Document · PDF

22-011a Jaastukken 2021

Forum Stad en Samenleving 30 juni 2022, gemeente RijswijkBij agendapunt: Raadsvoorstel Jaarstukken 2021 en resultaatbestemmingen 2021 (rv 22 011)41.127 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 5

Met de toenemende verstedelĳking groeit het belang van het schaarse groen in de Randstad. Parken, tuinen en groenstroken zorgen voor stikstofopname, nemen het meest effectief het water op van de steeds heviger wordende regenbuien, laten de temperatuur dalen in de heter wordende zomers, zĳn een plek om te sporten en te ontspannen en kennen nog veel meer voordelen. De Rĳswĳkse parken en buitenplaatsen moeten we daarom koesteren. De verstedelĳking van Rĳswĳk en de ontwikkeling van het vestigingsklimaat, vragen investeringen in de kwaliteit van de leefomgeving van onze gemeente. Door groen langs singels en in parken en landgoederen goed te onderhouden en te ontwikkelen, zorgen we voor gebieden die uitnodigen tot wandelen, fietsen, sporten, spelen, beleven en ontmoeten. Er wordt tenminste een basis kwaliteitsniveau gehandhaafd waarbĳ verrommeling en zwerfafval actief worden bestreden en eventuele achterstanden in beheer en onderhoud worden weggewerkt. Differentiatie van groen vormt een belangrĳk uitgangspunt. Meer kleur en variëteit is de wens van onze inwoners en goed voor de biodiversiteit. In lĳn met het rĳksbeleid wordt de opgave om een energie neutrale gemeente te worden de komende jaren verder uitgewerkt. In regionaal verband wordt samengewerkt aan de opbouw van een regionale energiestrategie (RES).

De gemeente neemt lokaal de regie om te verkennen welke duurzame energievoorziening, als alternatief na het aardgas, tegen de laagst maatschappelĳke kosten mogelĳk

Wonen en Leven 64

is. De uitkomsten worden verwoord in de Transitievisie warmte, die voor eind 2021 gereed moet zĳn. Hierin worden de mogelĳke alternatieve energievoorzieningen voor aardgas in wĳken onderzocht en wordt aangegeven welke wĳken voor 2030 van het gas gaan en welke wĳken daarna. Daarnaast is het verduurzamen (isoleren, et cetera) van bestaand vastgoed een belangrĳke opgave, voor zover dit tot de mogelĳkheden behoort. Bĳ de ontwikkeling van stad en groen is een integrale aanpak het uitgangspunt. Meekoppelkansen om hittestress tegen te gaan, klimaatbestendigheid te versterken, duurzaamheid te verbeteren en biodiversiteit te vergroten worden benut. Herinrichting van straten en gebied, wordt waar mogelĳk, integraal opgepakt, waarbĳ we steeds proberen bĳ te dragen aan de circulaire economie. Samen zĳn wĳ Rĳswĳk! Het realiseren van een aantrekkelĳke, groene, veilige en gezonde woon-, leef- en werkomgeving is een gedeelde verantwoordelĳk. We verbeteren de luchtkwaliteit, beperken geluidshinder en hebben aandacht voor de externe veiligheid van onze inwoners. Daarnaast bevorderen we duurzaamheid, onder meer via hergebruik en recycling van afval. Het Huis van de Stad wordt de ontmoetingsplek om gezamenlĳk met alle betrokkenen in Rĳswĳk te werken aan een betere leefomgeving. Zĳ kan daarmee tevens de identiteit van onze stad versterken. Waar we met open blik toekomstgericht handelen.

De gemeente speelt actief in op wensen en initiatieven van inwoners, bedrĳven, woningbouwcorporaties en maatschappelĳke organisaties. De mogelĳkheden van de nieuwe Omgevingswet voor participatieve werkwĳzen worden, waar mogelĳk, benut. Op regionaal niveau maakt Rĳswĳk afspraken met andere gemeenten, de provincie en het rĳk over gezamenlĳke ambities, inspanningen en prestaties voor de (verstedelĳkings)opgaven. Doelstellingen 1. Stedelĳke ontwikkeling: Rĳswĳk ontwikkelen tot een moderne duurzame groene stad waar het prettig werken, wonen en recreëren is. 2. Wonen: Toename, differentiatie en verduurzaming van de woningvoorraad door verdichting, transformatie en nieuwbouw. 3. Groen en onderhoud: Behoud, ontwikkeling en differentiatie van singels, parken en landgoederen. 4. Openbare ruimte: Basis op orde: schoon, heel en veilig en een beeldkwaliteitsniveau op B (conform de kwaliteitscatalogus van het kennisplatform CROW). 5. Energie, verduurzamings- en klimaatambities: Doorbouwen aan een duurzame, klimaatadaptieve, gezonde stad die in de toekomst klimaatneutraal is en een circulaire economie heeft 6. Gedeelde verantwoordelĳkheid voor de leefomgeving: Bewoners, bedrĳven en maatschappelĳke organisaties zĳn medeverantwoordelĳk voor de kwaliteit van de leefomgeving. Indicatoren Indicator (Nummers verwĳzen naar doelstellingen) 5. Scheidings-percentage huishoudelĳk afval 5.

Omvang huishoudelĳk restafval kg/inwoner p/jaar 2. Oplevering nieuwe woningen per 1000, tussen haakjes totaal aantal opgeleverde woningen* VERPLICHT 5. Hernieuwbare elektriciteit (%) VERPLICHT 2. Gemiddelde WOZ waarde (duizend euro) VERPLICHT 1. Gebieds(deel)visies en bestemmings-plannen Demografische druk** 5a overschrĳding WHO norm NO2 (alleen Eu norm) 5b Overschrĳding PM10 jaargemiddelde (Eu norm en in 2030 WHO norm) Overschrĳding PM2,5 Jaargemiddelde concentratie en blootstelling concentratie verplichting

Begroting 2021 38 200 43,9 (1.208)

Realisatie 2021 37,3 275 24,5 (668)

4 250 4/12 66,4% 40g/µm3 EU norm 40µg/m3

4,32 Gemiddelde WOZ waarde 2/10 75,7% <40g/µm3 <40µg/m3

EU norm 25µg/m3 20 µg/m3

<20 µg/m3

Wonen en Leven 65

Indicator (Nummers verwĳzen naar doelstellingen) 5d Aantallen wegen of wegvakken voorzien van stilasfalt 5d Aantal gasloze/ Nul op de meter (NoM) woningen (jaarlĳks toegevoegde aantal

Begroting 2021 1 1.208

Realisatie 2021 0 668

Wat hebben we er voor gedaan? Doelstelling 1. Stedelĳke ontwikkeling: Rĳswĳk ontwikkelen tot een moderne duurzame groene stad waar het prettig werken, wonen en recreëren is. Regionale samenhang • In 2020 hebben we een woon-werkakkoord light gesloten met de provincie Zuid Holland en de gemeenten Leidschendam-Voorburg, Den Haag en Delft. In dit akkoord zĳn afspraken gemaakt om diverse grote woningbouwprojecten mogelĳk te maken die gezamenlĳk voor een groot deel bĳdragen aan de regionale woningbehoefte. Voor Rĳswĳk betreft het, het Havenkwartier en Kesslerpark en omgeving. Daarnaast is gewerkt aan een definitief akkoord met afspraken over het borgen van voldoende bedrĳfsruimte in de Haagse regio. Dit akkoord is in januari 2022 ondertekend. • Er zĳn in 2020 weer grote stappen gezet in de richting van de aanleg van een metropolitaan OVnetwerk. Het Rĳk heeft €1 mld. gereserveerd vanuit het Nationaal Groeifonds voor het opwaarderen van een deel van de Oude Lĳn waardoor de OV- capaciteit tussen Den Haag en Rotterdam omhoog kan gaan. Het is nog een reservering omdat het rĳk nog een verdere onderbouwing verlangt. Aan die onderbouwing is in 2021 verder gewerkt. Verstedelĳkingsstrategie • We concentreren nieuwbouw voornamelĳk in de Stadsas en bouwen daarmee in de nabĳheid van het station en bestaande maatschappelĳke- en winkelvoorzieningen.

