Bijlage B Keuzemogelijkheden
Tekst van het document
Daarbij sluit de voetgangersbrug totaal niet aan bij actuele aandachtspunten die zich voordoen in Rijswijk. De stekker uit dit project trekken is zelfs als we niet zouden moeten bezuinigen de enige logische oplossing. Is er niet. In het rapport uit 2021 is de potentie van de voetgangersbrug op basis van landelijke cijfers sterk overschat en zal op basis van inzichten sinds 2021 zeer beperkt worden gebruikt. (Zie ook memo herziening nut en noodzaak voetgangersbrug). De enige partij die hierin beperkte in gedupeerd worden is het Kindcentrum zelf. Dit is echter verwaarloosbaar ten opzichte van de investeringen die noodzakelijk zijn. Het ter beschikking gestelde budget van 1,5 als bezuiniging goedkeuren en/ of deels inzetten om de verkeersveiligheid op het nabijgelegen kruispunt (Laan van het Haantje – Beatrixlaan) te verbeteren en de rest voor andere ambities in te zetten of als bezuiniging te beschouwen. Ja, valt onder bevoegdheid van de raad. Ja, wordt verder niks meer gebouwd. Verkeer en Vervoer Mobiliteit en Parkeren
29
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
4.2 Ophoging Hoornbrug Keuzemogelijkheid Thema Onderwerp Portefeuillehouder Categorie Keuzemogelijkheid
Context – wettelijk kader Financieel effect Incidenteel – structureel/ vanaf welk jaar Haalbaarheid Maatschappelijk effect/ Risico Bestuurlijke overwegingen Juridische haalbaarheid Technische haalbaarheid Programma Team
Mobiliteit en Parkeren Ophoging Hoornburg Armand van de Laar Investeringen De ophoging van de Hoornbrug is al jaren geleden gestopt. Recent is de brug in groot onderhoud geweest. Project is afgesloten en kan worden afgevoerd. Dit houdt in een bezuiniging van plus minus 700.000 aan investering en hierbij een structurele bezuiniging op de kapitaallasten drukkend op de mobiliteitsreserve van €32.000 over de komende 20 jaar. x x x x x x x x Verkeer en Vervoer Mobiliteit en Parkeren
30
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
4.3 Uitstel investeringsprojecten Keuzemogelijkheid Thema Onderwerp Portefeuillehouder Categorie Keuzemogelijkheid
Context – wettelijk kader Financieel effect Incidenteel – structureel/ vanaf welk jaar Haalbaarheid Maatschappelijk effect/ Risico Bestuurlijke overwegingen
Juridische haalbaarheid Technische haalbaarheid Programma Team
Mobiliteit en Parkeren Uitstel investeringsprojecten Armand van de Laar Investeringen Bij team Mobiliteit en Parkeren staan er verschillende investeringsprojecten in de planning (een aantal met een reeds bestaand budget, anderen voorlopig zonder budget). Om de financiële druk van deze investeringskosten te verdelen of uit te stellen, kunnen projecten van team MEP worden verschoven in de planning. x Dit kan de druk van de investeringskosten en structurele kapitaallasten verdelen of verleggen. Vanaf 2025 betreft dit max € 198.000 Structureel Haalbaar Het uitstellen van projecten heeft directe gevolgen voor de openbare ruimte. Er zijn reeds vastgestelde beleidsstukken, bijvoorbeeld het Fietsplan, waaruit bepaalde projecten volgen die hiermee uitgesteld worden. Het uitstellen van projecten is niet volledig flexibel. Zo kunnen niet alle projecten op hetzelfde moment plaatsvinden, gezien de impact op de openbare ruimte en verkeersafwikkeling bij werkzaamheden. Nader uit te zoeken. Het is bevorderlijk, uitvoeringstechnisch en financieel gezien, om de projecten gelijktijdig met onderhoudswerkzaamheden te plannen. Verkeer en Vervoer Mobiliteit en Parkeren
31
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
4.4 Ophogen vergunningentarieven (plus progressief tweede verg.) Keuzemogelijkheid Thema Onderwerp Portefeuillehouder Categorie Keuzemogelijkheid
Context – wettelijk kader Financieel effect
Incidenteel – structureel/ vanaf welk jaar Haalbaarheid Maatschappelijk effect/ Risico
Bestuurlijke overwegingen Juridische haalbaarheid Technische haalbaarheid Programma Team
Mobiliteit en Parkeren Verhoging parkeervergunningstarieven Armand van de Laar exploitatie inkomsten Verhoog de tarieven van de parkeervergunningen met x %. Opbrengsten vanuit de parkeerregulering vloeien naar de mobiliteitsreserve, een reserve om in te zetten voor mobiliteitsdoeleinden. 1. Tarieventabel, Verordening Parkeerregulering en parkeerbelastingen gemeente Rijswijk Max variant € 1,8 mln excl extra kosten De tarieven kunnen naar gelang verhoogd worden met x %. Specifieke resultaten zijn niet mogelijk, gezien een hoger tarief wellicht de keuze beïnvloedt van de kentekenhouder om geen parkeervergunning aan te schaffen. Structureel toe te passen vanaf 1 januari 2025. Haalbaar Een verhoging van de vergunningstarieven lokt naar alle waarschijnlijkheid veel maatschappelijke reacties op. De parkeerregulering wordt snel vergeleken met een melkkoe. Dit terwijl het doel van de regulering is om de parkeerdruk, en daarmee beschikbare parkeercapaciteit voor onze inwoners en bedrijven, te beheersen. Met het verhogen van de tarieven, vanwege een financieel tekort, streeft men het doel voorbij. Betaald parkeren is geen doel op zich, maar een middel om de openbare ruimte eerlijk te verdelen. Bevoegdheid van de raad. Haalbaar per 1 januari 2025 (bij besluit in de begrotingsraad november 2024) Verkeer en Vervoer Mobiliteit en Parkeren
1. Wanneer het lange termijn investeringsprogramma van Mobiliteit en Parkeren wordt vastgesteld
inclusief financiering, is het mogelijk om (een deel van) het surplus vrij te laten vallen aan het algemene middelen (zie ombuiging 19 – Mobiliteit en Parkeren)
32
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
4.5 Invoering parkeerregulering rondom alle gebiedsontwikkelingen Keuzemogelijkheid Thema Onderwerp Portefeuillehouder Categorie Keuzemogelijkheid
Mobiliteit en Parkeren Invoering gereguleerd parkeren gebiedsontwikkelingen Armand van de Laar Exploitatie inkomsten – investeringen In het Havenkwartier is reeds een voorstel aangenomen. De tijden en tarieven hiervoor zijn relatief beperkt en zullen naar verwachting zichzelf pas later terugverdienen dan gemiddelde andere betaaldparkeerzones. Het Kesslerpark zal qua regulering hier zo veel mogelijk bij aan moeten sluiten met het vooruitzicht heel de Plaspoelpolder straks als 1 gebied aan te wijzen. Bij veel andere (grootschalige gebiedsontwikkelingen) is al spraken van betaald parkeren (Te Werve en Bogaard). Alleen Rijswijk Buiten zou om het lage geambieerde autobezit te borgen voorzien kunnen worden van betaald parkeren en zichzelf redelijk snel terugverdienen. Met een potentie van 3500 huishoudens, waarvan bij 2400 (Pasgeld en Parkrijk) met een norm van 1 en Sion (1100) met een relatief hoeve norm van 2 parkeerplaatsen per huishouden resulteert naar verwachting in 312.800 euro per jaar. Daar zouden dan nog de kosten voor bezoekersparkeren (ongeveer 150000) en belparkeren/ betaalautomaten bij komen.
