Begroting 2022-2025.pdf

BEGROTING 2022 - 2025

Voorwoord Voor u ligt de Begroting 2022-2025 van Rijswijk; de laatste begroting in deze raadsperiode. Met de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2022 in het vooruitzicht zijn wij verheugd om te constateren dat we een stevig fundament hebben gelegd onder de toekomstbestendigheid van de stad. Vooral omdat wij in deze raadsperiode diverse financiële tegenvallers hebben moeten incasseren. Van de alsmaar stijgende kosten in de jeugdzorg, tot een teruglopende geldstroom vanuit het Rijk. Ook de komende jaren houden we hier last van, onder meer door de nieuwe verdeelsystematiek vanuit het Gemeentefonds. Als het om de jeugdzorg gaat heeft het Rijk weliswaar extra geld vrijgemaakt voor 2022, maar er moet echt structureel iets gaan veranderen om de jeugdzorg betaalbaar te houden. Het is ons desondanks gelukt om een sluitende begroting te presenteren voor 2022, waarbij we op alle fronten verder blijven werken aan het Rijswijk van nu en de toekomst. Het is voor ons vanzelfsprekend dat we daarbij altijd de balans zoeken met de financiële gezondheid van de gemeente. We zetten onze financiële middelen slim in, onder meer via het Groeifonds, Woonfonds en Energiefonds. Hoewel de begroting onder druk staat, is het mede hierdoor niet nodig om de belastingen te verhogen. Zoals bekend is Rijswijk één van de snelst groeiende gemeenten van Nederland. Dankzij diverse investeringen groeit het voorzieningenniveau mee.

Van het nieuwe Bogaardplein, tot de nieuwe sportvoorzieningen als sportpark Elsenburg en sporthal De Altis. We zorgen ook dat Rijswijk zich continu aanpast aan actuele thema’s als de woningnood en de klimaatverandering. Voorbeelden hiervan zijn de investeringen in betaalbare huurwoningen, de transformatie van winkelruimte naar woningen in het Bogaardgebied, de bouw van energie neutrale schoolgebouwen en het realiseren van meer ruimte voor groen en water in Pasgeld. Ook maken we een flink bedrag vrij voor de ondertunneling van de Beatrixlaan, dat moet bijdragen aan een verbetering van de luchtkwaliteit en leefbaarheid. Verder pakken we ondermijning aan en investeren we in de kwaliteit van de buitenruimte, door grote onderhoudsprojecten uit te voeren in het Wilhelminapark en Landgoederenzone. Het dagelijks onderhoud geven we een impuls, om het straatbeeld op het gewenste niveau te houden. Als het om de toekomstbestendigheid van Rijswijk gaat, kijken we uiteraard niet alleen naar materiële zaken, maar vooral ook naar het welzijn en de gezondheid van onze inwoners. We investeren volop in onze Rijswijkers; van de hulp in de jeugdzorg en de WMO-voorzieningen, tot het bieden van hulp bij financiële problemen via het Financieel servicepunt en het zoeken naar werk via het Werkgever Servicepunt. Iedereen telt voor ons mee.

Daarom investeren we ook in zaken als de bestrijding van eenzaamheid en de aanpak van laaggeletterdheid. En samen met partners als de bibliotheek en Trias wordt volop toegewerkt naar het nieuwe Huis van de Stad, zodat inwoners in de toekomst op één plek terecht kunnen voor diverse maatschappelijke instanties. Rijswijk maakt zich op voor een nieuwe bestuurlijke periode. Wij hebben de weg gebaand voor een goede start. We dragen een financieel gezonde stad, met een goed toekomstperspectief en een gezonde ambitie over aan de nieuwe gemeenteraad. College van burgemeester en wethouders

2

Inleiding Het hoogtepunt van de coronacrisis lijkt achter de rug en de economie herstelt sneller dan verwacht. De vraag is hoe groot de naweeën zijn en hoe lang die gaan duren. Met de uitvoering van de verschillende rijksregelingen als de TOZO en TONK en ons eigen maatregelenpakket Corona heeft Rijswijk een steentje bijgedragen aan de inwoners, organisaties, instellingen en bedrijven die geraakt werden door de effecten van de coronapandemie. Politiek-bestuurlijk gaat het in Nederland moeizaam. De kabinetsformatie duurt lang en het huidige demissionaire kabinet moet noodgedwongen grote beslissingen uitstellen. Op lokaal niveau gaan de gemeenteraden hun laatste maanden in; op weg naar de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2022. Het is in deze turbulente context dat wij onze laatste begroting presenteren. Kern is dat we vooral voortbouwen op de koers van de afgelopen jaren, waarbij we balans zoeken tussen de financiële gezondheid van de gemeente en investeren in het Rijswijk van nu en de toekomst. De ontwikkeling van de financiële gezondheid ligt goed op koers. We groeien in vier jaar van een financieel risicovol profiel naar een financieel neutraal profiel. Met de opbrengst van de Enecogelden is een Groeifonds opgericht. Vanuit het Groeifonds is een serieuze reservering gedaan voor ondertunneling van de Beatrixlaan en wordt geïnvesteerd in de Landgoederenzone en in de energietransitie.

Ook realiseren we betaalbare huurwoningen dankzij het Woonfonds, waarbij toekomstige opbrengsten weer terugvloeien in het fonds. Zo blijft het ook voor toekomstige generaties beschikbaar. Daarnaast zijn in deze begroting extra middelen beschikbaar gemaakt voor veiligheid en het tegengaan van ondermijnende criminaliteit. Gemeenten stonden de laatste jaren financieel onder druk door de steeds stijgende uitgaven aan jeugdzorg. Het Rijk heeft voor 2022 landelijk € 1,3 miljard extra beschikbaar gesteld voor de jeugdzorg. Het Rijswijkse deel is in deze begroting verwerkt. Het Rijk en de VNG werken daarnaast een Hervormingsagenda uit. Deze agenda bevat maatregelen die binnen het huidige stelsel passen en aanpassingen in wet- en regelgeving. Dat laatste is aan het nieuwe kabinet om een besluit over te nemen. Het is tevens aan het volgende kabinet om de incidentele extra bijdrage voor 2022 om te zetten in een structureel grotere bijdrage voor de jeugdzorg. Vanuit hun toezichthoudende rol hebben de provincies bepaald dat we wel alvast driekwart van het verwachte extra geld mogen opnemen in de begroting voor de jaren 2023 en verder. Ook dit hebben we in de begroting verwerkt. Maar desondanks blijft de ontwikkeling van de uitgaven in het sociaal domein de komende jaren een punt van aandacht. Na een jarenlange aanloop is het landelijke dossier Herverdeling Gemeentefonds bijna bij het eindpunt gekomen.

Het herverdeelvoorstel is voor advies ingestuurd naar de Raad voor het Openbaar Bestuur. De verwachting is dat het volgende kabinet een besluit neemt en de consequenties verwerkt in de meicirculaire van 2022. Wij verwachten dat het nieuwe verdeelvoorstel ongunstig uitpakt voor Rijswijk en we een flinke negatieve bijstelling van de gemeentefondsuitkering krijgen te verwerken. Het herverdeelvoorstel kent een ingroeiperiode (vier jaar, tot en met 2026) en een plafond (maximaal € 60 per inwoner). De effecten van het huidige herverdeelvoorstel zijn verwerkt in deze begroting. Het nadeel loopt op van € 0,8 mln in 2023 tot € 2,8 mln in 2025. Deze begroting sluit voor 2022 en 2023 met een positief saldo. Voor de jaren 2024 en 2025 moet nog geld worden gevonden om de begroting sluitend te maken. Deze stelpost vindt zijn oorzaak in de negatieve effecten van het hierboven genoemde herverdeelvoorstel Gemeentefonds. Wij hebben hard gewerkt om de stelpost zo klein mogelijk te houden: ten opzichte van de kadernota hebben we het gat verkleind van €1,7 mln naar € 1 mln. De volgende gemeenteraad moet over de verdere invulling een besluit nemen. Hiervoor kunnen de uitkomsten van het traject Transparant Begroten gebruikt worden. Doordat 2022 en 2023 met een positief saldo sluiten is er in de volgende raadsperiode ruimschoots tijd voor zorgvuldige afweging en politieke besluitvorming.

