22-011a Jaastukken 2021

P&C-cyclus De nota weerstandsvermogen en risicomanagement schrijft een koppeling van het risicoprofiel m.b.v. NARIS® voor bij de diverse beleidsrapportages zoals programmabegroting, jaarrekening en tussentijdse rapportages. In de kern draait NARIS® om het vastleggen en analyseren van risico’s, beheersmaatregelen en opgetreden risico’s (incidenten). Risico’s hebben impact op de activiteiten (processen en projecten) die de organisatie onderneemt om haar doelen te realiseren. Door risico’s te koppelen aan projecten, processen en/of doelstellingen ontstaat direct inzicht waarop gestuurd moet worden om grip te houden op de belangrijkste risico’s van de organisatie.

86

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Risico's Voor de jaarstukken 2021 zijn de risico’s geactualiseerd. Op grond van het risicomanagementbeleid worden in het onderstaande overzicht alleen de 10 grootste risico's gepresenteerd met de hoogste bijdrage aan de berekening van de benodigdeweerstandscapaciteit. Financieel Invloed gevolg Herverdeling gemeentefonds 50% max.€ 465.000 2,30% Het beoogde kostenbesparend beleid voor het concept Jeugdzorg en het concept WMO wordt niet gehaald. In de programmabegroting 2021-2024 is rekening gehouden met de uitkomsten van de Europese aanbesteding en de resultaten van een actieplan Jeugdzorg en WMO. Doel van dit actieplan is het vergroten van de beheersing, het verlagen van de uitgaven en het uitoefenen van bestuurlijke invloed op het Rijk voor de inkomstenkant. Bij de 1e HJR 2021 wordt aan de hand van de nieuwe contracten en de resultaten van het actieplan bezien of dit risico leidt tot aanpassingen in het budgettaire beeld. Corona 25% max.€ 1.000.000 2,28% Aan de inrichting van de anderhalve meter samenleving kan een fors prijskaartje hangen. Dit is onder meer afhankelijk van welke maatregelen getroffen dienen te worden. Momenteel zijn de financiële gevolgen van zoveel factoren afhankelijk dat geen zinvolle inschatting is te geven. Daarom wordt hier rekening gehouden met een risico van 25% van maximum bedrag uit de impactanalyse.

Bouwgrondexploitaties 50% max.€ 2.000.000 13,52% Het niet kunnen afdekken van risico’s, die kunnen ontstaan door richtlijnen, voorwaarden, eisen van andere overheden en overige derden-partijen kunnen resulteren in financiële tegenvallers. Wachtgeldverplichtingen (oud)wethouders 50% max.€ 1.250.000 8,33% In 2022 zijn er weer gemeenteraadsverkiezingen. Na beëindiging van het wethouderschap ontvangt een wethouder een ontslaguitkering, tenzij de pensioengerechtigde leeftijd is bereikt. Dat is geregeld in de Algemene Pensioenwet Politieke Ambtsdragers (Appa). Voor de voormalige wethouders hebben we een voorziening wachtgeld wethouders. Voor de zittende wethouders is niet in te schatten of ze aanspraak gaan maken op het wachtgeld. Als ze aanspraak maken kunnen we niet met een redelijke mate van zekerheid het bedrag schatten. Daarom is een directe storting in de voorziening wachtgeld wethouders niet toegestaan. Participatiewet 50% max.€ 1.000.000 6,77% Bezuinigingen op de macrobudgetten en veranderingen in het rekenmodel waarmee de macrobudgetten worden berekend, kunnen leiden tot tekorten op de lokale rijkssubsidie. Een dergelijke overheidsmaatregel kan niet worden voorkomen en kan leiden tot tekorten.

Het participatiebudget wordt maximaal ingezet voor bevordering van uitstroom uit een uitkering zodat de uitgaven aan uitkeringen zo laag mogelijk blijven en het eventuele tekort zoveel als mogelijk beperkt blijft. Pensioenen (oud)wethouders 50% max.€ 500.000 3,41% Het pensioen voor wethouders is geregeld in de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Appa). De Appa pensioen premie wordt op het salaris van de wethouder ingehouden. Deze wordt gestort in de kas van de gemeente en niet bij een pensioenfonds. Gemeenten hebben op grond van het BBV de taak een voorziening te vormen. De hoogte van de voorziening is mede afhankelijk van de te hanteren rekenrente. Een verlaging van deze rente heeft grote gevolgen voor de aan te houden voorziening. Juridische risico’s bezwaar- en beroepsprocedures 50% max.€ 3.000.000 20,20% Juridische risico’s als gevolg van bezwaar- en beroepsprocedures waarin besluiten geheel of gedeeltelijk moeten worden herzien. Beëindigen huurovereenkomst gemeentelijke parkeerterreinen rondom in de Bogaard. 50% max.€ 450.000 3,06% Ten einde toekomstige herontwikkeling In de Bogaard en Prinses Beatrixlaan niet in de weg te staan heeft de gemeente het lopende contract opgezegd. De afspraak is gemaakt dat Q-Park de parkeerterreinen kan blijven exploiteren totdat de herontwikkeling aanvangt. Tot het moment dat de herontwikkeling start, blijven de inkomsten intact.

