Document · PDF

Bijlage A. Jaarrekening 2024 update 4-7-25 (SiSa tabel)

Raadsvergadering 8 juli 2025, gemeente RijswijkBij agendapunt: Raadsvoorstel Jaarstukken 2024 (RV 25 036)42.251 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 5

Sociaal Domein 64

Aanpak Huiselĳk geweld • De regiovisie aanpak Huiselĳk Geweld loopt tot 2026. De aandacht hiervoor is gedurende het jaar verder toegenomen als gevolg van 4 moorden in 1,5 jaar tĳd, 3 vrouwen en 1 man, als gevolg van huiselĳk geweld. Samen met maatschappelĳke partners en het Team Openbare Orde en Veiligheid is gewerkt aan een aanpak voor het oppakken van signalen van inwoners en is samen met de raadswerkgroep Huiselĳk geweld en Femicide gestart met het organiseren van activiteiten in het kader van de Orange the World-periode (tegen femicide en geweld tegen vrouwen).

Meedoen in een gezonde samenleving Welzĳn en mentale gezondheid • We hebben de Uitvoeringsagenda Welzĳn 2023-2025 uitgevoerd. Zo is bĳvoorbeeld Stichting Welzĳn Rĳswĳk nu aangesloten op het doorverwĳssysteem Zorgdomein, Dit verbetert de samenwerking met andere partĳen zoals de huisarts en kunnen mantelzorgers en andere inwoners beter doorverwezen worden, waardoor zĳ betere ondersteuning ontvangen. Daarnaast zĳn onderzoeken in gang gezet die doorlopen in 2025 om bĳvoorbeeld een beter beeld te krĳgen van welke obstakels inwoners ervaren om vrĳwilligerswerk te doen. • Om werkende en jonge mantelzorgers te bereiken, hebben we in 2024 themabĳeenkomsten en andere activiteiten georganiseerd, zoals de Dag van de Mantelzorg in het weekend en diners, alzheimercafé en de bĳeenkomsten van ‘Mantelzorg en Ik’ in de avonduren. • We hebben een plan van aanpak opgesteld om een dementievriendelĳke gemeente te worden. Als onderdeel hiervan hebben we het Alzheimer Café in Rĳswĳk opnieuw opgestart. • De pilot Mentaal gezondheidsnetwerk is gestart. Een pilot om de wachtlĳsten voor de GGZ te verminderen. Dit is een samenwerking tussen Huisartsenpraktĳken, Welzĳn Rĳswĳk, de gemeente en GGZ-instellingen. Zĳ zĳn gezamenlĳk aanwezig in de huisartsenpraktĳk om mensen sneller te kunnen verwĳzen.

Inclusie en anti-discriminatie • In oktober is de Inclusie en Anti-discriminatie Agenda aangenomen door de raad. • De Klankbordgroep Toegankelĳk Rĳswĳk is in 2024 drie keer bĳ elkaar gekomen. De Klankbordgroep heeft onder andere geadviseerd op de herinrichtingsplannen van Sportpark Elsenburg en invulling van de motie ‘Artikel 1 in Huis van de stad'. Fysieke gezondheid • Het lokaal preventie akkoord is opgevolgd door het Plan van Aanpak voor de Brede SPUK. In 2024 is hierop een uitvoeringsagenda opgesteld. Onderdeel hiervan is dat we JOGG-gemeente zĳn en hier uitvoering aan hebben gegeven. • We hebben uitvoering gegeven aan het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) 2023-2026 door lokale coalities te vormen met ketenpartners en in te zetten op de onderwerpen Valpreventie en de aanpak Overgewicht en Obesitas. • Ook zĳn er op de verschillende ketenaanpakken ketencoördinatoren aangesteld. Deze komen voort uit het Integraal Zorgakkoord, actielĳn één (preventie). Het betreft de ketenaanpakken: Valpreventie, Welzĳn op Recept, KnGG, GLI en Kansrĳke Start. De ketencoördinatoren en een lokale projectleider hebben er gezamenlĳk voor gezorgd dat de ketenaanpakken zowel regionaalals lokaal goed ingericht en gemonitord worden. Een belangrĳk onderdeel daarvan is het maken van financieringsafspraken tussen zorgverzekeraars, aanbieders en gemeenten.

• In 2024 vond een eerste valpreventie bĳeenkomst plaats waar verschillende partners hun aanbod hebben gepresenteerd en nieuwe inwoners zĳn bereikt. Door inzet op de ketenaanpak valpreventie is de samenwerking tussen de partners, waaronder ook de huisartsen en beweegmakelaar, verbeterd. • Voor de interventie 'Kind naar Gezond Gewicht' (KnGG) heeft een jeugdverpleegkundige de opleiding tot centrale zorgverlener afgerond. Kinderen worden daardoor nog beter ondersteund om op gezond gewicht te komen, bĳvoorbeeld met een gezonde leefstĳl interventie (GLI). De centrale zorgverlener blĳft gedurende het hele proces betrokken bĳ een gezin, ook als zĳ worden ondersteund of behandeld door anderen uit het medisch en/ of sociaal domein.

Sociaal Domein 65

• Daarnaast is een netwerkbĳeenkomst georganiseerd vanuit KnGG, Kansrĳke Start en JOGG, waar ruim 40 samenwerkingspartners bĳ aanwezig waren. Dit was een start voor meer samenwerking, ook tussen partners die elkaar nog niet kenden. • Eind 2024 zĳn er straatinterventies op mentale gezondheid uitgevoerd met als doel om mentale gezondheid laagdrempelig bespreekbaar te maken.

Wat heeft het gekost? Exploitatie (bedragen x € 1.000) Realisatie 2023

Primitief 2024

119

143

Gewĳzigde raming 2024 142

170

Afwĳking (+ = voordeel) -28

-119 27.179 23.471 -3.708 2.679

-143 26.357 23.231 -3.126 2.465

-142 29.897 28.437 -1.460 2.596 -2.596

-170 29.908 28.409 -1.499 2.666 36 -2.630

-28 -11 -28 -39 -70 36 -33

-2.679

-2.465

Lasten

10.447

6.210

6.810

6.790

Baten

213 -10.235 852 412 -440

221 -5.989 1.519 799 -720

302 -6.508 1.001 508 -493

142 -6.647 1.112 657 -455

-160 -140 -111 149 38

Lasten

3.498

3.469

3.765

3.792

-28

Baten Saldo 6610 Maatwerkvoorzieningen materieel Wmo Lasten Baten Saldo 6620 Maatwerkvoorzieningen Lasten immaterieel Wmo Baten Saldo 6700 Algemene voorzieningen Wmo Lasten en Jeugd Baten Saldo 6710 Eerstelĳnsloket Wmo en Jeugd Lasten Baten Saldo 6820 Individuele voorzieningen natura Jeugd Lasten Baten Saldo 6830 Veiligheid, jeugdreclassering en Lasten opvang Jeugd Baten Saldo 7100 Volksgezondheid Lasten Baten Saldo 7240 Lĳkbezorging Lasten Baten Saldo 9650 Oekraine Lasten Baten

100 -3.399 4.209 7 -4.202

71 -3.397 3.675 -3.675

271 -3.494 3.736 27 -3.709

292 -3.500 3.486 9 -3.477

21 -6 250 -18 232

14.240

13.700

14.004

14.064

-60

617 -13.623

418 -13.283

535 -13.470

625 -13.439

90 30

9.186

9.415

9.963

10.153

-190

2.102 -7.083 1.367 85 -1.282 21.034 276 -20.758

2.281 -7.134 1.199

2.391 -7.572 870

2.585 -7.567 815

194 5 55

-1.199 17.504 -17.504

-870 23.982 69 -23.913

-815 23.096 390 -22.706

55 886 321 1.207

1.961

1.821

1.825

1.965

-140

-1.961 1.252 289 -963 37 193 155 7.965 8.113 148 106.027

-1.821 1.467 400 -1.066 54 134 81 1.113

-1.825 1.540 469 -1.071 43 134 91 8.521 8.501 -20 108.696

-1.965 1.587 451 -1.136 96 186 90 8.979 8.979

-140 -46 -18 -65 -53 52 -1 -458 478 20 17

Sociaal Domein 1400 Dierenwelzĳn Saldo 6100 Inkomen Saldo 6110 Arbeidsmarkt overig Saldo 6140 Gemeentelĳk armoedeen schuldenbeleid Saldo 6204 Inburgering Saldo 6230 Re-integratie- en participatievoorzieningen Participatiewet