De financiële basis is op orde. We liggen op koers voor wat betreft de financiële gezondheid en de jaarrekening is op tijd voorzien van een goedkeurende verklaring van de accountant. Om nog beter in control te komen gaan we nu werken aan het vroegtijdig en beter inzicht krijgen in de totale impact van beleid en besluiten. Bijvoorbeeld door bij investeringen aan de voorkant inzichtelijk te maken hoe het

3

toekomstig beheer en onderhoud er uitziet en wat daarvoor nodig is. Maar ook de impact van beleid op de uitvoering. Samenvattend kunnen we stellen dat we in onze collegeperiode met gezond verstand en een nuchtere blik naar ons huishoudboekje hebben gekeken. We hebben bezuinigd waar kan, hervormd waar mogelijk en geïnvesteerd in zaken die de stad nodig heeft. En dat blijven we doen. Zo houden we de stad én onze financiën ook op de lange termijn gezond. Om deze reden wordt voorgesteld om het begrotingsoverschot van 2022 en 2023 toe te voegen aan het weerstandsvermogen, zodat Rijswijk nog beter is voorbereid op de toekomst. College van burgemeester en wethouders

4

Cijfers nieuw beleid Omschrijving Beginstand meerjarenbegroting 2021-2025

2022 625

2023 1.280

2024 2.151

2025 2.151

1e halfjaarrapportage Incidentele toegekende compensatie jeugdhulp brief Min BiZa dd 29 juli 2021 Verwerking meicirculaire 2021 Korting Herverdeling Gemeentefonds 2e halfjaarrapportage Totaalstand na 2e halfjaarrapportage

-3.547

-3.245

-2.880

-2.839

4.500

2.685

2.455

2.181

247 nvt -2.079 -254

-538 -886 -1.074 -1.778

-787 -1.821 -2.370 -3.252

1.421 -2.820 -2.570 -2.476

BEGROTING 2022-2025 Aanpassing begroting met indexering Nog onder te verdelen

1.014 1.014

1.150 1.150

928 928

726 726

NIEUW BELEID / OVERIGE ONTWIKKELINGEN

2.293

1.571

1.690

2.093

Programma Algemeen Bestuur en Organisatie

0

0

0

0

Programma Openbare Orde en Veiligheid Openbare Orde en Veiligheid

-252 -252

-312 -312

-252 -252

-192 -192

Programma Verkeer en Vervoer Verkeer Onttrekking Bestemmingsreserve ondertunneling Prinses Beatrixlaan

0 -42

0

0

0

42

Programma Economie en Werken

0

0

0

0

Programma Onderwijs

0

0

0

0

Programma Sport, Cultuur en Recreatie

0

0

0

0

Programma Sociaal Domein

0

0

0

0

Programma Wonen en Leven Bestuurlijke opdracht Te Werve Implementatie Omgevingswet incl. Organsatieversterking gebiedsontwikkeling Dekking Verwerking amendement Afvalstoffenheffing grof vuil

-157 -95

-110 -95

-110 -95

-15

-617 570 -15

-15

-15

-15

Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Septembercirculaire

2.782 2.782

2.073 2.073

2.132 2.132

2.380 2.380

Bedrijfsvoering Overhead Concerncontrol

-80 -80

-80 -80

-80 -80

-80 -80

Subtotaal Wijzigingen begroting 2022-2025

525

648

486

439

0

-27

-233

-466

-27

-233

-466

Mutatie afschrijvingslasten investeringsplan 2022-2025 Jaarschijf 2022 vervangingsinvesteringen en nieuwe investeringen Paragraaf Financiering Rente ontwikkeling

-360 -360

-360 -360

-360 -360

-360 -360

WIJZIGINGEN BEGROTING 2022-2025

2.947

2.334

2.025

1.993

TOTAAL ramingen 2021-2025 INCL. 2E HALFJAAR 2021

2.693

556

-1.227

-483

5

Omschrijving Dekkingsvoorstellen Actualisatie stelpost Kadernota (was 1.7 mln.) Sociaal Domein (actieplan WMO/jeugd en regionale afspraak efficiency doelstelling) Actualisatie Inversteringen kapitaallasten Totaal saldo incl. dekkingsvoorstellen 2022-2025

2022

2023

2024

2025

1.000

1.000

600

700

800

800

400 3.693

400 1.656

400 973

1.317

Toelichting nieuw beleid Programma Openbare Orde en Veiligheid Ondermijning/BIBOB Verbeteren en borgen van BIBOB processen. Rijswijk benut echter nog niet de volledige reikwijdte van de wet BIBOB in het beleid en de uitvoering. De algehele coördinatie op BIBOB wordt gemist en daarmee is Rijswijk de enige in de regio. Het gemis van een BIBOB-coördinator is ook naar voren gekomen in de bestuurlijke weerbaarheidsscan. Ondermijning Inzetten en Voortzetten Voor het tegengaan van een onveilig, niet leefbaar en malafide ondernemersklimaat in Rijswijk is het noodzakelijk gebleken de Plaspoelpolder door te lichten op ondermijnende activiteiten en dan met name het witwassen van geld. Dit is een omvangrijke incidentele operatie. Formatie en expertise voor deze aanpak zijn niet in de gemeentelijke organisatie aanwezig en zullen ingehuurd moeten worden. Ondermijning Borgen en Uitbreiden Ondermijning : Borgen en uitbreiden : De volgende stappen in de bestrijding van ondermijning in Rijswijk zijn a) de aanpak van ondermijning borgen, b) het werkgebied uitbreiden naar heel Rijswijk en c) ook de andere criminogene branches aanpakken. Aanbevelingen van het RIEC over deze stappen worden overgenomen. Programma Verkeer en Vervoer Verkeer Op 14 september heeft de raad besloten de bestemmingsreserve realisatie tunnel Prinses Beatrixlaan te vullen met €30 mln.

Het college heeft daarbij toegezegd dat voor het inzetten van de bestemmingsreserve separate voorstellen aan de raad zullen worden voorgelegd. Het college werkt nu aan een Plan van Aanpak met daarin een kostenraming die naar verwachting in januari 2022 door de raad behandeld kan worden. Om de continuïteit in het project te kunnen borgen, wordt vooruitlopend daarop in deze begroting al €42.000 aangevraagd ten behoeve van personele inzet die sowieso nodig zal zijn. Dekking daarvan wordt dus onttrokken aan de bestemmingsreserve realisatie tunnel Prinses Beatrixlaan. Programma Wonen en leven Implementatie Omgevingswet In de Omgevingsvisie, die geldt voor het hele grondgebied van de gemeente, legt de gemeente haar ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving voor de lange termijn vast. De Omgevingsvisie volgt uit de invoering van de Omgevingswet per 1 juli 2022, en loopt vooruit op het Omgevingsplan dat 31 december 2029 klaar moet zijn. Het opstellen van een Omgevingsvisie vraagt om een ‘omvangrijk’ proces, met bijvoorbeeld een aantal participatie momenten. Een procesvoorstel wordt aan het college en de Raad aangeboden. We gaan uit van een proces dat start na de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 zodat het proces volledig met

6

de dan zittende gemeenteraad kan worden doorlopen. Om dit proces op te starten is in 2022 een budget van € 50.000,- nodig. Voor het opstellen van het Omgevingsplan is in 2022 voor organisatie- en proceskosten een budget nodig van € 144.000,-. Organsatieversterking gebiedsontwikkeling In Zuid Holland moeten er tot 2040 240.000 woningen worden bijgebouwd. De verwachting is dat dan vraag en aanbod in balans zijn. Om invulling te geven aan de behoefte op Provincieniveau is voor Rijswijk geprognotiseerd dat er behoefte is aan 8.000 tot 10.000 extra woningen tot 2040. In de Stadsvisie Rijswijk 2030 heeft de gemeenteraad de ambitie uitgesproken deze behoefte te willen faciliteren. Om aan de wens voor het bouwen van deze woningen tegemoet te komen is er een ambitieus programma opgezet en zijn de gebiedsontwikkelingen in een stroomversnelling terecht gekomen. Naast de ontwikkeling van RijswijkBuiten wordt er vooral ingezet op meer woningen in de bestaande stad. De ontwikkelingen In de Bogaard, Havenkwartier en binnenkort Kesslerpark en Te Werve zijn meerjarige ontwikkelingen die in de tijd gezien deels overlappen. Maar ook de omgeving van Rijswijk is ambitieus.