Het risico bestaat eruit dan niet duidelijk is op welk moment de inkomsten wegvallen. Deelname in gemeenschappelijke regeling 50% max.€ 400.000 2,69% Invloed binnen de AVALEX wordt minder, dit kan betekenen dat er (investering) beslissingen worden genomen met negatieve gevolgen voor de exploitatie van de GR. Uitbreiding van AVALEX heeft positieve en negatieve effecten. Positief is de schaalvergroting, negatief is de vermindering van de eigen invloed. Dit kan leiden tot beslissingen die negatief kunnen uitvallen voor de beleidsdoelstelling van de gemeente. Ook afwikkeling DSW vormt een risico. Grote investeringen 30% max.€ 600.000 2,46% Het beoogde kostenbesparend beleid voor het concept Jeugdzorg en het concept WMO wordt niet gehaald. In de programmabegroting 2021-2024 is rekening gehouden met de uitkomsten van de Europese aanbesteding en de resultaten van een actieplan Jeugdzorg en WMO. Doel van dit actieplan is het vergroten van de beheersing, het verlagen van de uitgaven en het uitoefenen van bestuurlijke invloed op het Rijk voor de inkomstenkant. Bij de 1e HJR 2021 wordt aan de hand van de nieuwe contracten en de resultaten van het actieplan bezien of dit risico leidt tot aanpassingen in het budgettaire beeld. Risico

Kans

87

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Uit de inventarisatie zijn in totaal 57 risico's in beeld gebracht met een totaal geraamd risico van circa € 39.506.000. Risico’s met een geschatte omvang kleiner dan € 60.000 zijn in deze berekening niet meegenomen. Indien een dergelijk risico zich daadwerkelijk voordoet, dienen de lasten hiervan binnen de exploitatiebudgetten opgevangen te worden. Het aandeel van de top 10 risico's in het totaal is € 13.300.000. Dit betekent dat de overige risico's optellen tot een bedrag van € 26.306.000.

Benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Omschrijvng Uitkomst risicomanagementsysteem Uitkomst risicoanalyse RijswijkBuiten Totaal

Bedrag € 5.762.282 € 4.794.000 € 10.556.282

Analyse risicomanagement RijswijkBuiten Afzonderlijk van het gemeente breed gehanteerd risicomanagementsysteem systeem is een risicoanalyse uitgevoerd op de grondexploitatie RijswijkBuiten. Omdat de werkwijze niet geheel overeenkomt met het gehanteerde systeem worden de resultaten apart vermeld en zijn deze niet opgenomen in bovenstaand overzicht. In de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen wordt wel rekening gehouden met de uitkomsten van de risicoanalyse van RijswijkBuiten voor zover deze niet kunnen worden opgevangen binnen de Grex. In de Tiende herziening van de grondexploitatie Sion-’t Haantje is er een totaalbedrag aan gekwantificeerde risico’s opgenomen van € 4,794 miljoen. Het verwachte nadelige saldo van de Grex 2022 bedraagt € 3,84 miljoen, waardoor er binnen de Grex geen buffer meer is voor het opvangen van risico’s en deze moeten worden meegenomen in de berekening van de weerstandscapaciteit van de gemeentelijke begroting. Benodigde weerstandscapaciteit Het bepalen van de benodigde weerstandscapaciteit wordt uitgevoerd met behulp van een risicosimulatie (Monte Carlo methode). Dit is een onderdeel van NARIS® waarbij gebruik wordt gemaakt van de inschattingen van de kansen en gevolgen zoals die per risico zijn aangegeven.

Op basis van de risicosimulatie kan worden berekend welk bedrag er benodigd is om de geïdentificeerde risico’s in financiële zin af te dekken. Hierbij wordt gerekend met een zekerheidspercentage van 90%. Het reserveren van het maximale bedrag van de opgenomen risico's is namelijk niet reëel, omdat de risico's niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang zullen optreden. Het resultaat van deze simulatie is dat met een benodigde weerstandscapaciteit van € 5.762.282 het voor 90% zeker is dat alle risico's kunnen worden afgedekt. Ter informatie is in de volgende tabel de benodigde weerstandscapaciteit opgenomen bij het hanteren van naastgelegen zekerheidspercentages. Percentage 75% 80% 85% 90% 95%

Bedrag € 4.654.563 € 4.951.677 € 5.300.926 € 5.762.282 € 6.473.628

Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit van de gemeente Rijswijk bestaat uit het geheel aan middelen dat de organisatie daadwerkelijk beschikbaar heeft om de risico's in financiële zin af te dekken.

88

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Weerstand Algemene reserve Onvoorzien Totale weerstandscapaciteit

Startcapoaciteit Bijboekingen € 32.687.595 € 50.000 € 32.737.595

Afboekingen Huidige capaciteit € 822.910 € 31.864.685 € 50.000 € 822.910 € 31.914.685

Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, moet de relatie worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbij gewenste en beschikbare weerstandscapaciteit. De relatie tussen beide componenten wordt in onderstaande figuur weergegeven.