Programmatotalen

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Lasten Baten

Lasten

-1.113 90.111

Realisatie 2024

108.680

Sociaal Domein 66

Exploitatie (bedragen x € 1.000) Sociaal Domein Baten Saldo

Realisatie 2023

Primitief 2024

35.877 -70.150

27.556 -62.554

Gewĳzigde raming 2024 41.644 -67.052

Afwĳking (+ = voordeel) 1.118 1.135

Realisatie 2024 42.763 -65.917

Het verschil tussen de begroting (na wĳziging) en het werkelĳke saldo van baten en lasten is € 1.135.000 voordelig. Indien het verschil op de baten of lasten per beleidsproduct boven de € 100.000 zĳn, worden deze hieronder toegelicht: Programma / beleidsproduct (bedrag x € 1.000) Sociaal Domein 6140 Gemeentelĳk armoede- en schuldenbeleid De lagere ontvangsten hebben met name betrekking op de vorderingen inzake de bĳzondere bĳstand. Daarnaast was een deel van de openstaande vorderingen niet inbaar wat een nadelig effect heeft op de baten. De resterende lagere baten ten op zichte van het budget worden verklaard door (kleine) baten op diverse andere begrotingsposten. 6204 Inburgering Voor de uitvoering van de Wet Inburgering stelt het Rĳk (net zoals voor de onderwĳsroute) een specifieke uitkering beschikbaar. De werkelĳke kosten zĳn iets hoger uitgevallen dan ten tĳde van de 2e halfjaarrapportage de verwachting was. Doordat de kosten voor de uitvoering van de Wet Inburgering hoger uitvallen en deze worden gedekt uit de Rĳksbĳdrage, valt de Rĳksbĳdrage daardoor ook hoger uit. De resterende onderbesteding ten op zichte van het budget wordt verklaard door (kleine) onderbestedingen op diverse andere begrotingsposten. 6610 Maatwerkvoorzieningen materieel Wmo Het voordeel wordt enerzĳds veroorzaakt door lagere uitgaven op de woonvoorzieningen van € 244.000.

Er zĳn minder duurdere woningaanpassingen toegekend ten opzichte van voorgaande jaren. Daarnaast zĳn er per saldo lagere uitgaven aan de scootmobiel- en rolstoelvoorzieningen van € 75.000. Daartegenover staan de hogere kosten van de Regiotaxi van € 119.000. Zoals toegelicht bĳ de 2e halfjaarrapportage 2024 is er een kostenstĳging van de Regiotaxi door een toename van het aantal cliënten dat gebruikt maakt van de Regiotaxi, er langere ritten worden gereden en dat de cliënten vaker gebruik maken van de Regiotaxi. Omdat er tĳdelĳke vacaturreuimte was, is de doorbelasting naar dit beleidsproduct lager uitgevallen dan begroot. 6700 Algemene voorzieningen Wmo en jeugd Het dagelĳks onderhoud en contracten samen met investeringen zĳn ongeveer 4,5 jaar geleden vastgesteld. Inmiddels zĳn in de tĳd de arbeid en materiaal kosten aanzienlĳk hoger geworden. De contracten voor de Wmo-voorzieningen worden binnenkort herĳkt. Na de brand op de dependance van de Steenvoordeschool en de sloop en nieuwbouw van de hoofdlocatie Steenvoordeschool zitten de basisschool en kinderopvang nu tĳdelĳk verspreid over een tweetal tĳdelĳke locaties aan de P. van Vlietlaan en de P. Werthweynstraat. De huur van een tĳdelĳke locatie P. Werthweynstraat komt ten laste van exploitatie van dit beleidsproduct.

Omdat er tĳdelĳke vacatureruimte was, is de doorbelasting naar dit beleidsproduct lager uitgevallen dan begroot. In 2024 was er sprake van een incidentele meevaller op het onderdeel Brede Regeling Combinatiefunctionarissen (BRC), onderdeel van de Brede SPUK-regeling (specifieke uitkering), vanwege een budgetoverschot uit 2023 dat meegenomen mocht worden naar 2024. De BRC betreft een cofinancieringsregeling (40% subsidie, 60% cofinanciering). Omdat er pas medio 2024 zekerheid was rondom de budgetoverheveling van de cofinanciering van 2023 naar 2024, is het in 2024 niet haalbaar gebleken om deze extra rĳkssubsidiemiddelen volledig weg te zetten. Eventuele overschotten in 2024 mogen volgens de regeling niet meer worden meegenomen naar 2025. Wel kan volgens de regeling maximaal 15% van het onderdeel BRC ingezet worden voor het onderdeel Sportakkoord (beleidsproduct Sport) waar nog voldoende mogelĳkheden waren om deze extra rĳkssubsidiemiddelen volledig weg te zetten. Om de resterende subsidiemiddelen volledig te benutten is daar gebruik van gemaakt. De resterende onderbesteding ten op zichte van het budget wordt verklaard door (kleine) onderbestedingen op diverse andere begrotingsposten.

Saldo Baten

Saldo Lasten

-160 -117

-43 149

-111 -141

149 30 250 200

50 194

-190 -147

-93

-120 47

123

Sociaal Domein 67

Programma / beleidsproduct (bedrag x € 1.000) Sociaal Domein Er zĳn extra middelen ontvangen uit Specifieke uitkeringen IZA en GALA voor preventieve activiteiten gericht op gezondheid. Hogere huurinkomsten De resterende extra baten ten op zichte van het budget worden verklaard door (kleine) extra baten op diverse andere begrotingsposten. 6820 Individuele voorzieningen natura jeugd Het voordeel van € 0,9 miljoen betreft deels een voordeel van € 0,17 miljoen omdat er in tegenstelling tot 2023 geen kosten waren voor de continuïteit van de Gecertificeerde instellingen en deels een voordeel van € 0,4 miljoen door een incidentele vrĳval van gereserveerde middelen voor jeugdhulpkosten in eerdere jaren. Verder is voor € 0,33 miljoen minder aan jeugdhulpkosten gemaakt, wat waarschĳnlĳk deels het gevolg is van het Uitvoeringsprogramma Kostenbeheersing Jeugd dat in juni 2024 van start is gegaan. De afgelopen vier jaar steeg het aantal jeugdigen in jeugdhulp met zo’n 5% per jaar. Die trend is doorbroken, mede als gevolg van de maatregelen uit het Uitvoeringsprogramma. Tegelĳkertĳd stĳgen de gemiddelde kosten per client in de jeugdhulp waardoor de uitgaven jeugdhulp hoger zĳn dan in 2023. Gemeente Rĳswĳk heeft een specifieke uitkering van € 0,3 miljoen aangevraagd en ontvangen voor jeugdhulpkosten in de jaren 2022 en 2023.

Daarnaast zĳn € 21.000 meer baten vanuit SPUK IZA ontvangen voor de inzet van de praktĳkondersteuners huisarts. 6830 Veiligheid, jeugdreclassering en opvang jeugd De afwĳking betreft hogere kosten voor jeugdbescherming en reclassering. Dit hangt samen met een toename van het aantal toewĳzingen voor voogdĳ en ondertoezichtstelling. 9650 Oekraine De hogere lasten betreffen de inhuur van begeleiding, een locatiemanager en hotelkosten. Deze additionele kosten worden vergoed door het Rĳk. Doordat de kosten voor de opvang van Oekrainers hoger uitvallen en deze worden gedekt uit de rĳksbĳdrage, valt de rĳksbĳdrage ook hoger uit. De afwĳking op de baten Oekraine is € 20.000 groter dan de afwĳking op de lasten omdat een baat van € 20.000 bĳ de 2e halfjaarrapportage nog niet verwerkt was.

Saldo Baten

Saldo Lasten

127 55 12 321

886 886

321

-140 -140 478

-458 -458

478

Sociaal Domein 68

Wonen en Leven Wat wilden we bereiken? Visie op het programma De ontwikkeling van Rĳswĳk tot een moderne duurzame groene stad waar het voor iedereen prettig werken en wonen is, vraagt een aanpak waarbĳ de bevolkingsgroei wordt gefaciliteerd en gelĳktĳdig de kwaliteit van de leefomgeving wordt behouden en daar waar mogelĳk versterkt. Deze ambitie, vastgelegd in de Stadsvisie en de Woonvisie, is verwerkt in de visies en plannen voor de verschillende gebiedsontwikkelingen. Naast de realisatie van RĳswĳkBuiten vormen de grote transformatieopgaven van Bogaard stadscentrum, het Havenkwartier, Kessler Park en Te Werve Oost een omvangrĳke uitdaging voor de komende tĳd. Ook is gestart met de revitalisering van het station Rĳswĳk en stationsgebied. Omdat het zwaartepunt van de herontwikkeling plaatsheeft in gebieden die nu al verstedelĳkt en bebouwd zĳn, kunnen de overige delen van de stad grotendeels gevrĳwaard blĳven van nieuwe bebouwing. Doordat de herontwikkeling met name plaatsvindt binnen al dichtbebouwd gebied, zal extra zorg uitgaan naar klimaatmaatregelen die de hittestress die daar juist al is, te beperken. Daarbĳ hebben we oog voor alle inkomensdoelgroepen in de stad. Door de sterk toegenomen koopen huurprĳzen hebben met name lagere inkomens, starters en aandachtsgroepen veel moeite om passende woonruimte te vinden.