Dat betekent concreet dat de ontwikkelingen van CID/Binckhorst en de Rijksweg A4, voor mobiliteit en leefomgeving, een impact hebben op onze eigen plannen in Rijswijk, zoals de Geestbrugweg, Stadsparkzone en binnenstedelijke bouw- en omleidingsplannen. Doordat deze ontwikkelingen overlappen en ook qua planontwikkeling en uitvoering verbonden kunnen zijn, is een goede afstemming met de verschillende partijen/ontwikkelaars en andere belanghebbenden (burgers, bedrijven en ook buurgemeenten) belangrijk voor de kwaliteit van de uitvoering. Hier ligt een centrale rol voor de gemeente Rijswijk ten aanzien van de overkoepelende processen, met vooral de thema’s procesmanagement, communicatie, omgevingsmanagement en verkeersmaatregelen. Om dit goed in de organisatie te borgen is de komende jaren extra inzet nodig van expertise op deze thema’s. Bestuurlijke opdracht Te Werve De in 2021 vastgestelde bestuurlijke opdracht Herstructurering Te Werve wordt samen met de 2 woningcorporaties uitgewerkt in een plan van aanpak voor de wijk Te Werve. De uitvoering wordt naar verwachting in de tweede helft van 2021 uitgerold middels een gezamenlijk aan te stellen programmamanager. Voor de financiering van de gezamenlijke, overkoepelende kosten wordt gewerkt met een verdeelsleutel tussen partijen, waarbij de gemeente 50% van deze kosten voor haar rekening neemt.

Dit betreft de kosten voor programmamanager, omgevingsmanager en communicatiekosten. Deze gezamenlijke kosten zullen voor de komende 3 jaar noodzakelijk zijn. Voor de specifieke bouwprojecten, zoals bijv. Te Werve Oost, zullen de planologische kosten worden verhaald op de corporatie. Paragraaf Bedrijfsvoering Concerncontrol Op grond van artikel 213a van de Gemeentewet doet het college periodiek onderzoek naar de doelmatigheid (efficiëntie) en doeltreffendheid (effectiviteit) van het gevoerde bestuur op het gebied van beleid en bedrijfsvoering. Met het oog op de rechtmatigheidsverantwoording die het college vanaf 2022 moet afleggen in de jaarstukken is de afgelopen periode met name gefocust op de interne beheersing en de rechtmatigheid. De volgende stap in het in control zijn van de organisatie is het periodiek onderzoeken van de doelmatigheid (het realiseren van bepaalde prestaties met een zo beperkt mogelijke inzet van middelen) en de doeltreffendheid (de mate waarin de gewenste prestaties en beoogde maatschappelijke effecten van het beleid daadwerkelijk worden behaald). Jaarlijks wordt

7

er een onderzoeksplan door het college vastgesteld dat aan de raad wordt aangeboden. Vervolgens worden de onderzoeken uitgevoerd en wordt hierover verantwoording afgelegd. Binnen de huidige formatie is hiervoor geen ruimte. Voorgesteld wordt de formatie met 1 fte uit te breiden.

Toelichting ombuigingen Actualisatie stelpost Kadernota In de Kadernota 2021 is deze stelpost vastgesteld, onder anderen in afwachting van mogelijke landelijke compensatie voor bijvoorbeeld de kosten Jeugdzorg en het effect van de verdeling van het Gemeentefonds voor Rijswijk. Als gevolg van alle, voornamelijk, macro-economische ontwikkelingen in dat kader kan de stelpost naar beneden worden bijgesteld van 1,7 miljoen naar 1 miljoen euro. Sociaal Domein (actieplan WMO/jeugd en regionale afspraak efficiency doelstelling) In de begroting vanaf het jaar 2022 zal een extra efficiencybesparing van € 600.000 oplopend naar € 800.000 vanaf 2024, op basis van lokale en regionale maatregelen uit het Actieplan en de ambities uit de Regiovisie Jeugdhulp Haaglanden, worden verwerkt. Actualisatie Inversteringen kapitaallasten Er wordt een inventarisatie gemaakt van de staat van investeringen en het investeringsplan om te bekijken in hoeverre de huidige investeringsopgave voor de stad realistisch is qua planning. De verwachting is dat er een vertraging in bepaalde projecten optreedt.

8

Gemeente Rijswijk

Inkomsten Rijk:

Begroting 2022

€ 129.055.040

Andere inkomsten:

€ 44.632.650

Samen met inwoners, organisaties en bedrijven zorgen we ervoor dat Rijswijk een goed leefbare gemeente is voor iedereen. Hieraan geven we ieder jaar geld uit, dat onder meer binnenkomt uit de belastingen die u betaalt en inkomsten van de rijksoverheid.

Lokale heffingen:

€ 35.647.610

In de begroting van 2022 staat waaraan we het komende jaar geld willen uitgeven. Hiernaast ziet u de bedragen, hieronder wat de belangrijkste plannen voor 2022 zijn.

inkomsten: € 209.335.300

Algemeen Bestuur en Organisatie

uitgaven: € 205.642.300

€ 6.495.010 Openbare Orde en Veiligheid

Rijswijk verwacht 2022 af te sluiten met een positief saldo van € 3.693.000

€ 7.353.700 Verkeer en Vervoer

Algemene dekkingsmiddelen + overhead

€ 10.821.970

€ 28.089.060

Economie en Werken

€ 1.071.410

Wonen en Leven

€ 53.949.610

Onderwijs

€ 6.225.870

Sport, Cultuur en Recreatie

Sociaal Domein

€ 9.667.680

€ 81.967.990

Onderwijs

Algemeen bestuur en organisatie

Sport, cultuur en recreatie

• Starten pilotproject Onderwijszorgarrangement (OJA) in scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs • Zorgen voor goede onderwijsgebouwen • Uitvoering extra activiteiten voor jeugd 12+ vanuit het groeifonds • Uitvoering trajecten Maatschappelijke Diensttijd

• Participatie met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties verbeteren • Toegankelijker en inclusiever maken van onze dienstverlening en communicatie • Jongerenparticipatie bevorderen

• Verdere inzet beweegmakelaar • Beweegroutes met QR code worden opgenomen in Happy Fit programma • Realisatie duurzame maatschappelijke voorziening op Sportpark Elsenburg • Actieprogramma voor vitaliteit sportverenigingen • Ondersteuning culturele infrastructuur bij gevolgen corona

Openbare orde en veiligheid

• Voorkomen misbruik van gemeentelijke producten, diensten en faciliteiten voor criminele activiteiten • Ondermijning: aanpak mensenhandel en uitbuiting wordt verder uitgewerkt • Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging

Economie en werken Sociaal domein

• Participatieplannen voor mensen met weinig sociale contacten en een pilot met basisbanen • Meer preventie en maatwerk bij schuldenproblematiek • Voorkomen dat kinderen thuis komen te zitten door verbeteren aansluiting onderwijs en jeugdhulp • Bevorderen van inclusiviteit, vrijwilligersinzet en mantelzorg. • Inwoners stimuleren om zo gezond mogelijk te leven

Wonen en leven Verkeer en vervoer

• Openen energieloket bij Rijswijk Center for Sustainable Geo-energy RCSG • Starten website over transitievisie warmte (postcode+huisnr. niveau) • Herontwikkeling in gemengd werkwoongebied en bedrijfsgebieden • Werken aan schone lucht met aandacht voor Prinses Beatrixlaan en omgeving • Verder ontwikkelen Landgoederenzone voor recreatie en ontspanning • Vervangen in openbare ruimte: bomen, riool en verlichting • Verdere realisatie Huis van de Stad