Context – wettelijk kader Financieel effect
Incidenteel – structureel/ vanaf welk jaar Haalbaarheid
Maatschappelijk effect/ Risico
Opbrengsten vanuit de parkeerregulering vloeien naar de mobiliteitsreserve, een reserve om in te zetten voor mobiliteitsdoeleinden. 1. Nota parkeerbelastingen Kadernota parkeren Max variant € 173.000. Jaarlijkse inkomsten van 312.800 voor bewoners en 150.000 voor bezoekers min de investeringskosten voor parkeerautomaten etc. Qua belparkeren/ parkeerautomaten zal de inkomsten naar verwachting beperkt zijn. Het zijn voornamelijk woningen. Qua bezoekersvergunningen is ongeveer de helft van de inkomsten uit vergunningen. Dit zou dan uitkomen op 150.000. Totaal 462.800 Structureel. Beperkt. Pasgeld moet nog ontwikkeld worden, dus hier ligt een kans om de besluiten op voorhand alvast voor te leggen aan de raad. Voor de rest van Rijswijk verwacht ik weinig politiek draagvlak. Veel weerstand vanuit bewoners in Rijswijk buiten. Voordeel is wel dat er nu al wordt geklaagd door diverse bewoners dat er te weinig parkeerplaatsen zijn en vanuit een benutten beïnvloeden betalen en bijplaatsen principe (zoals we bij Broekpolder toen hebben geroepen) zou betaald parkeren invoeren niet onlogisch zijn. Daarbij biedt het ook kansen voor ontwikkeling van Pasgeld West 33
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
Bestuurlijke overwegingen Juridische haalbaarheid Technische haalbaarheid Programma Team
en Oost om met lagere normen te werken, wat het eenvoudiger maakt om de businesscase voor woningen rond te rekenen. Afwijken van de Kadernota parkeren/ vastleggen in een omgevingsplan RWB Grootste uitdaging is bestuurlijk akkoord. Juridisch verder niet heel spannend Het aantal parkeerautomaten wat geplaatst moet worden zal een uitdaging worden met de relatief lange levertijd en aanbestedingsprocedure. Verkeer en Vervoer Mobiliteit en Parkeren
1. Wanneer het lange termijn investeringsprogramma van Mobiliteit en Parkeren wordt vastgesteld
inclusief financiering, is het mogelijk om (een deel van) het surplus vrij te laten vallen aan het algemene middelen (zie ombuiging 19 – Mobiliteit en Parkeren)
34
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
4.6 Invoering parkeerregulering heel Rijswijk Keuzemogelijkheid Thema Onderwerp Portefeuillehouder Categorie Keuzemogelijkheid
Context – wettelijk kader Financieel effect
Incidenteel – structureel/ vanaf welk jaar Haalbaarheid Maatschappelijk effect/ Risico
Bestuurlijke overwegingen
Mobiliteit en Parkeren Invoering parkeerregulering in heel Rijswijk, ofwel alle openbare parkeerplaatsen Armand van de Laar exploitatie inkomsten Door de grootschalige (gebieds)ontwikkelingen in Rijswijk en de ontwikkelingen op het gebied van parkeerregulering bij buurgemeenten Den Haag en Delft is het waarschijnlijk dat in de komende 5 tot 10 jaar heel Rijswijk gereguleerd zal worden om een eerlijke verdeling van de openbare ruimte te borgen. Opbrengsten vanuit de parkeerregulering vloeien naar de mobiliteitsreserve, een reserve om in te zetten voor mobiliteitsdoeleinden. 1. Kadernota Parkeren Max variant € 514.000. Door het toevoegen van verschillende gebieden (al dan niet afhankelijk van welke reguleringstijden er worden toegepast) zullen de inkomsten vanuit de parkeerregulering toenemen. De specifieke range van deze toename zal verder moeten worden onderzocht om te kunnen kapitaliseren (denkende aan: wat voor type gebied, woonwijk of bedrijventerrein, welke tijden, welke tarieven, etc.) Tegenover deze toenamen staat natuurlijk een verhoging in kosten om de parkeerregulering uit te breiden over heel Rijswijk. De verwachte opbrengsten zullen echter hoger zijn dan de verwachte kosten. Structureel vanaf invoering parkeerregulering. Procesmatig, organisatorisch en technisch gezien haalbaar. Beperkt op het gebied van maatschappelijk/politiek draagvlak.
Voor een gemiddelde belanghebbende is het moeilijk inbeelden dat er parkeerproblematiek in de toekomst, vanwege de verschillende ontwikkelingen, zal ontstaan. Hierom zal er in eerste instantie, zonder een significante parkeerdruk, maatschappelijke onrust ontstaan. De voorspelling is dat op den duur de openbare ruimte in heel Rijswijk zal moeten worden beheerst, vanwege het waterbedeffect wat optreed vanwege ontwikkelingen binnen en buiten onze gemeentegrenzen. Dit doen wij middels parkeerregulering. Onze kaders stellen nu dat wij dit slechts doen na een waargenomen parkeerdruk van +90% en draagvlak onder belanghebbenden. Dit houdt in, dat ondanks wij voorafgaand al inzien dat er parkeerproblematiek zal ontstaan, wij toch afwachten tot de problemen ook daadwerkelijk worden ervaren voordat er gehandeld wordt. Dit is een proces wat zich meerdere malen zal voordoen, naar mate het waterbedeffect zich steeds verder over Rijswijk zal verspreiden. 35
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
Juridische haalbaarheid Technische haalbaarheid Programma Team
Men kan ook denken, laten we in een keer heel Rijswijk reguleren, waardoor er voor één zekere periode onrust zal zijn, maar daarna de rust kan wedekeren. Dit wijkt af van het staande beleid (Kadernota Parkeren), maar is in lijn met de voorgestelde mobiliteitsstrategie (raadsvergadering 23 april 2024) Haalbaar Verkeer en Vervoer Mobiliteit en Parkeren
1. Wanneer het lange termijn investeringsprogramma van Mobiliteit en Parkeren wordt vastgesteld
inclusief financiering, is het mogelijk om (een deel van) het surplus vrij te laten vallen aan het algemene middelen (zie ombuiging 19 – Mobiliteit en Parkeren)
36
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
4.7 Uitbreiding reguleringstijden Keuzemogelijkheid Thema Onderwerp Portefeuillehouder Categorie Keuzemogelijkheid
Context – wettelijk kader Financieel effect
Incidenteel – structureel/ vanaf welk jaar Haalbaarheid Maatschappelijk effect/ Risico
Bestuurlijke overwegingen
Juridische haalbaarheid Technische haalbaarheid Programma Team
Mobiliteit en Parkeren Uitbreiden reguleringstijden in reeds gereguleerde gebieden Armand van de Laar exploitatie inkomsten Er kan gekozen worden om de reguleringstijden in bestaand gereguleerde gebieden uit te breiden. Opbrengsten vanuit de parkeerregulering vloeien naar de mobiliteitsreserve, een reserve om in te zetten voor mobiliteitsdoeleinden. 1. Middels een aanwijzingsbesluit kan dit aangewezen worden. Max variant € 920.000 De specifieke bandbreedte van deze verhoging zal nader onderzocht moeten worden (doen denken aan: welke gebieden zijn dit, hoeveel adressen, hoeveel bedrijven, hoeveel gastparkeerders, etc.) Structureel vanaf de ingangsdatum Haalbaar Een uitbreiding van de reguleringstijden lokt naar alle waarschijnlijkheid veel maatschappelijke reacties op. De parkeerregulering wordt snel vergeleken met een melkkoe. Dit terwijl het doel van de regulering is om de parkeerdruk, en daarmee beschikbare parkeercapaciteit voor onze inwoners en bedrijven, te beheersen. Met het uitbreiden van reguleringstijden, vanwege een financieel tekort, streeft men het doel voorbij. Betaald parkeren is geen doel op zich, maar een middel om de openbare ruimte eerlijk te verdelen. In afwijking van de Kadernota Parkeren Haalbaar Verkeer en Vervoer Mobiliteit en Parkeren
1. Wanneer het lange termijn investeringsprogramma van Mobiliteit en Parkeren wordt vastgesteld
inclusief financiering, is het mogelijk om (een deel van) het surplus vrij te laten vallen aan het algemene middelen (zie ombuiging 19 – Mobiliteit en Parkeren)
37
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
4.8 Ophogen tarieven parkeerautomaten/belparkeerders Keuzemogelijkheid Thema Onderwerp Portefeuillehouder Categorie Keuzemogelijkheid
Mobiliteit en Parkeren Verhoging van tarieven straatparkeren van x % Armand van de Laar exploitatie inkomsten Voorbeeld van 25%: Ophogen van tarieven naar 2,00 per uur (buitenwijken) en 3 euro (bij de Bogaard) Ten opzicht van 1,60 in huidige situatie is dit een stijging van 25%. Ten opzicht van 2,35 in huidige situatie is dit een stijging van 25% Referenties: Gouda: 2,00 (in buitenwijken) en 4,00 (centrum) Delft 1,00 (eerste uur) en daarna 4,50 per uur Den Haag 2,60 per uur (buitenwijk) en 6,75 (centrum/ scheveningen)