Om hen te helpen zullen we, samen met de woningcorporaties en ontwikkelaars, moeten werken aan de realisatie van sociale huurwoningen, betaalbare koop- en huurwoningen in het middensegment en flexwoningen; woningbouw in diverse categorieën biedt een kans om te bouwen aan een gemêleerde samenleving zodat onze inwoners meer mogelĳkheden krĳgen om binnen Rĳswĳk een woning te vinden die aan hun eisen voldoet. In de actualisatie van de Woonvisie is ingezet op het bouwen voor het middensegment en de ontwikkeling van een woonfonds. Vanuit de Woonzorgvisie heeft daarbĳ ook ‘Wonen met een plus’ de aandacht. De komende vier jaar willen we meer de nadruk leggen op de betaalbaarheid van woningbouwontwikkelingen en daarmee voorkomen dat de sociale woningvoorraad achterblĳft bĳ de groei van de totale woningvoorraad. We willen daarbĳ niet onder de 30% komen waar het gaat om de sociale woningvoorraad (DAEB) afgezet tegen de gehele woningvoorraad. Aangezien de ontwikkelpotentie in Rĳswĳk enorm groot is, zullen we keuzes moeten maken in prioritering en fasering. Dat doen we om de leefbaarheid van de stad te waarborgen gedurende de ‘verbouwing’ en omdat onze capaciteit om te investeren en om de processen ambtelĳk te begeleiden (van ruimte tot verkeer, van economie tot groen en klimaatadaptief) ook zĳn grenzen kent. Wonen is meer dan stenen.

Planontwikkelingen grĳpen we ook aan om de stad gezonder te maken, bĳvoorbeeld door het toevoegen van groen en door natuur inclusief te bouwen. Het doel is bovendien om meer sociale cohesie, betrokkenheid en levendigheid in de buurt te realiseren en, specifiek voor ouderen, de mogelĳkheid te bieden om langer zelfstandig te wonen. Goed wonen is belangrĳk voor het welbevinden van mensen. Vandaar ook het belang van wĳkontwikkeling waar naast de aanpak van de woningvoorraad wordt ingezet op het realiseren van verbeteringen op het gebied van bereikbaarheid, duurzaamheid, openbare ruimte, welzĳn, leefbaarheid en sociale cohesie. Daarnaast is de aanwezigheid van parken, water en groen in de wĳken de sleutel tot een gezonde leefomgeving voor mens en dier en het belang daarvan neemt alleen maar toe. Parken, tuinen, bomen, biodiversiteit en groen zorgen voor stikstofopname, nemen het meest effectief het water op van de steeds heviger wordende regenbuien, laten de temperatuur dalen in de heter wordende zomers, zĳn een plek om te sporten en te ontspannen en vormen daardoor de sleutel tot een gezonde leefomgeving voor mens en dier. Het Rĳswĳkse groen moeten we daarom koesteren.

Door groen langs singels en in parken en de landgoederenzone goed te onderhouden en in samenhang door te ontwikkelen, zorgen we voor gebieden die uitnodigen tot wandelen, fietsen, sporten, spelen, beleven en ontmoeten. Dat vraagt ook iets op het gebied van beheer en onderhoud. Er wordt een basis kwaliteitsniveau B gehandhaafd. Differentiatie van groen vormt een belangrĳk uitgangspunt; meer kleur en variëteit is de wens van onze inwoners en goed voor de biodiversiteit. Gemeenten voeren lokaal de regie op de warmtetransitie. In december 2021 heeft de gemeenteraad de Transitievisie Warmte Rĳswĳk vastgesteld. In dit document staat dat de gemeente Rĳswĳk in 2050 aardgasvrĳ wil zĳn. Dit is in overeenstemming met de afspraken die in het klimaatakkoord met onder

Wonen en Leven 69

andere het Rĳk zĳn gemaakt. De gemeente zet in eerste instantie in op no-regret maatregelen zoals isoleren. Dit beperkt niet alleen de vraag naar warmte, maar bespaart ook jaar in jaar uit geld, en verbetert ook het wooncomfort. In de Transitievisie warmte staat beschreven dat grote delen van Rĳswĳk het best op een warmtenet zouden kunnen aansluiten om van het aardgas af te gaan. De warmte zou kunnen komen uit een mix van warmte uit WarmtelinQ en geothermie. Voor 2030 wil de gemeente aan de slag met de wĳken die aan de westkant van de Prinses Beatrixlaan liggen. De kosten om woningen op een warmtenet aan te sluiten zĳn hoog. In de Transitievisie Warmte is daarom gesteld dat de gemeente pas aan de slag gaat als er uitzicht is op een bĳdrage die een warmtenet haalbaar maken. Het Rĳk werkt op dit moment aan diverse regelingen om te komen tot een versnelling van de aanleg van warmtenetten. Ook is er nieuwe wetgeving in de maak die betere kaders meegeeft als het gaat om de ontwikkeling van warmtenetten. Door het demissionaire kabinet is het nu onzeker of en hoe deze kaders ontwikkeld worden. De gemeente gaat op de achtergrond aan de slag met de voorbereidende werkzaamheden. Ook op regionaal niveau wordt gewerkt aan de klimaatdoelstellingen. Iedere regio moet hiervoor een Regionale Energiestrategie vaststellen.

Samen met 22 gemeenten, de provincie Zuid-Holland, de netbeheerders, vier waterschappen en maatschappelĳke organisaties heeft Rĳswĳk een strategie uitgezet voor de regionale energietransitie. Deze strategie heet de Regionale Energiestrategie Rotterdam - Den Haag en periodiek herzien. Op 15 juni 2021 is door de gemeenteraad ingestemd met de Regionale Energiestrategie Rotterdam-Den Haag (RES 1.0). De RES 1.0 kent drie inhoudelĳke hoofdlĳnen: warmte, elektriciteit en duurzame brandstoffen. Bĳ warmte richt het vraagstuk zich op de (regionale) infrastructuur die nodig is om de bebouwde omgeving te verwarmen en de regionale afstemming van de vraag en het aanbod van warmte. In de Transitievisie Warmte wordt op gemeentelĳk niveau beschreven welke stappen we zetten om de bebouwde omgeving in de toekomst duurzaam te verwarmen. Bĳ de ontwikkeling van stad en groen is een integrale aanpak het uitgangspunt. Meekoppelkansen om hittestress tegen te gaan, klimaatbestendigheid te versterken, duurzaamheid te verbeteren en biodiversiteit te vergroten worden benut. Het realiseren van een aantrekkelĳke, betaalbare, groene, veilige en gezonde woon-, leef- en werkomgeving is een gedeelde verantwoordelĳkheid. We verbeteren de luchtkwaliteit, beperken geluidshinder en hebben aandacht voor de externe veiligheid van onze inwoners.

Daarnaast bevorderen we duurzaamheid, onder meer via grondstoffenmanagement en het stimuleren van hergebruik. Het Huis van de Stad wordt de ontmoetingsplek om gezamenlĳk met alle betrokkenen in Rĳswĳk te werken aan een betere leefomgeving aan versterking van de identiteit van onze stad. De gemeente speelt actief in op wensen en initiatieven van inwoners, bedrĳven, woningbouwcorporaties en maatschappelĳke organisaties. De mogelĳkheden van de nieuwe Omgevingswet voor participatieve werkwĳzen worden, waar mogelĳk, benut. Op regionaal niveau maakt Rĳswĳk afspraken met andere gemeenten, de provincie en het Rĳk over gezamenlĳke ambities, inspanningen en prestaties voor de (verstedelĳkings)opgaven. Doelstellingen 1. Stedelĳke ontwikkeling: Rĳswĳk ontwikkelen tot een moderne duurzame groene stad waar het prettig werken, wonen en recreëren is. 2. Wonen: Toename, differentiatie en verduurzaming van de woningvoorraad door verdichting, transformatie en nieuwbouw, waarbĳ ook voor de lage- en middeninkomens, starters en andere aandachtsgroepen voorzien wordt in een aanbod van passende woonruimte. 3. Groen en onderhoud: Behoud, ontwikkeling en differentiatie van singels, parken en de landgoederenzone. 4. Openbare ruimte: Basis op orde: schoon, heel en veilig en het realiseren van een beeldkwaliteitsniveau op B (conform de kwaliteitscatalogus van het kennisplatform CROW).