• Voor Bogaard stadscentrum is in 2021 het Schetsontwerp Buitenruimte vastgesteld en bĳbehorend participatietraject opgestart. Daarnaast is het bestemmingsplan Sterpassage & De Terp vastgesteld door de raad en zĳn de bestemmingsplannen voor ING-blok en Beatrixblok ingediend, alsmede de omgevingsvergunningen voor Sterpassage, De Terp en The Beatrix. Ook is de naamgeving en logo veranderd van “In de Bogaard” naar “Bogaard stadscentrum”. En het vernieuwde / vergroende Bogaardplein is opgeleverd. • Voor het Havenkwartier is in 2021 een ontwikkelkader vastgesteld met richtlĳnen voor de verdere uitwerking in bestemmingsplannen, bouwplannen en inrichtingsplannen voor de openbare ruimte. Daarbĳ zĳn één amendement en twee moties ter verdere uitwerking vastgesteld. In het Havenkwartier zĳn in 2021 voor de locaties Nĳverheidsstraat 1 (Indola Fabriek) en Burgemeester Elsenlaan 325 en 329 intentieovereenkomsten gesloten voor de ontwikkeling van ruim 1.000 woningen. Voor deze locaties worden thans participatietrajecten en bestemmingsplannen uitgewerkt. Voor de Sĳthofflocatie is ter uitwerking van één van de moties een participatietraject doorlopen. Een eerste aanvraag van € 3,4 miljoen subsidie vanuit de Woningbouwimpuls is vanwege onvoldoende onderbouwing van het tekort afgewezen. We bereiden ons voor op nieuwe mogelĳkheden voor subsidieaanvragen.

• Voor Kessler Park is in 2021 gewerkt aan het opstellen van een ontwikkelkader. Het Ontwikkelkader Kessler Park is op 8 februari 2022 door de raad vastgesteld. Uitwerken ambitieniveau verstedelĳking Stadsas / Stadsontwikkeling In 2021 is het project Stadsas omgezet in het Programma Stadsontwikkeling. Rĳswĳk heeft inmiddels voldoende woningen geprogrammeerd en werkt samen met omliggende gemeentes aan het creëren van voldoende ruimte voor werken. Het Programma Stadsontwikkeling is opgezet om meer integraal inzicht te krĳgen in de balans tussen de kwalitatieve en kwantitatieve ontwikkeling van de stad. Wat is er nodig om onze groeiende stad, met meer woningen en banen ook leefbaar, bereikbaar en toekomstig bestendig(er) te maken en te houden. Dit wordt gedaan door het integraal adresseren, afwegen en prioriteren van maatregelen die bĳdragen aan de gestelde kwalitatieve doelen. In 2021 is gestart met het destilleren van een Nota van Uitgangspunten op basis van bestaand beleid en het inventariseren van concrete maatregelen. In 2022 wordt dit uitgewerkt tot een overzicht met

Wonen en Leven 66

korte en lange termĳn maatregelen met ontwikkelkaart. Op basis hiervan kan bepaald worden welke maatregelen met prioriteit opgepakt zullen worden. Samenwerking private partĳen en andere overheden • We werken binnen de Verstedelĳkingsalliantie (8 gemeenten, de provincie en de MRDH) samen met andere overheden. De alliantie heeft zich in 2021 vooral gericht op de uitwerking van de onderbouwing van de propositie schaalsprong Metropolitaan OV en Verstedelĳking. Hoewel hiervoor vanuit het rĳk inmiddels €1 mld. is gereserveerd, is geld voor investeringen in gebiedsontwikkelingen langs de Oude Lĳn achterwege gebleven. Vanuit de Verstedelĳkingsalliantie is hierover het gesprek aangegaan met het rĳk en gezocht naar mogelĳke investeringen. Hiervoor is een aangepaste propositie ingediend. Om de propositie, ons verhaal en de voortgang meer bekend te maken is vanuit de alliantie ingezet op meer communicatie via een eigen website, Linkedin en digitale nieuwsbrieven. • We zĳn met ontwikkelaars in gesprek om ze te bewegen gezamenlĳk zo veel als mogelĳk te bouwen volgens de richtlĳnen van het convenant Klimaatadaptief bouwen (incl. biodiversiteit). De inrichting van de (semi-) openbare ruimte speelt hierin ook een belangrĳke rol. Met de woningcorporaties is afgesproken dat we gezamenlĳk onderzoeken hoe invulling aan het convenant gegeven kan worden.

Bĳ alle ruimtelĳke projecten willen we antwoord hebben op de vraag: wat levert het “project op voor de natuur”. Dat heeft er toe geleid dat maatregelen zoals het inrichten van het groen (drachtplanten, besdragers enz.) en het aanbrengen van nestgelegenheden voor onder meer vleermuizen, huismus en zwarte roodstaart daadwerkelĳk in de uitvoering worden meegenomen. Herontwikkeling Te Werve In 2021 is gezamenlĳk met de corporaties een programmamanager aangesteld. De herontwikkeling betreft de integrale aanpak van de wĳk op gebieden als openbare ruimte, woningvoorraad, groen, leefbaarheid en sociale cohesie. Doelstelling 2. Wonen: Toename, differentiatie en verduurzaming van dewoningvoorraad door verdichting, transformatie en nieuwbouw. Woonvisie • In december zĳn de prestatieafspraken met de woningcorporaties vastgesteld. Er worden de komende jaren ca. 260 sociale huurwoningen gebouwd. Ruim 1.300 corporatiewoningen worden in de periode 2022 – 2025 gerenoveerd en verduurzaamd. • In mei heeft de raad de Actualisatie van de woonvisie vastgesteld. Een aantal speerpunten uit de Actualisatie zĳn de inzet op de bouw van woningen in het middeldure segment, de bouw van goed toegankelĳke appartementen en de oprichting van een woonfonds. Andere speerpunten zĳn regulerende maatregelen voor de bestaande voorraad zoals de splitsingsen omzettingsvergunning.

• Regionaal is in december het Tussenakkoord afgesloten waarin is vastgelegd hoeveel nieuwbouwwoningen elke gemeente binnen de woningmarktregio Haaglanden tot 2030 gaat realiseren en ook het aantal nieuwbouwwoningen voor de doelgroepenvoorraad in deze periode. Doorlopende acties woningbouw en woon gerelateerde zaken • In 2021 zĳn 668 woningen opgeleverd. Dat is behoorlĳk minder dan het verwachte aantal dat in de begroting is opgenomen. De latere realisatie van The Minister en een transformatieproject aan de Burg. Elsenlaan, tezamen 444 woningen, is hiervan de belangrĳkste oorzaak. • Naast de oplevering van woningen in Sion, Parkrĳk en Eikelenburg ging het in 2021 ook om de oplevering van Nieuw Benedictus (98 woningen), De Colĳn (84 woningen) en De Generaal (192 woningen). • In Te Werve is project De Schakel opgeleverd met 24 sociale huurwoningen, 24 middeldure huurwoningen en 8 Tiny Houses.

Wonen en Leven 67

• Het transformeren van leegstaande bedrĳven en kantoorpanden naar woningen is een langlopend proces. Het transformatieproject The Minister is in volle gang, oplevering eind 2022 / begin 2023. Voor het transformatieproject Burg. Elsenlaan 321 is een omgevingsvergunning afgegeven. • Voor project Hofstede in de Landgoederenzone is een ontwerp bestemmingsplan opgesteld dat op dit moment, februari 2022, ter inzage ligt. . • Uitvoeren van de lokale prestatieafspraken met de woningcorporaties: oplevering van Nieuw Benedictus en De Schakel. Renovatie en verduurzaming: Jolandaflat, Rembrandtkade, Mandolinestraat / Bazuinlaan e.o. Aantal verhuringen in 2021 is 642 waaronder 19 woningen aan statushouders en 35 woningen aan uitstromers uit instellingen. En in 2021 hebben we de samenwerking gecontinueerd op verschillende terreinen zoals de inzet van de flatcoach, de preventie van huurschulden en de afstemming op het gebied van leefbaarheid en veiligheid. • De Transitievisie warmte is in 2021 vastgesteld en vormt een belangrĳke bouwsteen bĳ de verduurzaming. Gemeente en woningcorporaties sorteren gezamenlĳk voor op de komst van de WarmtelinQ en eventueel andere duurzame bronnen. Dit is een langlopend proces waar ook in 2021 aan gewerkt is.

• In 2021 zĳn goed toegankelĳke appartementencomplexen opgeleverd die ook geschikt zĳn voor senioren, te weten Nieuw Benedictus, De Colĳn en De Generaal. In RĳswĳkBuiten zĳn twee projecten in ontwikkeling, Our House en De Blauwe Parel, voor mensen met een licht verstandelĳke beperking. In Bogaard Stadscentrum wordt ook een project ontwikkeld voor mensen met een verstandelĳke beperking gecombineerd met zorgwoningen voor 65plussers. Doelstelling 3. Groen en onderhoud: Behoud, ontwikkeling en differentiatie van openbaar groen, singels, parken en landgoederen Groen en natuur • In ons groenbeheerplan hebben we vastgelegd hoe we ons groen onderhouden en welke werkzaamheden nodig zĳn om beeldkwaliteit B te behalen en te behouden. Door dit beheer versterken we de kwaliteit van het bestaande groen, waardoor dit voor mens en dier aantrekkelĳker is. • We streven binnen de groene ruimte naar een breed palet aan vrĳetĳdsmogelĳkheden. Dit draagt ook bĳ aan de gezondheid van inwoners: ouderen, maar zeker ook jongeren en kinderen. Wilhelminapark • We transformeren het Wilhelminapark de komende jaren tot een stadspark dat voldoet aan de behoeften van onze inwoners door te investeren in recreatieve verbindingen, sport- en spelvoorzieningen, gedifferentieerd groen, kunst, cultuur en evenementen en door de realisatie van een horecavoorziening te faciliteren.