Context – wettelijk kader Financieel effect
Incidenteel – structureel/ vanaf welk jaar Haalbaarheid Maatschappelijk effect/ Risico Bestuurlijke overwegingen
Juridische haalbaarheid
Technische haalbaarheid Programma Team
Opbrengsten vanuit de parkeerregulering vloeien naar de mobiliteitsreserve, een reserve om in te zetten voor mobiliteitsdoeleinden. 1. Nota parkeerbelastingen Max variant € 1,4 mln excl extra kosten De winst hiervan kan lager uitvallen, omdat het verhogen van de tarieven waarschijnlijk ook zal leiden tot meer gebruik van parkeergarages. Dit zou in het kader van ontwikkeling van buitenruimte een positieve ontwikkeling kunnen zijn. Structureel Gezien de referentiegemeente (naastgelegen en soortgelijke grote) zouden deze tarieven voor het straatparkeren redelijk goed passen. Ondernemersverenigingen komen in opstand doordat klanten weg zouden blijven. Verhogen tarieven voor 37500 extra uit belparkeren met de potentie om meer gebruik van parkeergarages aan te moedigen. Met de huidige leegstand zou dit nog een positieve impact kunnen hebben. Is voornamelijk een bestuurlijk besluit. Juridisch haalbaar (actualiseren van nota parkeerbelastingen). Wellicht dat dit nog via B&W kan aangezien de regels verder zelf niet aanpassen, alleen de tarieven. Relatief eenvoudig. Verkeer en Vervoer Mobiliteit en Parkeren
38
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota 1. Wanneer het lange termijn investeringsprogramma van Mobiliteit en Parkeren wordt vastgesteld
inclusief financiering, is het mogelijk om (een deel van) het surplus vrij te laten vallen aan het algemene middelen (zie ombuiging 19 – Mobiliteit en Parkeren)
39
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
4.9 Elektrische laadpalen Keuzemogelijkheid Thema Onderwerp Portefeuillehouder Categorie Keuzemogelijkheid
Context – wettelijk kader Financieel effect Incidenteel – structureel/ vanaf welk jaar Haalbaarheid Maatschappelijk effect/ Risico Bestuurlijke overwegingen Juridische haalbaarheid
Mobiliteit en Parkeren Indexatie laadpaal tarieven Armand van de Laar exploitatie inkomsten Het laadtarief is verhoogd maar de vergoeding die de gemeente Rijswijk is niet meegestegen. Door een nieuwe contract na te streven kunnen hier wellicht andere afspraken over gemaakt worden. Mogelijk meer opbrengsten met het afsluiten van een nieuwe concessie. Vanaf 2025 Beperkt. Geen.
Moet met juridische zaken afgestemd worden. In 7.4 van de concessieovereenkomst staat beschreven hoe je de verlenging kan bewerkstelligen: De Plaatsingstermijn kan een (1) maal voor de periode van anderhalf jaar onder gelijkblijvende voorwaarden eenzijdig door Concessieverlener worden verlengd. Verlenging vindt plaats door middel van een daartoe bedoeld schrijven uiterlijk zes maanden voorafgaand aan 1 juli 2024, van Concessieverlener gericht aan Concessiehouder. Bij eenmalige verlenging eindigt de Plaatsingstermijn van rechtswege op 31 december 2025. Dit kan door middel van een brief waarin je aangeeft dat je wil verlengen en waarin je verwijst naar dit artikel. De concessieovereenkomst is ondertekend door Peter Schuit (artikel 2.1 Bevoegdhedenoverzicht (Europese procedure: verantwoordelijke: GS/Algemeen Directeur). Verlengingen dienen dan ook te worden ondertekend door Peter Schuit.
Technische haalbaarheid Programma Team
x Verkeer en Vervoer Mobiliteit en Parkeren
40
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
4.10 Onderzoek en data Keuzemogelijkheid Thema Onderwerp Portefeuillehouder Categorie Keuzemogelijkheid
Context – wettelijk kader Financieel effect Incidenteel – structureel/ vanaf welk jaar Haalbaarheid Maatschappelijk effect/ Risico Bestuurlijke overwegingen Juridische haalbaarheid Technische haalbaarheid Programma Team
Mobiliteit en Parkeren Onderzoek en data Armand van de Laar exploitatie uitgaven Binnen de exploitatie van Mobiliteit en Parkeren is een bedrag van circa 300.000 begroot. Dit wordt ingezet voor onderzoeken, als parkeerdruk, verkeersplan, verkeersdata, om het bestaande dan wel te ontwikkelen beleid te onderbouwen of uit te voeren. X Max variant € 240.000 Dit kan worden bezuinigd als er geen onderzoeken uit te voeren. Structureel Haalbaar Beleid gebaseerd op ongefundeerde ideeën komt niet ten goede aan de maatschappij. Een specifieke, lokale benadering is gewenst om een passende visie en passend beleid te vormen voor onze inwoners en ondernemers. Deze budgetten zijn in de afgelopen jaren grotendeels ingezet en dus passend voor de huidige situatie. X X Verkeer en Vervoer Mobiliteit en Parkeren
41
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
4.11 Verkeersveiligheid Keuzemogelijkheid Thema Onderwerp Portefeuillehouder Categorie Keuzemogelijkheid Context – wettelijk kader Financieel effect Incidenteel – structureel/ vanaf welk jaar Haalbaarheid Maatschappelijk effect/ Risico
Bestuurlijke overwegingen Juridische haalbaarheid Technische haalbaarheid Programma Team
Mobiliteit en Parkeren Gedragsmaatregelen verkeersveiligheid Armand van de Laar exploitatie uitgaven (a 55.000 per jaar) Gedragsmaatregelen op de uitvoeringsagenda van het Actieplan Verkeersveiligheid 2020-2025 zijn vastgesteld door de gemeenteraad. Max variant € 55.000 S 2025 Het verbeteren van de verkeersveiligheid in Rijswijk heeft een hoge prioriteit. Het advies is om hierop niet te bezuinigen. Bezuinigen heeft consequenties voor het toenemende aantal ongevallen en de veiligheid van vooral kwetsbare verkeersdeelnemers (ouderen, jongeren, (brom)fietsers. Voorlichting, educatie en interventies zijn noodzakelijk. Zie hierboven. Nader uit te zoeken. x Verkeer en Vervoer Mobiliteit en Parkeren
42
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
4.12 Juridische ondersteuning Keuzemogelijkheid Thema Onderwerp Portefeuillehouder Categorie Keuzemogelijkheid Context – wettelijk kader Financieel effect Incidenteel – structureel/ vanaf welk jaar Haalbaarheid Maatschappelijk effect/ Risico Bestuurlijke overwegingen
Juridische haalbaarheid Technische haalbaarheid Programma Team
Mobiliteit en Parkeren Exploitatie budget juridische ondersteuning Armand van de Laar exploitatie uitgaven Het opheffen van dit exploitatiebudget wat ingezet wordt om hulp in te kunnen schakelen zodra er een beroepszaak, WOO-verzoek of beleidsstuk hierom vraagt. X Er kan 20.000 euro worden bespaard als dit budget zal vervallen. Structureel Haalbaar Juridische juistheid van besluiten op bezwaar, WOO-verzoek of beleidsstuk is van uiterst belang voor onze maatschappij. Wanneer er geen juiste besluiten worden genomen kunnen onze inwoners/ondernemers hier nadelen van ondervinden. Het huidige team bij Juridische Zaken heeft niet altijd de benodigde kennis op het specifieke taakveld parkeerbelasting. Gezien de opbrengsten die hier mee gemoeid zijn is het van uiterst belang dat besluiten hierin juridisch getoetst zijn. Haalbaar Haalbaar Verkeer en Vervoer Mobiliteit en Parkeren
43
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
4.13 Palenpot (Diverse parkeer- en verkeersvoorzieningen) Keuzemogelijkheid Thema Onderwerp Portefeuillehouder Categorie Keuzemogelijkheid
Context – wettelijk kader Financieel effect Incidenteel – structureel/ vanaf welk jaar Haalbaarheid Maatschappelijk effect/ Risico Bestuurlijke overwegingen Juridische haalbaarheid Technische haalbaarheid Programma Team
Verkeersveilig/Klachten/Meldingen Budget voor kleine fysieke aanpassingen in de buitenruimte Armand van de Laar Diverse parkeer- en verkeersvoorzieningen (62100104): € 75.000 Dit budget geeft het team MEP effectief de ruimte om in te spelen op kleiner problemen in de openbare ruimte. Zonder dit budget kunnen verwachtingen van burgers/politiek n.a.v. problemen op straat niet waargemaakt worden. Voorstel: niet op bezuinigen Verantwoordelijkheid van de gemeente voor de veilige inrichting van de buitenruimte/wegen. Max € 75.000 Jaarlijks terugkerend budget.
