project begint, moet er een aantal dingen in staan, waaronder een stake holder analyse. En wat is dat? Dan breng je in kaart wie er allemaal bij betrokken is of wie er allemaal iets van vindt of geraakt wordt door dat bepaalde initiatief. Maar dan bepaal je ook, wat is nou het belang van die groep? En heel plat, als je iets in de openbare ruimte Pagina 10 van 36

Concept verslag Forum Samenleving 12 maart 2024

hebt. Als je dichtbij woont, is je belang vaak groter dan dat je veraf woont. En met zo'n gedegen stake holder analyse, op die manier kan je dan ook een inbreng wegen. Maar, en dat was misschien wel de strekking van uw verhaal, dat is in hoge mate en blijft het ook kwalitatief. Dus ik denk dat we vooral hele goeie mensen in huis moeten hebben die dat continu heel goed doen. En dat doen we natuurlijk allemaal in het algemeen belang. Het CDA had mooie reflectie op de rol van de raad en dat is denk ik een on going reflectie die we moeten voorzitten. De voorzitter: Dank u wel, wethouder van de Laar. Ik ga gewoon even het hele rondje af om te kijken of er behoefte is aan een tweede termijn. Wil ik graag beginnen bij de VVD. De heer Loof: Dank voorzitter en ook dank aan de wethouder. U moet mij excuseren, ik ben nog officieel geen jurist, dat klopt. Maar artikelen is voor mij misschien inderdaad iets makkelijker dan voor iemand die geen jurist is. Ik zal de twee vragen die u had benoemd nog heel even, die de wethouder had benoemd, nog heel eventjes herhalen. Eentje ging over artikel acht, lid drie en dat ging over de wijze waarop inspraak plaatsvindt.

Via de UOV wordt daar genoemd, zoals in de AWB wordt opgenomen en ik vroeg mij af waarom voor deze manier is gekozen, want ik begreep in het wetsvoorstel dat, dat een keuze optie is op lokaal niveau, dus ik vroeg me af waarom wij hebben gekozen om het via die manier te doen. En de laatste vraag waar de wethouder nog aan refereerde, was artikel elf, lid één. Maar het ging er voornamelijk over dat je als bestuursorgaan dus van tevoren kan aangeven, wat willen we met uiteindelijk de uitkomst van het proces? Dus wordt dat heel zwaarwegend? Zeggen we eigenlijk van tevoren al, wat hier uitkomt nemen we eigenlijk gewoon per definitie mee of we nemen het in overweging en ik vroeg mij af hoe die, hoe ik mij dat, hoe ik dat me voor me moet zien. Is het ook wel handig om dat van tevoren, kan je dat van tevoren al aangeven als je helemaal nog niet weet wat er uitkomt? Wat als in de loop van het proces blijkt, misschien is dit toch niet zo'n goed idee? Dat we van tevoren hebben gezegd dit nemen we standaard mee, om wat voor politieke reden dan ook, dat kan altijd wat gebeuren. En de wijze waarop een paar van die zinnen waren geformuleerd, gaf in ieder geval mij het gevoel dat je als raadslid al van tevoren een bepaalde druk meekrijgt van ja, maar dit vloeit voort uit het proces. Dus we moeten hier eigenlijk wel mee instemmen. Daar zag de laatste vraag op. Tot zover voorzitter.

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Loof. Geef ik graag weer het woord aan de fractie van GroenLinks. De heer Smith: Dank voorzitter. Ik zou bijna niet meer durven, maar ik ben blij dat de meeste partijen de GroenLinks opgesoupeerde tijd ruim hebben gecompenseerd. Ik wil even terugkomen op twee puntjes. De tussentijdse evaluatie, dat ziet de wethouder niet als een mogelijkheid, maar wij denken echt dat het veel kan voorkomen. We maken toch te vaak mee dat hier na afloop en ook tijdens het proces, boze inwoners staan en dat kost ook veel energie, van de inwoners, maar van de raad ook. Maar als geruststelling geeft wethouder aan dat door een continue overleg van de monitoring dat ook voorkomen kan worden. Ik hoop daarmee gerustgesteld te zijn. Verder gaan we aan de slag met de mogelijkheid om een Stadspanel, dat op te nemen in het beleid. Vind het leuk om te horen dat de wethouder er enthousiast over is. Tot zover. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Smith. De heer Nunnikhoven niet. Fractie D66 behoefte aan een tweede termijn? Gaat uw gang mijnheer Veerman. De heer Veerman: Dank u wel voorzitter. Dank wethouder voor de beantwoording van de vragen. Ik had twee kleine dingetjes. In ieder geval de tools, misschien goed om daar in ieder geval naar te kijken in de beleidsnotitie die komen gaat.