De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. Ratio weerstandsvermogen =

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

=

€ 31.914.685 € 10.556.282

=

3,0

Om het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen dient te worden vastgesteld welke ratio de gemeente Rijswijk nastreeft. Hiertoe wordt op grond van de nota weerstandsvermogen en risicomanagement gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel. Waarderingscijfer A B C D E F

Ratio >2.0 1.4-2.0 1.0-1.4 0.8-1.0 0.6-0.8 <0.6

Kwalificatie uitstekend ruim voldoende voldoende matig onvoldoende ruim onvoldoende

De ratio valt net incategorie A.Geconcludeerd kan worden dat op dit moment, volgens de huidige analyse van de mogelijke risico’s, vertaald in het benodigde weerstandsvermogen, de kwalificatie ‘uitstekend’ van toepassing is. Ten opzichte van de jaarrekening 2020 is de ratio weerstandsvermogen toegenomen van 2,25 naar 3,0. Dit is voornamelijk het gevolg van de daling van de benodigde weerstandscapaciteit. Zowel de uitkomst vanuit het risicomanagementsysteem als de risicoanalyse RijswijkBuiten zijn verbeterd.

Financiële kengetallen Met ingang van de begroting 2016 dient onderstaande tabel met financiële kengetallen te worden opgenomen. Gedachtegang van de commissie BBV is dat deze kengetallen door de toezichthouders

89

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

(gemeenteraad en provincie) meegewogen dienen te worden bij de beoordeling van de financiële positie van de gemeente. Hierbij zal nadrukkelijk de eigen specifieke situatie in ogenschouw genomen moeten worden, omdat deze voor iedere gemeente min of meer uniek is. Oftewel, enige nuancering is op zijn plaats bij het interpreteren van de ‘kale’ cijfers. Kengetal

2020 Jaarrekening 70,7% 71,6% 21,0% 43,0% -0,9% 104,0%

Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

2021 Begroting 110,1% 111,7% 26,0% 63,0% 0,6% 115,0%

2021 Jaarrekening 111,0% 104,4% 23,6% 53,1% 0,2% 111,7%

Toelichting kengetallen Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. De schuldquote in Rijswijk is tijdelijk hoger dan gemiddeld vanwege de grondexploitatie RijswijkBuiten. De netto schuldquote is per jaar hoger dan de gepresenteerde cijfers in de begroting 2021. De netto schuldquote bevindt zich in de categorie 'oranje' volgens de VNG. Als de netto schuldquote boven de 130% stijgt bevindt een gemeente zich in de gevarenzone 'rood'. Solvabiliteitsratio Het solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de medeoverheid in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Het laat de verhouding zien tussen de reserves en de schulden. Deze ratio is toegenomen doordat de vaste passiva gedaald is in 2021. Structurele exploitatieruimte Dit verhoudingsgetal geeft aan in hoeverre het saldo van structurele lasten en -baten gedekt worden met het totaal van de exploitatiebaten (zowel incidentele als structurele baten). Grondexploitatie Dit kengetal betreft hoe de verhouding van de waarde van de bouwgronden (grondpositie) ten opzichte van de totale (geraamde) baten.

Het totaal van de activa van de bouwgronden in exploitatie bedraagd 53,4% van het totaal baten in 2021 exclusief mutaties van de reserves. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht in hoe de belastingdruk in de gemeente zicht verhoudt ten opzichte van hetlandelijke gemiddelde.

90

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Onderhoud kapitaalgoederen Wat wilden we bereiken? Visie op de kapitaalgoederen Het beheer en onderhoud van kapitaalgoederen (openbare ruimte, gebouwen) komt in meerdere programma’s van deze begroting terug. Het vormt financieel gezien een aanzienlijk deel van de begroting en het is bovendien maatschappelijk gezien van groot belang. Om deze redenen wordt het beheer en onderhoud van kapitaalgoederen in een aparte, verplichte paragraaf in de begroting opgenomen. 'Samen werken aan de stad' De gemeente Rijswijk is verantwoordelijk voor de kwaliteit en de veiligheid van de openbare ruimte. We zorgen dat de openbare ruimte op orde is en aansluit bij het hedendaagse gebruik en de identiteit van onze stad. Dit doen we niet alleen, maar samen met Rijswijk. Bewoners zijn niet alleen belangrijke ogen en oren voor het dagelijks beheer. We vragen hen ook om actief bij te dragen en mee te denken over passende lange termijn oplossingen. Met elkaar hebben we bepaald wat de basis is en hebben we het minimale kwaliteitsniveau op onze kapitaalgoederen vastgelegd in een integraal beheerplan. Dit overkoepelend beheerplan vormt de leidraad voor onze inzet de komende jaren en zorgt ervoor dat de basis op orde blijft. We werken belangrijke ontwikkelingen die veel raakvlakken hebben met en/of invloed hebben op het beheer en onderhoud, verder uit.