• Werken aan verkeersveilige schoolomgeving met ouders en kinderen • Herinrichten Lindelaan, Lange Kleiweg en Geestbrugweg voorbereiden • Herinrichten Prinses Beatrixlaan voor betere verkeersdoorstroming en ruimtelijke kwaliteit • Start onderzoek naar haalbaarheid ondertunneling Prinses Beatrixlaan • Mobiliteitsprogramma 2022-2040 uitwerken om Rijswijk bereikbaar, veilig en leefbaar te houden

Kijk voor meer informatie op www.rijswijk.nl/begroting 9

• Versterken van het vestigings- en ondernemersklimaat • Verder ontwikkelen van winkelcentra en andere locaties waaronder Bogaard Stadscentrum, Oud Rijswijk en Plaspoelpolder • Ontwikkeling van Plaspoelpolder waaronder verdere transformatie van At the Park naar een campusomgeving en nieuw havengebied

Inhoudsopgave

VOORWOORD . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 INLEIDING. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3

Programma's Algemeen Bestuur en Organisatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 Openbare Orde en Veiligheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 Verkeer en Vervoer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 Economie en Werken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 Onderwijs . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 Sport, Cultuur en Recreatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 Sociaal Domein . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 Wonen en Leven . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67 Overhead . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69

Paragrafen Weerstandsvermogen en risicobeheersing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72 Onderhoud kapitaalgoederen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 Bedrijfsvoering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 Verbonden partijen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 Grondbeleid. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .104 Lokale heffingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .107 Financiering. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .116 RijswijkBuiten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .123

Financiële begroting Meerjarenraming 2022-2025 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .128 Mutatieoverzicht meerjarenraming 2022-2025 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .130 Toelichting op het mutatieoverzicht meerjarenraming 2022-2025 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .132 Overzicht verschillen begroting met voorgaand jaar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .136 Leeswijzer investeringsplan 2022-2025 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .137 Investeringsplan 2022-2025 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .138 Toelichting investeringsplan 2022-2025 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .145 EMU-saldo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .150 Overzicht incidentele baten en lasten . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .151 Verloop van de reserves . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .153 Verloop van de voorzieningen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .154 Verloop van de vooruitontvangen subsidies (voorheen voorzieningen) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .155 Overzicht taakvelden. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .156 Kerngegevens en kengetallen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .158

10

Inhoudsopgave

Besluiten Begroting voor het jaar 2022 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .160 Meerjarenraming 2023-2025 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .161 De in de jaarschijf 2022 van het investeringsplan 2022-2025 geraamde investeringen . . . . . . . . . . . . . .162

11

Programma's

12

Algemeen Bestuur en Organisatie Wat willen we bereiken? Visie op het programma 1. We stimuleren dat mensen zelf verantwoordelijkheid nemen en we faciliteren eigen initiatieven van inwoners en ondernemers zo goed mogelijk. Bij maatschappelijke opgaven denken we van tevoren na over hoe we inwoners betrekken en welke rol en bevoegdheden zij hebben. We geven bij elk project heel duidelijk aan of en hoeveel samenwerkingsruimte er is. 2. Ook in onze communicatie is participatie met inwoners en ondernemers het vertrekpunt. We communiceren daarom niet alleen voorafgaand of na projecten, maar juist ook tijdens de uitvoeringsfase. We blijven daarbij gebruikmaken van traditionele media als de website en huisaan-huisbladen. Maar ook leggen we meer nadruk op de inzet van social media als Facebook, WhatsApp, YouTube en Instagram. Hierbij is webcare onmisbaar. Daarnaast zetten we andere communicatiemethoden in, zoals online communities en peilingen. We willen voor iedereen goed benaderbaar zijn, om actief te kunnen samenwerken met Rijswijkers en partners in Rijswijk. We geven hier actief invulling aan door het wijkwethouderschap, werkbezoeken en de WhatsAppspreekuren. 3. De gemeente Rijswijk is een toegankelijke en dienstverlenende organisatie die de wensen en behoeften van al haar inwoners, bedrijven en instellingen centraal stelt. We sluiten als gemeente tijdig aan op de snel veranderende omgeving.

Daarnaast streven we naar een persoonlijke, inclusieve en digitale dienstverlening van een excellent niveau. Doelstellingen • • • • • • • • •

Samenwerken vanuit eigen kracht; consequent zijn in communicatie; excelleren in dienstverlening; we verbeteren onze dienstverlening en maken het daardoor met onze dienstverlening gemakkelijk voor de inwoners, bedrijven en instellingen; we stellen inwoners, bedrijven en instellingen centraal in onze processen en werken op een effectieve, efficiënte en transparante wijze; we komen onze afspraken na en informeren de inwoners, bedrijven en instellingen op een begrijpelijke wijze tijdig en volledig; we bieden waar nodig dienstverlening op” maat” aan inwoners, bedrijven en instellingen; we streven naar eenzelfde kwaliteitsniveau/serviceniveau onafhankelijk van het door de klant gekozen dienstverleningskanaal (digitaal, telefoon, balie, e-mail, social media of post); de klant kan kiezen van welk dienstverleningskanaal hij/zij gebruik wil maken en waar mogelijk sturen we om van het meest effectieve en meest efficiënte dienstverleningskanaal gebruik te maken.

Wat gaan we daarvoor doen? Participatie In oktober 2020 is de participatienota ‘Samen werken aan een mooi Rijswijk‘, participatiebeleid 2020-2022 door de gemeenteraad vastgesteld. Dit beleid is bedoeld om de participatie met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties te verbeteren. Het vastgestelde participatiebeleid geeft richting aan hoe we als gemeente participatie vorm willen geven: eenduidig, waarbij maatwerk per situatie gewaarborgd blijft. Het beleid anticipeert op de Omgevingswet die volgens de laatste berichten medio 2022 ingaat. De Omgevingswet biedt veel ruimte om zelf een initiatief in te dienen, waarbij de initiatiefnemer wel zelf verantwoordelijk is voor de participatie van omwonenden of anderen die iets van het initiatief zullen merken of ondervinden. Bij vaststelling van de participatienota is afgesproken dat het beleid en de werkwijze na een jaar worden geëvalueerd. Evaluatie van beleid, processen en uitvoering gebruiken wij om onder andere onze expertise op het gebied van participatie te blijven ontwikkelen. Ook de uitkomst van de quick

Algemeen Bestuur en Organisatie 13

scan lokale democratie zullen we hierbij betrekken. Na dit evaluatiemoment zullen we het beleid en de werkwijze waar nodig bijsturen. Wij stimuleren inwoners en ondernemers om zelf verantwoordelijkheid te nemen voor hun leefomgeving, waarbij wij initiatieven vanuit de samenleving zo goed mogelijk faciliteren. Onder andere met een duidelijk herkenbaar en vindbaar interactief participatieplatform en het gebruik van laagdrempelige middelen en methoden willen we burgerparticipatie een impuls geven. In aanloop naar de inwerkingtreding van de nieuwe Omgevingswet zullen we de bij de participatienota behorende leidraad samenvatten in een gebruiksvriendelijke en informatieve participatiewijzer voor zowel kleine als grote initiatiefnemers. Zodat deze in één oogopslag kunnen zien welke stappen zij moeten zetten. Bij maatschappelijke projecten denken we van tevoren na over hoe we inwoners, instellingen en/of bedrijven betrekken. We zijn bij elk project heel duidelijk over welke participatieruimte er is en koppelen terug wat we met de inbreng doen. Communicatie In 2022 starten we met de uitvoering van nieuw communicatiebeleid. De focus komt hiermee meer te liggen op inclusieve communicatie; hoe bereiken en betrekken we alle verschillende groepen inwoners en ondernemers in onze stad.