Wonen en Leven 70

5. Energie, verduurzamings- en klimaatambities: Doorbouwen aan een duurzame, klimaatadaptieve, gezonde stad die in de toekomst klimaatneutraal is en een circulaire economie heeft. 6. Gedeelde verantwoordelĳkheid voor de leefomgeving: Bewoners, bedrĳven en maatschappelĳke organisaties zĳn medeverantwoordelĳk voor de en worden betrokken bĳ het in stand houden van de kwaliteit van de leefomgeving. Indicatoren Indicator (nummers Realisatie verwĳzen 2022 naar doelstellingen) 5. Scheidings-percentage 44% huishoudelĳk afval * 5. Omvang huishoudelĳk 222 restafval kg/inwoner p/jaar 2. Oplevering nieuwe 343 BAG woningen per 1.000, tussen haakjes totaal 926 projectovz aantal opgeleverde woningen (1) VERPLICHT 2. % (zelfstandige) sociale huurwoningen in bezit van een toegelaten 30% instelling (corporatie) als aandeel van de totale woningvoorraad (1) 2 . % geprogrammeerde (zelfstandige) sociale huurwoningen in bezit van 8% een toegelaten instelling als aandeel van het totale woningbouwprogramma 2. Aantal toegevoegde tĳdelĳke wooneenheden (flexwoningen) en wooneenheden met een 367 sociale huurprĳs in bezit van overige partĳen (geen toegelaten instelling) 5. Aantal gasloze/Nul op de meter (NoM) 926 woningen (jaarlĳks toegevoegde aantal) 5. Hernieuwbare elektriciteit 4,32% (%) VERPLICHT 2. Gemiddelde WOZ Zie paragraaf waarde (duizend lokale euro) VERPLICHT heffingen 1.

Gebieds(deel)visies 1-Aug en bestemmings-plannen Demografische druk (2) Zie paragraaf lokale heffingen 5a overschrĳding EU Nee norm NO2 5a-2 overschrĳding WHO Nee norm NO2 (2005) 5a-3 overschrĳding WHO Ja norm NO2 (sept 2021)

2023

2024

Streefwaarde 2025

2026

2027

40%

45%

50%

55%

2501

210

11,2 (344)

31,3 (967)

29,9 (952)

24,9 (818)

34,6 (1.163)

28,3%

27,5%

27,8%

28,0%

28,4%

50%

4,5%

35,2%

39,7%

37,6%

344

220

887

529

707

1.443

Zie paragraaf lokale heffingen

1-Aug

2-Aug

2-Jun

Zie paragraaf lokale heffingen

Nee

Wonen en Leven 71

Indicator (nummers verwĳzen naar doelstellingen) 5b-1 overschrĳding EU norm PM10 5b-3 overschrĳding WHO norm PM10 (2005) 5b- overschrĳding WHO norm PM2,5 (sept 2021) 5c-1 overschrĳding EU norm PM2,5 5c-3 overschrĳding WHO norm PM2,5 (2005) 5c- overschrĳding WHO norm PM2,5 (sept 2021) 5b-2 Overschrĳding (WHOnorm) Overschrĳding PM 2,5 Jaargemiddelde concentratie en blootstelling concentratie verplichting 5d Aantallen wegen of wegvakken voorzien van stilasfalt

Realisatie 2022

2023

2024

Streefwaarde 2025

2026

2027

Nee

EU norm 40µg/m3

EU norm 25µg/m3

1. Oplevering per duizend bestaande woningen maakt vergelĳking met andere gemeenten mogelĳk. 2. Verhouding van het aantal jongeren en ouderen t.o.v. de categorie 20 tot 64 jarigen. *De invoering van nascheiding geeft positievere resultaten dan nu getoond wordt. Deze effecten (ook van toekomstige maatregelen) worden komende jaren beter zichtbaar.

Wat hebben we er voor gedaan? Stedelĳke ontwikkeling Rĳswĳk ontwikkelen tot een moderne duurzame groene stad waar het prettig werken, wonen en recreëren is. Regionale samenhang • In 2024 hebben we verdere regionale afspraken gemaakt over toekomstbestendige verstedelĳking. Daarbĳ zetten we in op de groei van ruimte voor wonen en werken. Maar ook op het werken aan een regio waar inwoners gezond, gelukkig en veilig kunnen leven in een kwalitatieve, welvarende en klimaatbestendige omgeving. • In 2024 is verder gewerkt aan de versterking van een metropolitaan OV-netwerk. Hier is concreet vervolgonderzoek naar gedaan in het kader van de MIRT-verkenning Oude lĳn (zie programma Verkeer en Vervoer). Stadsontwikkeling • We concentreren, naast RĳswĳkBuiten, nieuwbouw voornamelĳk in de ontwikkelgebieden binnen de stadsas en bouwen daarmee in de nabĳheid van het station. Dit conform de vastgestelde ontwikkelkaders. • In Bogaard stadscentrum is dit jaar volop gewerkt aan de bouw van The Orchard (start eind ‘23) en gestart met de bouw van Hof van Rĳswĳk. De transformatie van de J.C. van Markenlaan 5 is nagenoeg afgerond. Voor verschillende deellocaties worden planologische procedures doorlopen. • We ontwikkelen het Havenkwartier tot een gemengd woon-, werk- en verblĳfsgebied. In 2024 is Harbour House opgeleverd en ingehuisd. Er zĳn vier bestemmingsplannen vastgesteld.

Wonen en Leven 72

• Voor de campusontwikkeling in Kessler Park is in 2024 het bestemmingsplan vastgesteld en inmiddels onherroepelĳk. In het najaar is gestart met de eerste sloopwerkzaamheden. Langs de Sir Winston Churchilllaan zĳn de kantoren getransformeerd tot woningen, welke komend jaar worden ingehuisd. Ook voor de herontwikkeling van Te Werve Oost is het bestemmingsplan vastgesteld. De voorbereidingen voor de eerste fase zĳn in volle gang. Mobiliteit is een integraal onderdeel van deze ontwikkelingen evenals het hebben van adequate parkeernormen. We sluiten aan bĳ de vastgestelde Mobiliteitsstrategie. Zie hiervoor het programma Verkeer en Vervoer. • In 2024 is gewerkt aan een bestuurlĳke opdracht voor de herontwikkeling van het station. Op basis van deze opdracht wordt in 2025 samen met stakeholders gewerkt aan de ontwikkelvisie voor het station en omgeving (zie verder het Programma Verkeer en Vervoer). • We koppelen de ontwikkelingssopgave aan maatschappelĳke doelen voor verduurzaming van het energienetwerk, klimaatadaptatie, innovatie van de economie en behoud van landschappelĳke kwaliteiten. • We hebben al diverse subsidies verkregen en zetten in op aanvullende en nieuwe subsidieaanvragen (zoals de Woningbouwimpuls, SPUK IW en SBI). • In de samenleving is een trend van toenemende juridisering waar te nemen. Inwoners en bedrĳven starten vaker juridische procedures tegen de gemeente.

Hier is juridische inzet voor nodig. Deels kunnen wĳ dit intern opvangen. Een groot deel betreft echter dossiers waarbĳ sprake is van (zeer) gespecialiseerde kennis welke wĳ niet in huis hebben. Of er is sprake van dermate grote risico’s dat extra juridische advisering noodzakelĳk is. In het afgelopen boekjaar is er voor de juridische inzet op deze dossiers ruim 3 ton aan kosten gemaakt binnen het Ruimtelĳk domein. De verwachting is dat deze trend verder zal doorzetten. Het advies is daarom om voor deze kosten een apart bedrag te ramen. Programma Stadsontwikkeling • Het programma Stadsontwikkeling is project overstĳgend en richt de aandacht op het inzichtelĳk maken en adresseren van integrale, project overstĳgende maatregelen die nodig zĳn om de stad leefbaar, bereikbaar en toekomstbestendig te ontwikkelen. In 2024 is de aandacht van het programma voornamelĳk uitgegaan naar het voorzieningenniveau. Hiervoor is een apart project gestart dat inzicht moet geven in welke voorzieningen wanneer en waar nodig zĳn. Samenwerking private partĳen en andere overheden • De integrale ruimtelĳke regionale samenwerking stond vooral in het teken van het programma NOVEX. Samen met de Verstedelĳkingsalliantie (8 gemeenten, de provincie en de MRDH) en het rĳk is gewerkt aan een visie op toekomstbestendige verstedelĳking binnen het NOVEX-gebied Zuidelĳke Randstad.

Dit heeft geleid tot een Ontwikkelperspectief waarin de gezamenlĳke doelen en opgaven zĳn benoemd. Ook is gewerkt aan een eerste versie van de uitvoeringsagenda die als doel heeft om concreet inzichtelĳke te maken hoe we deze doelen willen gaan halen. • Binnen de Haagse regio is gewerkt aan werkafspraken over de samenwerking. De rolopvatting en de wĳze van samenwerking is concreet gemaakt. In 2024 is ook besloten dat de Haagse regio twee zetels krĳgt binnen het NOVEX-gebied Zuidelĳke Randstad. Daarom zal besluitvorming binnen het NOVEX-gebied ook voorbereid worden binnen onze regio en zullen we als regio bĳdragen aan de ontwikkeling van het NOVEX-gebied. • Rĳswĳk maakt deel uit van het regionale convenant Klimaatadaptief Bouwen. Om klimaatadaptatie meer en beter toe te passen bĳ plannen en projecten in de openbare ruimte is in 2023 een uitvoeringsplan RAAK opgesteld. Dit uitvoeringsplan wordt uitgevoerd en loopt tot minimaal 2030. • Qua biodiversiteit heeft Rĳswĳk hogere ambities dan in het convenant is aangegeven. Deze ambities zĳn vastgelegd in het Groenbeleid dat in 2024 is geactualiseerd en zullen verder worden uitgewerkt in een Natuurwaardenkaart. • In 2024 is uitvoering gegeven aan het Allonge op de Lokale Prestatieafspraken, dat in november 2023 is getekend.