Door het schrappen van deze maatregelen hebben we geen mogelijkheden meer om kleine maatregelen te nemen om klachten/meldingen en verkeersonveilige situaties op te lossen. In de afgelopen jaren is dit budget vrijwel volledig gebruikt om gedurende het jaar om kleinere problemen op te lossen. Is afhankelijk van de situatie waar de maatregelen over wordt genomen. De gemeente is verantwoordelijk voor een veilige inrichting van de buitenruimte. n.v.t. Verkeer en Vervoer Mobiliteit en Parkeren
44
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
4.14 Vaste formatie parkeerloket Keuzemogelijkheid Thema Onderwerp Portefeuillehouder Categorie Keuzemogelijkheid
Context – wettelijk kader Financieel effect
Incidenteel – structureel/ vanaf welk jaar Haalbaarheid Maatschappelijk effect/ Risico Bestuurlijke overwegingen Juridische haalbaarheid Technische haalbaarheid Programma Team
Mobiliteit en Parkeren Inhuur personeel van derden Armand van de Laar exploitatie uitgaven Bij Mobiliteit en Parkeren wordt er structureel personeel ingehuurd (circa 600.000). Dit gebeurt voornamelijk op specialistische functies, welke moeilijk in te vullen blijken zijn. Daarentegen wordt er ook structureel ingehuurd op de bezetting van het parkeerloket. X Max € 200.000 Er kan een significant deel van de begroting op personeel van derden bespaard worden, door vaste formatie te creëren bij het parkeerloket. Wanneer er vaste formatie is kan er ook daadwerkelijk personeel geworven worden. Structureel Haalbaar, geen specialistische functies X In de afgelopen jaren is de begroting steeds overschreden, hierom is er dit jaar realistisch begroot door 600.000 op te voeren. X X Verkeer en Vervoer Mobiliteit en Parkeren
45
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
4.15 OV - Coach Keuzemogelijkheid Thema Onderwerp Portefeuillehouder Categorie Keuzemogelijkheid Context – wettelijk kader Financieel effect Incidenteel – structureel/ vanaf welk jaar Haalbaarheid Maatschappelijk effect/ Risico Bestuurlijke overwegingen
Juridische haalbaarheid Technische haalbaarheid Programma Team
Toegankelijkheid openbare ruimte OV -Coach Armand van de Laar/ Larissa Bentvelzen Exploitatie uitgaven Inzetten op de OV-Coach om mensen die afhankelijk zijn van taxivervoer (AOV) naar hun bestemming zelfstandig te leren reizen VN Verdrag Handicap 50% besparing op AOV, wat vaak nu wordt financiert vanuit een zorg/ sociaal domein. Den Haag is nu druk bezig en hebben expertise vanuit Amsterdam ingevlogen. De lobby en procesbeschrijving worden naar verwachting rond de zomer afgerond, waarna ook vanuit Rijswijk wat ambtelijke capaciteit wordt gevraagd voor de implementatie. Vanuit MRDH worden al veel projecten in het kader van toegankelijkheid gefinancierd en de kans dat hier uiteindelijk niks mee wordt gedaan is zeer klein. Niet, sterker nog het draagt bij aan de inclusie en vrijheid van mensen die door hun handicap hierin worden beperkt. De maatschappelijke effecten van de OV -Coach zijn dus positief “Bezuiniging op AOV” en transitie van sociaal domein naar ruimte. Sluit aan bij brede welvaart (onderdeel van mobiliteitsstrategie) en hebben naar verwachting meer capaciteit financieel te dragen. In totaal heeft de potentie 50% op de huidige kosten van AOV (bijvoorbeeld WMO en leerlingenvervoer) te besparen. Is voornamelijk de vraag wie betaald wat. Leerlingen vervoer en WMO-vervoer worden vaak vanuit verschillende potjes gefinancierd, waardoor doorbelasting complex kan zijn.
Worden rond de zomer bekend. Nu nog weinig over bekend. Verwachting is dat het technisch weinig uitdagingen zal hebben. Verkeer en Vervoer Mobiliteit en Parkeren
46
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
4.16 Bewaakte fietsenstallingen Keuzemogelijkheid Thema Onderwerp Portefeuillehouder Categorie Keuzemogelijkheid
Fietsparkeren Besparing op bewaakte fietsenstalling Armand van de Laar Exploitatie uitgaven De dienstverlening aanpassen en/ of bewaking vervangen door geautomatiseerd systeem. De opties zijn hierin tweeledig. Allereerst kunnen de tijden dat er bewaakt wordt aangepast worden. Op de Herenstraat wordt ook alleen op de markt(zaterdag) een bewaakte stalling geplaatst. Ook voor de bogaard zou een soortgelijke constructie mogelijk zijn, waarbij de stalling alleen wordt bewaakt op piekmomenten en/ of in het hoogseizoen. Op basis hiervan zou de tijd die noodzakelijk is om de stalling te bewaken makkelijk gehalveerd kunnen worden. De tweede optie is om te automatiseren. Dit kan relatief eenvoudig met een geautomatiseerde poort die je een ticket geeft bij het betreden van de stalling en ook weer gebruikt kan worden voor het ophalen van de fiets. Dit is voornamelijk bij station Rijswijk een interessante oplossing. Het hekwerk om de bewaakte stalling op het bogaardplein is onvoldoende hoog om met een dergelijke constructie te werken.
Context – wettelijk kader Financieel effect
Als laatste scenario kunnen we de volledig fietswacht wegbezuinigen. Dat zou 146.000 per jaar besparen, maar lever je wel veel voor in. Mocht dit als een noodzakelijke keuze worden beschouwd zou ik ervoor pleiten om de pop-up stalling in stand te houden, omdat dit een tijdelijke toevoeging van fietsparkeercapaciteit biedt waar veel behoefte aan is en dit in stand houden tot het voorstel om te handhaven op weesfietsen akkoord is inclusief de daarbij horende middelen, of de herenstraat opnieuw is ingericht. Met alleen het schrappen van Bogaardplein en station Rijswijk bespaar je 123.000 Dienstverleningsovereenkomst Max variant € 146.000 Jaarlijkse besparing tot 30.000 – 90.000 worden bespaard afhankelijk van de oplossingen die worden gekozen. Besparing op de pop-up fietsenstalling wordt niet aanbevolen, tot de herinrichting van de Herenstraat is afgerond. Deze dienstverlening is al gericht op piekmomenten. Wanneer alleen de handhavingstijden worden aangepast op het bogaardplein zal een besparing van 30.000 tot 40.000 kunnen, afhankelijk van de mate waarin de dienstverlening wordt beperkt. Wanneer ook de stalling bij station Rijswijk wordt geautomatiseerd kan de besparing op de exploitatie op jaarbasis oplopen tot 47
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota €90.000. Voor het beheer van het geautomatiseerde systeem zal de kostenpost hiervoor niet helemaal wegvallen.
Incidenteel – structureel/ vanaf welk jaar
Haalbaarheid
Maatschappelijk effect/ Risico
Wanneer zowel het Bogaardplein als station Rijswijk weg worden bezuinigd bespaart dit 123.000. Met het het volledig schrappen van de bewaakte fietsenstalling wordt 146.000 bespaard. De dienstverleningsovereenkomst is opgesteld voor het bewaken en beheren van de fietsenstallingen, maar heeft de tijden niet gedefinieerd. Deze zijn met de daarvoor opgenomen termijnen vanuit onze algemene voorwaarde nog ter herzien. Wat hiervoor een realistische termijn is moet juridisch onderzocht worden Gezien de vrij algemene formulering in de dienstverleningsovereenkomst en artikel 9 uit de overeenkomst heeft de gemeente de recht voorwaarde te wijzigen van de opdracht in afstemming met Dude Goed (voormalig Martinifabriek) Relatief beperkt. De bewaakte fietsenstalling op het Bogaardplein wordt voornamelijk overdag bewaakt, waar de meeste sprake van diefstal voornamelijk avonds plaats vindt. Door alleen op piekmomenten bewaking te plaatsen is de maatschappelijk impact vrij beperkt. Vanuit het WSP konden onvoldoende werknemers geleverd worden voor continuiteit. Op basis daarvan zijn een aantal mensen vanuit het re-integratiestraject aangenomen bij de fietsenwacht zelf. Met het afschalen van de dienstregeling zal er binnen Dude Goed wellicht voor een of meerder medewerkers een nieuwe werkplek gevonden moeten worden.