De tijd dat we heel Rijswijk konden bereiken met de inzet van massamediale communicatie via lokale kranten, radio/tv en gemeentelijke website is voorbij. Onze samenleving bestaat uit vele subdoelgroepen die om een eigen benadering vragen. Hierop spelen we in door meer ‘dichtbij’ te communiceren, op de plekken waar de doelgroepen zich bevinden. Ook maken we meer gebruik van intermediairs (veelal maatschappelijke partners) om onze boodschap te communiceren. Daarnaast maken we een slag als het gaat om heldere en begrijpelijke teksten. Hiervoor hebben we onder meer aansluiting gezocht bij de Direct Duidelijk Brigade. En we zorgen voor meer eenduidige concerncommunicatie (eenduidigheid in de wijze waarop de gemeente communiceert d.m.v. nieuwsbrieven, uitnodigingsbrieven, standaard formats, vlogs, filmpjes, fotografie etc.). De ontwikkeling naar een digitale samenleving is door de coronacrisis in een stroomversnelling gekomen. Dit heeft als gevolg dat onze inzet op digitale communicatie nog meer nadruk krijgt. De coronacrisis en bijhorende maatregelen hebben onze samenleving langer in hun greep gehouden dan verwacht. Ook in 2021 was het onmogelijk om met ons voltallige college werkbezoeken af te leggen. Zodra de maatregelen het halverwege 2021 toelieten hebben we wel op individueel niveau en in kleine setting diverse werkbezoeken afgelegd.

Een verbetering ten opzichte van 2020 toen er überhaupt geen fysieke bezoeken mogelijk waren en we voor onze activiteiten volledig moesten uitwijken naar online platforms als Zoom en Teams. De coronacrisis heeft een bepalende rol gespeeld als het om onze fysieke zichtbaarheid in de stad gaat. Hoewel een overmachtsituatie, betreuren wij dat en hopen we dat in 2022 alles weer mogelijk is. Uiteraard blijft ons voornemen overeind om zo zichtbaar en benaderbaar mogelijk te zijn. In de laatste maanden van onze collegeperiode achten wij collegebrede werkbezoeken echter van minder toegevoegde waarde. In plaats daarvan bereiden wij een reeks werkbezoeken voor die in de tweede helft van 2022 kunnen plaatsvinden. Zo kan het college na ons goed van start. In 2022 worden de persgesprekken voortgezet in die gevallen dat een onderwerp om een nadere toelichting van het college van B&W vraagt. Het doel is om de media en daarmee de inwoners te informeren over (concept)besluitvorming van het college van B&W. Het heeft onze voorkeur om persgesprekken fysiek in het stadhuis te houden, maar net als in 2020 en 2021 zijn persgesprekken in digitale vorm een goed alternatief. Publieke Dienstverlening Ons streven naar het excelleren in dienstverlening, door steeds toegankelijker en inclusiever te zijn richting onze burgers en ondernemers, is continu in ontwikkeling.

Met name ons digitaliseringsproces is volop in ontwikkeling. Een toenemend aantal producten en diensten is nu digitaal aan te vragen en de komende jaren breiden we dit aantal uit. We gaan inzetten op het aanscherpen van de bestaande visie op onze (digitale) dienstverlening door ons te richten op de behoeften, wensen, eisen en het (kanaal-)gebruik van de klant. Deze verdieping biedt ons verbeterkansen en stelt ons daarmee in

Algemeen Bestuur en Organisatie 14

staat om doorlopend te werken aan een verbetering van onze dienstverlening aan de klant. Omdat maatwerk een essentieel onderdeel vormt van deze visie, wordt ook de kwetsbare burger niet uit het oog verloren. Vanuit het oogpunt: digitaal waar dat kan, persoonlijk waar dat moet, blijft het mogelijk om fysiek en laagdrempelig zaken te doen met de gemeente. Komende jaren ligt de focus op het afronden van de projecten die voortkomen uit de nota Excellente Dienstverlening. Daarnaast zal er gewerkt worden aan het doorontwikkelen van de visie op dienstverlening. Onze visie wordt, onder andere, uitgedragen door middel van de volgende activiteiten: • we verbeteren de (telefonische) bereikbaarheid van de gemeente; • we zorgen ervoor dat we als gemeente werken conform het Kwaliteitshandvest en de (nieuwe) servicenormen; • het Klant Contact Center beantwoordt eenvoudige vragen die binnenkomen via e-mail, post en social media zelf om de reactiesnelheid naar inwoners, bedrijven en instellingen te verhogen; • we verbeteren de informatievoorziening en het kennisniveau van het Klant Contact Center zodat zij meer klantvragen direct bij het eerste klantcontact kunnen beantwoorden; • voor de meeste producten en diensten wordt het mogelijk om ze via de gemeentelijke website aan te vragen (daar waar het wettelijk, beleidsmatig en/of technisch kan); • we voeren zaakgericht werken gemeentebreed in zodat

inwoners, bedrijven en instellingen de voortgang van hun ‘zaak’ op een transparante wijze kunnen volgen; • het doen van een melding Openbare Ruimte wordt voor inwoners, bedrijven en instellingen makkelijker gemaakt en tevens wordt het werkproces en de informatievoorziening voor medewerkers geoptimaliseerd; • we vergroten de toegankelijkheid van de gemeente voor de burger zowel fysiek als digitaal. Het leveren van inclusieve dienstverlening vormt daarbij een belangrijk uitgangspunt. Wij willen voldoen aan de normen van de webrichtlijnen zoals genoemd in het ‘Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid’. We streven te allen tijde naar inclusie en vergroting van de toegankelijkheid. En door gebruik van de Klinkende Taal app door de medewerkers, zal alle communicatie naar de klant toe begrijpelijker worden gemaakt. Een efficiënte gemeente We blijven inzetten op verbetering van de klantgerichtheid en verhoging van de efficiëntie. Belangrijke efficiencywinst is te voorzien rondom de invoering van de verplichtingen administratie. Hierin worden september/oktober volgende stappen gezet. Efficiencyopbrengst bestaat uit het vroegtijdig signaleren van afwijkingen, verbeterde kwaliteit van financiële prognoses en verlichting van werkzaamheden voor de spendanalyse. En snellere afhandeling van facturen.

Met de oplevering van het portal MijnRijswijk.nl is een belangrijke stap gezet om meer diensten digitaal aan te gaan bieden aan onze inwoners en bedrijven, 24/7. Ander voorbeeld is het proces Meldingen openbare ruimte. Dit is al deels geïnnoveerd. De voordelen van de geautomatiseerde verwerking van meldingen worden dit jaar te verbreed naar het terrein van het openbare verlichtingssysteem en afvalinzameling. Dit levert meer gemak op voor onze inwoners, partners en medewerkers. Ook zijn voorbereidingen voor de vernieuwing van de gemeentelijke website gestart. Teams kunnen zich bij verbetertrajecten van hun in- en extern gerichte processen laten ondersteunen door collega procesinnovatoren. In het hoofdlijnenakkoord van onze gemeente staat dat de gemeente wil toewerken naar een ‘circulaire economie in 2050’. Bij een circulaire economie is het doel om niet alleen duurzaam en toekomstbestendig in te kopen maar uiteindelijk ook geen afval meer te produceren. Hierbij werken we voor onze eigen organisatie aan een aantal sporen: • circulair ontwerpen van de openbare ruimte en gebouwen. (zie Programma Wonen en Leven); • levensfase van producten verlengen; • inkopen van producten van hergebruikte en duurzame materialen; • scheiden en hergebruiken van materialen; • zorgen voor een efficiënte en toekomstbestendige organisatie. Dat leidt tot de volgende acties voor onze eigen organisatie:

Algemeen Bestuur en Organisatie 15

1. Zorgdragen voor een energie-efficiënte ICT-omgeving: • In het afwegingskader ten aanzien van de inrichting van de ICT-omgeving en bij inkoop duurzaamheidscriteria meenemen en afwegen. • Maximaal bijdragen aan een papierarme organisatie door: ◦ waar mogelijk digitaliseren van processen; ◦ stimuleren papierloos werken onder andere door inzet van mobiele devices; ◦ inzet op doelmatigheid van kopiëren en printen, onder meer door rationalisatie van het printerbestand. 2. Zorgdragen voor een toekomstbestendige organisatie in de brede zin: • Door middel van het beschikbaar stellen van faciliteiten (o.a. om ATAP te werken) bijdragen aan efficiënte werkwijzen (profit), verminderen van verplaatsingen (planet) en inzet van medewerkers (generatiepact) (people); • We zorgen voor verbindingen met onze omgeving (transparantie, participatie, communicatie) en de toekomstbestendigheid van de organisatie (innovatief, efficiënt, doelgericht, enzovoort); • Door middel van het beschikbaar stellen van faciliteiten streven naar een veilige werkomgeving voor onze werknemers op kantoor en in de thuissituatie. 3. Zorgdragen voor een efficiënte en toekomstbestendige inkoop van producten en diensten: • Na afloop van de aanbestedings- of vervangingstermijn kijken we of er een nieuw product moet worden aangeschaft of dat verlenging van de levensduur mogelijk is.