Denk hierbij aan de energietransitie, klimaatverandering, biodiversiteit en circulaire economie. Doelstellingen 1. De basis op orde De openbare ruimte voldoet aan de gestelde kwaliteitsniveaus en wettelijke zorgplicht. Dat wil zeggen: geen kapitaalvernietiging en het is schoon, heel en veilig. We inspecteren regelmatig en grijpen tijdig in om kapitaalvernietiging te voorkomen. Bewoners zijn belangrijke ogen en oren in het beheer. Het is makkelijk voor bewoners om meldingen te doen en we reageren adequaat. Er wordt gewerkt met actuele beheerplannen, meerjarenonderhoudsplannen en een adequaat dekkingsplan. 2. Meedenken en betrokkenheid We willen bewoners actief betrekken bij het beheer en onderhoud van de stad. Door samen aan de slag te gaan, willen we niet alleen een openbare ruimte creëren die beter aansluit op het gebruik, maar ook meer betrokkenheid en waardering realiseren. Samen maken we de stad beter. 3. Versterken van parken en groene zones in Rijswijk Rijswijk is een groene stad. Conform ons groenbeheerplan gaan we de komende jaren investeren in het openbaar groen om dit beeld te behouden en waar mogelijk te versterken. Dit willen we samen met bewoners, gebruikers, partners en bedrijven gaan invullen. 4. Verduurzaming en innovatie in het beheer van kapitaalgoederen We willen innovatieve technieken in gebouwen-, infra- en groenbeheer gaan toepassen.

Daarmee willen we een bijdrage leveren aan de energietransitie en verduurzaming van Rijswijk. Dit aspect nemen we ook mee in de selectie van onze aannemers en toeleveranciers. 5. Optimaal gebruik van gebouwen Wij gaan gebouwen zoveel als mogelijk multifunctioneel inzetten en proberen hiermee de functies te versterken. Hiermee gaan wij kosten besparen en meer interactie stimuleren tussen maatschappelijke partners. 6. Communiceren Jaarlijks wordt fors geïnvesteerd in de openbare ruimte. We willen meer laten zien wat we doen, waarom we het zo doen en wat het betekent voor de stad. We gaan de komende jaren de werkzaamheden meer zichtbaar maken.

Onderhoud kapitaalgoederen 91

Indicatoren Indicator 1. Aantal meldingen over de openbare ruimte 2.Voldoen aan vastgesteld kwaliteitsniveau 3. bezettingspercentage maatschappelijk vastgoed

Begroting 2021 9.000 Niveau B 95%

Meldingen openbare ruimte 2021 Afval en reiniging Groen Openbare verlichting Riolering en water Speelvoorzieningen Straatmeubulair Wegen en bestrating Totaal

Realisatie 2021 9.596 Niveau B 95% Aantal 4.863 1.513 1.265 243 238 423 1.051 9.596

Areaalgegevens Groen, water en reacreatie Gazon en gras Beplanting Bomen Water

circa circa circa circa

Voorzieningen voor kinderen en jeugd Speeltoestellen Speellocaties

194 111 33.000 89

circa

ha ha stuks ha

874 stuks 157 stuks

Verkeer en verblijf in de stad Doorgaande wegen en pleinen Fiets- en recreatieve paden Bruggen, tunnels en viaducten Lichtmasten (incl. armaturen)

circa circa circa circa

109 121 280 8.500

ha km2 stuks stuks

Volksgezondheid en milieu Afvalbakken Ondergrondse verzamelcontainers Bovengrondse verzamelcontainers Riolering en hemelwaterafvoer

circa circa circa circa

970 997 217 253

stuks stuks stuks km

Onze vastgoedportefeuille bestaat uit 73 objecten met uiteenlopende functies: Soor locatie Brede Schoollocaties in eigendom bij de gemeente Rijswijk Cultuurlocaties Sportlocaties (geen onderdeel van brede school) Welzijnslocaties/wijkwelzijnswerk Welzijnslocaties/kinderopvang Multifunctioneel

Aantal 6

Soort locatie Woningen

Aantal 12

2 7

Woonwagens Winkelpanden

9 5

2 5 4

Fietsenstallingen Kinderboederijen Overige gebouwen

2 2 17

Wat hebben we er voor gedaan? Inleiding In onze openbare ruimte vinden allerlei activiteiten plaats. Met onze kapitaalgoederen faciliteren we deze activiteiten. Hierbij kunnen we denken aan wegen, riolering, stedelijk water, openbaar groen en gemeentelijke gebouwen. We hebben de taak deze kapitaalgoederen te onderhouden. De kwaliteit

Onderhoud kapitaalgoederen 92

van de kapitaalgoederen c.q. de openbare ruimte en het onderhoud hiervan is bepalend voor de (jaarlijkse) lasten. Voor de verschillende kapitaalgoederen hebben wij beheerplannen. Om zorg te dragen voor de integraliteit binnen de verschillende onderdelen van de leegomgeving is het integraal beheerplan openbare ruimte (IBOR) in 2021 vastgesteld. In dit IBOR zijn onze visies vastgelegd, het biedt handvatten voor beheren van onze leefomgeving en onze kapitaalgoederen. Bij het in stand houden van de kapitaalgoederen maken we een onderscheid tussen (dagelijks) klein onderhoud, (cyclisch) groot onderhoud en (vervangings-)investeringen. De budgetten voor klein onderhoud zijn jaarlijks op een gelijkblijvend niveau opgenomen binnen de exploitatiebegroting van het programma. Groot onderhoud vindt cyclisch plaats en wanneer de kapitaalgoederen aan het eind van de levensduur zijn vindt een vervangingsinvestering plaats. De kosten van de (vervangings-)investeringen worden geactiveerd en afgeschreven met ingang van het jaar na realisatie op basis van de levensduur van het nieuwe kapitaalgoed. Kwaliteit van onze kapitaalgoederen We hebben ieder kwartaal een kwaliteitsmeting uit laten voeren op basis van beeldkwaliteit voor alle onderdelen van de openbare ruimte (totaal 16.950 meetpunten).

