22-011a Jaastukken 2021

JAARSTUKKEN GEMEENTE RIJSWIJK

2021

Leeswijzer Voor u liggen de jaarstukken 2021 van de gemeente Rijswijk. Hiermee legt het college van burgemeester en wethouders verantwoording af aan de gemeenteraad over het gevoerde beleid, de geleverde prestaties en de besteding van middelen in 2021. Dit gebeurt via de programmabegroting 2021-2024 die kaderstellend is geweest voor de activiteiten van het college. De wet schrijft voor dat de opbouw van de jaarstukken analoog moet zijn aan de programmabegroting. Dit komt de vergelijkbaarheid tussen beide documenten ten goede. Leeswijzer Inleiding De jaarstukken starten met een inleiding, waarin kort en bondig wordt ingegaan op de belangrijkste inhoudelijke en financiële ontwikkelingen in 2021 en bevat ook de rekening in één oogopslag. Jaarverslag Programma's Hierin staat de verantwoording van: • Ale programma's; • Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien; • Overhead. De verantwoording voor de programma’s gebeurt met de volgende vragen: • Wat wilden we bereiken? • Wat hebben we er voor gedaan? • Wat heeft het gekost? Elk programma kent doelstellingen, indicatoren en onderliggende beleidsproducten. Paragrafen In dit onderdeel worden onderwerpen behandeld die van belang zijn voor het inzicht in de financiële positie van de gemeente. De rapportage IBT is opgenomen vanwege de bestuursovereenkomst interbestuurlijk toezicht met de provincie Zuid - Holland.

Hierin wordt verantwoording afgelegd over de naleving van wet- en regelgeving waar de bestuursovereenkomst betrekking op heeft. Jaarrekening Hierin staat de financiële verantwoording over 2021 met een balans en een toelichting daarop. De jaarrekening is onderworpen aan de accountantscontrole en leidt tot een controleverklaring van de onafhankelijke accountant met een oordeel over de getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening. De jaarrekening bevat ook: • Single Information Single Audit; • Overzicht taakveld. Verplichte indicatoren volgens het Besluit Begroting Op grond van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) zijn gemeenten gehouden in de programma’s in de begroting en in de programmaverantwoording in het jaarverslag de beoogde en gerealiseerde maatschappelijke effecten van de verschillende programma’s toe te lichten via zogenaamde beleidsindicatoren. Deze indicatoren dragen bij aan het beleidsmatiger maken van begroting en jaarverslag. Raadsleden kunnen zich zo op de belangrijke

2

momenten in een beleidscyclus een beeld vormen over de behaalde en te behalen beleidsresultaten. Omdat het wenselijk is de resultaten van gemeenten onderling te kunnen vergelijken, is in de Regeling beleidsindicatoren gemeenten een uniforme lijst van beleidsindicatoren vastgesteld. De cijfers worden gegeven “waarstaatjegemeente.nl”. Echter deze site is niet actueel. Om deze reden zullen er veel indicatoren in de programma’s niet ingevuld zijn.

3

Inleiding Context Macro economische ontwikkelingen: dalend vertrouwen, stijgende prijzen en oorlog Twee jaar corona pandemie hebben nog geen groot direct effect gehad op de economie. Dit is vooral te danken aan de extra miljarden die het Rijk de afgelopen jaren beschikbaar heeft gesteld voor burgers, bedrijven en medeoverheden. De totale staatsschuld van Nederland is daardoor hard gegroeid en ligt momenteel rond 57% van het BBP. De gemiddelde staatsschuld in de Eurozone ligt rond 102% van het BBP, Nederland staat er relatief goed voor in dat opzicht. Hoe de regering op langere termijn met de omvang van de staatsschuld om wil gaan moet nog blijken. De werkloosheid is laag, er is momenteel sprake van een zeer krappe arbeidsmarkt. In 2021 was sprake van oplopende inflatie. De stijgende inflatie is mede zichtbaar in het dalende consumentenvertrouwen eind 2021. Dit kan een tijdelijk schokeffect zijn, maar kan ook langer aanhouden. Onzeker is wat de impact van dit alles gaat zijn op de reële economie. Financieel beeld jaarrekening 2021 Ontwikkeling financiële gezondheid van Rijswijk ligt op koers De onzekere macro economische omstandigheden onderstrepen nog eens het belang van een financieel gezonde huishouding. In de kadernota 2020 hebben college en raad besloten de wendbaarheid en de weerbaarheid van de financiën van de gemeente te verbeteren.