Voordat we een nieuw product gaan aanschaffen, kijken we of het oude nog langer mee kan of elders een functie kan krijgen. • Het inkopen van producten die gemaakt zijn van hergebruikte en duurzame grondstoffen en materialen. Als we dan tot de aanschaf van een nieuw product over gaan, kiezen we bij voorkeur producten die gemaakt zijn van zo min mogelijk grondstoffen en vervolgens ook goed demonteerbaar en herbruikbaar zijn. • We zorgen voor een goed rest- en grondstoffensysteem. Huishoudelijke en gemeentelijke reststromen moeten goed worden gescheiden en deze grondstofstromen moeten vervolgens verder in de keten worden bewerkt tot nuttige grondstoffen.

Algemeen Bestuur en Organisatie 16

Wat gaat het kosten? Exploitatie (meerjarig): (bedragen x € 1.000) Algemeen Bestuur en Organisatie 0010 Bestuursorganen 0010 Bestuursorganen Saldo 0011 Bestuurlijke samenwerking 0011 Bestuurlijke samenwerking Saldo 0030 Burgerzaken 0030 Burgerzaken Saldo 0031 Verkiezingen / referenda 0031 Verkiezingen / referenda Saldo 0032 Publieke dienstverlening 0032 Publieke dienstverlening Saldo 0060 Bestuursondersteuning raad en rekenkamerfunctie 0060 Bestuursondersteuning raad en rekenkamerfunctie Saldo 5801 Mediabeleid 5801 Mediabeleid Saldo Totaal Lasten Totaal Baten Saldo Algemeen Bestuur en Organisatie

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Jr.rek. Raming na wijziging 2020 2021 1.844 1.642

2022 1.545

2023 1.404

2024 1.404

2025 1.404

-1.844 389

-1.642 412

-1.545 425

-1.404 436

-1.404 451

-1.404 462

-389 1.098 636 -462 21

-412 1.282 722 -560 203

-425 1.278 636 -642 168

-436 1.252 573 -679 206

-451 1.526 1.042 -483 168

-462 1.521 1.061 -460 168

-21 1.598 3 -1.595

-203 2.363 3 -2.360

-168 2.373 3 -2.370

-206 2.522 3 -2.519

-168 2.520 3 -2.517

-168 2.519 3 -2.516

775

690

670

670

670

670

-775 46

-690 37

-670 37

-670 37

-670 37

-670 37

-46 5.772 640 -5.132

-37 6.627 725 -5.902

-37 6.495 639 -5.856

-37 6.526 576 -5.950

-37 6.775 1.045 -5.729

-37 6.780 1.064 -5.716

Lasten Baten

Lasten Baten

Voor een toelichting op de belangrijkste mutaties tussen de verschillende jaren wordt verwezen naar de toelichting op de meerjarenbegroting 2022-2025.

Algemeen Bestuur en Organisatie 17

Openbare Orde en Veiligheid Wat willen we bereiken? Visie op het programma De centrale opgave is om Rijswijk de prettige, veilige leefgemeenschap te houden die het nu is. Veiligheid is een gedeelde verantwoordelijkheid die de grenzen van de openbare orde overstijgt. Dit vraagt om inspanning van de gemeente, de professionele partners én van de bewoners en bedrijven in Rijswijk. Daarnaast zijn in het veiligheidsdomein ook wettelijke taken en verantwoordelijkheden aan de gemeente en professionele partners toebedeeld. Doelstellingen De meeste thema’s die in het huidige beleid zijn genoemd lopen ook door in 2022, mede door wettelijke taken maar ook omdat deze thema’s altijd wel een onderdeel vormen van de brede aanpak in Veiligheid. Te denken valt aan de High Impact Crimes en de regierol die de gemeente hierin heeft. Door de impact van de coronacrisis op de beschikbare capaciteit van het team Veiligheid en het verbod op bijeenkomsten worden sommige geplande activiteiten verschoven naar 2022. Ook heeft de doorlooptijd van projecten, door het anders organiseren van de geplande activiteiten, vertraging opgelopen waardoor deze ook in 2022 doorlopen. Hoe de pandemie zich de komende periode ontwikkelt heeft een grote impact op de prioriteiten en thema’s binnen Veiligheid.

Op structurele basis vindt monitoring, aan de hand van cijfers en gebeurtenissen, plaats en indien nodig wordt in samenspraak met de veiligheidspartners her-geprioriteerd binnen de vastgestelde thema’s. Het Strategisch Veiligheidsbeleid 2022-2026 gaat voort op de drie uitgangspunten van het Strategisch Veiligheidsbeleid 2017-2021 die nog steeds actueel zijn. Deze uitgangspunten zijn de dragers voor alle activiteiten die Rijswijk onderneemt in het brede veiligheidsdomein. 1. Brede kijk op veiligheid • Veiligheid is een maatschappij brede opgave die de grenzen van de openbare orde overstijgt. Rijswijk werkt aan een integrale aanpak en integrale organisatie van veiligheidsopgaven. • Maatschappelijke ontwikkelingen kunnen om snel en flexibel handelen vragen, waardoor eerder vastgestelde prioriteiten moeten kunnen wijken. Niet het aanbod, maar de maatschappelijke vraag is leidend. Verschil mag er zijn tussen wijken, bewoners, instellingen en bedrijven. 2. Samenwerken aan veiligheid • Veiligheid is ieders verantwoordelijkheid. Bewoners, bedrijven, maatschappelijke instellingen en de overheid, iedereen is medeverantwoordelijk om Rijswijk vertrouwd en veilig te houden en draagt hieraan bij naar eigen kennis, kunde en draagkracht. • Eigen verantwoordelijkheid betekent ruimte voor eigen initiatieven. Daarbij wordt het algemeen belang altijd goed afgewogen.

Uitgangspunt voor de gemeente is dat alle belanghebbenden een vergelijkbare plek en rol krijgen. • We onderkennen het belang van samenwerking om de vraagstukken en de maatschappelijke opgaven van de toekomst de baas te zijn. De gemeente Rijswijk is een toegankelijke, betrouwbare partner om mee samen te werken. Voor de strategische partners in het veiligheidsdomein, maar net zo goed als voor de bewoners die met eigen initiatieven komen. • Als betrouwbare samenwerkingspartner geeft Rijswijk zelf het goede voorbeeld, onder meer door vergunningverlening, door toezicht te houden en regels te handhaven. Daarbij zijn handhaving en inspectie geen doel op zich, maar een middel om maatschappelijke effecten te bereiken. 3. Regie op veiligheid • De gemeente Rijswijk heeft de regierol in het veiligheidsdomein. De burgemeester coördineert vanuit zijn wettelijke taken voor Openbare Orde en Veiligheid.