De vraag naar dergelijke medewerkers is echter dusdanig dat hier weinig problemen worden verwacht.
Bestuurlijke overwegingen Juridische haalbaarheid Technische haalbaarheid Programma Team
Het schrappen van de pop-up fietsenstalling zal naar verwachting wel veel weerstand bieden, o.a. vanuit ondernemers in de Herenstraat. Een stukje service wat wij aan de Rijswijkers en hun bezoekers bieden wordt hiermee beperkt en dit kan politiek gevoelig liggen. Het inzetten op besparingen op Moet nog worden getoetst hoe en wat nodig is om af te kunnen wijken van de dienstverlening. Vooral het volledig opheffen van de fietsenwacht lijkt mij de meeste juridische uitdagingen bieden. Afhankelijk van hoe eenvoudig een geautomatiseerde toegangspoort en camera’s toe te voegen zijn op het station van Rijswijk. Verkeer en Vervoer Mobiliteit en Parkeren
48
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
4.17 Nieuwe aanbesteding fietstrommels Keuzemogelijkheid Thema Onderwerp Portefeuillehouder Categorie Keuzemogelijkheid Context – wettelijk kader Financieel effect
Fietsparkeren 3840 besparen op fietstrommels Armand van de Laar Exploitatie uitgaven Opheffen of nieuwe aanbesteding fietstrommels Onderhoudsovereenkomst fietstrommels met Biesieklette Max variant € 4.000 Bij een nieuwe aanbesteding is lastig in te schatten wat dit met de kosten doet. Hierbij kan gekozen om de trommels zelf weer in+ beheer te nemen en op basis hiervan kosten te besparen en onderhoud uit te stellen. Ten tweede is er ook nog een optie om de trommels volledig te verwijderen. Momenteel is de vraag naar deze trommel dusdanig groot dat de wachtlijst langer is dan 100 bewoners. Op een totaal van 32 fietsparkeerplaatsen in een trommel is dit bij lange na niet genoeg. Met het vooruitzicht dat er een andere oplossing moet komen om wel voor alle bewoners een passende oplossing te realiseren zouden de huidige trommels alvast opgeheven kunnen worden. De kosten per stalling voor de gemeente zijn 480 per jaar per trommel. In totaal 3840 per jaar, welke bespaard kan worden. Als laatste kunnen we de volledige lasten voor het beheer van de fietstrommels op de gebruikers verhalen. In de huidige overeenkomst wordt er 7,50 per maand in rekening gebracht per stalling bij de bewoners en betalen wij 480 (per 4 stallingsplaatsen). Dit betekent dat voor iedere stallingsplaats 120 per jaar wordt betaald door de gemeente.
Wanneer deze kosten worden doorbelast zou het maandbedrag voor de bewoners uitkomen op 17,50 per maand. (Ter referentie betaal je voor een inpandige stalling in Den Haag gemiddeld 15 – 20 euro per maand. Hierbij verleent de gemeente echter subsidie om de stalling in stand tehouden/ de prijs betaalbaar te houden).
Incidenteel – structureel/ vanaf welk jaar Haalbaarheid
Voorstel zou in dit scenario Biesieklette het volledige beheer over te laten nemen en daar zelf een tarief voor in rekening te brengen bij hun gebruikers. Dat scheelt ons op termijn ook groot onderhoud wanneer noodzakelijk en hebben wij er verder geen omkijken meer naar. Eind dit jaar loopt het contract met Biesieklette af en zouden we er voor kunnen kiezen niet te verlengen en een van bovenstaande uit te rollen. Het in eigen beheer nemen is vrij eenvoudig te realiseren. Het opheffen van de trommels zal naar verwachting veel weerstand met zich meebrengen en kan ter discussie worden gesteld gezien de besparing die hiermee wordt gehaald. 49
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota Maatschappelijk effect/ Risico Bestuurlijke overwegingen Juridische haalbaarheid Technische haalbaarheid Programma Team
Het niet opnieuw aanbesteden heeft vrijwel geen maatschappelijke impact. Het opheffen van de trommels wel en zal naar verwachting alleen kunnen als er een alternatief voorhanden is. De fietstrommels weer in eigen beheer nemen en opheffen, zodra een alternatief beschikbaar is. Ja Ja Verkeer en Vervoer Mobiliteit en Parkeren
50
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
4.18 Uitfaseren parkeerautomaten Keuzemogelijkheid Thema Onderwerp Portefeuillehouder Categorie Keuzemogelijkheid
Context – wettelijk kader Financieel effect
Incidenteel – structureel/ vanaf welk jaar Haalbaarheid Maatschappelijk effect/ Risico
Bestuurlijke overwegingen Juridische haalbaarheid Technische haalbaarheid Programma Team
Uitfaseren parkeerautomaten Parkeerregulering Armand van de Laar exploitatie uitgaven Er kan worden gekozen om de betaalmogelijkheid voor parkeerbelasting te beperken tot een parkeervergunning of een parkeerapp. Dan kunnen de parkeerautomaten worden uitgefaseerd. Het compleet beheer contract kan worden beëindigd waarmee structureel circa 175.000 kan worden bespaard op de exploitatie. Het verwijderen van alle niet meer in gebruik zijnde parkeerautomaten zal echter een kostenplaatje met zich meebrengen, op dit moment onvoldoende in te schatten. Besparingen op de exploitatie van Parkeren vergroten de toename van de mobiliteitsreserve, een reserve inzetbaar voor mobiliteitsdoeleinden. 1 x Het beheer en onderhoud van de parkeerautomaten kan worden bespaard. Evenals dat er geen investeringen hoeven te worden gedaan in het vervangen en aanschaffen van nieuwe parkeerautomaten. Structureel. Haalbaar Bezoekende parkeerders (welke niet in aanmerking komen voor een vergunning) kunnen slechts nog gebruik maken van een parkeerapp. Parkeerders die digitaal minder vaardig zijn kunnen hierdoor niet/of minder makkelijk parkeren in betaald parkeren gebied. Maatschappelijke onrust onder het mom van een niet inclusieve parkeerketen. Nader te onderzoeken. Haalbaar Verkeer en Vervoer Mobiliteit en Parkeren
1. Wanneer het lange termijn investeringsprogramma van Mobiliteit en Parkeren wordt vastgesteld
inclusief financiering, is het mogelijk om (een deel van) het surplus vrij te laten vallen aan het algemene middelen.
51
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
4.19 Surplus mobiliteitsreserve naar algemene middelen Keuzemogelijkheid Thema Onderwerp Portefeuillehouder Categorie Keuzemogelijkheid
Context – wettelijk kader Financieel effect Incidenteel – structureel/ vanaf welk jaar Haalbaarheid Maatschappelijk effect/ Risico
Bestuurlijke overwegingen
Juridische haalbaarheid Technische haalbaarheid Programma Team
Mobiliteit en Parkeren Surplus mobiliteitsreserve naar algemene middelen Armand van de Laar Exploitatie opbrengsten De mobiliteitsreserve wordt ingezet voor mobiliteitsdoeleinden. Er kan worden gekozen om het surplus, na financiering van het investeringsprogramma van Mobiliteit en Parkeren, vrij te laten vallen aan de algemene middelen. De hoogte van dit (structurele) bedrag zal jaarlijks moeten worden nagerekend. x x Structureel. Haalbaar Het inzetten van de geheven parkeerbelasting (middels parkeerregulering) om tekorten in de algemene middelen te compenseren zorgt naar waarschijnlijkheid voor veel maatschappelijke reacties. De parkeerregulering wordt snel vergeleken met een melkkoe. Dit terwijl het doel van de regulering is om de parkeerdruk, en daarmee beschikbare parkeercapaciteit voor onze inwoners en bedrijven, te beheersen. Het laten vrijvallen van de opbrengsten van de parkeerregulering, vanwege een financieel tekort, streeft men het doel voorbij. Betaald parkeren is geen doel op zich, maar een middel om de openbare ruimte eerlijk te verdelen. Nader te onderzoeken. Haalbaar Verkeer en Vervoer Mobiliteit en Parkeren
Surplus tgv algemene middelen:
verschil baten -/- lasten
2024
2025
2026
2027
2028
705
680
552
1.646
1.646
Surplus tgv algemene middelen + bestemmingsreserve tbv The Orchard tlv de mobiliteitsreserve:
verschil baten -/- lasten Orchard via bestemmingsreserve
2024
2025
2026
2027
2028
705 534
680 534
552 534
1.646
1.646
1.239
1.214
1.086
1.646
1.646
52
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
4.20 Wijziging inzet parkeerhandhaving Keuzemogelijkheid Thema Onderwerp Portefeuillehouder Categorie Keuzemogelijkheid
Mobiliteit en Parkeren Wijziging inzet parkeerhandhaving Armand van de Laar exploitatie inkomsten Er is met de invoering van de nieuwe scanoplossing besloten om de inzet van het aantal fte bij het subteam Toezicht Parkeren anders in te zetten. Er wordt namelijk per 1 januari 2024 gewerkt in twee shifts, wat de handhaaftijden vrijwel verdubbeld. Om extra opbrengsten te generen danwel strikter en frequenter te handhaven kan er nog worden ingezet op een tweede scanvoertuig. Wanneer er geopteerd wordt voor een extra voertuig, zal er ook extra fte moeten worden vrijgemaakt.