• Het ontwerp en de aanbesteding van de Blokhut is uitgevoerd in nauwe samenwerking met vrĳwilligers van de Natuurtuin en inmiddels afgerond. • Er is een participatietraject doorlopen voor de Speelzone en het daaruit volgende ontwerp is afgerond. • Voor de horeca is een aanbestedingstraject opgestart. • De nieuwe entree (toegang en parkeerplaats) is aangelegd en feestelĳk geopend door Wethouder Van der Laar en gedeputeerde van de Provincie Zuid-Holland. • Overtollige asfaltpaden zĳn opgeruimd en ingezaaid met gras en bloemrĳke mengsel. • Het omvormingsbeheer is in 2021 voortgezet. Landgoederenzone • De Landgoederenzone is erg belangrĳk voor een gezonde leefomgeving in een verstedelĳkt gebied. Het uitvoeringsprogramma is afgerond, in samenhang met het Nationaal Park Hollandse Duinen. In 2021 is een deel van Groeifonds toegekend aan Uitvoeringsprogramma fase 1. • Het communicatie- en participatieplan is afgerond en de bĳbehorende acties zĳn in gang gezet. • Samen met de vertegenwoordigers van de plaatselĳke natuurorganisaties is de natuurambitie van de Landgoederenzone uitgewerkt.

Wonen en Leven 68

Dierenwelzĳn • Wĳ bevorderen dierenwelzĳn in onze gemeente door dierenwelzĳn duurzaam te integreren in ons gemeentelĳk handelen. Bĳvoorbeeld door het uitvoeren van ecologisch onderzoek bĳ sloop, renovatie en (nieuw)bouwprojecten. • We werken aan versterking van de bewustwording over dierenwelzĳn onder inwoners in Rĳswĳk door middel van diverse publicaties in (sociale) media over thema’s Dierenwelzĳn. • Er is uitvoering gegeven aan het Meldpunt Dierenwelzĳn in het KCC. • Het voederverbod voor in het wild levende dieren is opgenomen in de APV. Enerzĳds ter bescherming van met name watervogels daar brood schadelĳk is voor hun gezondheid en natuurlĳke gedrag. Anderzĳds om overlast van ratten tegen te gaan die op de etensresten afkomen. • Via overeenkomsten met dierenasiel ‘t Julialaantje en Dierenambulance Den Haag e.o. is uitvoering gegeven aan onze wettelĳke plicht voor vervoer en opvang van zwerfdieren. • In nauwe samenwerking met de dierenklinieken stimuleren we het chippen van katten. In 2021 zĳn in de actiemaand juni in totaal 75 katten gechipt waarvan 23 in dierenkliniek Leeuwendael en 52 in dierenkliniek Eisenhower. • Wĳ dragen bĳ aan het terugdringen van de ganzenpopulatie door het uitvoeren van ons Ganzenbeheerplan. In 2021 zĳn in het Wilhelminapark, Kinderboerderĳ het Akkertje, Lange Kleiweg en de Hoekpolder in totaal 1182 eieren verwĳderd uit 216 nesten.

Bĳ de jaarlĳkse ganzentelling zĳn in totaal 442 ganzen geteld, 150 minder dan in 2020. • Wĳ maken losloopgebieden veiliger voor de honden èn andere gebruikers. In 2021 is de inspraakprocedure doorlopen voor een nieuwe Hondenkaart. Er zĳn 106 zienswĳzen ontvangen, die verwerkt zĳn in een responsnota en vaststelling van de nieuwe Hondenkaart. • Er is uitvoering gegeven aan de pilot Dierenvoedselbank, voor gebruikers van de reguliere voedselbank. In 2021 hebben in totaal 20 gezinnen gebruik gemaakt van de Dierenvoedselbank. Doelstelling 4. Openbare Ruimte: Basis op orde: schoon, heel en veilig en beeldkwaliteitsniveau B Beheerplan • In het beheer worden onderdelen van de leefomgeving, zoals groen en wegen, soms afzonderlĳk benaderd. Voor een integrale benadering is het nodig om een visie en plan te hebben voor de leefomgeving als geheel en handvatten te bieden voor beheer. We hebben in 2021 het integraal beheerplan openbare ruimte (IBOR) vastgesteld. • We hebben ieder kwartaal een kwaliteitsmeting uit laten voeren op basis van beeldkwaliteit voor alle onderdelen van de openbare ruimte. Het algemene beeld is dat we in 2021 voldaan hebben aan de afgesproken kwaliteit in het IBOR. We hebben een gemiddelde beeldkwaliteit behaald die voldoet aan de basiskwaliteit (niveau B).

• Naast het IBOR zĳn we gestart met het actualiseren van het beheerplan wegen en civieltechnische kunstwerken en zĳn we gestart met het opstellen van beleid omtrent de openbare verlichting. • In 2021 hebben we ons gemeentelĳk Riolerings- en waterplan geactualiseerd. • Met de huidige beheerplannen voldoen we aan de wettelĳke eisen en aan onze zorgplicht. Zwerfafval • We verminderen het zwerfafval door publieksgerichte acties en handhaving conform het actieplan “Rĳswĳk Schoon”, met extra aandacht voor de parken. • De educatie over zwerfafval en afvalscheiding op 5 basisscholen is voortgezet met de Afvalrace. • Naar aanleiding van het voederverbod (nieuw artikel in de APV) hebben we in 2021 ook aandacht voor de schadelĳke gevolgen van het voeren van dieren. Herstructurering en beheer buitenruimte We verbeteren de openbare ruimte door een integrale herinrichting van een aantal straten (zie ook paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen). • In 2021 is de uitvoering van de herinrichting Karel Doormanlaan (fase 1) en Julianastraat afgerond. • We zĳn gestart met de werkzaamheden in de Van Ostadelaan en Van Dĳklaan.

Wonen en Leven 69

• De werkzaamheden aan de Veraartlaan zĳn uitgevoerd en we hebben op diverse locaties onderhoud gepleegd aan ons wegennet. • De verbetering en de integrale kwaliteitsimpuls aan de openbare ruimte in de omgeving Huis van de Stad - Rĳswĳkse Schouwburg is dit jaar niet aan de orde geweest en schuift een jaar door. Kansrĳke Plekken Met kleinschalige ingrepen knappen we kansrĳke plekken in de openbare ruimte op waar sprake is van achterstallig onderhoud, of waar onderhoud niet (meer) leidt tot een kwaliteitsverbetering. We maken deze plekken mooier en bekĳken daarbĳ of de ingrepen zich lenen voor actieve betrokkenheid en participatieve inbreng van omwonenden. • In 2021 is gestart met het toevoegen van extra groen en bomen op plekken in de stad die daar ruimte voor bieden (Diepenhorstlaan, Jozef Israëlslaan en Sir Winston Churchilllaan). • Er is meegewerkt aan diverse bewonersinitiatieven om de openbare ruimte te verfraaien zoals het beplanten van boomspiegels in de Hoekpolder, muurschilderingen in Leeuwendaal en Huis te Lande, beplakken van elektrakasten in de Strĳp en het opknappen van plantenbakken in de Bomenbuurt. • Er is meegelift op projecten in de buitenruimte om plekken een extra impuls te geven (beschilderen transformatorstations Veraartlaan en opknappen van groenvakken op diverse locaties in de stad).

Bomen en groen in balans • Naar aanleiding van de boomveiligheidscontrole 2021 zĳn in de wintermaanden snoeien kapmaatregelen uitgevoerd, waardoor de staat van de bomen weer voldoet aan de onderhoudsnormen en veiligheidseisen. • Om de groene kwaliteit van de gemeente Rĳswĳk te behouden en daar waar mogelĳk te versterken zĳn in 2021 ca. 425 nieuwe bomen geplant. Er zĳn nieuwe bomen geplant op plaatsen waar bomen door ziekte en ouderdom waren uitgevallen en op locaties waar de groenstructuur in het verleden was onderbroken. Hiermee worden de oorspronkelĳke laanstructuren in Rĳswĳk weer herstelt. • De herinrichtingsprojecten Karel Doormanlaan en de Julianastraat zĳn voorzien van nieuwe bomen. Op deze locaties is een grotere diversiteit aan bomen geplant dan in de oude structuren stonden. Door deze wĳze van aanplant wordt het straatbeeld gevarieerder en is er meer ruimte voor biodiversiteit. • En tot slot is het Bogaardplein vergroend door de aanleg van een nieuwe inrichting met de toevoeging van extra bomen en beplanting. Doelstelling 5. Energie, verduurzamings- en klimaatambities: Doorbouwen aan een duurzame, klimaat adaptieve, gezonde stad die in de toekomst klimaatneutraal is en een circulaire economie heeft. Energie • De Transitievisie Warmte is vastgesteld door de gemeenteraad.