Ik weet ook dat de Omgevingswet dat we dat ooit genoemd hebben, want we zijn op zoek naar tools daarvoor. Ik hoorde panels voorbijkomen. Maar ook mensen bijstaan was met de Omgevingswet. Stukje regiefunctie dat iemand anders zeg maar de Pagina 11 van 36

Concept verslag Forum Samenleving 12 maart 2024

functie kan overnemen en burgers kan ondersteunen bij het participatieproces. Is natuurlijk ook zoiets waar je burgers zou door kunnen betrekken, zeker bij moeilijke gevallen en de informatie voor sommige mensen niet eenvoudig is tot zich te nemen. Een tweede vraag toch wel even op de communicatie of die er wel iets in de pers overzetten, want dat is ook een op zich een heel mooi instrument. Dat we nu iets met elkaar aannemen en het zou mooi zijn als voorbereidend op het beleidsstuk wat komen gaat dat we toch iets aan de burgers laten horen dat we de eerste mijlpaal gezet hebben, denk ik. Dit is mijn tweede termijn, Dank u. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Veerman. Even kijken, fractie Rijswijk Belang, behoefte aan een tweede termijn? Mevrouw Ten Brummelaar: Ja, dank u wel voorzitter. Ik denk dat mijn man heel goed begrijpt wat u bedoelt met de uitleg nadat hij met mij is getrouwd, neemt niet weg dat we het vooral belangrijk vinden dat de inwoners wat meer duidelijkheid krijgen. En dat kan zijn als in, nee dit gaat niet, maar vooral een betere verwachtingsmanagement. Dank u wel. De voorzitter: Dank u. De fractie van de ChristenUnie?. Geen, perfect. Fractie Wij. Rijswijk, behoefte aan een tweede termijn? Mijnheer van Dam. De heer Van Dam: Alle vragen zijn beantwoord. Dank daarvoor, zeer duidelijk.

Ik wou nog heel even ingaan op wat mijn voorganger van D66 zei, want daar sloeg ik op aan. Ik denk inderdaad dat als je nou zoveel moeite steekt in een nieuw participatiebeleid, in een nieuwe verordening dat het inderdaad niet zo zou moeten dat bewoners een verordening moeten gaan lezen om erachter te komen hoe ze mee kunnen participeren, zeker niet als we de mogelijkheid creëren om dat vanuit eigen initiatief te doen. Dus het lijkt me dan als we vragen om mee te denken voor dat beleidsstuk, dat we daar wel een goeie aanlooproute voor creëren. Dat er bij een loket of op de website een makkelijk uitleg tekst komt van hoe dat hoe dat dan nou de in elkaar gaat steken? Dus dat wil ik even meegeven. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Dam. Mevrouw Van Nunen. Nee. Nee, fractie CDA ook niet mooi. Dan geef ik wederom het woord aan wethouder van Damme. Pardon. Excuus helemaal fout. Wethouder van de Laar. Ik zat nog met de heer van Damme van Wij. Rijswijk in het hoofd. Gaat uw gang. De heer Van de Laar: Dan zou ik gelijk de wijkbudgetten nu toezeggen als ik wethouder van Damme zou zijn. Nee, nee, dat gaat niet natuurlijk. Toezeggen namens wethouder van financiën. Wij en D66 samen de vraag beantwoorden over de communicatie gronden om de participatieverordening. We hebben natuurlijk ook een flits peiling gedaan en wat participatie gehad hieromtrent.