Het algemene beeld is dat we in 2021 een gemiddelde beeldkwaliteit hebben behaald die voldoet aan de basiskwaliteit (niveau B). De grafiek hieronder toont de kwaliteit per beheergroep over heel 2021.We zien een kleine verbetering in de kwaliteit ten opzichte van 2020, het aantal C en D scores is met 3% gedaald.

A+ 4904 (29%) A 8264 (49%) B 2758 (16%) C 406 (2%) D 618 (4%)

Onderhoud kapitaalgoederen 93

32%

Groen-beplanting

4% 4%

Groen-boom

3%

43%

17%

37%

7% 11%

16%

Groen-gras

45%

31%

3% 4%

Kunstwerken

42%

73%

18%

3% 5% 1%

30%

Meubilair

1% 3%

56%

10%

30%

Verharding

2% 2%

0 A+

A

10 B

50%

16%

20 C

30

40

50

60

70

80

D

We hebben ons areaal onderhouden op het afgesproken kwaliteitsniveau. We hebben de basis op orde gehouden en gezorgd voor een veilige en toegankelijke leefomgeving.

Onderhoud kapitaalgoederen 94

Product Baggerplan 2021-2026

Actualisatie 2026

Beheerplan groen 2020-2024

2025

Beheerplan kunstwerken 2017-2021 2022 Beheerplan oevers 2019-2023

2023

Beheerplan OV openbare verlichting 2018-2021 Beheerplan VRI verkeersregelinstallaties 2016-2020

2022

Beheerplan spelen 2019-2022 Beheerplan wegen 2017-2021

2022 2022

gemeentelijk Riolerings- en Waterplan Rijswijk 2021 t/m 2025

2026

MOP’s Maatschappelijk Vastgoed 2015-2025

2026

Niet maatschappelijk vastgoed

2021

Integraal beheerplan: De basis op orde 2021-2025

2025

2021

Ambitie Voldoen aan wettelijke eisen waardoor de benodigde diepte van de watergangen is gewaarborgd. Het Baggerplan is in 2021 vastgesteld. In het beheerplan groen zijn keuzes gemaakt op welke wijze we ons groen onderhoud en hoe het groen bijdraagt aan doelstellingen op gebied van o.a. duurzaamheid, klimaatbestendigheid en leefbaarheid. Uitvoeren van de maatregelen die benodigd zijn om de functionaliteit te waarborgen en de veiligheid te garanderen. In standhouden van de oevers waar noodzakelijk en omvormen naar natuurvriendelijk waar mogelijk. In het beheerplan wordt gefocust op preventief beheer, onderhoud en ‘duurzaam beheer’. Bij vervanging van de VRI passen we energiezuinige installaties toe. Achterstand kabels wegwerken. Het toepassen van LED verlichting met een dimregime voor het bijdragen aan de ambitie van duurzaamheid en verkeers- en sociale veiligheid. Het integrale beheerplan Spelen is begin 2019 vastgesteld. Onderhoud is beperkt tot strikt noodzakelijk onderhoud voor het veilig houden van wegen. De piek in onderhoud voor de vervanging van riolering spreiden door levensduur verlengende maatregelen uit te voeren. Het zorgen voor een duurzaam, veilig en robuust watersysteem. In 2021 heeft herijking van het beheerplan Maatschappelijk Vastgoed plaatsgevonden. Dit beheerplan is door de gemeenteraad goedgekeurd en vastgesteld.

Uitgangspunt hierbij is de kwaliteit van het vastgoed duurzaam in stand te houden In 2021 zijn de meerjarenonderhoudsplanningen geactualiseerd. Onze ambitie is om het vastgoed veilig en bereikbaar te hebben en houden. Met elkaar gaan we de basis, het minimale kwaliteitsniveau, vast stellen in een integraal beheerplan. Dit overkoepelend beheerplan vormt de leidraad voor onze inzet de komende jaren en zorgt ervoor dat de basis op orde blijft. Ook zijn belangrijke ontwikkelingen die veel raakvlakken hebben met en invloed op het beheer en onderhoud, zoals energietransitie, klimaatverandering, biodiversiteit en circulaire economie beschreven en betrokken.

Onderhoud kapitaalgoederen Binnen de kapitaalgoederen zijn onze disciplines onderverdeeld in de beleidsterreinen wegen, openbaar groen, riolering en gebouwen. Onderhoud wegen Het beheer en onderhoud van de verharding, openbare verlichting, verkeersregelinstallaties en civieltechnische kunstwerken is opgenomen in beheerplannen en samengevat in het integraal beheerplan openbare ruimte. De wijze waarop we de disciplines beheren is omschreven in de beheerplannen. Bij de herinrichting hanteren we de richtlijnen van duurzaam veilig en de eisen zoals vastgelegd in onze PvE (Programma van Eisen). Naast de wettelijke en beleidsmatige eisen volgen we voor onze projecten een uitgebreid participatietraject met belanghebbenden om voor onze projecten draagvlak te creëren en – waar mogelijk – de wensen van de gebruikers te verwerken in de nieuwe inrichting. In 2021 hebben we onze achterstand bij de kabels van de openbare verlichting wederom ingelopen, er is circa 7 kilometer kabel vervangen met het extra krediet dat beschikbaar is gesteld. Daarnaast hebben we circa 250 lampen vervangen voor Led verlichting met een dimregime. Deze inzet heeft geleid tot een vermindering van het aantal meldingen en storingen. Voor het discipline wegen hebben we op diverse plaatsen groot onderhoud aan onze elementen uitgevoerd. We hebben de werkzaamheden aan de Veraartlaan en de Diepenhorstlaan uitgevoerd.