Hierin is per wĳk een alternatieve energievoorziening aangegeven om op termĳn van het aardgas af te gaan. Dit is bepaald op basis van de methode van de “minst maatschappelĳke kosten” waarbĳ ook gekeken is naar de lokale kenmerken van de buurt. • In de Transitievisie Warmte is een fasering aangegeven om per wĳk van het aardgas af te gaan. Dit is alleen gedaan voor die wĳken die het best aangesloten kunnen worden op een warmtenet. We gaan uit dat dit warmtenet gevoed gaat worden in een mix van WarmtelinQ en op termĳn geothermie. Ook staat de gemeente open voor andere duurzame warmtebronnen. • Bewoners zĳn op diverse mogelĳke wĳze betrokken geweest bĳ het opstellen van de Transitievisie Warmte. Covid maakte het wel lastig om echt met bewoners in gesprek te komen. Wel zĳn in 8 wĳkgerichte webinars bewoners gevraagd om te reageren. Deze bĳeenkomsten waren wisselend bezocht. In totaal hebben meer dan 200 bewoners deze webinars bĳgewoond. Ook heeft het concept van de Transitievisie Warmte ter visie gelegen. Bewoners hebben van deze mogelĳkheid geen gebruik gemaakt. • De Adviesraad Energietransitie Rĳswĳk heeft haar eerste advies afgegeven over de Transitievisie Warmte. De Adviesraad bestaat uit bewoners uit Rĳswĳk die het college/raad gaat adviseren over de energietransitie. De verordening is vastgesteld in de raad.

Wonen en Leven 70

• We hebben inwoners en bedrĳven op diverse wĳze geïnformeerd over mogelĳk concrete te nemen maatregelen om energiebesparing te besparen. In de webinars is besparen altĳd een belangrĳk onderdeel geweest. In de 6 wekelĳkse nieuwsbrief wordt ook gewezen op de energiebesparingsmaatregelen. Verder is zeer succesvol de energiespaaractie Regeling Reductie Energie Wonen (RREW) in oktober van start gegaan. Inmiddels hebben al meer dan 4.000 woningen gebruik gemaakt van de door het rĳk beschikbaar gestelde cadeaubonnen ter waarde van € 80,- te besteden aan besparingsmaatregelen. • De Regionale Energie Strategie RES 1.0 is vastgesteld. • Het besluit is genomen tot instellen van de bestemmingsreserve groeiproject “Energietransitie en klimaat”, van waaruit preferente aandelen Stedin zĳn gekocht om een deel van het kapitaal dat Stedin nodig heeft voor de energietransitie beschikbaar te stellen. • Verstrekken van informatie over concrete maatregelen voor energiebesparing aan inwoners en bedrĳven. Afval • Omgekeerd inzamelen wordt gestaag ingevoerd in de wĳken. Muziekbuurt, Stervoorde en Hoekpolder zĳn meer afval gaan scheiden. Leeuwendaal is bĳna helemaal voorbereid en zal begin 2023 volgen. De invoering en communicatie doen we samen met Avalex. Daar waar nodig wordt maatwerk geleverd.

• In 2021 heeft het college stappen ondernomen om kwaliteit van grondstoffen te verbeteren, zĳn meer voorzieningen geplaatst voor inwoners om beter het afval kwĳt te kunnen en is grof vuil tegen betaling ingevoerd. Rĳswĳk klimaatproof • Ook in de toekomst wil Rĳswĳk een prettige, gezonde gemeente zĳn met een aantrekkelĳke leefomgeving. Daarom willen we wateroverlast en hittestress voorkomen en dragen we bĳ aan een goede waterkwaliteit. • In 2021 zĳn we gestart met de invulling van het Actieplan. De planning is om na de verkiezingen met een uitvoeringsplan naar de Raad te gaan. Het Uitvoeringsplan wordt in het eerste kwartaal van 2022 opgesteld. • In het Uitvoeringsplan komen ook de projecten te staan die voor subsidie in aanmerking kunnen komen vanuit uit het ‘Deltaprogramma Ruimtelĳke Adaptatie’. Verbeteren milieukwaliteit • De beleidsregels externe veiligheid zĳn vastgesteld. De systematiek van beoordeling van Externe veiligheid bĳ ruimtelĳke besluiten verandert met de Omgevingswet. • In gesprekken met projectontwikkelaars en initiatiefnemers zĳn kansen voor duurzaam bouwen expliciet aan de orde geweest. • Het gebouw De Altis is opgeleverd. Dit gebouw is gerealiseerd met een groene dak en zonnepanelen. • Het Schone Lucht Akkoord is ondertekent en het Actieplan luchtkwaliteit Rĳswĳk vastgesteld. • Het haalbaarheid- effectonderzoek milieuzones is opgesteld.

Er is gestart met de voorbereidingen voor het participatietraject in het kader van het invoeringsvoorstel milieuzones. • De maatregelen in het Actieplan geluid zĳn gekoppeld aan de onderhoud van wegen. In het kader van geluidsanering wordt op een deel van de Steenlaan de snelheid verlaagd naar 30km/u en geluid reducerende wegdekverharding uitgevoerd. • Met de realisatie van het Huis van de Stad volgens de BENG-criteria dragen we op een substantiële wĳze bĳ aan een meer milieubewuste huisvesting van de gemeentelĳke organisatie en een aantal maatschappelĳke en culturele organisaties. Circulaire stad • We werken toe naar een circulaire economie, waarbĳ we niet alleen duurzaam en toekomstbestendig inkopen, maar waarbĳ we ook uiteindelĳk geen afval meer willen produceren. • Dit hebben we gedaan door in de projecten – waar mogelĳk – onze materialen her te gebruiken. Daarnaast hebben we een modulair bruggenprogramma ontworpen, waarmee we onze

Wonen en Leven 71

parkbruggen vervangen door duurzamere bruggen met een levensduur van tenminste 50 jaar. In 2021 hebben we 4 bruggen vervangen. • In het kader van Smartcity is mede in samenwerking met de BBR naar innovatie oplossingen gezocht in afvalbeheer. Concreet gaat het om het idee van slimme prullenbakken in de Plaspoelpolder: ondernemers kunnen een dergelĳke prullenbak adopteren. De bak geeft met een sensor aan wanneer die vol is, dan wordt die door de ondernemer geleegd. In 2021 is het idee geboren en nader uitgewerkt, in 2022 wordt het uitgerold. Doelstelling 6. Gedeelde verantwoordelĳkheid voor de leefomgeving: Bewoners, bedrĳven en maatschappelĳke organisaties zĳn medeverantwoordelĳk voor de kwaliteit van de leefomgeving. Gebiedsgericht werken • We werken gebiedsgericht waarbĳ we in de beleids- en uitvoeringsfase van buiten naar binnen werken, ruimte bieden aan de inbreng van inwoners en constructief samenwerken met collega’s, bedrĳven en maatschappelĳke organisaties. Enkele voorbeelden zĳn: ◦ Oversteekplaats aan de Laan van Beens. ◦ Oversteekplaats aan de Haagweg. ◦ Huisbuurtkamer in Te Werve. ◦ Muurschildering Huis te Landelaan bĳ de geluidswand aan het spoor. • Voor een succesvolle integrale aanpak in wĳkontwikkeling werken we vanuit de thematiek die in de gebieden spelen.

In ieder gebied is een gebiedsregisseur actief die bekend is met de belangrĳkste wĳkontwikkelingen en die een vruchtbare werkrelatie met de wĳkpartners en inwoners heeft. Zo hebben gebiedsregisseurs gebiedsoverleggen en onderhouden zĳ nauw contact met bewonersorganisaties en maatschappelĳke partĳen die in de verschilleden gebieden actief zĳn • Samen doen we wat Rĳswĳk nodig heeft. De gebiedsgerichte aanpak zorgt voor maatwerk. Eerst onderzoeken we wat een straat, buurt of gebied nodig heeft. Daarna kĳken we naar wat er mogelĳk is en wie kan meewerken aan de aanpak. Zodoende zĳn gebiedsverkenningen en wĳkschouwen uitgevoerd in Artiestenbuurt, Ministerbuurt, Oud Rĳswĳk, Steenvoorde Zuid (omgeving Planetenflats), Muziekbuurt, Stationskwartier, Te Werve, Havenkwartier, Leeuwendaal, Cromvliet, Hoornwĳk, Broekpolder en Vrĳeban. Uit deze verkenningen zĳn in overleg met maatschappelĳke partĳen en medewerkers van relevante gemeentelĳke vakafdelingen zoals stadsbeheer, Bereikbare Stad en Openbare Orde & Veiligheid wĳkaanpakken ontwikkeld zoals: ◦ Gebiedsprogramma Muziekbuurt, ◦ Programma Planetenflats (en omgeving) ◦ Programma Ministerbuurt ◦ en integrale inzet in Vrĳenban/Pasgeld. Loket Stadskracht • Waar nodig en mogelĳk faciliteren en ondersteunen we de inwoners bĳ de uitwerking en realisatie van hun initiatieven om de leefomgeving te verbeteren, via het Loket Stadskracht.