Nou wat, best wel wat en die krijgen sowieso een terugkoppeling hiervan. Maar ik neem mee wat u daarover gezegd heeft. We moeten inderdaad en nu met deze participatieverordening en richting participatiebeleid goed vertellen wat we doen. Dan communiceren we al heel erg op metaniveau moet ik daar wel bij zeggen. Communiceren over de participatie van projecten die er ooit misschien gaan aankomen. Ik denk dat het vooral heel belangrijk is dat het duidelijk moet zijn aan het begin van het project waar inwoners aan toe zijn en hoe ze betrokken kunnen worden. Dus ik denk dat daar de allergrootste meerwaarde zit. Dan ben ik het helemaal eens met Rijswijks Belang over, dan gaat het helemaal over verwachtingen management. Dus point taken. GroenLinks. Ik hoor wat u heeft gezegd. U zei toch te vaak boze inwoners, dat gaan we niet voorkomen en persoonlijk, iedere boze inwoners vind ik ook te vaak. Maar als je kijkt naar de hoeveelheid wat we doen is het te overzien. Maar nogmaals iedere boze inwoner is er één te veel. Maar het instrument participatie of het doel van participatie is absoluut niet om iedereen tevreden te stellen of naar de mond te praten. Dus boze inwoners die bijvoorbeeld niet, nou ja dat is een slecht voorbeeld, omdat dat vaak door derden Pagina 12 van 36

Concept verslag Forum Samenleving 12 maart 2024

wordt uitgevoerd, maar bijvoorbeeld niet blij zijn dat een uitzicht wordt verpest, ja dan, dat dat zou net zoals de raad heeft afgewogen, bijvoorbeeld bij de Hollandse Betongroep locatie. Jarenlang zijn er een aantal inwoners geweest die allerlei bezwaar hadden. Uiteindelijk heeft de raad ook gezegd, nadat heel veel van die bezwaren ook tegemoet waren gekomen, nu gaat het over het algemeen belang. Maar die inwoners waar nog steeds boos en die zijn nog steeds naar de raad van State gegaan. Dus dat haal je er niet uit. Maar het is meer dat je en betrokken en goed geïnformeerd en dat wij ons uiterste best doen om te streven naar het algemeen belang. De voorzitter: De heer van Dam van Wij. Rijswijk wil graag interrumperen. Gaat uw gang. De heer Van Dam: Ik snap waar de vraag vandaan komt, want het gaat ons niet om de inhoud, zeg maar. Bewoners kunnen nog steeds ontevreden zijn en dat is hun goed recht en dat kan. Maar het gaat het gaat voornamelijk om, als ze ontevreden zijn over het proces. En ik denk dat op een moment dat er iets mis is met het proces, dat zo’n evaluatie echt wel kan helpen om dat bij te sturen.

En dan zou wat er wordt voorgesteld, midden in dat proces even met de bewoners overleggen gaat het zoals verwacht en zijn die verwachtingsmanagement dat aan de voorkant is gebeurd, komt dat nog overeen met wat we nu aan het doen zijn? Is denk ik een heel waardevol iets om te doen. Wat u zegt is hartstikke waar. Bewoners kunnen nog steeds ontevreden zijn, maar het gaat echt om het proces en de inhoud. De voorzitter: Dank u wel mijnheer van Dam. Gaat u verder mijnheer van de Laar. De heer Van de Laar: Vind ik wel een hele mooie wat de heer van Dam daar zegt, dat je ook met degene met wie je participeert op dat moment even kijkt is dit wel de juiste vorm om met elkaar over dit onderwerp te praten. Dat vind ik wel mooie toevoeging voor het beleid ook over hoe we de dingen vormgeven. Tegelijkertijd leert de ervaring ook wel dat als je ontevreden bent met het eindresultaat, dat het proces altijd slecht is geweest in de ogen van diegenen. Maar dat doet niks aan af van wat ik net zei, hoe belangrijk ik uw bijdrage vond. Lid of artikel elf, lid één, VVD. Wat willen we met de uitkomst van het proces? Daar hebben niet voor niks drie opties gegeven eigenlijk ,om zoveel mogelijk vrijheid te geven, want weten niet waar mensen gaan komen natuurlijk. Laat het een vlinder idylle zijn dan is een heel andere afweging dan dat het een ander onderwerp zou kunnen zijn.