Openbare Orde en Veiligheid 18

• Rijswijk brengt partijen samen, faciliteert en ondersteunt samenwerking in het veiligheidsdomein. Ook als de gemeente zelf geen partner is in het samenwerkingsverband. Indicatoren Indicator

1. Verwijzingen naar HALT] 2 Winkeldiefstallen 3 Geweldsmisdrijven 4 Diefstal/inbraak uit woning 5 Vernieling en beschadiging

Realisatie 2020

Streefwaarde

35 2,9 5,6 3,8 2,5

2021 34 2,8 4,2 1,7 5,0

Indicator Eenheid 1 Verwijzing naar HALT Aantal

Bron HALT

2 Winkeldiefstallen

Waarstaatjegemeente.nl

3 Geweldsmisdrijven

4 Diefstal/inbraak uit woning 5 Vernieling en beschadiging

Aantal geregistreerd per 10.000 inwoners Aantal geregistreerd per 10.000 inwoners

Aantal geregistreerd per 10.000 inwoners Aantal geregistreerd per 10.000 inwoners

2022

2023

2024

2025

33 2,7 4,1 1,6 4,9

32 2,6 4,0 1,5 4,8

31 2,5 3,9 1,4 4,7

30 2,4 3,8 1,3 4,6

Bijzonderheden Meer investeren in preventie, waardoor verwijzingen kunnen afnemen

Waarstaatjegemeente.nl Geweldsmisdrijven worden niet dusdanig geregistreerd. Onder geweldsmisdrijven wordt verstaan; openblijk geweld, bedreiging en mishandeling. Waarstaatjegemeente.nl Waarstaatjegemeente.nl

Wat gaan we daarvoor doen? Zoals beschreven in het Strategisch Veiligheidsbeleidsplan 2022-2026 zullen we, naast de voortzetting van de aanpak van Woonoverlast, de aanpak voor Wijkveiligheid en buurtpreventieteams en de Crisisorganisatie, de aandacht richten op de volgende zaken. Zorg en veiligheid De ingezette lijn met betrekking tot de relatie tussen zorg en veiligheid die vraagt om een goede afstemming binnen de gemeente en met de professionele partners wordt voortgezet. De transformatie van het Veiligheidshuis naar Zorg- en Veiligheidshuis (ZVHH) in 2020 heeft ervoor gezocht dat de twee werelden, zorg en veiligheid, bij elkaar zijn gebracht. Zo is in het regionaal Bestuurlijk Overleg Zorg en Veiligheid ingericht waarin naast de burgemeesters ook de wethouders zorg aan deelnemen. Tijdens dit overleg worden de knelpunten die het snijvlak zorg en veiligheid raken op het Bestuurlijk Overleg Zorg en Veiligheid geagendeerd zodat er randvoorwaarden gecreëerd worden waarbinnen effectief op alle niveaus samengewerkt kan worden. Binnen de kaders van het ZVHH en onder regie van het Bestuurlijk Overleg Zorg en Veiligheid worden diverse thema’s en projecten opgestart.

Een van de projecten waar Rijswijk aan participeert is bijvoorbeeld een regionale pilot ‘Van onmacht naar impact’ die zich richt op vastgelopen casuïstiek binnen het ZVHH waarbij er veelal een combinatie van problematiek speelt op het snijvlak van (psychische) zorg, bestaanszekerheid en veiligheid. Met als doel om tot nieuwe interventies of processen te komen buiten de reguliere paden. En door deze aanvullende werkwijze op een alternatieve manier tot een doorbraak te komen. Cybersecurity en digitale criminaliteit Het plegen van strafbare feiten via internet heeft de laatste jaren een grote vlucht genomen. De gemeente speelt bij cybercrime een actieve rol om de lokale gemeenschap te wapenen tegen aanvallen van cybercrime en digitale criminaliteit. Als gemeente richten wij ons op de meest kwetsbare objecten en subjecten. Allereerst heeft de voorlichting zich gericht op senioren. Met de doelstelling om

Openbare Orde en Veiligheid 19

deze aanpak ook voor andere doelgroepen in te zetten. Door de coronapandemie hebben geplande bijeenkomsten voor andere doelgroepen niet kunnen plaatsvinden. Deze worden weer ingepland zodra dit weer mogelijk is met betrekking tot de coronamaatregelen. Ondermijning Zoals aangegeven in de voorjaarsnota (raad 6 juli 2021) en als uitwerking van de Kadernota Toezicht en Handhaving 2019 – 2023 (raad 18 december 2018) leidt de gemeente de gecoördineerde inzet op de bestrijding van ondermijning in Rijswijk met de veiligheidspartners. Doel van deze inzet is een gecoördineerde inzet op de bestrijding van ondermijning. Daarbij heeft in eerste instantie de nadruk gelegen op de aanpak van de Plaspoelpolder met als missie het tegengaan van een onveilig, niet leefbaar en malafide ondernemersklimaat in Rijswijk. Dit leverde onder andere de pilot Vergunningaanvraag Automotive op, dat deels gefinancierd werd uit het ondermijningsfonds. Het is nu tijd om door te pakken. In de bestuurlijke weerbaarheidsscan van het Regionaal Informatie en Expertisecentrum (RIEC) wordt aanbevolen om preventief, informatie-gestuurd en projectmatig te werken aan de aanpak van ondermijning en deze werkwijze te borgen in de organisatie. In het districtsoverleg wordt tussen gemeenten afgestemd op het gebied van maatregelen, om zo het ‘waterbedeffect’ te voorkomen.

Borgen en uitbreiden De volgende stappen in de bestrijding van ondermijning in Rijswijk zijn a) de aanpak van ondermijning borgen, b) het werkgebied uitbreiden naar heel Rijswijk en c) ook de andere criminogene branches aanpakken. Aanbevelingen van het RIEC over deze stappen worden overgenomen. Hierbij blijft de gemeente regie houden met de veiligheidspartners (RIEC, Haags Economisch InterventieTeam, driehoek, district, veiligheidsregio) op de bestrijding van ondermijning. Verbeteren en borgen van de inrichting van de BIBOB processen Op dit moment wordt BIBOB met name toegepast op drank- en horecavergunningen, de exploitatievergunningen voor de horeca en de vergunningplicht voor de automotive. Andere teams krijgen ook te maken met de Wet BIBOB, zoals vastgoedtransacties, omgevingsvergunningen en subsidies. Rijswijk benut echter nog niet de volledige reikwijdte van de wet BIBOB in het beleid en de uitvoering. De algehele coördinatie op BIBOB wordt gemist en daarmee is Rijswijk de enige in de regio. Het gemis van een BIBOB-coördinator is ook naar voren gekomen in de bestuurlijke weerbaarheidsscan en we hebben het advies vanuit het RIEC (werkgroep afstemming) om hier op in te zetten. Een BIBOB-coördinator krijgt tevens als taak om te waken over (uitwisseling van de) de privacygevoelige informatie van het team in relatie tot de interne en externe partners.

Inzetten en voortzetten Voor het tegengaan van een onveilig, niet leefbaar en malafide ondernemersklimaat in Rijswijk is het, vanuit verschillende bronnen en op aanraden van de ketenpartners in de bestrijding van ondermijning, noodzakelijk gebleken om de Plaspoelpolder door te lichten op ondermijnende activiteiten en dan met name het witwassen van geld. Het gaat hierbij om een doorlichting van 8000+ bedrijven (waaronder de postbusfirma’s) door middel van data- vergaring en -analyse, waarbij de bedrijven ook financiële en fiscale aandacht krijgen. Dit is een omvangrijke incidentele operatie in het kader van de aanpak van ondermijning en kan Rijswijk niet alleen. Formatie en expertise voor deze aanpak zijn niet in de gemeentelijke organisatie aanwezig en zullen ingehuurd moeten worden. Inspectie en Handhaving De implementatie van de Omgevingswet en wet kwaliteitsborging in de bouw zijn beide uitgesteld naar 2022. Deze zullen de nodige aandacht vragen.