Echter, vanwege de coronamaatregelen waren veel inwoners ook in 2021 terughoudend om initiatieven in te dienen. Medewerkers van het Loket Stadskracht hebben derhalve minder aanvragen behandeld ten opzichte van 2019. Opvallend was dat inwoners het Loket Stadskracht niet alleen benaderden voor subsidies voor hun initiatieven maar ook voor advies over de dan geldende coronamaatregelen m.b.t. groepsgroottes in de buitenruimte. Hierdoor hebben medewerkers van Loket Stadskracht nauw samengewerkt met medewerkers van onder meer het Horecaloket. • We sturen inwoners aan op zelfbeheer en zelforganisatie. Zo heeft Gebiedsregie presentaties aan inwoners gegeven over de wĳze waarop inwoners aanvragen op Loket Stadskracht kunnen indienen en initiatiefnemers verbonden met partĳen die hen verder kunnen helpen. • In 2022 wordt de mogelĳkheid voor een nieuwe invulling van Loket Stadskracht onderzocht. Bĳvoorbeeld door een initiatievenloket te faciliteren op het net gelanceerde Rĳswĳkse participatieplatform. Voorgaande volgt uit de evaluatie van het participatiebeleid die in 2021 heeft plaatsgevonden.

Wonen en Leven 72

Omgevingswet • De invoering van de Omgevingswet is in 2021 verder uitgesteld van 1 juli 2022 naar 1 januari 2023. De planning van onze activiteiten is daarop aangepast. In plaats van in 2021 wordt een aantal voor de invoering relevante besluiten nu genomen in het eerste kwartaal van 2022. • Op basis van een projectmatige aanpak is gestart met het proces om te komen tot een omgevingsplan. • Er is een eerste aanzet gemaakt voor een plan van aanpak voor het opstellen van een omgevingsvisie. Dat krĳgt een vervolg in 2022, met de nieuwe raad. • De organisatie is opgeleid voor de komst van de Omgevingswet. Naast inhoudelĳke trainingen is aansluiting gezocht met lopende trajecten voor onder andere cultuur / organisatievisie, participatie en dienstverlening. • Bĳ de visieontwikkeling voor gebieden leren we te werken volgens het gedachtengoed van de Omgevingswet. Bĳvoorbeeld bĳ het Havengebied en de visie op de Stadsas. We hebben in 2021 geoefend met initiatieftafels en omgevingstafels; de daarmee opgedane ervaringen gebruiken we als input voor op te stellen beleid. • Het landelĳke digitale stelsel Omgevingswet kent nog altĳd de nodige problemen. Lokaal hebben we de digitale omgeving in 2021 grotendeels in orde gemaakt.

• We hebben bĳ het maken van regelgeving noodzakelĳk voor de invoering van de Omgevingswet bestaande regelgeving gescreend, tegenstrĳdigheden en dubbelingen er uit gehaald en overbodige regels laten vervallen. Voorbeeld is de Verordening Fysieke Leefomgeving. Huis van de Stad • We ontwikkelen het Huis van de Stad tot een plek die verbinding legt tussen politiek en samenleving en waar gemeente, inwoners, ondernemers, maatschappelĳke en culturele organisaties kennis delen en krachten bundelen om de kwaliteit van de (sociale, culturele en fysieke) leefomgeving in Rĳswĳk te versterken: een icoon. Het is een herkenningspunt voor Rĳswĳk. Een plek die symbool staat voor de stad, haar kracht en haar historie. • We ontwikkelen daarom het gebouw aan de Generaal Spoorlaan 2-4 en de openbare ruimte daaromheen tot een aantrekkelĳke omgeving die uitnodigt tot ontmoeting en samenwerking. Nu de huisvesting van bibliotheek, Trias, een horecavoorziening en een aantal activiteiten van Stichting Welzĳn Rĳswĳk in het gebouw aanstaande is, bereiden we de verhuizing van gemeentelĳke organisatie (inclusief multifunctionele raads- en theaterzaal) voor. We hebben opdracht gegeven voor diverse scenario’s voor de buitenruimte van het Huis van de Stad, waarin oplossingen wordt meegenomen voor de parkeerproblematiek in Te Werve. Openbare Speelvoorzieningen • In 2021 is de nota Speelbeleid vastgesteld.

Budget voor uitvoering van deze nota komt uit het Groeifonds. • Hieruit volgend is het aanbestedingstraject voor de aanleg van een nieuwe skatebaan in 2021 gestart met participatie van skatejongeren. • In 2021 zĳn zes speelplekken heringericht en opgeleverd (Ds. Heldringlaan/Dr. Poelslaan, Talmalaan, Prinses Irenelaan, Serre, Elsenburgerbos, Huis te Landelaan).. • In 2021 zĳn drie bewonersinitiatieven gehonoreerd (Clavecimbellaan, M. Verschuurlaan, Pauwhof). • In 2021 is de subsidieregeling groen blauwe schoolpleinen vastgesteld.

Wat heeft het gekost? Exploitatie (bedragen x € 1.000) Primitief 2021

Gewĳzigde raming 2021

Lasten

4.802

4.989

5.258

-270

Baten

80 -4.722 7.955 11.457 3.502

80 -4.909 8.344 10.788 2.444

145 -5.114 8.066 10.942 2.877

65 -205 279 154 433

Wonen en Leven 5600 Openbaar groen en openluchtrecreatie Saldo 7210 Afvalverwĳdering en -verwerking

Lasten Baten

Saldo

Realisatie Afwĳking 2021 (+ = voordeel)

Wonen en Leven 73

Exploitatie (bedragen x € 1.000) Wonen en Leven 7220 Riolering en waterzuivering Saldo 7230 Milieubeheer Saldo 7260 Baten rioolheffing Saldo 7290 Huishoudelĳk/bedrĳfsafvalwater Saldo 7300 Hemelwater Saldo 7310 Grondwater Saldo 8100 Ruimtelĳke ordening Saldo 8200 Woningexploitatie Saldo 8210 Wĳkontwikkeling Saldo 8220 Volkshuisvesting Saldo 8300 Bouwgrondexploitatie Saldo 8320 Grondexploitatie RĳswĳkBuiten Saldo Programmatotalen

2.671

Gewĳzigde raming 2021 2.543

-2.671 1.400 42 -1.358

-2.543 2.229 824 -1.405

-3.180 1.946 781 -1.165

-637 283 -43 240

5.791 5.791 874

5.663 5.663 874

-874 104

5.636 5.636 749 9 -740 133

-27 -27 124 9 133 -28

-104 164

-133 156

-28 8

-164 1.529 420 -1.109 51 842 791 252

-164 1.861 764 -1.097 34 92 58 252

-252 1.996 1.679 -317 38 442 404 39.150 39.135 -15 60.987 59.887 -1.100

-252 2.175 1.679 -496 544 928 384 30.468 30.468

-156 1.929 965 -964 28 70 42 184 1 -184 2.212 1.931 -281 713 517 -196 26.918 27.603 685 51.473 48.599 -2.874

8 -68 201 133 6 -22 -16 68 1 69 -38 252 215 -169 -411 -581 3.549 -2.864 685 3.108 -2.686 422

Primitief 2021 Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Saldo

54.581 51.285 -3.295

Realisatie Afwĳking 2021 (+ = voordeel) 3.180 -637

Toelichting op de afwĳkingen: 5600 Openbaar groen en openluchtrecreatie Lasten nadeel € 270.000 Baten voordeel € 65.000 Zoals aangegeven in de risicoparagraaf van het Groenbeheerplan neemt door de klimaatverandering de overlast door ziekten en plagen verder toe. Dit leidt tot meer sterfte en vervanging van bomen. In 2021 heeft de bestrĳding van iepziekte, eikenprocessierups en reuzenberenklauw tot grote uitgaven geleid. Daarnaast is ook de invasieve exoot Japanse duizendknoop bestreden. Hiermee voldoen we als gemeente aan de zorgplicht voor een veilig openbaar groen. Deze kosten zĳn onvermĳdelĳk en voor de komende jaren moeten we rekening houden met oplopende kosten voor bestrĳding ziekten en plagen. De bestrĳding heeft in 2021 circa EUR 375.000 gekost.