Dus dit artikel geeft in ieder geval de vrijheid in van tevoren geven aan wat we ermee doen en dat kan zijn dat we het overnemen en dat het dus bepalend is. Of dat we het zwaarwegend meenemen of dat we het er kennisname aannemen. Je kan dat dus niet, dat is heel moeilijk inderdaad om dat aan begin te doen, omdat je aan het begin ook niet weet en dat moet dan in dat plan zijn, daarom wordt er naar gevraagd, hoe groot is de deze groep en voor wie praten die allemaal? Want we hebben, en de vlinder idylle is daar een goed voorbeeld van, daar hebben we eigenlijk van gezegd, ja we gaan het doen. Maar achteraf bleek dat het helemaal niet gedragen werkt door de hele buurt, maar door een contingent van die buurt. Dus het is, we zullen daar denk ik met, ais het geloof ik, overnemen bijvoorbeeld heel terughoudend zijn in de praktijk, maar het is wel een mooie overweging, maar dit zal het uitwerken in de praktijk. Dan de laatste vraag die u al eerste stelde. De voorzitter: De heer Loof, u wilt graag interrumperen mijnheer Loof? De heer Loof: Ik laat de wethouder deze afmaken, want als ik daar dan een vraag voor heb dan kan ik die meteen… De heer Van de Laar: Die komt schriftelijk. De heer Loof: Oké. Laat maar, dat is duidelijk. De voorzitter: Duidelijk. Hele snelle interruptie. Dank u wel, perfect. Pagina 13 van 36

Concept verslag Forum Samenleving 12 maart 2024

De heer Loof: Nee, maar dan wil ik nog even terug op wat u net zei. Waar ik vooral ook een beetje mee zit is vooral als het formeel de raad is die participeert met iets en de raad zegt van tevoren, we gaan het per definitie overnemen, maar door politieke ontwikkelingen wordt er toch uiteindelijk tegengestemd, dan zoek ik een beetje wat voor gevolgen heeft dat, behalve zeer en, terecht misschien op dat moment, teleurgestelde inwoners. Daar zoek ik een beetje naar, vooral wanneer dat politieke element daar zo'n rol gaat spelen. De voorzitter: Gaat u verder mijnheer van de Laar. De heer Van de Laar: Het is mooi dat u dat nu al zegt. Ik denk dat als de raad inderdaad, het zal niet vaak voorkomen, maar initiatief neemt tot een inderdaad een participatie of ingaan op een voorstel vanuit de samenleving, precies deze overweging meenemen. Wat is de termijn waarop dit, want dat zou zomaar over verkiezingen heen kunnen gaan. En wie zit er dan. Ik denk dat dat bij ieder initiatief opnieuw moet worden afgewogen aan de voorkant. De voorzitter: Dank u wel. Was dat ook gelijk uw tweede termijn. Mooi, dan kunnen we bij deze het agendapunt afsluiten. Gaan we dit als bespreekstuk of gaan we dit als hamerstuk naar de raad brengen? Bespreekstuk, ik hoor daar iemand zeggen bespreekstuk. De heer Van Dam: Bespreekstuk, want er worden nog vragen schriftelijk beantwoord.

En eventueel nog een motie zit ik over na te denken. De voorzitter: Oh, wat een verrassing. Goed, meneer Loof. De heer Loof: Voorzitter, kunnen we dan weer de variant doen als de schriftelijke vragen afdoende zijn, dat het dan wel een hamerstuk wordt? De voorzitter: Wat mij betreft... De heer Van Dam: Als ik een motie heb, denk ik niet. De heer Loof: Dat sluit wat ik net zei niet uit. De voorzitter: We gaan niet zitten pingpongen. We kijken wel even, anders zien we nog wel. Zullen we het zo doen? Alle gekheid op een stokje, deze gaat als bespreekstuk dan naar de raad, want er is een iemand die daar absoluut op staat.

10. RIB 24-014 Onderzoeksrapport Grip en Sturing op de jeugdhulpkosten en RIB 24-013 Actieplan Preventief Jeugdbeleid 2024 De voorzitter: Gaan wij door naar agendapunt tien. Het kan zijn dat die niet meeloopt op de tv. Maar we gaan echt daadwerkelijk naar agendapunt tien, het onderzoeksrapport Grip en Sturing op de jeugdhulpkosten en RIB vierentwintig, nul, dertien, Actieplan Preventief Jeugdbeleid. Beantwoording door wethouder van Damme, dat klopt niet. Of wel? Perfect, ik wil graag beginnen met het rondje om het even zo te noemen en dan beginnen we vandaag eens met de fractie van ChristenUnie. Surprise, surprise. Gaat uw gang. De heer Van der Baan: Dank u wel voorzitter. Dank u wel wethouder, voor het stuk. We hebben het met interesse gelezen en inderdaad een paar vragen. Een stuk met inderdaad zorgelijke toename van kosten. Maar ook we zagen bijvoorbeeld het aantal unieke cliënten in Rijswijk toenemen van negenhonderd naar zeventienhonderd. Bijna een verdubbeling in acht jaar. Is ook niet gek dat de kosten dan ook enorm gaan oplopen. En beetje de centrale vraag die we hadden was van, hoe zijn de Pagina 14 van 36