Context – wettelijk kader Financieel effect
Incidenteel – structureel/ vanaf welk jaar Haalbaarheid Maatschappelijk effect/ Risico Bestuurlijke overwegingen Juridische haalbaarheid Technische haalbaarheid Programma Team
Opbrengsten vanuit de parkeerregulering vloeien naar de mobiliteitsreserve, een reserve om in te zetten voor mobiliteitsdoeleinden. 1. x Max variant excl 1e hjrap € 570.000 Het wijzigen van de inzet, verdeeld over twee shifts, heeft naar verwachting significante invloed op de opbrengsten. Zoals vooralsnog verwacht zien wij een circa toename van 50 % op de begroting van 2024, van 950.000. Wanneer een extra scanvoertuig wordt ingezet is de verwachting dat de opbrengsten met minimaal 50% toenemen. Extra handhavingsintensiteit resulteert in een impuls in de eerste periode. Hierna zal naar verwachting het aantal naheffingen weer afnemen, maar het aantal betalingen voor een parkeerrecht toenemen. Haalbaar De parkeerregulering wordt snel vergeleken met een melkkoe. Dit terwijl het doel van de regulering is om de parkeerdruk, en daarmee beschikbare parkeercapaciteit voor onze inwoners en bedrijven, te beheersen. Betaald parkeren is geen doel op zich, maar een middel om de openbare ruimte eerlijk te verdelen. x Haalbaar Verkeer en Vervoer Mobiliteit en Parkeren
1. Wanneer het lange termijn investeringsprogramma van Mobiliteit en Parkeren wordt vastgesteld
inclusief financiering, is het mogelijk om (een deel van) het surplus vrij te laten vallen aan het algemene middelen (zie ombuiging 19 – Mobiliteit en Parkeren) 53
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
OMBUIGINGEN Jeugd en Maatschappelijke ondersteuning (incl Welzijn) Inleiding Als gemeente willen wij dat al onze inwoners mee kunnen doen in de samenleving. Die taak is binnen de gemeente neergelegd bij het Sociaal Domein. Het doel is inwoners mee te laten doen op eigen kracht. Als dat nodig is, biedt de gemeente daarin ondersteuning. Deze ondersteuning helpt de inwoners zelfredzaam te worden en mee te doen met de maatschappij. De inwoners worden aangemoedigd om eerst zelf naar een oplossing te zoeken. Bijvoorbeeld door gebruik te maken van hun sociale netwerk. Of van de algemene voorzieningen van de gemeente. Lukt dat niet, dan is er ondersteuning mogelijk vanuit de gemeente en onze maatschappelijke partners. Het netwerk en algemene voorzieningen in bijvoorbeeld het voorliggend veld, zoals welzijnsvoorzieningen, zijn erg belangrijk om zwaardere ondersteuning te voorkomen. Binnen het Sociaal Domein zetten we daarom in op preventie. Niet alleen binnen Welzijn, maar ook bij wetgevende taken van de gemeente zoals de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Jeugdwet. Als we in de Wmo en Jeugdwet kunnen inzetten op preventie, voorkomen we die zwaardere (en duurdere) ondersteuning, of stellen we die uit. In het kader van het project Kadernota Financiën hebben we ambities en ombuigingen geformuleerd op de gebieden Jeugd, Wmo en Welzijn.
Aangezien de kosten voor Jeugd het hoogst zijn, zoomen we hieronder daarop in. In de tabellen met de keuzemogelijkheden komen naast Jeugd ook de Wmo en Welzijn aan bod. Algemeen De Jeugdwet heeft een open karakter en fungeert als een vangnet. Het inzetten van jeugdhulp is vanuit de wet nadrukkelijk niet het doel maar een instrument om kinderen en jongeren gezond en veilig te laten opgroeien en mee te laten doen in de maatschappij. In het kader van normaliseren is het uitgangspunt in Rijswijk dat jeugdhulp pas wordt ingezet als het voor de jeugdige, het gezin of het sociaal netwerk niet lukt om zelf de problemen op te lossen. Als blijkt dat jeugdhulp ingezet moet worden, wordt er eerst gekeken of er mogelijkheden zijn vanuit voorliggende maatschappelijke voorzieningen, preventieve interventies of hulp in combinatie met andere wetgeving, voordat specialistische jeugdhulp wordt ingezet. Deze visie op normaliseren vormt de basis bij te nemen maatregelen om de kosten beheersbaar te maken. Grip en sturing op de Jeugdhulpkosten Op 12 maart 2024 is in het Forum Samenleving het rapport 'Grip en sturing op de Jeugdhulpkosten’ geagendeerd. De aanleiding voor dit rapport is de grotere stijging van de jeugdhulpkosten in Rijswijk ten opzichte van de regiogemeenten. Binnen Haaglanden zijn de kosten in 2023 met 15,1% gestegen, terwijl in Rijswijk sprake was van een stijging van 23%.
Voor 2023 is een tekort van 5 miljoen euro voorzien. Het onderzoeksrapport geeft de kostenontwikkeling van jeugdhulp van 2015 tot en met 2023 weer. Aan hand van een korte en een lange termijn beeld, waarbij ingezoomd wordt op de verschillen tussen 2022 en 2023, zijn de kosten inzichtelijk gemaakt en geanalyseerd. Overigens zijn kostenstijgingen in de jeugdhulp geen lokaal probleem, maar een landelijk optredend fenomeen. De ontwikkelingen in de jeugdzorg baren dan ook niet alleen lokaal, maar ook landelijk en 54
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota regionaal zorgen. Onduidelijk en onzeker is of de rijksoverheid een aanvullende bijdrage aan de gemeenten zal doen. We gaan daar vooralsnog niet van uit. Reden om voor de kadernota te onderzoeken welke mogelijkheden de gemeente heeft om deze kostenstijging in positieve zin om te buigen. Oorzaken kostenstijging Het wordt duidelijk dat de kosten voor jeugdhulp al jarenlang stijgen. Opmerkelijk zijn vier specifieke jaren, met een hoogtepunt in 2020 en 2021, gevolgd door een opvallende afname in 2022 en een stijging in 2023. Nadere analyse wijst uit dat de populatie 0 tot 19-jarigen in Rijswijk een stijgende trend laat zien en dat het aandeel jeugdigen in jeugdzorg de afgelopen jaren is gegroeid. In 2015 kreeg één op de tien jeugdigen jeugdzorg, nu is dat één op acht. Naast de groei van het aantal jeugdigen in jeugdzorg stijgen ook de kosten per cliënt in 2023 ten opzichte van 2022. Er zijn diverse oorzaken voor de kostenstijging aan te wijzen zoals prijsindexatie, het nasleep-effect van de coronapandemie en toename in de duur van behandelingen. Kijkend naar de korte termijn, dan zien we de meest prominente stijgingen in de volgende categorieën: -
-
-
-
Dagbehandeling (41): zorg die groepsgewijs wordt geleverd. Het gaat meestal om jeugdigen met een licht verstandelijke beperking, soms in combinatie met andere beperkingen. Voorbeelden van dit soort zorg zijn dagbesteding en/of dagbehandeling voor bijvoorbeeld meervoudig beperkte jeugdigen in kinderdagcentra of school vervangende dagbehandeling voorbereidend op een plaatsing in bijzonder onderwijs. Verblijf inclusief behandeling (43): zwaardere verblijfszorg waarbij jeugdigen wonen in een zorginstelling en daar tevens behandeling ontvangen. Het staat tegenover lichte verblijfszorg zoals gezinshuizen of pleegzorg. Jeugdhulp ambulant (45): zorg die jeugdigen en/of ouders thuis of op locatie van de aanbieder ontvangen. Het betreft een breed scala aan zorg van lichte opvoedvragen tot zware Multi problematiek, zoals behandeling, begeleiding, therapie, gezinsbegeleiding en begeleiding op school. In voorkomende gevallen wordt deze vorm van jeugdhulp ook verleend aan jeugdigen die verblijf ontvangen. Jeugd-GGZ (54): alle Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) van basis GGZ of dyslexie-behandeling tot hoog specialistische GGZ waarbij eventueel zelfs opname in een kliniek onderdeel van de zorg is.