Wonen en Leven 74

7210 Afvalverwĳdering en -verwerking Lasten voordeel € 279.000 Baten voordeel € 154.000 De lagere lasten bĳ de afvalverwĳdering en -verwerking zĳn het gevolg van lager dan verwachte lasten van het ophalen van grof vuil, mede door de invoering van het betaald ophalen van grof vuil in Rĳswĳk. Daarnaast is het corona effect van extra (grof) afval in 2021 minder groot geweest dan verwacht. Door een meer positieve bĳdrage aan de circulaire economie door betere recycling van kunststoffen, zĳn de lasten voor Midwaste lager uitgepakt dan verwacht. De hogere baten betreffen een afrekening van Nedvang in 2021 met een vergoeding over de jaren 2018, 2019 en 2020 voor de extra aanpak van zwerfafval. 7220 Riolering en waterzuivering Lasten nadeel € 637.000 Bĳ de berekening van de kostendekkendheid van de rioolheffing wordt in de begroting rekening gehouden met versnelde afschrĳving op de riolering. In de begroting was een versnelde afschrĳving geraamd van € 1.852.963. Bĳ de berekening van de kostendekkendheid op realisatiebasis is berekend dat er ruimte is voor versnelde afschrĳving van € 2.562.328. Vanwege het feit dat er in 2021 € 1.473.717 is geactiveerd voor de vervanging van de riolering mag dat bedrag op grond van de BBV maximaal versneld worden afgeschreven. Het verschil van € 1.088.611 wordt conform de BBV gestort in een voorziening.

7230 Milieubeheer Lasten voordeel € 283.000 De onderbesteding is ontstaan omdat de voorbereiding voor het participatietraject milieuzones Beatrixlaan en brom- en snorfietsen in het najaar van 2021 is gestart en dat traject vanwege de krapte op de arbeidsmarkt langer heeft geduurd. Hierdoor is de opdracht voor deze taak pas in januari 2022 verstrekt. 7290 Huishoudelĳk/bedrĳfsafvalwater Lasten voordeel € 124.000 Dit jaar is alleen de reguliere inspectie en reiniging uitgevoerd. Er zĳn geen geen extra inspecties uitgevoerd ten behoeve van projecten. Daarnaast is er minder onderhoud uitgevoerd vanwege de beschikbaarheid van de aannemer en doordat geen extra inspecties zĳn uitgevoerd. 8100 Ruimtelĳke ordening Lasten nadeel € 68.000 Baten voordeel € 201.000 Het betreft hier vooruitontvangen inkomsten van ontwikkelaars Minder inkomsten en minder uitgaven. Het betreft hier vooruitontvangen inkomsten van ontwikkelaar. Het project is in het 2e halfjaar in versnelling geraakt. Dit was niet voorzien in de begroting.

Wonen en Leven 75

8210 Wĳkontwikkeling Lasten voordeel € 68.000 Het voordeel op de lasten is voornamelĳk ontstaan doordat een project met een investeringskrediet is doorgeschoven in de tĳd, waardoor de afschrĳvingslasten later worden gerealiseerd. 8220 Volkshuisvesting Baten voordeel € 252.000 Het voordeel op de baten wordt veroorzaakt doordat er meer opbrengsten zĳn vanuit de leges voor vergunningverlening. 8300 Bouwgrondexploitatie Lasten nadeel € 169.000 Baten nadeel € 411.000 Voor een toelichting op deze verschillen wordt verwezen naar de paragraaf Grondbeleid. 8320 Grondexploitatie RĳswĳkBuiten Lasten voordeel € 3.549000 Baten nadeel € 2.864.000 Voor een toelichting op deze verschillen wordt verwezen naar de paragraaf RĳsiwjkBuiten. Investeringen Investeringen (bedragen x € 1.000) Aanpak woonomgeving ihkv wĳkverbetering Te Werve Aanschaf subsidiesoftware Blokhut Wilhelminapark Geluidsanering Groenontwikkeling en participatie 2019 Groot onderhoud gemeentelĳke woningen Realisatie van het Huis van de Stad Uitvoeringsprogramma landgoederenzone (fase 1) Uitwerking actieplan geluid 2021 Vergroenen en verbeteren entrees Plaspoelpolder Vervanging bomen 2021 Vervanging luchtfoto's 2021 Zwethzone - Algemeen

Begr. Lasten

Werk. Lasten

Saldo lasten

314

109

205

18 200 126

-1 200 126

101

-22

110

103

29.968

11.478

18.491

3.500

3.450

203 49 280 20 28

Begr. Baten

Werk. Baten

Saldo baten

-45

203 49 118

161 16

4 28

Wonen en Leven 76

Investeringen (bedragen x € 1.000) Onderhoud toren oude stadhuis Inrichting van het Hof van Sion Transformatie Wilhelminapark 2021 Vervanging van afvalbakken 2021 Vervanging vrĳvervalriolen 2020 Vervanging vrĳvervalriolen 2021 Eindtotaal

Begr. Lasten

Werk. Lasten

Saldo lasten

350

300

432

456

-23

2.099 38.162

1.474 13.893

625 24.269

Begr. Baten

Werk. Baten

Saldo baten

15 3

-3

-33

Wonen en Leven 77

Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien (Bedragen x € 1.000)

a) Lokale heffingen waarvan de besteding niet - OZB eigenaren woningen - OZB eigenaren niet-woningen - OZB - wet WOZ - precariobelasting - retributies - toeristenbelasting Subtotaal lokale heffingen b) Algemene uitkeringen: - uitkering uit het gemeentefonds Subtotaal algemene uitkeringen c) Dividend: - dividenden Subtotaal dividend d) Overige algemene dekkingsmiddelen: - gemeente eigendommen - uitkeringen van derden - BTW compensatiefonds - lasten/baten oude dienstjaren - Huis van de Stad - ondersteuning gedupeerden toeslagenaffaire - stelpost nog te realiseren ombuigingen - exploitatie vastgoedportefeuille - stelpost opbrengst vergunningen - doorbelasting beleidsproducten - rente - overig - dubieuze debiteuren - onderzoekskosten Subtotaal overige algemene dekkingsmiddelen

Subtotaal algemene dekkingsmiddelen Onvoorzien Onvoorziene uitgaven exploitatie Onvoorziene uitgaven investeringen Subtotaal onvoorzien Totaal

Raming na wĳziging Lasten Baten Saldo

Jaarrekening Lasten Baten Saldo

Verschil t.o.v. raming na wĳziging Lasten Baten Saldo

6.573 5.864

6.858 6.050

284 186

2 575 770

325 13.109

6.573 5.864 -39 -154 347 -2 -250 12.339

-1.189 -1.189

98.186 98.186

99.375 99.375

32 32

300 300

267 267

32 32

300 300

268 268

351 39

1.347 40

997 1

318 39 -64 18 194 125

1.555 45

1.237 5 64 -18 -194 71

39 154 347

339 190 -1.331 -225

-339 -190 1.331 225 600 -1.253 -36 62

600 1.253 36 -22

-173 12.784

2 575 492

-498 -46

284 186 4 -89 -18 2 77 446

100.384 100.384 100.384 100.384

-1.189 -1.189

2.198 2.198

1.009 1.009

1 1

207 5

240 5 64 -18 145 261 -1.331 -225 -600 -21 -87 56 -84 -52

35 243 328

278

-173 13.063

196

6.858 6.050 -35 -243 328

4 -89 -18

33 64 -18 145 65 -1.331 -225

196

-600

-15

1.273 123 -22 84 67

-1.273 -123 118 -84 -67

-21 -87 56 -84 -52

645

2.027

1.382

2.156

1.892

-264

-1.511

-136

-1.646

258

113.621

113.363

2.466

115.639

113.172

-2.208

2.017

-191

-50

308

113.621

113.313

2.466

115.639

113.172

-2.158

2.017

-141

Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien

Toelichting Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien Toelichting op de afwĳking Het nadeel bestaat uit (V= voordelig; N= nadelig): x € 1.000,OZB eigenaren woningen en niet woningen Wet WOZ Toeristenbelasting Algemene uitkering Gemeente eigendommen BTW compensatiefonds Huis van de Stad Ondersteuning gedupeerden toeslagenaffaire Organisatiekosten Exploitatiebudgetten vastgoedportefeuille Verlaging ramingen opbrengst leges Rente Voorziening dubieuze debiteuren Vennootschapsbelasting Onvoorzien Overige verschillen

V N V V V V V V N N N N N N V N N

470 89 77 1.009 240 64 145 261 1.331 225 600 87 84 52 50 40 140

OZB baten voordelig € 470.000 (exogeen, incidenteel) De hogere opbrengst wordt voor het grootste deel veroorzaakt doordat de gemiddelde WOZ waarde in Rĳswĳk harder is gestegen dan waar in de begroting rekening mee is gehouden. Zie de Paragraaf Lokale heffingen voor een aanvullende toelichting. Wet WOZ nadelig € 89.000 (exogeen, incidenteel) Betreft vooral de meerkosten van bezwaar- en beroepsprocedures en de hogere uitvoeringskosten vanwege de implementatie van de nieuwe belastingapplicatie. Toeristenbelasting voordelig € 77.000 (exogeen, incidenteel) In het raadsbesluit Corona Maatregelen Pakket Samen Rĳswĳk is de opbrengst Toeristenbelasting 2020 en 2021 op € 0 gezet. Ter dekking van deze maatregel is een onttrekking aan de bestemmingsreserve Corona Maatregelenpakket. De geraamde onttrekking is te hoog gebleken. De uiteindelĳke onttrekking is dan ook lager, waardoor in de praktĳk op het product toeristenbelasting inclusief onttrekking aan genoemde bestemmingsreserve geen voor- of nadeel ontstaat. De onttrekking aan de bestemmingsreserve wordt op een ander beleidsproduct verantwoord, waardoor op het product toeristenbelasting ogenschĳnlĳk een voordelig resultaat ten opzichte van de raming ontstaat. Algemene uitkering gemeentefonds, voordelig € 1.009.000 (exogeen, incidenteel) De algemene uitkering laat de volgende ontwikkeling in 2021 zien. 2019 2020 2021