We werken, samen met de woningbouwcorporaties, via 5 sporen parallel om de doelstelling te realiseren om stadsbreed de voorraad DAEB-woningen op 30% te houden. Concreet is in dat kader in 2024 een projectleider sociale woningbouw gestart, die zich heeft ingezet voor projecten waarbĳ de woningbouwcorporaties betrokken zĳn.

Wonen en Leven 73

Wonen Toename, differentiatie en verduurzaming van de woningvoorraad door verdichting, transformatie en nieuwbouw. Woonbeleid • In 2024 is gestart met de voorbereiding van een gemeentelĳk Volkshuisvestingsprogramma (vanuit Wet Versterking Regie Volkshuisvesting) als opvolger van de huidige Woonvisie uit 2015 (actualisatie 2021). • Uitvoering geven aan de lopende prestatieafspraken met de corporaties. De ontwikkeling van de sociale woningvoorraad, betaalbaarheid en beschikbaarheid, leefbaarheid en duurzaamheid zĳn belangrĳke thema’s. Op grond van de notitie 5 Sporen; op weg naar 30% sociale woningvoorraad werken we met de corporaties aan de in het coalitieakkoord gestelde doel voor het behoud van 30% sociale woningvoorraad (DAEB). • Bĳ woningbouwontwikkelingen wordt gestuurd op het programmeren van voldoende betaalbare woningbouwcategorieën, waaronder sociale huur, middeldure huur en betaalbare koop, waarbĳ wordt voldaan aan afspraken zoals vastgelegd in subsidies (Woningbouwimpuls), regionale afspraken (Regionale Realisatieagenda Wonen) en het Omgevingsbeleid van de Provincie. Ook worden er woningen geprogrammeerd voor senioren (wonen met een plus) en verschillende aandachtsgroepen op grond van het programma een thuis voor iedereen. • De in december 2023 vastgestelde regeling voor de SVn Starterslening heeft in 2024 geleid tot het verstrekken van 43 startersleningen.

Het maximale krediet voor de Starterslening is daarmee volledig benut. Daardoor kunnen momenteel geen nieuwe startersleningen meer worden verstrekt. • In juni 2024 is de opkoopbescherming in de Huisvestingsverordening vastgelegd. Woningen met een WOZ-waarde tot aan de NHG-grens, die na 1 juli 2024 verkocht zĳn, mogen daardoor niet zonder vergunning in gebruik gegeven (c.q. verhuurd) worden. • Door de sluiting van het Hof van Elsenburg eind 2024 moesten er veel statushouders doorstromen naar reguliere woonruimte. Hierdoor was er onvoldoende woonruimte beschikbaar om volledig aan de wettelĳke taakstelling voor de huisvesting van nieuwe statushouders te voldoen. Het jaar 2024 is zodoende afgesloten met een achterstand van 26 personen ten opzichte van de wettelĳke taakstelling. Woningbouw • Er is in 2024 een vervolg gegeven aan de nieuwbouw binnen lopende gebiedsontwikkelingen op de locaties RĳswĳkBuiten. Voor zowel Pasgeld-West als Pasgeld-Oost werden bestemmingsplannen vastgesteld, waartegen in beide gevallen beroepsprocedures lopen. • Eind 2024 is fase 9 (de laatste fase) van Eikelenburgh opgeleverd. • Voor Te Werve Oost is het bestemmingsplan vastgesteld. De voorbereidingen voor de eerste fase zĳn in volle gang.

• Voor de herontwikkeling van de locatie Godfried Bomansstraat is het bestemmingsplan al in 2023 vastgesteld; in 2024 is de omgevingsvergunning verleend, maar ook een beroepsprocedure tegen het bestemmingsplanplan doorlopen. Het bestemmingsplan is nog niet onherroepelĳk. • Er is in 2024 gewerkt aan de doorontwikkeling van het project Admiraal Helfrichsingel. • Voor de locatie Buziaulaan (voormalige Trias-locatie) is een gebiedspaspoorten vastgesteld in 2024. • Voor de locatie Sammersweg 2-4 is een gebiedspaspoort in voorbereiding en worden contractuele afspraken voorbereid. • Voor de vernieuwing van Plataanstraat e.o. (Bomenbuurt) is een gebiedspaspoort opgesteld en is de aanvraag omgevingsvergunning (BOPA) in voorbereiding. • Er is in 2024 een scenariostudie uitgewerkt voor de locatie Marimbahal, incl. sociale woningbouw, dat begin 2025 aan de raad wordt voorgelegd. • Transformatie en nieuwbouw in de gebiedsontwikkelingen: diverse projecten zitten in de fase van de planologische en vergunningsprocedures om daarna direct te kunnen starten met de bouw. In overzicht gaat het om:

Wonen en Leven 74

Stadsas:

Fasering (stand november 2024) Realisatie/ VoorbereiDefinitief Ontwerp ding Nazorg x

Gebied:

Project:

Te Werve Oost

600

Waarvan Betaalbaar 330[1]

Havenkwartier

De Havenmeester Urban Parks Harbourpark De Waterman Sĳthoff woningen De Koopman

199 600 301 128 670 22

57 404 63[2] 93 0 22

244

173

Kessler Park

Bogaard stadscentrum

x x x x x x

Toren A,C en D (Bouwhuis) Toren B (Bouwhuis) Kesslerpark 2 (Bouwhuis) Here at the Park At the park

408

322

530 1371

318 823

The Orchard I en II

500

255

297

153

120 295 134 188 550

60 240 58 188 181

Hof van Rĳswĳk (De Terp) ING-Blok Beatrixblok Prinsenpassage The Beatrix HBG-Blok 1

Aantal woningen

x x x

x x x x x

Waarvan 300 sociaal (DAEB)

Waarvan 63 sociaal (DAEB) • In 2024 is een vervolg gegeven aan de bouw van project Hofstede in de Landgoederenzone, geplande oplevering zomer 2025. Voor de ontsluiting via Van Vredenburchweg west is in 2024 een definitief herinrichtingsplan vastgesteld. • In het voorjaar van 2023 is een doorstroomteam aangesteld dat in 2024 volop actief is geweest. Het doorstroomteam heeft sinds de start 25 verhuizingen gerealiseerd van senioren die kwetsbaar zĳn en/of een schaarse woning achterlaten. Na afloop van de 2-jarige pilot zal het resultaat worden geëvalueerd. • Het projectplan voor de herstructurering van woonwagencentrum De Strĳp is geactualiseerd en de projectleider heeft uitvoering hiervan opgepakt in afstemming met Rĳswĳk Wonen. • Een drietal kantoorpanden aan de Polakweg zĳn getransformeerd en in oktober 2024 opgeleverd ten behoeve van tĳdelĳke studentenhuisvesting. • Het Hof van Elsenburg, centrum voor flexwonen, is eind 2024 gesloten. De raad heeft in 2024 besloten om deze locatie (onder voorwaarden) voor 2 jaar beschikbaar te stellen aan het COA voor opvang asielzoekers. • Voor het centrum voor flexwonen aan de Bordewĳkstraat / Verrĳn Stuartlaan is de vergunningprocedure afgerond en gestart met de transformatie. Beoogde oplevering van circa 460 (flex)wooneenheden in dit complex is eind 2025.

Voor de realisatie van dit flexwoonconcept (in samenhang met Flexwonen Hof van Elsenburg) is een subsidie van 4,8 miljoen van het Ministerie van BZK ontvangen. • Er is ook in 2024 gewerkt aan de ontwikkeling van wonen en zorg concepten zoals Our House (in aanbouw), de zorgwoningen in de Buitenpoort in RĳswĳkBuiten (opgeleverd in 2024) en zorgwoningen in Bogaard Stadscentrum en aan de Burgemeester Elsenlaan (planvorming) in lĳn met de vastgestelde Woonzorgvisie en het opvolgende uitvoeringsprogramma. 2

Groen en onderhoud Behoud, ontwikkeling en differentiatie van openbaar groen, singels, parken en landgoederen

Wonen en Leven 75

Groen en natuur • We hebben het openbaar groen onderhouden op beeldkwaliteit B, in winkelcentra In de Bogaard en Oud-Rĳswĳk op A niveau. • We hebben ziekten en plagen in het openbaar groen actief bestreden. Hier communiceerden we regelmatig over en betrokken bewoners hierbĳ. • Door op bepaalde locaties in de stad minder te maaien proberen we een positieve bĳdrage aan de biodiversiteit te leveren. Hier maaiden we wel netheidsstroken om onveilige situaties langs fietspaden en bĳ kruisingen te voorkomen. • Watergangen hebben we onderhouden conform de eisen van het Hoogheemraadschap van Delfland, met oog voor ecologie en biodiversiteit. Bomen • Zieke of dode bomen hebben we vervangen voor nieuwe. Daarmee borgen we de groene kwaliteit in de gemeente Rĳswĳk. • Nieuwe bomen krĳgen drie jaar lang water om goed aan te kunnen slaan. • 30% van onze straatbomen hebben we op veiligheid gecontroleerd. Hiermee voldoen we aan de wettelĳke zorgplicht. Wilhelminapark • We vormen het Wilhelminapark de komende jaren om naar een stadspark dat voldoet aan de behoeften van onze inwoners. We investeren in recreatieve verbindingen, sport- en spelvoorzieningen, gedifferentieerd groen, kunst, cultuur en faciliteren evenementen. • We hebben de mogelĳkheden voor een tĳdelĳke horecagelegenheid onderzocht. Via de initiatieventafel kunnen aanvragen voor (tĳdelĳke) horeca worden gedaan.