Actielijnen Om een duurzaam financieel stelsel betreffende jeugdzorg te creëren en te borgen is het nodig om actie te ondernemen en beheersmaatregelen binnen de gemeentelijke invloedssfeer op te stellen. In het adviesrapport zijn een zestal actielijnen opgenomen waarin maatregelen worden benoemd die moeten bijdragen aan het terugdringen van de kosten. De eerste vier actielijnen zijn lokaal en richten zich op het sturen op kostenbewustzijn en data gedreven werken, het versterken van kostenbewust handelen in de toegang, preventie en afschalen en sturen op aanbiederniveau. Daarnaast hebben de bestuurders van de regio Haaglanden afgesproken zich gezamenlijk in te zetten om de kostenstijging regionaal aan te pakken. Dit is vastgelegd in een bestuurlijke opdracht en meegenomen in actielijn 5. De opdracht luidt om vóór 31 maart 2024 een voorstel te presenteren gericht op kostenbeheersing, met behoud van of verbetering van de zorgkwaliteit binnen de vastgestelde kaders en uitgangspunten van de Regiovisie Jeugdhulp Haaglanden en de Hervormingsagenda. Tot slot heeft de laatste actielijn betrekking op het integreren van de landelijke Hervormingsagenda in de lokale aanpak van Rijswijk.
55
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota In de nu volgende tabellen exploreren we de mogelijkheden om de kostenstijgingen in de (nabije) toekomst om te buigen naar aanvaardbare proporties, waarbij de zorg voor de Rijswijkse jeugdigen en de kwaliteit en effectiviteit van de jeugdhulp gewaarborgd moeten blijven. Specialistische jeugdzorg en de gehele jeugdbeschermingsketen zijn wettelijke taken. Daar kan de gemeente Rijswijk niet op bezuinigen. We doen dat op de gebieden van ‘Toegang’, 'Preventie' en 'Specialistische Jeugdzorg’.
56
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
5.1 Omzetten aanbesteding consulenten naar personeel in vaste dienst Keuzemogelijkheid Thema Onderwerp Portefeuillehouder Categorie Keuzemogelijkheid
Jeugd en Maatschappelijke ondersteuning Omzetten aanbesteding consulenten naar personeel in vaste dienst Larissa Bentvelzen Uitgaven – investeringen - inkomsten Toegang Sociaal Domein: Het aanbestedingscontract voor het Jeugdteam en Sociaal Wijkteam (SWT) loopt eind 2024 af. Ambitie is het niet opnieuw aan te besteden voor het Jeugdteam en SWT, maar mensen voor de kernfuncties in vaste dienst aan te nemen. De keuzemogelijkheid is om kernmedewerkers Jeugdteam en SWT in dienst van de gemeente te nemen en een kleine schil van hulpverlenende functionaliteiten als inhuur te behouden. Door de medewerkers in dienst van de gemeente te nemen, zorgen we voor: - rust en stabiliteit in de teams - continuïteit van dienstverlening - behoud van eigen kennis - commitment van medewerkers - stevige teams die zorgen voor bestendigheid nu de stad groeit. Deze keuzemogelijkheid komt voort uit constateringen die de afgelopen contractperiode zijn gedaan, waarbij de werkzaamheden van het Jeugdteam en het SWT uitgevoerd zijn door externe partners: - groot verloop van personeel - geen betrokkenheid/commitment bij de gemeente - kennis waarin wordt geïnvesteerd, verdwijnt weer meteen, waardoor je niets opbouwt. Dat is tijdrovend, niet efficiënt en veroorzaakt onduidelijkheid en onrust.
- geen goede aansturing omdat de gemeente niet de werkgever is; de medewerkers zijn in dienst bij een externe organisatie.
Context – wettelijk kader
Financieel effect
De gemeente voert de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning uit. Het Jeugdteam en het SWT voeren die wetten uit. In 2020 zijn het Jeugdteam en SWT aanbesteed en dat contract met externe partners loopt eind 2024 af. Indien van de ambitie wordt afgezien, wordt geen €300.000 tot €500.000 bespaard en moeten we opnieuw gaan aanbesteden. De omvang van het bedrag dat we besparen is afhankelijk van de dienstverlening die we willen onderbrengen binnen de integrale dienstverlening. Dit gaat vooral om laagdrempelige hulp en begeleiding in de 1e lijn om zwaardere ondersteuning in de 2e lijn zoveel mogelijk te voorkomen. 57
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota Het opnieuw aanbesteden kost tijd en geld, niet alleen vanwege de hogere kostprijzen (indexatiebedragen van inhuur), maar ook voor de medewerkers die elke keer opnieuw tijd en energie moeten steken in het inwerken van nieuwe medewerkers. Incidenteel - structureel Haalbaarheid
Maatschappelijk effect
Bestuurlijke overwegingen
Juridische haalbaarheid Technische haalbaarheid Programma Team
Structureel De keuzemogelijkheid is kansrijk, we willen in samenwerking met recruitment een goede wervingscampagne opzetten. Door in één keer met een nieuw team te starten, kan er direct met elkaar gebouwd worden om de doelstellingen van de ambitie te verwezenlijken. Medewerkers in dienst van de gemeente bieden stabiliteit voor onze maatschappelijke partners, zorgaanbieders en inwoners die bij de teams aankloppen voor ondersteuning. De dienstverlening aan de inwoner verbetert door o.a. het behoud van kennis en het commitment van de medewerkers. De visie en doelen van het sociaal domein kunnen zo beter uitgedragen worden. Door stevige teams in de toegang te organiseren, sluiten we aan bij andere opgaven zoals Toekomstbestendig Sociaal Domein en Verbetering integrale dienstverlening. Goed. Goed. Sociaal Domein Jeugd en Maatschappelijke ondersteuning
58
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
5.2 Inzet lichte en/of collectieve ondersteuning in de toegang Keuzemogelijkheid Thema Onderwerp Portefeuillehouder Categorie Keuzemogelijkheid
Opgroeien in een Veilige Omgeving Inzet lichte en/of collectieve ondersteuning in de toegang Larissa Bentvelzen Uitgaven De gemeente heeft een beperkte invloed op de lokale toegang. Indirect kan er invloed uitgeoefend worden via contractmanagement. Na verwijzing door een wettelijke verwijzer kan de gemeente binnen strikte grenzen sturen op de jeugdhulpverlening. Een gemeente heeft echter geen invloed op de instroom naar een gecertificeerde instelling of jeugdreclassering. Evenmin heeft de gemeente invloed op de wijze waarop de zorg door de gecertificeerde instelling wordt uitgevoerd en welke jeugdhulp wordt verleend. Door het open karakter van de jeugdwet en de plichten die daaruit voor de gemeente voortvloeien is er sprake van een beperkte mate van beleidsvrijheid en de mogelijkheid om kaders te stellen in de jeugdhulp. De onderdelen die behoren tot 'de toegang’ waar we als gemeente wel invloed op hebben zijn: - Praktijkondersteuner Huisarts voor Jeugd (POH-J) - Consulent in de School - Jeugd Interventie Team - Buurtgezinnen Er loopt nu een 4-jarige pilot Praktijkondersteuner Huisarts Jeugd (GGZ). Deze ondersteunt de huisarts bij vragen van jeugdigen en kan voorkomen dat er (te snelle) doorverwijzing naar diverse zorgvormen plaatsvindt. Hiervoor is een budget van € 120.000. Ook lopen er initiatieven voor Jeugdconsulenten op scholen.