In vier jaar tijd groeit Rijswijk van een financieel risicovol profiel naar een neutraal profiel. In de meest recente benchmark over de financiële gezondheid van gemeenten door BDO heeft Rijswijk een forse sprong gemaakt van de laatste plaats naar de middenmoot. De jaarrekening 2021 bevestigt opnieuw dat we op koers liggen. Jaarrekening 2020 21% 70,70% 43% 2,25

BBV Kengetal Solvabiliteit Netto Schuldquote Grondexploitatie Weerstandsratio

Jaarrekening 2021 23,6% 111% 53,1% 3,0

Resultaat en verschillen met begroting 2021 Het voorlopig rekeningresultaat is € 355.996 positief Het saldo van de initiële begroting 2021 was € 774.000 positief. Gedurende 2021 zijn bij de 1e en 2e halfjaarrapportage en de slotwijziging € 4.891.000 extra middelen beschikbaar gesteld. Daarmee is de begroting 2021 na wijzigingen per saldo € 4.117.000 negatief. De achtergrond van de wijzigingen lag vooral in ophoging van de budgetten voor Jeugdzorg en Wmo. Daarnaast zijn budgetten bij meerdere programma’s opgehoogd omdat medio het jaar 2021 achterstand in werkzaamheden werd gesignaleerd, die met extra middelen ingehaald konden worden. Bedragen x € 1.000 774 -4.891 -4.117 356 4.472

Overzicht 2021 Primitief begroot saldo 2021 Begrotingswijzigingen gedurende 2021 Begroting na wijzigingen saldo 2021 Resultaat 2021 Afwijkingen 2021

Per saldo zien we op alle wijzigingen, niet altijd in even grote omvang, in de realisatie financieel voordelige effecten ontstaan. Het programma Sociaal Domein laat de grootste meevaller zien. In dit programma is € 2,7 mln. minder uitgegeven dan begroot, waarvan € 0,5 mln. minder op Jeugdzorg en € 0,7 mln. minder op de WMO. De totale kosten voor de organisatie vallen juist hoger uit dan begroot.

4

Begroting na wijzigingen (+=voordeel) saldo -6.021 -7.568 -6.900 -614 -5.405 -7.559 -57.035 -3.295 113.377 -25.761 -15 -50 2.730 -4.117

2021 Programma (Bedragen x € 1.000) Algemeen Bestuur en Organisatie Openbare Orde en Veiligheid Verkeer en Vervoer Economie en Werken Onderwijs Sport, cultuur en recreatie Sociaal Domein Wonen en Leven Algemene dekkingsmiddelen Overhead Heffing VPB Onvoorzien Mutaties reserves Resultaat

Resultaat saldo -5.600 -7.275 -5.417 -295 -4.566 -6.989 -53.843 -2.874 113.240 -27.022 -67 1.064 356

De belangrijkste verschillen (> € 100.000) worden verklaard onder de programma's.

5

Afwijking (te verklaren) saldo 421 293 1.483 319 839 571 3.192 422 -138 -1.261 -52 50 -1.667 4.472

Jaarrekening 2021 Gemeente Rijswijk

Elk jaar legt de gemeente verantwoording af waar het geld naar toe gaat. Dat gebeurt in de jaarrekening. Dit overzicht is een samenvatting van de inkomsten en uitgaven, verdeeld over de acht genoemde programma's.

Inkoms"ten Rijk

Lokale heffingen Afvalstoffenheffing F�:LooJ.h1::ffin1�

totaal

{

35.155,430

Rijswijk sluit 2021 af met een positief saldo van€ 355.996

Algemeen bestuur en organisatie

Sociaal Domein Sport, Cultuur en Recreatie

Algemene dekkingsmiddelen

-

Rijswijk

Kijk voor de volledige jaarrekening op financien.rijswijk.nl

6

6

Jaarrekening 2021

Uitgelicht

€ 8.584.437

Hier staan de highlights uit de 8 programma's.

1

Algemeen bestuu en organisatie

4

Economie en werken

€ 6.418.252

€ 1.040.432

• Quick scan lokale democratie. • Evaluatie participatiebeleid. • Introductie online participatieplatform. • Verbetering publieke dienstverlening.