• De volgende werkzaamheden hebben we voorbereid: nieuwe beschoeiing nabĳ de hondenvereniging, het ontwerp van de entree van het park, natuurvriendelĳke oevers, plaatsen van in depot staande kunstwerken. Landgoederenzone Rĳswĳk • De Landgoederenzone Rĳswĳk is belangrĳk voor een gezonde leefomgeving in een verstedelĳkt gebied. Het cultuurhistorisch gebied is belangrĳk voor mens en natuur. Vanuit een integrale gebiedsvisie op de gehele zone, is in 2024 een start gemaakt met fase 1 van de investeringen tussen de Huis te Landelaan en Oud Rĳswĳk. De beleving voor inwoners en bezoekers wordt beter en de natuurwaarden worden versterkt. • De ontwikkeling van de Landgoederenzone sluit aan op de ambities die in de samenwerking binnen het Nationaal Park Hollandse Duinen zĳn geformuleerd om de samenhang en kwaliteit van de Zuid-Hollandse Landgoederenzones te versterken. • We zoeken samenwerking met derden, zowel maatschappelĳke organisaties als commerciële partĳen, om te verkennen op welke wĳze deze partĳen kunnen bĳdragen in de kosten voor ontwikkeling en beheer van de Landgoederenzone. Hierbĳ kĳken we ook naar kansen voor fase 2. • Het verkoopproces van buitenplaats De Voorde wordt verder doorgezet. Hierbĳ is de openbare toegankelĳkheid van het park en herstel van de cultuurhistorische waarden van belang.

Dierenwelzĳn • We hebben een campagne gevoerd voor een voerverbod voor dieren in het wild en in de kinderboerderĳen. Dit hebben we gedaan met diverse publicaties in de media, social media, posters en borden. • Per 1 januari 2024 hebben we een nieuwe dienstverleningsovereenkomst met dierenasiel ’t Julialaantje en Knaaghof. • In de actiemaand juni zĳn er 22 katten gechipt. • Rĳswĳk is verkozen tot meest hondvriendelĳke gemeente van Nederland. • Het gemeentelĳk Bĳtprotocol honden is uitgebreid met het advies om een gedragstherapeut in te schakelen, die aangesloten is bĳ de beroepsvereniging voor gedragstherapeuten honden (NVGH)

Wonen en Leven 76

• Het resultaat van ons ganzenbeheer: 97 nesten met in totaal 507 behandelde eieren. Tĳdens de landelĳke ganzentelling zĳn er 552 ganzen geteld in Rĳswĳk. • Vogelopvang de Wulp heeft 312 vogels opgevangen vanuit Rĳswĳk. Hiervan zĳn 202 vogels aangeleverd door de Dierenambulance. De overige door particulieren. • We hebben ons aangesloten bĳ Diervizier, een landelĳk kennisplatform voor beleidsmedewerkers Dierenwelzĳn. Openbare Ruimte Basis op orde: schoon, heel en veilig en beeldkwaliteitsniveau B Beheerplan wegen 2024-2028 • We hebben het Beheerplan wegen 2024–2028 geschreven. Deze is tĳdens de raadsvergadering van 30 januari 2024 vastgesteld. • Het nieuwe beheerplan wegen is qua planning van integrale herinrichtingsprojecten afgestemd met het nieuwe groenbeheerplan. Beheerplan civiele kunstwerken 2023 – 2026 • In 2024 zĳn er 15 bruggen vervangen. Het gaat daarbĳ om houten en stalen bruggen, onder andere in het Wilhelminapark. • We hebben voorbereidingen getroffen voor de vervanging van 7 bruggen. • Aan diverse bruggen, steigers en vlonders is levensduurverlengend onderhoud uitgevoerd. Groenbeheerplan 2024-2028 We hebben een nieuw groenbeheerplan geschreven. Deze is vastgesteld in de raadsvergadering van 30 januari 2024. In dit plan staat duidelĳk beheerbeleid geformuleerd, inclusief de kosten om ons openbaar groen in stand te houden.

Daarnaast zĳn de (integrale) projecten opgenomen. In 2024 zĳn we gestart met het project bestratingsopdruk, waarmee we oneffenheden rond bomen verhelpen. We zĳn gestart met het ontwerp van de nieuwe bladkorven. Zwerfafval • We verminderen het zwerfafval door publieksgerichte acties en handhaving conform het actieplan Rĳswĳk Schoon. • De educatie over zwerfafval en afvalscheiding op basisscholen is voortgezet met de Afvalrace. Dit is een programma specifiek gericht op kinderen en er wordt spelenderwĳs geleerd hoe om te gaan met het scheiden van afval en preventie van zwerfafval. Er zĳn vier basisscholen die zich hiervoor inspannen voor het schooljaar 2024 – 2025. • Op verschillende plekken zĳn interventies ingezet om bĳplaatsingen en illegale dumpingen te voorkomen. Denk hierbĳ aan (levende) containertuintjes, gedragsprikkels en slimme maatregelen. • Naar aanleiding van het voederverbod (nieuw artikel in de APV) hebben we ook aandacht voor de schadelĳke gevolgen van het voeren van dieren, zoals rattenoverlast. Integrale herinrichtingen en beheer buitenruimte • We ronden de integrale herinrichting van de Rembrandtkade af en zĳn gestart met de werkzaamheden aan de Lindelaan. Het ontwerp van de Tulpstraat en Steenlaan is in de afrondende fase. • Met kleinschalige ingrepen knappen we kansrĳke plekken op in de openbare ruimte.

Daar waar sprake is van achterstallig onderhoud of waar we kansen zien voor vergroening. In 2024 hebben we plantsoenen aangebracht of opgewaardeerd bĳ de Schilp, aan de Generaal Spoorlaan, in Eikelenburg, in de Ministerbuurt, aan de Talmalaan en de Burgemeester Elsenlaan. Daarnaast hebben we stelconplaten in kinderboerderĳ ’t Akkertje aangebracht en diverse trafohuisjes verfraaid. • In de Verkenning Geestbrugweg e.o. welke staat beschreven in het programma Verkeer en vervoer wordt ook de kwaliteitsverbetering van de entree van het winkelcentrum Oud Rĳswĳk meegenomen.

Wonen en Leven 77

Energie, verduurzamings- en klimaatambities Doorbouwen aan een duurzame, klimaat adaptieve, gezonde stad die in de toekomst klimaatneutraal is en een circulaire economie heeft. Energie De Transitievisie Warmte Rĳswĳk 2021 is in uitvoering. In 2024 zĳn de onderstaande acties uitgevoerd, te onderscheiden in Warmte en Elektriciteit:

Warmte Beleidsontwikkeling • In de samenwerking binnen de Regionale Energie Strategie-regio (RES) worden de voorbereidingen getroffen voor de ontwikkeling van de Regionale Energiestrategie Rotterdam-Den Haag 2.0. Daarnaast is gestart met het opstellen van een regionale strategie op het gebied van warmte om het regionale aanbod aan warmte en het regionale transportsysteem zo optimaal mogelĳk te benutten. • Het Bodemenergieplan is vastgesteld door de gemeenteraad. • De energietransitie is opgenomen in de concept Omgevingsvisie. • We zĳn gestart met het opstellen van het Warmteprogramma 2025 –2030 (de opvolger van de Transitievisie Warmte 2021). De raad is geïnformeerd over de aanpak. Participatie en communicatie • In 2024 zĳn verschillende communicatiecampagnes met diverse middelen en kanalen, uitgevoerd om inwoners en VvE's te informeren en te stimuleren om aan de slag te gaan met woningisolatie. Daarnaast hebben er ontmoetingen in de stad plaatsgevonden, bĳvoorbeeld op het Strandwalfestival, bĳ de voedselbank en op de zaterdagmarkt in Oud-Rĳswĳk. Ook zĳn er specifieke informatieavonden georganiseerd voor VvE's in de EnergyCave en rondleidingen bĳ een pand dat is verduurzaamd. • In 2024 hebben inwoners van de wĳken ten westen van het spoor informatie op kunnen halen over de planvorming voor een warmtenet tĳdens wĳkbĳeenkomsten.