We hebben groot onderhoud en investeringen gedaan aan onze asfaltverharding. Er zijn diverse

Onderhoud kapitaalgoederen 95

ingrepen gedaan om de verkeersveiligheid van alle verkeersdeelnemers te vergroten/verbeteren. Ook hebben we diverse bruggen vervangen en is regulier onderhoud gepleegd om de veiligheid te maximaliseren en onze wandel en fietsroutes in stand te houden. In het IBOR zijn nieuwe budgetten berekend voor het vervangen van onze kunstwerken. We hebben de verkeersregelinstallatie aan de Veraartlaan vervangen en de installatie aan de Diepenhorst aangepast naar een iVRI. Onderhoud riolering Voor de discipline riolering (water) hebben we geïnvesteerd in het vervangen van riolering in Oud Rijswijk en hebben we onze riolering gerelined (het aanbrengen van een binnenwand) in Te Werve. Ook dit jaar hebben we geïnvesteerd in het aanleggen van regenwaterleidingen waarbij we het regenwater opvangen in eigen gebied. Hiermee gaan we droogte tegen en hebben we minder kans op wateroverlast. Onderhoud openbaar groen Het openbaar groen is regulier onderhouden, conform het Groenbeheerplan. Deels via de bestekken (maaien gazons, maaien kruidenbermen, onkruidbestrijding op verharding, boomveiligheidscontroles), deels via de Binnenbaan en eigen buitendienst. De bestrijding van ziekten en plagen (iepziekte, eikenprocessierups, reuzenberenklauw, Japanse duizendknoop) is in 2021 voortvarend aangepakt, waardoor grip op de situatie ontstond.

Er zijn 78 zieke iepen verwijderd, en 2000 m2 ziek opschot, aanzienlijk minder dan in 2020. De eikenprocessierups is op 1200 van de in totaal 4500 Rijswijkse eiken actief bestreden door ze weg te zuigen. Daarnaast zijn 150 vogelnestkastjes opgehangen ten behoeve van de natuurlijke vijand van de eikenprocessierups: mezen. Door middel van 2 maairondes en 4 rondes begrazing door schapen is de bestrijding van de reuzenberenklauw en Japanse duizendknoop doorgezet. Ten aanzien van de bestrijding van ziekten en plagen zijn nauwelijks klachten en meldingen ontvangen. In het plantseizoen 2021/2022 zijn ca. 500 nieuwe bomen aangeplant, en ca 6.000 m2 heesters aangeplant. In 2021 is doorgegaan met de verdere professionalisering van communicatie over groenbeheer, waarbij gebruik gemaakt wordt van de mogelijkheden van Geografische Informatiesystemen (GIS). Hiermee kunnen we de inwoners van Rijswijk beter informeren over de groenwerkzaamheden. Onze speelvoorzieningen hebben we onderhouden zodat het gebruik veilig is en voldoet aan de strenge eisen die hieraan gesteld worden. We hebben tevens diverse speelplekken gerenoveerd, dit hebben we gerealiseerd samen met de gebruikers door middel van participatie. Onderhoud vastgoed Niet maatschappelijk vastgoed: We hebben het meerjarenonderhoudsprogramma geactualiseerd van de woningen, het Bunkercomplex Vredenburchweg en Station Rijswijk.

We hebben groot onderhoud uitgevoerd in de woningen. Maatschappelijk vastgoed: De meerjarenonderhoudsplannen zijn in 2021 geactualiseerd en op grond hiervan is de storting in de voorziening meerjarenonderhoudsplannen welzijn, sport en cultuur gewijzigd. Onderhoud en vervanging wordt zoveel als mogelijk duurzaam uitgevoerd. Op grond van de voorschriften voor het opstellen van de begroting zijn vanaf 2020 de jaarlijks terugkerende kosten opgenomen in de beheerbegroting en de overige kosten opgenomen als dotatie aan de voorziening.