• Scherpere profilering Bogaard Stads­ centrum en historisch karakter winkel­ centrum Oud Rijswijk. • Uitvoering ontwikkelkaders Havengebied en Kesslerpark. • Ontwikkeling campus Kesslerpark rond thema's techniek, energie en innovatie met verdere verbinding onderwijs- en arbeidsmarkt. • Toekomstbestendige uitvoeringsagenda's overige bedrijven en kantorenlocaties. • Actief accountmanagement en voort­ zetting rode loper dienstverlening. • Versterken netwerken en samenwerkingen o.a. met BBR en IPP in projecten 'schoon en veilig Plaspoelpolder' en kansenzones. • Informatievoorziening rondom corona­ steunmaatregelen. • Extra ondersteuning vanuit coronamaat­ regelenpakket o.a. extra evenementen in winkelcentra en online/digitale vaardig­ heden ondersteuning aan retail/MKB.

::.e;.

2

Openbare or en veiligheid V'

€ 7.315.947

Regie bestrijding High Impact Crimes. Intensivering aanpak ondermijning. Bestrijding criminaliteit Plaspoelpolder. Regie veiligheid in en rond scholen. Behandelen en begeleiding van demonstraties. • Versterken en trainen crisisorganisatie en inzet op coronamaatregelen. • Toename scans en efficiencyslag toezicht parkeren. • Aanpak woonoverlast en voorkomen gedragsaanwijzing. • Wijkveiligheid bij hotspots, lachgas en babbeltrucs. • Opstellen en implementatie aanpak mensenhandel.

3

Verkeer en vervoer

€ 11.099.394 • Vaststelling mobilite·tsprogramma. Ingebruikname fietsro1:Jtes ove o.a. Sir Winston Churchilllaan, Veraartlaan, Laan van 't Haantje, Van Rijnweg en een deel langs Prinses Beatrixlaan. • Oplevering Laan van 't Haantje inclusief spoorwegonderdoorgang. • 2 nieuwe schoolzones. Start omgevingsparticipatie herinrichting Prinses Beatrixlaan.

5

Sport, cultuur en recreatie

Onderwijs

€ 6.726.bos • Start traject voor (hernieuwde) resultaat­ afspraken voor- en vroegschoolse educatie. • Oplevering Regionaal Programma (aan­ pak) Laaggeletterdheid in Haaglanden. • Doorontwikkeling van lokale samenwerking (passend) onderwijs en jeugd(hulp) met nieuwe projectnaam "Elkaar Versterken". • Onderwijs en gemeenten werken samen in het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) om de ongelijkheid en (corona) achterstanden/leervertraging te verkleinen en/of weg te werken. • Vaststelling Integraal Huisvestingsplan 2021-2026 en nieuwe verordening voor­ zieningen huisvesting onderwijs gemeente Rijswijk 2022. • Ingebruikname noodlokalen Van Rijnweg 7 door IKC Buitenrijck. • Oplevering en ingebruikname permanente gebouw Montessorischool Parkrijk. Realisatie bliksemstages voor 400 vmbo leerlingen i.s.m. JINC. Eerste stap gezet in de borging van ontwikkelingen in de aanpak aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt rondom Geo­ thermie & Energietransitie (REDIN). • Installatie nieuwe raad van kinderrechten­ ambassadeurs. • Uitvoering project Speaking minds op Stanislas Praktijkschool over armoede.

7

• 4 nieuwe waterhockeyvelden aangelegd. • Wielerbaan verlegd en mountainbiker en veldrijparcours aangelegd. • Beweegmakelaar voor kwetsbare groepen en ouderen van start. • Beweegroutes uitgebreid met QR-Fit. • Onderzoek naar vitaliteit en behoeftes sport­ verenigingen. • Sportcomplex De Altis in gebruik genomen. • Nieuw hoofdveld met drainage en veldverlich­ ting voor Red Lions. • Duurzame ledverlichting voor Semper Altius. • Ondersteuning culturele voorzieningen van­ wege corona. Plaatsing kunstwerk Bogaardplein. • Derde periode Cultuureducatie met Kwaliteit.