Energiebesparing De aanpak Energiearmoede en het Woningisolatieprogramma is in samenhang uitgevoerd om woningeigenaren te bereiken en te ondersteunen bĳ het verduurzamen van de woning. Energiefixers zĳn bĳ ongeveer 1000 huishoudens langs de deur geweest om kleine energiebesparende maatregelen aan te brengen en inwoners te informeren over de beschikbare ondersteuning voor woningisolatie. In 2024 is met 70 VvE's (totaal ongeveer 1.700 appartementen) individueel een gesprek gevoerd over de mogelĳkheden voor verduurzaming en welke procesmatige stappen VvE's daarvoor kunnen zetten. In november 2024 is een informatiebĳeenkomst georganiseerd voor VvE's waarbĳ 140 personen vanuit VvE's in Rĳswĳk aanwezig waren. Vanuit het Woningisolatieprogramma zĳn 62 adviezen aan particulieren en 7 adviezen aan VvE's verstrekt over de concrete mogelĳkheden voor woningisolatie van hun pand. De gemeente ondersteunt VvE's ook met subsidie voor onderzoeken of procesbegeleiding om tot een besluit voor verduurzaming te komen in de algemene ledenvergadering van de VvE. In 2024 hebben circa 52 particuliere woningeigenaren en 9 VvE's een aanvraag gedaan voor subsidie voor woningisolatiemaatregelen. Ondersteunen lokale initiatieven • We hebben 20 energiescans beschikbaar gesteld aan bedrĳven en maatschappelĳk organisaties. Deze energiescans zĳn gericht op energiebesparing en op energie-opwek via zonnepanelen.

Wonen en Leven 78

• Samen met de werkgroepen energie van de buurten Hoekpolder en De Strĳp is gekeken naar de verschillende alternatieven voor het aardgas, door een vergelĳking op te stellen van de kosten van de alternatieven om de woningen aardgasvrĳ te verwarmen. • We hebben een groep actieve bewoners van de buurt Eikelenburg hulp geboden bĳ hun ideeën om hun woningen aardgasvrĳ te maken. Met hulp van onze informatie hebben ze besloten samen op te trekken om dit uit te werken. Ontwikkelen van duurzame warmtenetten • Er is door ons in samenwerking met de woningcorporaties Rĳswĳk Wonen en Vidomes en het warmtebedrĳf HVC gewerkt aan de haalbaarheidsstudie van een warmtenet in Rĳswĳk West. Dit heeft in 2024 nog niet geleid tot een besluit met concrete samenwerkingsafspraken voor de volgende fase. • In 2024 is het concept idee van – de realisatie van - een Warmte Overdrachtstation uitgewerkt ter voorbereiding van de aansluiting op een warmtenet.

Elektriciteit Stimuleren meer zon op daken • Met zonnepanelen-maatwerkadviezen zĳn ondernemers en maatschappelĳke organisaties geïnformeerd en geadviseerd over de mogelĳkheden voor de opwek van zonne-energie op dak. • De mogelĳkheden voor de opwek van zonne-energie op eigen daken zĳn in beeld gebracht voor circa 16 panden die eigendom zĳn van de gemeente. De uitkomsten hiervan worden meegenomen in de verduurzamingopgave van deze panden. Zon op overige ruimtes • Er is intern onderzoek gedaan naar welke parkeerterreinen geschikt zĳn voor de opwek van zonneenergie, ook wel solar carports genoemd. Hier komen twee parkeerterreinen voor in aanmerking die in eigendom zĳn van de gemeente: het parkeerterrein van De Schilp en het parkeerterrein van sportpark Elsenburg. Vervolgens is in samenwerking met andere partĳen zoals Energiecoöperaties en Stedin een haalbaarheidsonderzoek gestart naar de kansen voor realisatie. Overige acties • In intensieve samenwerking met netbeheerder Stedin is gekeken naar de mogelĳkheden voor verzwaring en uitbreiding van het elektriciteitsnet om doorlooptĳden te verkorten, overlast te minimaliseren en netcongestie te verminderen.

• Met de inzet van energiescan is aangestuurd op inzicht en het tĳdig nemen van (slimme) besparingsmaatregelen door bewoners en bedrĳven • Kansrĳke locaties voor nieuwe zonneprojecten zĳn actief onder de aandacht gebracht van Lokale energie corporaties zoals Zon op Rĳswĳk. • Via het Regionaal Energieloket en RĳswĳkSchakeltOver is voorlichting gegeven aan inwoners en bedrĳven over de mogelĳkheden om elektriciteit te besparen. Grondstoffenmanagement (inzameling en verwerking) • De invoering van nascheiding stond afgelopen jaar (en komend jaar) centraal. Alle inwoners moeten gebruik kunnen maken van voorzieningen om afval en grondstoffen kwĳt te kunnen. De invoering en communicatie hebben we samen met Avalex uitgevoerd en hier gaan we mee door. • De collectieve gft-e inzamellocaties die sterk vervuild zĳn, hebben we in beeld gebracht. We rĳden nu ‘schone’ en ‘vervuilde’ vrachten. De schone worden daadwerkelĳk omgezet naar compost en biogas en de vervuilde vrachten worden verbrand. • Onze kosten voor de verwerking van restafval zĳn opnieuw gestegen. Dit heeft te maken met de te betalen belasting voor elke ton te verwerken restafval èn de grote hoeveelheden restafval die onze inwoners laten inzamelen. De hoeveelheid restafval kent een lichte stĳging over 2024.

Wonen en Leven 79

• Door middel van containertuintjes en gedragsprikkels hebben we ons ingezet om de hoeveelheid illegale dumpingen te verminderen. De maatregelen rouleren van hotspot naar hotspot. Hierdoor behouden we aandacht voor een schone omgeving en vallen de maatregelen meer op. Deze maatregelen lĳken effectief. Rĳswĳk klimaatadaptatief Rĳswĳk wordt klaargemaakt voor klimaatverandering, met focus op hittestress, droogte en biodiversiteit. We zĳn gestart met het opstellen van een hitteplan. • In 2024 zĳn we gestart met de klimaatatlas. Een klimaatatlas laat zien waar we in 2050 wateroverlast, overstroming, droogte en hitte kunnen verwachten als we niets doen. Deze gebruiken we om het gesprek aan te gaan met inwoners, bedrĳven en andere betrokkenen, om hen maatregelen te laten treffen tegen extreem weer. • De klimaatrisico's zĳn in kaart gebracht samen met de woningbouwcorporaties en het Hoogheemraadschap. Hier zĳn met hen vier proefprojecten uitgekozen in de: Kleurenbuurt, Muziekbuurt, Te Werve Oost, Van Ostadelaan/Van Dĳcklaan. Dit zĳn lopende renovatie/nieuwbouw projecten waar we als partners klimaatadaptatieve maatregelen kunnen uitvoeren en van kunnen leren voor de komende jaren. • Vanuit Operatie Steenbreek is meegedaan aan NK Tegelwippen; we zĳn 18e geworden. Er zĳn meer tegels ingenomen dan vorig jaar.

Het plein en het dak van het Stanislascollege is vergroend en er is een geveltuin aangelegd bĳ de Schilp. Het groen klimaatplein trok dit jaar 465 bezoekers die de 10 activiteiten bezochten met thema's als Water in de tuin, Levende tuin, Tegel eruit! Plant erin! en Groene daken. Verder hebben we met de Groene Karavaan op het Strandwalfestival gestaan, een Groencafé met platform Groen georganiseerd tĳdens de klimaatweek en steunt de gemeente het Natuurbuur initiatief in Stervoorde. Hier zĳn twee succesvolle straatacties georganiseerd door groenbewuste wĳkbewoners. Stapje voor stapje weten zĳ hun buren mee te krĳgen om tuinen te vergroenen. Verbeteren milieukwaliteit • In het kader van het project lood in de bodem zĳn in 2024 de tuinen op het volkstuincomplex Ons Ideaal met onvoldoende bodemkwaliteit gesaneerd. De sanering is afgerond. Ook zĳn de watergangen op het volkstuincomplex gebaggerd. Er is inmiddels afstemming met het volkstuinencomplex over de beheersmaatregel (niet graven dieper dan 30 centimeter op het deel van de volkstuin waar de vuilstort ligt). Deze maatregel wordt door ons vastgesteld en zal worden geborgd in het gebiedsgerichte deel van het omgevingsplan en in de toekomstige huurovereenkomst. • Bĳ de renovatie van de speelplek Park Cromvliet is in 2024 de toplaag van de bodem voorzien van schone grond.