Onderhoud kapitaalgoederen 96

Overige actualiteiten Renovatieprogramma nutsleidingen door bedrijven De komende jaren gaan de nutsbedrijven in Rijswijk veel verouderde kabels en leidingen vervangen. De gemeente is een actieve gesprekspartner voor de nutsbedrijven. Samen met de nutsbedrijven vindt afstemming plaats over de geplande werkzaamheden en waar de kansen liggen om deze te combineren. Tijdens de planvoorbereiding hebben we in een vroeg stadium met de nutsbedrijven de samenwerking opgezocht. Hierdoor wordt een integrale aanpak in zowel de voorbereiding als uitvoering uitgewerkt om zo de overlast voor de omgeving te minimaliseren. Programma met herinrichtingen Er zijn meerdere straten in Rijswijk waar meerdere onderhoudsproblemen samenkomen (zie ook programma Leven en Wonen). Het gaat om locaties waar zowel boven- als ondergronds investeringen gedaan moeten worden. We richten deze straten opnieuw in waarbij we door middel van participatie de bewoners en gebruikers betrekken. In deze straten geven de bomen overlast en zijn de verharding en de kabels en leidingen aan vervanging toe. Het gaat om kostbare projecten met een lange voorbereidingstijd waarbij een nieuwe inrichting wordt bedacht. De herinrichting van de Karel Doormanlaan de Julianastraat zijn afgerond. De voorbereidingen lopen van de Van Ostadelaan, de Van Dijcklaan, de Steenlaan, de Lindelaan en de Rembrandtkade.

Participatie In 2021 hebben vooral digitaal participatietrajecten doodlopen. We hebben innovatieve manieren gevonden om belanghebbende mee te nemen in de voorbereiding van projecten. We moeten helaas wel constateren dat enige vertraging opgelopen is bij de grotere herinrichtingsprojecten. Naast participatie in de herinrichtingsprojecten zijn er ook trajecten binnen spelen goed doorlopen.

Wat heeft het gekost? Budgettair kader Conform de eisen van het BBV maken wij alle onderhoudsbudgetten inzichtelijk in een overzichtelijke tabel. Daarnaast geven wij aan waarvoor het budget wordt ingezet. Beschikbare exploitatiebudgetten De belangrijkste exploitatiebudgetten (exclusief kapitaallasten) zijn:

Onderhoud kapitaalgoederen 97

Exploitatiebudgetten (bedragen x € 1.000) excl.kapitaallasten

Begroot

Werkelijk

Restant

Wegen

1.454

1.162

292

Groen

1.980

2.093

-113

Verlichting en verkeersregelinstallaties

1.022

1.039

-17

Waterwegen

660

441

220

Spelen

73

83

-10

Bruggen en duikers

569

366

203

Riolering

1.467

1.309

159

Toelichting Dit onderdeel is lager uitgevallen dan begroot, er is minder kleinschalig onderhoud uitgevoerd aan onze bestrating vanwege de beschikbaarheid van aannemers en personeel. Dit onderdeel is duurder uitgevallen dan begroot, we hebben meer onderhoud moeten plegen tegen een hogere eenheidsprijs. De overschrijding heeft plaatsgevonden op het onderhoud aan onze bomen, beplanting en gazon. Dit onderdeel is uitgevoerd binnen het beschikbare budget. We hebben het besteed aan energiekosten en aan regulieren storingsonderhoud. Dit onderdeel is lager uitgevallen. De werkzaamheden zijn in 2021 conform plan uitgevoerd. Er is minder slib aangetroffen is ingeschat, tevens was het slib minder verontreinigd. We hebben maaien en krozen van de watergangen uitgevoerd. Dit onderdeel is geëindigd binnen de kaderstelling. We hebben de middelen ingezet voor reguliere veiligheidscontroles, reparaties en klein onderhoud. Dit onderdeel is lager uitgevallen dan begroot, er is minder kleinschalig onderhoud uitgevoerd aan onze bruggen vanwege de geplande vervanging van bruggen en vanwege de beschikbaarheid van aannemers en personeel. Dit onderdeel is lager uitgevallen. Het budget is besteed aan het reinigen en inspecteren van de riolen, het klein onderhoud van huisaansluitingen en pompgemalen, het reinigen van kolken en kleinschalige reparaties.

Onderhoud kapitaalgoederen 98

Bedrijfsvoering Algemeen Op basis van het coalitieakkoord Rijswijk 2019-2022 zetten we de verbetering van de dienstverlening onverminderd door, waarbij we eerst de basis op orde brengen. Als de basis op orde is, werken we toe naar een excellente dienstverlening. We hebben daarbij vooral oog voor zaken die inwoners en ondernemers aandragen ter verbetering van onze dienstverlening. Om excellente dienstverlening aan inwoners, bedrijven en instellingen te kunnen leveren, is effectieve en efficiënte bedrijfsvoering een randvoorwaarde. Onder bedrijfsvoering verstaan we de ondersteunende processen om de doelstellingen in de programma’s te verwezenlijken. Gemeente Rijswijk informeert haar inwoners en bedrijven via de gemeentelijke website (www.rijswijk.nl). De site speelt een belangrijke rol in de digitale dienstverleningen die wij als gemeente willen aanbieden. Dan gaat het niet alleen om het communiceren met inwoners, maar ook om het digitaal aanbieden van diensten en producten. Dit medium is door nieuwe technologie continu in beweging. Het creëren van meer toegankelijkheid en inclusie begint grotendeels bij de website. De huidige website dateert uit 2016 en is aan vervanging toe in het kader van life cycle management. In november 2022 zal de website geen technisch support meer ontvangen. Deze datum is uitgesteld van november 2021 naar november 2022 door de Open Source organisatie.