Concept verslag Forum Samenleving 12 maart 2024

kosten nu? Welke knoppen kunnen we eigenlijk als gemeente nu draaien? We hebben de vier actielijnen kunnen lezen, maar daar zitten toch wel een aantal punten in waarvan we denken, het centrale punt daarin is, hoe krijg je nou eigenlijk grip op die kosten? Want we zien inderdaad een aantal actielijnen, maar daar zitten eigenlijk weinig cijfers bij. Van hoeveel gaat het dan ook besparen als we die acties zouden gaan nemen? Dus dat is een centrale vraag. Dat geldt eigenlijk voor de verschillende actielijnen. Dat eigenlijk de acties vrij dun lijken te zijn en dat is maar de vraag of je daarmee in controle gaat komen. De analyse is vrij uitgebreid geweest. Dank daarvoor. Maar dan vervolgens de vervolgstap van welke acties nemen we nu en wat levert dat vervolgens ook op? Dat lijkt nog te ontbreken. Dat staat er ook, dus wel welke jeugdhulp kunnen we nu verminderen? Dat is een vraag van ons. Staat ook, het inperken van de reikwijdte van de jeugdhulp of welke kosten per gestelde maatregel dan ook oplevert en dat is wat we nog niet gelezen hebben. Dat was eigenlijk de hoofdlijn. Dank u wel. De voorzitter: Dat was uw eerste termijn? Ja, perfect. Dan geef ik graag het woord aan de fractie van de PvdA. Mevrouw van Nunen gaat uw gang. Mevrouw van Nunen: Voorzitter, dank. Ook wij maken ons zorgen over de toename van kosten.

We hebben met elkaar eerder vastgesteld dat we gedrag niet willen problematiseren. Dat was een uitgangspunt. En de wethouder zelf wil dit stuk agenderen, dus ik ben net als de ChristenUnie ook erg benieuwd naar de visie van het college in casu. De wethouder hoe waar zij aan denkt in ombuigingen en ook in het kader van de H9 nu. Wat kunnen we als Rijswijk, gemeente Rijswijk en waar zijn we eigenlijk met handen gebonden ook aan de H9 regelingen en afspraken. Want we hebben hier natuurlijk heel vaak over gesproken, over kosten toename en eigenlijk komen we iedere keer bij hetzelfde uit, van het is een openeinderegeling en we moeten doen waarnaar gevraagd wordt in de praktijk en dan ineens blijken die kosten weer verder toegenomen te zijn. Dus ik ben eindelijk, of nu wel benieuwd ook naar de visie van het college hierop. Ombuigingen waar zitten die in? Ook in het kader van onze eigen uitgangspunten, niet problematiseren van gedrag. Voorzitter, tot zover. De voorzitter: Dank u wel mevrouw van Nunen. Geef ik graag het woord aan de fractie van Rijswijks Belang. Gaat uw gang. Mevrouw Koegler Böhm: Dank u wel voorzitter. Een flinke tegenvaller, zoals de wethouder al een mededeling had gedaan. Ik weet dat de wethouder en het ambtelijk apparaat ook al jaren enorm zich inzetten om de kosten te verminderen en ook de instroom te verminderen in de jeugdzorg.