Hierbĳ zĳn ook de schooltuinen op Park Cromvliet waar onvoldoende bodemkwaliteit is aangetroffen gesaneerd. • We zĳn in 2024 gestart met het Europese aanbestedingstraject voor het invoeren en uitbreiden van de milieuzones. • In het kader van het Schone Lucht Akkoord is eind 2024 een bewustwordingscampagne over houtstook gestart, om mensen bewust te maken over de gezondheidsgevolgen van het stoken van hout. • We werken samen met andere gemeenten en de GGD aan het opstellen van een beleidsregel voor het beschermen van gevoelige functies zoals scholen, kinderdagverblĳven en woonzorgcentra. • We zĳn gestart met het opstellen van het actieplan geluid. • In het kader van geluidsanering zĳn in 2024 voor de saneringswoningen gelegen aan de Lindelaan en Steenlaan concept saneringsprogramma’s opgesteld. Na instemming van het Bureau Sanering Verkeerslawaai worden deze ter inzage gelegd en vastgesteld. De voorziene bronmaatregel is gekoppeld aan het Beheerplan wegen 2024-2028. • Onder de Omgevingswet is de gemeente ook bevoegd gezag geworden ten aanzien bodemsanering en nazorg, behoudens gevallen die onder het overgangsrecht vallen. Ook zĳn procedures voor het melden van grondverzet gewĳzigd. Deze taken zĳn gemandateerd aan de ODH. • Het routevervoer gevaarlĳke stoffen is in 2024 geactualiseerd en ligt op dit moment ter inzage.

Wonen en Leven 80

Gedeelde verantwoordelĳkheid voor de leefomgeving Bewoners, bedrĳven en maatschappelĳke organisaties zĳn medeverantwoordelĳk voor de kwaliteit van de leefomgeving. Gebiedsgericht werken • We werken gebiedsgericht waarbĳ we in de beleids- en uitvoeringsfase van buiten naar binnen werken, ruimte bieden aan de inbreng van inwoners en constructief samenwerken met bedrĳven en maatschappelĳke organisaties. We stimuleren dat mensen zelf verantwoordelĳkheid nemen voor hun leefomgeving en we faciliteren eigen initiatieven van inwoners en ondernemers zo goed mogelĳk. • Voor een succesvolle integrale aanpak in wĳkontwikkeling en het behouden en verbeteren van de leefbaarheid stellen we de vraag en behoefte van het gebied (buurt, wĳk of stad) voorop. We ontwikkelen daar waar nodig een gebiedsprogramma of een plan van aanpak op maat. De gebiedsregisseurs hebben hierin een adviserende rol en zorgen voor de verbinding tussen de inwoners, lokale partĳen en bedrĳven, maatschappelĳke partners en de gemeentelĳke organisatie. • Door middel van ‘Groene Ideeën’ kunnen bewoners een stukje openbaar groen vrĳwillig onderhouden, zoals boomspiegels, groenvakken en geveltuintjes. Met een bĳdrage aan de openbare ruimte krĳgen bewoners invloed op het uiterlĳk van hun omgeving.

Omdat bewoners op een ontspannen manier met elkaar aan de slag gaan, versterkt dat de onderlinge contacten en daarmee de sociale samenhang en betrokkenheid bĳ de straat of buurt. Via samen.rĳswĳk.nl/groen communiceren we hierover en kunnen bewoners een aanvraag indienen. • Het betrekken van inwoners en ondernemers bĳ de voorbereiding en uitvoering van beleid en projecten was ook in 2024 een belangrĳk doel. Inwoners, ondernemers en maatschappelĳke partners konden op verschillende manier hun inbreng leveren. Het platform Samen.Rĳswĳk.nl is het meest laagdrempelige middel waarop inwoners constructief kunnen meedenken en meewerken. Samen.rĳswĳk.nl heeft inmiddels ruim 2.200 geregistreerde deelnemers. Zie ook de tabel in het hoofdstuk Participatie. • Bewoners met een initiatief voor hun straat, buurt of wĳk met als doel bevordering van de leefbaarheid kunnen hiervoor een bĳdrage vragen aan de gemeente via Loket Stadskracht of via samen.rĳswĳk.nl/groen. In onderstaande tabel een overzicht van het aantal aanvragen van Loket Stadskracht en groeninitiatieven:

Buurtinitiatieven Loket Stadskracht

Aantal gehonoreerde aanvragen 60

Groene ideeën

Top 3

Bedrag totaal

1. Straatfeest 2. Koningsdag 3. Burendag 1. Tiny forest Steenvoorde Zuid

€ 27.200,-

€ 500,-

Omgevingswet • Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht. We voldoen als gemeente aan de minimaal wettelĳke verplichtingen die de Omgevingswet stelt en gebruiken de mogelĳkheden van de wet om bĳ te dragen aan de verbetering van de leefomgeving en de bescherming van de gezondheid en veiligheid van onze inwoners. In de Omgevingswet staat de balans tussen het benutten en het beschermen van de fysieke leefomgeving centraal. • We hebben in 2024 een vervolg gegeven aan het proces om te komen tot een Rĳswĳkse Omgevingsvisie conform het plan van aanpak Omgevingsvisie. Het ontwerp van de Omgevingsvisie ligt momenteel, eind 2024, ter inzage voor zienswĳzen. • Per 1 januari 2024 is het ‘Omgevingsplan van rechtswege’ van kracht, een bundeling van alle geldende bestemmingsplannen en beheersverordeningen en verschillende andere regels en verordeningen die zien op het fysieke domein. We hebben in 2024 grote stappen gezet in de transitie naar het Omgevingsplan Rĳswĳk (dat de Raad eind 2031 moet hebben vastgesteld). Concreet werken we, samen met een veelheid aan interne en externe partners, aan het opstellen van een basisregeling voor het Omgevingsplan. • We zĳn in 2024 gaan werken met een Rĳswĳkse Initiatieven Overleg (RIO) en Omgevingstafels, waar ruimtelĳke initiatieven worden getoetst op respectievelĳk wenselĳkheid en haalbaarheid.

Wonen en Leven 81

Daarmee geven we invulling aan de ambities van de Omgevingswet om vanuit een ‘ja, mits’ benadering, integraal naar initiatieven te kĳken. Beide 'tafels’ zĳn in 2024 geëvalueerd en worden doorontwikkeld op basis van praktĳkervaringen. • In 2024 zĳn we gestart met het werken vanuit een goed werkend Omgevingsloket met gebruik van Toepasbare regels. Waar mogelĳk gebruiken we de invoering van de Omgevingswet voor meer deregulering en vermindering van de bureaucratie. • Eind 2023 zĳn er veel extra aanvragen op grond van de oude Wro / Wabo ingediend, in aanloop naar de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. Dit leverde een verhoogde werkdruk op binnen de gehele vergunningsketen. Het werken met twee wettelĳke stelsels, waarvan 1 “oud” en 1 “nieuw” vroeg om extra inzet en energie van de medewerkers en om extra capaciteit. Daar is in 2024 actief op geschakeld. Huis van de stad • Het Huis van de stad functioneert als een plek die verbinding legt tussen politiek en samenleving en waar gemeente, inwoners, ondernemers, maatschappelĳke en culturele organisaties kennis delen en krachten bundelen om de kwaliteit van de (sociale, culturele en fysieke) leefomgeving in Rĳswĳk te versterken: een icoon. Het is een herkenningspunt voor Rĳswĳk. Een plek die symbool staat voor de stad, haar kracht en haar historie.

• De gemeente heeft daarom het gebouw aan de Generaal Spoorlaan 2-4 ontwikkeld tot een aantrekkelĳk gebouw dat uitnodigt tot ontmoeting en samenwerking. In het afgelopen jaar zĳn problemen die samenhangen met het inhuizen aangepakt, is de klimaatbeheersing afgesteld, zĳn de bordestrappen gerenoveerd en wordt de horeca ingericht. We hebben de opdracht afgerond voor het in beeld brengen van mogelĳke scenario’s ten behoeve van de buitenruimte van het Huis van de stad. Vanwege de financiële consequenties van de diverse scenario’s kiezen wĳ vooralsnog voor een aanpak van schoon, heel en veilig. De parkeer-en verkeersproblematiek zullen wĳ aanpakken door flankerende maatregelen en dus niet via grote uitbreiding van de parkeervoorzieningen in het gebied tussen Huis van de stad en schouwburg. Openbare Speelvoorzieningen • We hebben de nota Speeltuinbeleid geschreven en deze is vastgesteld door het college op 22 oktober 2024. De raad is per brief hierover geïnformeerd. Het benodigde extra exploitatiebudget is opgenomen in de meerjarenbegroting. • De gebruiksovereenkomst voor speeltuin Penninglaan is vastgesteld en ondertekend. • Speeltuin Inter Amicos is volledig gerenoveerd en ingericht als inclusieve speeltuin. • De speelplekken Cromvlietpark en Strĳplaan 11 zĳn gerenoveerd met een compleet nieuwe inrichting. Omwonenden en kinderen zĳn hierbĳ betrokken.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Rijswijk&id=96efa404-6646-4ef4-9b02-e0b705ed3fe2