N N V V V V

Gelabeld Totaal

111.000 67.000 457.000 279.000 730.000 1.009.000

2019 t/m 2020

Toelichting Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien

Globaal gezien bestaat de berekening van de algemene uitkering uit de vermenigvuldiging van het aantal eenheden van alle berekeningsmaatstaven met het bĳbehorende bedrag per eenheid. De som van deze producten, de zogenaamde uitkeringsbasis, wordt vervolgens vermenigvuldigd met de uitkeringsfactor. De algemene uitkering bestaat uit circa 90 berekeningsmaatstaven. De variabelen in deze berekeningsmaatstaven worden door het rĳk in de loop van de jaren definitief vastgesteld. Op dat moment wordt ook de hoogte van de uitkering per jaar steeds preciezer bĳgesteld. De algemene uitkering over 2019 en 2020 is nadeliger bĳgesteld voor de gemeente. Het jaar 2019 is vooral de hogere woz-waarden een nadelige factor. De woz waarde is voor de opbrengst belastingen positiever bĳgesteld, maar voor de algemene uitkering geldt voor de maatstaf woz een hogere korting als deze waarden stĳgen. Deze maatstaf kan voor 2020 nog voor fluctuaties zorgen totdat de definitieve afrekening van deze jaren volgt. 2021 Het voordelig verschil ten opzichte van de raming betreft vooral de Decembercirculaire 2021 en de voorlopige afrekening van het Rĳk. In de algemene uitkering 2021 is een bedrag van € 2.180.000 begrepen, dat nog niet besteed is in 2021.

Gezien de omvang wordt in het raadsvoorstel ter vaststelling van de jaarrekening 2021 voorgesteld om dit bedrag op te nemen in een bestemmingsreserve en vrĳ te laten vallen ten gunste van het begrotingsjaar 2022. Taakmutaties Decembercirculaire 2021 Robuust rechtsbeschermingssysteem Versterking ondersteuning sociale wĳkteams Impuls integraal werken Systeemleren Einde lening inburgeringsplichtig (DU) Inburgering (IU) Kwaliteitsborging bouw- en woningtoezicht Totaal taakmutaties

82 165 131 17 15 17 31 458

Corona steunpakket Decembercirculaire 2021 Lokaal cultuuraanbod (covid-19)

100

Re-integratiekosten te besteden in 2022 Jeugd- en jongeren Restantbudgetten 2021, waarvan de uitgaven worden verwacht in 2022 Tonk- en schuldenbeleid, idem Totaal in de bestemmingsreserve op te nemen

326 134 370 792 2.180

Gemeente eigendommen baten voordelig € 240.000 (exogeen, incidenteel) Het voordelig verschil op deze post wordt vooral veroorzaakt door verhuur gronden aan benzine verkooppunten, voordelig verschil circa € 95.000, reclame opbrengsten circa € 32.000, verkoop gronden circa € 40.000 en lagere onderhoudskosten. BTW compensatiefonds voordelig € 64.000 (exogeen, incidenteel) Het ontstane voordeel is ontstaan door ingediende suppletieaangiften over voorgaande jaren. Huis van de Stad voordelig € 145.000 (endogeen, incidenteel) Voor het Huis van de Stad was in de kostenraming rekening gehouden met noodzakelĳke kosten van leegstand. Tĳdens de bouw bleven de kosten beperkt tot vooral de kosten van belastingen. Ondersteuning gedupeerden toeslagenaffaire voordelig € 261.000 (exogeen, incidenteel) Het voordelig verschil ten opzichte van de raming bestaat uit: Lasten voordeel 65.000

Toelichting Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien

Baten voordeel 196.000 Voor de hulp en ondersteuning van (potentieel) gedupeerden hebben we in 2021 voor bĳna 125.000 euro kosten gemaakt. Dit betekent een onderbesteding in lasten van 65.000 euro. Het zwaartepunt van deze uitvoeringskosten lag in 2021, daarmee is de onderbesteding achteraf in lĳn met de geschatte extra besteding van 190.000 euro in de jaren 2021, 2022 en 2023. Het budget voor de uitvoering van deze taken komt voor een groot deel uit Rĳksbĳdragen via specifieke uitkeringen. Dit bedroeg voor de hulp en ondersteuning in 2021 ruim 103.000 euro. Hiernaast verwachten we ook een vergoeding van 93.000 euro het Rĳk voor de derving van kwĳtgescholden belastingen én de kosten van de uitvoeringswerkzaamheden die daarmee gemoeid ging. De baten zĳn dus deels ter dekking van de geboden hulp en ondersteuning en deels ter dekking van de kwĳtscheldingen in 2021. Organisatiekosten nadelig € 1.331.000 (exogeen, structureel) De gemeente heeft een hoge ambitie om diverse plannen te realiseren. Echter diverse investeringen moeten worden uitgesteld door een capaciteitstekort aan personeel. Ook de krapte op de arbeidsmarkt helpt niet mee om nieuwe medewerkers te kunnen vinden. Hierdoor is het ondoenlĳk gebleken de taakstellingen personeel te kunnen realiseren. Rĳswĳk groeit en de organisatie groeit mee.

Uit verschillende externe onderzoeken (Berenschot, BakerTilly, BMC, TwynstraGudde) blĳkt dat de organisatie een schaalsprong moet maken, zowel kwalitatief als kwantitatief. Hiervoor wordt een bouwplan gemaakt, waarin de doelstellingen, de aanpak, het tĳdpad en de benodigde middelen uitgewerkt worden. Tegelĳkertĳd heeft de organisatie in 2021 het effect van de zeer krappe arbeidsmarkt gemerkt. Het aantal moeilĳk vervulbare vacatures neemt toe en ook externe inhuur wordt moeilĳker. Spanningsvelden nu en in de nabĳe toekomst zĳn: 1. Tekorten kunnen ertoe leiden dat taken niet meer worden uitgevoerd of dat ambities en projecten stagneren. 2. Verdere toename van werkdruk bĳ het zittende personeel. 3. Dat bemoeilĳkt vervolgens het aantrekken en behouden van nieuw personeel. 4. De kosten voor personeel en inhuur zullen verder stĳgen. Dit alles, gecombineerd met de nieuwe CAO afspraken (december 2021), leidt over 2021 tot € 1,9 mln. extra uitgaven voor de organisatie (mensen en middelen) dan begroot. Dit wordt deels gecompenseerd door extra baten en dekking vanuit programma’s en investeringen. Het is verstandig en realistisch structureel rekening te houden met deze extra uitgaven.

Exploitatiebudgetten vastgoedportefeuille nadelig € 225.000 (endogeen, incidenteel) In verband met het niet kunnen realiseren van de geplande verkoop van de Voorde en het voormalig raadhuis in 2021 kon de bezuiniging op de exploitatiebudgetten van genoemde objecten niet gerealiseerd worden. Verlaging raming opbrengst vergunningen nadelig € 600.000 (exogeen, structureel) De kosten en opbrengsten met betrekking tot vergunningen zĳn door middel van deze stelpost neutraal in de begroting 2021 opgenomen. In werkelĳkheid zĳn de opbrengsten circa € 400.000 hoger dan de kosten. De hogere opbrengsten zĳn verspreid over diverse posten in de begroting. Rente nadelig € 87.000 (exogeen, incidenteel) Voor de verklaring van het nadelig verschil ten opzichte van de raming van circa € 87.000 wordt verwezen naar de paragraaf financiering onderdeel “resultaat treasury”. Vrĳval voorziening dubieuze debiteuren, nadelig € 84.000 (exogeen, incidenteel)

Toelichting Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien

Bĳ het samenstellen van de jaarrekening is van alle vorderingen volgens de jarenlange gangbare methodiek in Rĳswĳk bepaald wat de hoogte van de voorziening zou moeten zĳn. Uit deze berekening was per saldo € 84.000 extra storting benodigd omdat ingeschat werd dat de risico’s op de vorderingen iets zal toenemen. De methodiek van de waardebepaling van de voorziening dubieuze debiteuren is als volgt: De belasting- en private vorderingen zĳn conform de interne regelgeving op waarde geschat. Jaarlĳks wordt deze inschatting op balansdatum gemaakt a.d.h.v. de ouderdom van de openstaande bedragen volgens de onderstaande methodiek. Alle openstaande vorderingen hoger dan € 5.000,- worden per vordering beoordeeld en eventueel voor 100 % opgenomen als dubieuze debiteur. Voor alle vorderingen onder de € 5.000,- geldt: • huidig boekjaar 10 % • boekjaar -1 20 % • boekjaar -2 40 % • boekjaar -3 60 % • boekjaar -4 80 % • boekjaar -5 en meer 100 % van het openstaande bedrag. Vennootschapsbelasting nadelig € 52.000 (exogeen, incidenteel) Volgens de belastingdienst is de gemeente over reclameopbrengsten billboards Vennootschapsbelasting verschuldigd. De gemeente heeft bezwaar gemaakt tegen de aanslag, omdat de gemeente van mening is dat het om normaal vermogensbeheer gaat en dus reclameopbrengsten vrĳgesteld zĳn van Vpb.