Ook scholen zijn een plek, naast het gezin, waar problemen zich snel manifesteren (problematisch gedrag, slechte resultaten, schooluitval). Signaleren en handelen kan hierdoor sneller worden toegepast, waardoor zwaardere zorg voorkomen kan worden Hiervoor is een budget van € 70.000 geraamd. Daarnaast verstrekken we subsidie van € 70.000 aan het regionale Jeugd Interventie Team (Den Haag, Delft, Rijswijk en Wassenaar). Dit team werkt aanvullend op ons lokale jeugdteam en sociaal wijkteam en ondersteunt jeugdigen tussen de 12 en 27 jaar met wonen, werk, relaties, school, schulden en gezondheid.
59
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
Context – wettelijk kader Financieel effect
Incidenteel - structureel Haalbaarheid
Maatschappelijk effect
Bestuurlijke overwegingen
Juridische haalbaarheid Technische haalbaarheid Programma Team
Voor Buurtgezinnen is een apart format Ambitie ingevuld, waarmee we het benodigde budget (€ 50.000) via het Innovatiefonds willen realiseren. Jeugdwet. Stoppen met de POH-J, het JIT en de jeugdconsulenten op school levert een bezuiniging van in totaal ongeveer €260.000 op. Het ontbreken van deze onderdelen levert een grotere vraag en hogere druk op de zwaardere vormen van jeugdhulpverlening, waardoor daar de kosten kunnen gaan stijgen. Dit is incidenteel voor de jaren waarin de pilot POH-J loopt. Het project Jeugdconsulent op school gaat dan niet van start. We hebben deze vormen van toegang in gang gezet om jeugdigen met opkomende problemen vroegtijdig te kunnen signaleren en op te kunnen pakken met de lichtere vormen van jeugdhulp, zowel bij de POH-J zelf als bij de consulent op school. Dat voorkomt doorverwijzing naar andere vormen van jeugdhulp. Deze producten liggen in lijn met de politieke doelstellingen van de gemeente Rijswijk, zoals normaliseren en preventie. Stoppen met deze initiatieven kan, maar brengt het risico met zich mee dat jeugdigen instromen in de jeugdhulpketen, waarin 'zwaardere’ vormen van hulp worden ingezet tegen hogere kosten. De producten in de toegang waar we invloed op hebben vallen onder preventie en vroegsignalering. Het doel van deze producten is het verbeteren van de gezondheid en het welbevinden van jeugdigen en voorkomen van zwaardere zorg.
Hierop bezuinigen brengt risico's met zich mee, zoals het ontwikkelen van zwaardere problematiek die nog gevolgen kan hebben op latere leeftijd. Bezuinigen op deze onderdelen van de toegang brengt een risico met zich mee. Door een bezuiniging heeft de gemeente namelijk nog minder grip op de toegang en bestaat er een reële kans op toename van gebruik van maatwerkvoorzieningen zoals specialistische jeugdzorg. Deze voorzieningen zijn duurder, waardoor een nieuwe kostenstijging dreigt. Daarnaast wringt het stopzetten van deze voorzieningen met de politieke doelstellingen van de gemeente Rijswijk, zoals normaliseren en preventie. Goed. Goed. Beleid Sociaal Domein
60
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
61
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota
5.3 Preventieve Jeugdhulp (excl. J&O) Keuzemogelijkheid Thema Onderwerp Portefeuillehouder Categorie Keuzemogelijkheid
Opgroeien in een Veilige Omgeving Preventieve Jeugdhulp (excl. J&O) Larissa Bentvelzen Uitgaven Inzet op het creëren van een gezonde en veilige omgeving en op versterking van de opvoedkracht van ouders en verzorgers kan latere problemen voorkomen. Een deel van de hulp wordt regionaal ingekocht en is niet direct door de gemeente te beïnvloeden. Op de volgende vormen van preventieve jeugdhulp hebben we wel invloed: - Kwadraad, thuisbegeleiding gezinnen: € 54.484. - Kwadraad, gezinscoaching opvoedadviespunt: € 40.000. - Youz, jeugd GGZ preventie: € 27.423. - Indigo, bureau basiszorg coördinatie: € 21.839. - Bijdrage Kenniscentrum Kind en Scheiding, het Kenniscentrum Kind en Scheiding (KKS) adviseert en begeleidt ouders en hun kinderen bij een scheiding. Samen met de gemeenten uit de regio financiert Rijswijk het KKS: € 19.808.
Context – wettelijk kader
Totaal is hier een bedrag van jaarlijks € 163.554 mee gemoeid. Vanuit verschillende wetten heeft de gemeente de opdracht om preventie goed te organiseren. De wet op de openbare gezondheid (Wpg) vraagt ons te zorgen voor jeugdgezondheidszorg en openbare gezondheidszorg (GGD). We dragen bij aan de opzet, uitvoering en afstemming van preventie- en gezondheidsbevordering programma’s, prenatale voorlichting, het volgen van de ontwikkeling bij kinderen, opsporing van specifieke stoornissen, inschatten zorgbehoefte, voorlichting advies en instructie geven. De wet op het primair onderwijs (Wpo) geeft de gemeente de verplichting in overleg met de schoolbesturen en de kinderopvang te zorgen voor voldoende bereikbare plekken waar kinderen met een risico op een achterstand in de Nederlandse taal voorschoolse educatie kunnen krijgen en om bij te dragen aan het bestrijden van onderwijsachterstanden. In de jeugdwet vinden we ook de verplichting om beleid te hebben inzake preventie. Welke hulp er wordt geboden, in welke vorm, met welk aanbod, is niet wettelijk bepaald, dat is aan de gemeente. Het lokale ingekochte deel kan dan ook worden stopgezet. 62
Ambtelijke uitwerking keuzes – bijlage bij kadernota Financieel effect
Het is mogelijk ruim € 160.000 te besparen op enkele vormen van preventieve jeugdhulp die door de gemeente Rijswijk lokaal wordt ingekocht. Hoe meer we inzetten op preventie en vroegtijdige signalering, hoe groter de kans is dat we minder, dure, specialistische jeugdhulp hoeven in te zetten. Dat is een landelijk, gangbaar uitgangspunt. Het ontbreken van deze preventie levert een grotere vraag en hogere druk op op de zwaardere vormen van jeugdhulpverlening. De mogelijkheid bestaat om geen gebruik meer te maken van de dienstverlening van genoemde instellingen en daardoor een structurele bezuiniging te realiseren. Gezien de beginselen van behoorlijk bestuur is dat wel aan afspraken gebonden, om het voortbestaan en de bedrijfsvoering van betreffende instellingen niet in negatieve zin te beïnvloeden. Dit heeft tot gevolg dat producten niet per direct stopgezet kunnen worden.
Incidenteel - structureel
Haalbaarheid
Maatschappelijk effect Bestuurlijke overwegingen
Bezuinigen op deze vormen van preventieve jeugdhulp is mogelijk. Bij preventie is het wel zo dat ‘de kosten voor de baat uitgaan', ofwel: het ligt in de lijn der verwachting dat minder inzet op het voorkomen van problemen ervoor zorgt dat deze later worden gesignaleerd en dan leiden tot inzet van duurdere vormen van jeugdhulp. Het maatschappelijk effect is meerledig: We ontnemen jeugdigen mogelijk de kans om zich op jonge leeftijd te versterken en op te groeien tot zelfstandige volwassenen. We bieden gezinnen minder gelegenheid om zelfstandig hun kinderen op te voeden. We laten de kans liggen om de netwerken rond jeugdigen en hun gezin te versterken, waardoor sneller en eerder een beroep gedaan moet worden op 'hulp van buitenaf'. Er ontstaan mogelijk meer problemen in de samenleving met jeugdigen die te laat worden gesignaleerd en versterkt. We geven als gemeente signaal af dat we preventie minder belangrijk vinden. We wijken als gemeente Rijswijk af van de landelijk geldende, groeiende inzet op preventie. In het huidige Coalitie-akkoord (thema Sociale Kwaliteit van de stad) is het belang van een sociale Rijswijkse samenleving verwoord. Gezinnen en jeugdigen spelen daar een belangrijke rol in.