Toch wil het ons nog steeds niet zo lukken. Daar zijn we niet uniek in. Dat speelt natuurlijk landelijk en het zou mooi zijn als we vanuit het Rijk wat meer tegemoetkoming krijgen. Maar eind januari, begin februari heeft er nog een debat plaatsgevonden. Ziet er eerder uit dat daar bezuinigd gaat worden als dat er geld bijkomt. Dus het zou echt lokaal en in de H9 moeten gebeuren. Dat baart ons best zorgen. En als we als gemeente zorg willen blijven bieden aan de jongeren en ouders die dat echt nodig hebben en een grip houden op financiën, dan zullen we toch aan een aantal knoppen moeten draaien. Er ligt nu een actieplan voor, maar als we dat lezen, er lag al een actieplan voor. Het is nu een hernieuwde versie. We hebben ook de Kadernota jeugd en onderwijs en sociaal domein en ook daar waren ouders al primair verantwoordelijk, stond de eigen regie centraal, willen we meer inzetten op preventie en normalisering. Dus wij vragen ons wel af, hoe gaan we nu echt het verschil maken? En ik sluit dan ook aan bij de inbreng van de vorige sprekers. Rijswijks belang ziet in ieder geval nog twee knoppen om aan te draaien, naast de actielijnen die al uitstaan. Dat zijn ten eerste de overheidskosten. De kosten van de jeugdzorg zijn natuurlijk enorm gestegen, niet alleen door de toename in aantallen, maar ook door de kosteninflatie.

Die overheidskosten moeten eigenlijk gewoon teruggedrongen worden en het geld die we voor zorg begroot hebben, zodat hij ook echt Pagina 15 van 36

Concept verslag Forum Samenleving 12 maart 2024

naar zorg gaat. Enerzijds dat kunnen we dat doen daar vaak nee te zeggen. Dat is natuurlijk heel simpel, maar wel lastig. Daar hebben we een t-medewerker voor in huis gehaald en we vroegen ons af hoe gaat het met die t-medewerker, vordert dat een beetje? De eerste paar maanden dat de tmedewerker bezig was heeft dat wel wat opgeleverd, maar we zijn wel benieuwd hoe dat er nu voorstaat. Ja, ik denk dat de wethouder het al een beetje aan voelt komen. Ik ben natuurlijk ook altijd al een voorstander geweest van het uit de H10 en inmiddels zagen H9 stappen. Den Haag heeft dat gedaan en ik heb er toeval het laatst nog een stuk over gelezen en dat klinkt heel veelbelovend, maar ook daar zijn de euro's meevallers nog niet geïncasseerd. Ik weet dat de wethouder Den Haag ook nauwlettend in de gaten houdt. Ik denk dat we dat als raad ook moeten blijven willen doen. En mochten de resultaten daar nu echt meevallen, dat het echt financiële meevallers zijn, dan zou Rijswijks Belang graag nog een keer debat aangaan over het uittreden uit de H9 en het gewoon lokaal zelf gaan doen. En net als Den Haag, bijvoorbeeld met twee samenwerkingsverbanden te gaan werken in plaats van de honderddertig/honderdvijftig aanbieders waar we nu zaken mee doen. De tweede knop die we zien is het groepsgerichte interventie aanbieden op preventie gebied.

We willen natuurlijk om instroming in specialistische zorg voorkomen, willen we meer inzetten op preventie. Volgens Rijswijks belang is dat een mooie ambitie. Maar goed de kosten gaan wel voor de baten uit en wij zouden dan niet een heel nieuw aanbod willen zien, maar eigenlijk de groepsgerichte interventies die we hebben vanuit het JGZ, dat aanbod vergroten en daar zijn de afgelopen twee jaar wel al stappen in gemaakt. Als je nu kijkt bij JGZ, dan heeft elke gemeente zo'n twee cursussen per jaar. Dus dat zijn achttien cursussen per jaar die gegeven worden. Wij zouden daar eigenlijk wel gewoon elk kwartaal in elke gemeente een cursus willen zien en ook dat de JGZ veel meer inzet op advies in plaats van het één op één coach van gezinnen en kinderen. Dus gewoon veel meer die adviesrol pakken en naar de groepsgerichte interventie toesturen. Volgens ons gaat dat kostenverlaging met zich meebrengen. Zoals al gezegd Rijswijks Belang vindt het gewoon een lastig dossier en ik weet dat de wethouder dat ook een lastig dossier vindt en toch hebben we met het actieplan wat nu in ieder geval voorligt nog niet de stellige overtuiging dat we die kosten gaan verlagen en denk ik ook dat we met de raad gewoon het debat aan moeten over waar we dan nee tegen willen gaan zeggen als die kostenverlaging zich niet laat zien. De voorzitter: Dank u wel mevrouw Koegler.