De kosten van aanslag vennootschapsbelasting over 2016 is in 2021 opgelegd en bedraagt inclusief de advieskosten van een belastingdeskundige € 52.000. Onvoorzien lasten voordelig € 50.000 (exogeen, incidenteel) In 2021 is geen beroep gedaan op de post onvoorzien.

Toelichting Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien

Overhead De definitie van de overhead volgens het BBV is “alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces”. Financiële samenvatting

Soort Materieel en kapitaallasten Personeel Naar programma's en investeringen

Begr.Lasten Werk.Lasten 10.370 11.316 38.422 39.411 48.792 50.727 -21.846 -21.846 26.946

Saldo

-22.455 -22.455 28.272

Saldo Lasten Begr.Baten Werk.Baten -946 671 627 -989 199 423 -1.935 869 1.050

Saldo baten -44 224 180

Resultaat -990 -765 -1.755

609 609 -1.326

-115 -115 65

494 494 -1.261

315 315 1.185

200 200 1.250

De totale apparaatskosten van de gemeente, geraamd op ongeveer 49 miljoen euro, worden verdeeld naar de programma’s (beleidsproducten) en investeringen. De overhead, alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces, wordt niet verdeeld, maar staat onder het overzicht overhead. Op de totale apparaatskosten van de gemeente is een nadeel behaald van € 1.261.000. Dit is ontstaan door een totale overschrĳding van de kosten met € 1.755.000, waarbĳ daarnaast € 494.000 voordeel is gerealiseerd op de verdeling van directe kosten naar de programma’s (beleidsproducten) en investeringen. De overschrĳding op Overhead is voor ongeveer € 600.000 veroorzaakt door de CAO ontwikkeling. Voornamelĳk de uitbetaling van de éénmalige uitkering ad. € 1.200,-. Deze CAO ontwikkeling was niet voorzien in de begroting en moet conform BBV worden verantwoord in 2021. Daarnaast is er als gevolg van de parkeerproblematiek is er meer uitgegeven dan geraamd voor het onderzoek naar de problemen in de parkeerketen en de inzet op procesverbeteringen op dat vlak. De resterende overschrĳding wordt gedekt vanuit de reserve Parkeren (parkeerhandhavers) en materiële budgetten die hiervoor zĳn ingezet. Ook zĳn er USZO gelden ontvangen die niet in de personele begroting zĳn opgenomen, maar wel dienen als dekking voor (extra) personele lasten.

Over het geheel zĳn de apparaatskosten per inwoner ten opzichte van 2021 gestegen van 786,90 naar € 817,28 Beleidsindicatoren De indicatoren die zĳn voorgeschreven en betrekking hebben op de eigen organisatie zĳn hieronder weergegeven Indicator

Eenheid

Formatie Bezetting Apparaatskosten Externe inhuur Overhead

Fte per 1.000 inwoners Fte per 1.000 inwoners Kosten per inwoner Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen % van totale lasten

Rekening 2020 8,44 7,72 € 786,90 17,2% 9,2%

Overhead 83

Rekening 2021 8,44 7,75 € 832,55 16,3% 13,1%

Paragrafen

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding De gemeente Rĳswĳk bevindt zich in een zeer dynamische omgeving. Externe factoren zoals diverse financiële crisissen, het herstel daarop met wĳzigingen in de door de centrale overheid beschikbaar gestelde budgetten maken dat de gemeente flexibel moet kunnen inspelen op snel veranderende situaties. Het aangaan van risico’s valt daarbĳ niet uit te sluiten. Niet alleen de externe factoren, maar ook het gegeven dat gemeentelĳke budgetten tegenwoordig meer en meer onder druk komen staan, betekenen dat ‘risico’ en ‘risicobeleid’ een niet weg te denken factor zĳn als onderdeel van het gemeentelĳk beleid. Risico’s beperken zich niet tot enkel risico’s met een financieel gevolg. Er zĳn ook andere risico’s denkbaar die misschien niet onder de term ‘financieel risico’ te vatten zĳn, maar wel als zodanig een risico kunnen vormen. Te denken valt o.a. aan imagoschade, politieke- en veiligheidsrisico’s.

Aanleiding en achtergrond De gemeente Rĳswĳk wil risico's die zĳ loopt beheersbaar houden. Hiertoe wordt o.a. extra geïnvesteerd in de professionalisering van projectmanagement. Door inzicht in de risico's wordt de organisatie in staat gesteld om op verantwoorde wĳze besluiten te nemen, zodat huidige en toekomstige risico’s in verhouding staan tot de vermogenspositie van de organisatie. Om inzicht in deze risico's te verkrĳgen is een risico-inventarisatie uitgevoerd. Op basis van de geïnventariseerde risico’s wordt het benodigde weerstandsvermogen berekend. In het kader van de begrotingscyclus worden de risico’s gemonitord door de afdelingen. Bĳ elke rapportage wordt de lĳst geactualiseerd, beoordeeld en centraal verwerkt in het risicomanagementprogramma NARIS®. Met dit programma wordt bĳvoorbeeld de top 10 risico’s en scenario’s bepaald, maar kunnen ook de geïmplementeerde beheersmaatregelen worden aangepast.

Kader Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) Het BBV schrĳft voor dat een paragraaf Weerstandsvermogen in de jaarstukken moet worden opgenomen. Daarnaast moet, op grond van het BBV, een tabel met financiële kengetallen worden opgenomen. Deze treft u aan het einde van de paragraaf aan. Financiële verordening gemeente Rĳswĳk 2016 Op 19 april 2016 heeft de raad deze verordening vastgesteld. Gewĳzigd op 17 december 2019. Nota weerstandsvermogen en risicomanagement Op 17 december 2013 heeft de raad deze nota vastgesteld. Nota reserves en voorzieningen gemeente Rĳswĳk Ook deze nota is op 17 december 2013 door de raad vastgesteld.

Taken, verantwoordelĳkheden en bevoegdheden In de nota weerstandsvermogen en risicomanagement 2013 is dit volgens onderstaande tabel vastgelegd.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Actoren Raad

Rollen Sturen en toezicht houden

College

Sturen en toezicht houden

Management

Sturen en verantwoorden

Medewerkers

Beheersen

Advies & Control

Beheersen en toezicht houden

Acties/besluiten • Vaststellen nota weerstandsvermogen en risicomanagement; • hoogte weerstandsvermogen vaststellen; • programma- en programmarekening vaststellen. • toezicht op implementatie risicomanagement; • sturen op verantwoording van risico’s. • Implementatie risicomanagement; • beoordelen top 10 risico’s; • kwantificering risico’s; • aanspreken op gedrag. • Implementeren beheersmaatregelen; • kwantificeren van risico’s; • rapporteren ontwikkeling risico’s; • aanspreken op gedrag. • Bĳdrage leveren aan risico analyse; • in beeld brengen financiële consequenties; • bewaken input risicobeheersingssysteem.

Risicoprofiel Om de risico’s van de gemeente Rĳswĳk in kaart te brengen is een risicoprofiel opgesteld. Dit risicoprofiel wordt als volgt gedefinieerd: een overzicht van de risico-eigenschappen van de organisatie, d.w.z. minimaal omvattend de risicodefinities met bĳbehorende kansen en gevolgen. Dit risicoprofiel is onder andere tot stand gekomen met behulp van een risicomanagement informatiesysteem dat bĳ veel gemeenten wordt gebruikt. Hiermee worden risico's systematisch in kaart gebracht en beoordeeld. Afzonderlĳk van het gemeentebreed gehanteerd risicomanagementsysteem systeem is door een extern bureau een risicoanalyse uitgevoerd op de grondexploitatie RĳswĳkBuiten. Omdat de werkwĳze niet geheel overeenkomt met het gehanteerde systeem worden de resultaten apart vermeld en zĳn deze niet opgenomen in onderstaand overzicht. In de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen is wel rekening gehouden met de uitkomsten van de risicoanalyse van RĳswĳkBuiten.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Rijswijk&id=d580f7d3-910d-4273-bb69-a8ff89ec3aea