Dit gaf ons extra tijd om meer analyses te doen om de content beter in te zetten voor de inwoner op de aanstaande nieuwe website en het web governance rapport te leveren om de online informatie te verbeteren. Onder support van de website wordt verstaan dat de site geüpdatet wordt en er beveiligingsupdates worden doorgevoerd. Het is het noodzakelijk en onvermijdelijk om ervoor zorg te dragen dat de gebruikte softwareversies ondersteund worden om niet kwetsbaar te zijn voor beveiligingslekken. Om die reden zal in 2022 een nieuwe website aangekocht worden.

HRM We investeren in uitstekende dienstverlening met een voldoende wendbare en duurzame organisatie. Met als doel om onze rol in de omgeving beter te (blijven) invullen door dynamische vraagstukken sneller, makkelijker en beter aan te pakken. We doen dit binnen de beschikbare middelen waarbij het collegeprogramma en de wettelijke taken centraal staan. HRM draagt bij aan deze ontwikkeling door het leervermogen in de organisatie te vergroten en medewerkers in staat te stellen de werkzaamheden uit te voeren met toegesneden kennis en vaardigheden, ruimte voor eigen verantwoordelijkheid en werkplezier. We doen dit met vaste formatie voor de continuïteit van de belangrijke gemeentelijke opdrachten, aangevuld met (mogelijkheden voor) verschillende vormen van flexibele inzet. We zetten in op een (meer) evenwichtig personeelsbestand om de kwaliteit en continuïteit van de gemeentelijke dienstverlening te waarborgen. Uitstroom van (oudere) medewerkers vraagt om het borgen van (belangrijke, kritische en strategische) kennis en ervaring in de organisatie, maar biedt aan de andere kant mogelijkheden om te vernieuwen en te verjongen. Belangrijk blijft dat we als werkgever aantrekkelijk en toegankelijk zijn voor iedereen op de arbeidsmarkt. Doelstellingen We realiseren een organisatie(vorm) van waaruit we vaste en flexibele capaciteit inzetten op wisselende bestuurlijke opdrachten en in teams.

We investeren in een evenwichtig personeelsbestand. We stimuleren het leren en ontwikkelen van alle medewerkers om in te spelen op veranderingen in de werkwijze en het werk.

Bedrijfsvoering 99

We faciliteren goede werkomstandigheden waar medewerkers hun talenten en kwaliteiten inzetten voor een uitstekende dienstverlening aan de stad. Indicatoren Indicator Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen1 Gemiddelde uitgaven opleiding en ontwikkeling per medewerker2 Streefcijfer ziekteverzuimpercnetage

Begroting 2021 18%

Realisatie 2021 16,3%

€ 882

€ 933

5,2%

6,1%

1 Dit percentage is berekend volgens de voorgeschreven wijze in de Regeling Beleidsindicatoren gemeenten. De voorgeschreven berekening is: Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen. 2 Indicator voor het stimuleren van het leervermogen om de wendbaarheid te ondersteunen (afgezet tegen landelijke norm personeelsmonitor A&O-fonds 2019).

In 2021 betekent dit: Indicator 1: • • • •

Kwartaalrapportage voor het management over de aard en omvang inhuur. Benutten strategische personeelsplanning (SPP). Doorontwikkelen van regionale mobiliteit en arbeidsmarkt (Haaglanden). Versterken werving- en selectieproces (dashboard en regionale recruitment).

Indicator 2: We investeerden (meer dan begroot) in het professionaliseren van de medewerkers. We ontwikkelden een visie op leren en ontwikkelen met de basis voor een organisatiebrede opleidingskalender (2021-2024). Elk team beschreef de leer- en ontwikkelbehoefte in het eigen jaarplan. Ook gaven we een vervolg aan het Management Development programma. Na een verlengde pilot zijn we overgegaan tot de aanschaf en implementatie van een digitaal leerportaal ook om aantrekkelijk blijven voor nieuw (jong) personeel. Via dit leerportaal zijn we, naast een enorm aanbod van digitale trainingen, in staat om leerlijnen te ontwikkelen, zoals een onboardingsprogramma voor nieuwe medewerkers met een verplichte AVG training. Indicator 3: Het verzuimcijfer in Rijswijk is gestegen van 5,2% van 6,1 %. Hiermee is de vastgestelde norm voor 2021 niet behaald. De exacte oorzaak van de stijging is niet inzichtelijk omdat de reden van verzuim niet vastgelegd mag worden. Het is aannemelijk dat corona van invloed is op de stijging van het verzuim. Uit het Medewerkersonderzoek kwam een (te) hoge werkdruk naar voren. De aanpak van verzuim en werkdruk blijft een belangrijk aandachtspunt bij het management en tussen management en medewerkers. Vanaf maart 2020 is wordt er hoofdzakelijk verplicht vanuit huis gewerkt. Sindsdien hebben we nadrukkelijk aandacht voor het gezond en veilig werken vanuit huis.

We hebben en houden actief aandacht voor de vitaliteit van medewerkers, zeker ook in de thuiswerksituatie. Personele informatie Formatie en bezetting FTE formatie FTE bezetting Saldo (vacatureruimte)

2020 466,26 426,11 40,14

2021 480,39 441,39 39

Budget en realisatie Salarisbudget Inhuurbudget Kosten bezetting Kosten inhuur

2020 € 36.267.590 € 3.129.450 € 33.777.915 € 7.012.395

2021 € 39.057.767 € 2.261.400 € 36.405.666 € 7.069.530

Bedrijfsvoering 100