Openbare Orde en Veiligheid 20

Als uitwerking van de nota ‘Integrale toezicht en handhaving’ is de pilot Gemeentelijk Interventie Team (GIT) gestart. In het GIT zijn de diverse gemeentelijke disciplines op het gebied van Inspectie en Handhaving vertegenwoordigd waarmee gemeentelijke (spoed- en bijzondere) controles een integraler karakter krijgen. Omdat het een bundeling en afstemming van bestaande processen is, lijken hier geen aanvullende budgetten nodig. Op het gebied van inspectie blijven overtredingen op het bestemmingsplan met betrekking tot huisvesting en verkamering, ook als onderdeel van de bestrijding van ondermijning en uitbuiting, een prioritair aandachtspunt.

Wat gaat het kosten? Exploitatie (meerjarig): (bedragen x € 1.000) Openbare Orde en Veiligheid 1100 Openbare orde en veiligheid 1100 Openbare orde en veiligheid Saldo 1200 Brandweer 1200 Brandweer Saldo 1201 Rampenbestrijding 1201 Rampenbestrijding Saldo Totaal Lasten Totaal Baten Saldo Openbare Orde en Veiligheid

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Jr.rek. Raming na wijziging 2020 2021 1.314 1.786

2022 1.806

2023 1.750

2024 1.750

2025 1.750

-1.314 4.999

-1.786 5.703

-1.806 5.469

-1.750 5.567

-1.750 5.677

-1.750 5.796

-4.999 67 10 -57 6.380 10 -6.370

-5.703 79

-5.469 79

-5.567 79

-5.677 79

-5.796 79

-79 7.568

-79 7.354

-79 7.396

-79 7.506

-79 7.625

-7.568

-7.354

-7.396

-7.506

-7.625

2024 U 20

I

Investeringen Investeringskrediet (bedragen x 1.000) 1200 Brandweer Vervangen brandkranen 2022 Vervangen brandkranen 2023 Vervangen brandkranen 2024 Vervangen brandkranen 2025

2022 U 20 20

I

2023 U 20

I

2025 U 20

20 20 20

Openbare Orde en Veiligheid 21

I

Verkeer en Vervoer Wat willen we bereiken? Visie op het programma De groei van onze stad en regio, en de mobiliteit, vraagt om een mobiliteitstransitie. De opgave voor Rijswijk op het gebied van mobiliteit is het vinden van een nieuw evenwicht tussen bereikbaarheid, leefbaarheid en veiligheid in een stad die groeit. Dit kan door het mobiliteitssysteem én de mobiliteitskeuzes te veranderen. Dit noemen we de mobiliteitstransitie. We hebben een samenhangend pakket van maatregelen nodig waarmee we de bereikbaarheid veiligstellen en waarmee we de leefbaarheid en veiligheid van Rijswijk verbeteren. Een gedeelte van dit pakket zal voortbouwen op reeds bekende investeringen en beheer & onderhoud en een gedeelte zal komende jaren nieuw opgenomen worden. In het laatste kwartaal van 2021 wordt het Mobiliteitsprogramma Rijswijk door de raad vastgesteld, met een vooruitblik naar 2040. Dit wordt in 2022 gevolgd door een Uitvoeringsplan 2022- 2030 met investeringsvraagstukken. Doelstellingen en indicatoren worden na besluitvorming verwerkt in de halfjaarrapportages, de begroting/investeringsplan en het Programma Verkeer en Vervoer. Ze vormen de basis voor nieuw beleid en investeringen in de komende jaren. Bij de voorbereiding van het Mobiliteitsprogramma en het Uitvoeringsplan geldt een leidraad van 7 uitgangspunten.

• Uitgangspunt 1: we maken de stad samen met de bewoners en de ondernemers • Uitgangspunt 2: we stellen de mens centraal • Uitgangspunt 3: we verdelen de mobiliteitsbehoefte over de verschillende vervoerssoorten • Uitgangspunt 4: we kiezen een gebiedsgerichte aanpak • Uitgangspunt 5: we gebruiken gebiedsontwikkeling als vliegwiel • Uitgangspunt 6: we maken gebruik van innovaties en experimenten • Uitgangspunt 7 we doen het samen met de regio In dit Programma Verkeer en Vervoer 2022 blijven de huidige doelstellingen nog in gebruik. Doelstellingen 1. We blijven het bestaande wegennet benutten én we stimuleren het gebruik van alternatieve vervoerswijzen, door barrières weg te nemen en goede basisvoorzieningen te realiseren. Hiermee houden wij Rijswijk en de regio bereikbaar, verkeersveilig en leefbaar. En we leveren daarmee een bijdrage aan de verbetering van de lokale milieukwaliteit, waaronder de CO2 reductie. 2. We zorgen ervoor dat het aantal verkeersslachtoffers in de stad minimaal blijft. Dit doen we door onveilige verkeerssituaties aan te pakken en verkeerseducatie te stimuleren. 3. Het aantal personen dat binnen een redelijke reistijd met verschillende vervoerswijzen onze economische toplocatie kan bereiken neemt toe. 4.

Wij blijven streven naar een toekomstbestendig en betaalbaar parkeerbeleid met een logische en eerlijke verdeling van de schaarse ruimte en werken hiervoor de aanbevelingen uit de parkeerevaluatie uit. 5. Wij vinden het belangrijk dat inwoners voldoende keuzemogelijkheden hebben om te kunnen gaan waar zij willen (“iedereen doet mee”).

Verkeer en Vervoer 22

Indicatoren1 Indicator 1. Aantal meters geoptimaliseerde fietsroutes per jaar 1 2. Aantal fietsers per jaar op steren hoofdfietsroutes2 3. Aantal blackspots3 4. Ziekenhuisopname na verkeersongeval met motorvoertuig 5. Overige vervoersongevallen met een gewonde fietser 6. Parkeerdruk per woonwijk (%)4

Realisatie Streefwaarde 2020 2021 2.000 2.500

2022

2023

2024

2025

1.600

ntb

ntb

ntb

Geen meetgegevens 1 15%

14.970

ntb

ntb

ntb

ntb

0 12%

0 11%

0 10%

0 7%

0 5%

15

< 15

< 12

< 10

<9

<7

Geen meting

Max. 90%

Max.90%

Max.90%

Max 90%

Max 90%

1 gemeentelijke meting op straat; uitvoering fietsprojecten. Ntb is opgenomen vanwege de op te stellen Mobiliteitsvisie (ambities, projecten) 2 fietstellingen (Metropoolregio Rotterdam Den Haag), streefwaarde is bepaald aan de hand van tellingen op aantal hoofdroutes en verwachte groei. Ntb is opgenomen vanwege de op te stellen Mobiliteitsvisie (ambities, projecten) 3 landelijke verkeersveiligheidsmonitor, blackspot: 10 of meer verkeersongevallen per 5 jaar per kruispunt en/of wegvak 4 periodieke gemeentelijke parkeerdrukmeting

Wat gaan we daarvoor doen? Verkeer en Vervoer Een nieuw Mobiliteitsprogramma is in december 2021 gereed. Dit is een integraal product dat rekenschap geeft van verbanden tussen ruimtelijke ordening, verstedelijking, economie, leefbaarheid en mobiliteit in Rijswijk en omgeving. Het wordt in 2022 gevolgd door een Uitvoeringplan. De onderstaande omschrijving “wat gaan we ervoor doen” is gebaseerd op de koers voor investeringen die sinds een aantal jaren al is uitgezet, en de op de vorige pagina beschreven visie en doelstellingen ten behoeve van het Programma Verkeer en Vervoer. Wij gaan in 2022 door met het realiseren van goede fietsvoorzieningen, waaronder veilige, comfortabele en directe fietsroutes en experimenteren met initiatieven van deelfietsen of (elektrische) deelscooters. Fietsvoorzieningen zijn onderdeel van de “last mile” vanaf openbaar vervoerhaltes. Tevens levert de aanpak een bijdrage aan de mobiliteitstransitie én aan de reductie van CO2uitstoot. Waar mogelijk werken we samen aan fietsprojecten met de provincie en de Metropoolregio. Prioriteit hebben daarbij de routes die als (regionale) verbindende fietsroutes zijn aangemerkt. In dat kader staan voor 2022 op het programma het voltooien en in gebruik nemen van de fietsprojecten op de route Sammersweg, de Steenlaan en in het Wilhelminapark.