7

Sociaal Domein.-1

€ 82.071.314 • Kadernota Werk in Uitvoering opgeleverd. • Crisisaanpak gevolgen corona gestart. • Woonzorgvisie opgesteld. • Plan van aanpak jongeren met schulden opgesteld. • Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 20212026 vastgesteld. • Onderzoek naar alliantie tegen financieel misbruik van ouderen. • Kadernota Inburgering T huis in Rijswijk vastgesteld.

8

Wonen en leven

• Oplevering vernieu <il Bogaardplein. • Ontwikkelkader l'faverikwartier vastgesteld. • Actualisatie Woonvisie vastgesteld. • Oplevering 668 woningen (transformatie en nieuwbouw). • Opening nieuwe entree Wilhelminapark. • Afronding herinrichting Karel Doormanlaan (fase 1). • 425 nieuwe bomen geplant. • Transitievisie Warmte vastgesteld. • Instelling Adviesraad Energietransitie Rijswijk. • Gestage invoering Het Nieuwe Inzamelen. • Gemeentelijk Riolerings- en waterplan geactualiseerd. • Ondertekening Schone Lucht Akkoord en vaststelling Actieplan luchtkwaliteit Rijswijk. • Speelruimteplan vastgesteld. • Woonfonds Rijswijk gelanceerd voor betaalbare huurwoningen.

Rijswijk

-

LEESWIJZER. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 INLEIDING. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 REKENING IN ÉÉN OOGOPSLAG. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6

Programma's Algemeen Bestuur en Organisatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Openbare Orde en Veiligheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 Verkeer en Vervoer . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 Economie en Werken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 Onderwijs . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 Sport, Cultuur en Recreatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44 Sociaal Domein . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51 Wonen en Leven . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 Toelichting Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79 Overhead . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83

Paragrafen Weerstandsvermogen en risicobeheersing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 Onderhoud kapitaalgoederen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 Bedrijfsvoering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99 Verbonden Partijen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .108 Grondbeleid. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .119 Lokale Heffingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .122 Financiering. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .128 RijswijkBuiten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .133 Paragraaf Gevolgen Coronacrisis. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .138 Rapportage Interbestuurlijk Toezicht . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .143

Jaarrekening Balans . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .145 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .147 Toelichting op de balans . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .152 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .162 Overzicht begrotingsrechtmatigheid. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .164 Overzicht van de incidentele baten en lasten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .167 Toelichting op het overzicht van incidentele baten en lasten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .169 Single Information Single Audit (SiSa) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .171 Overzicht taakvelden. . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .175

8

Inhoudsopgave

Wet Normering Topinkomens . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .176

9

Programma's

10

Algemeen Bestuur en Organisatie Wat wilden we bereiken? Visie op het programma & opgave 1. We stimuleren dat mensen zelf verantwoordelijkheid nemen en we faciliteren eigen initiatieven van inwoners en ondernemers zo goed mogelijk. Bij maatschappelijke opgaven denken we van tevoren na over hoe we inwoners betrekken en welke rol en bevoegdheden zij hebben. We geven bij elk project heel duidelijk aan of en hoeveel samenwerkingsruimte er is. 2. Ook in onze communicatie is participatie met inwoners en ondernemers het vertrekpunt. We communiceren daarom niet alleen voorafgaand of na projecten, maar juist ook tijdens de uitvoeringsfase. We blijven daarbij gebruikmaken van traditionele media als de website en huisaan-huisbladen. Maar ook leggen we meer nadruk op de inzet van social media als Facebook, WhatsApp, YouTube en Instagram. Hierbij is webcare onmisbaar. Daarnaast zetten we andere communicatiemethoden in, zoals online communities en peilingen. We willen voor iedereen goed benaderbaar zijn, om actief te kunnen samenwerken met Rijswijkers en partners in Rijswijk. We geven hier actief invulling aan door het wijkwethouderschap, werkbezoeken en de WhatsAppspreekuren. 3. De gemeente Rijswijk is een toegankelijke en dienstverlenende organisatie die de wensen en behoeften van al haar inwoners, bedrijven en instellingen centraal stelt. We sluiten als gemeente tijdig aan op de snel veranderende omgeving.

Daarnaast streven we naar een persoonlijke, inclusieve en digitale dienstverlening van een excellent niveau. Doelstellingen • • • • • • • • •

Samenwerken vanuit eigen kracht; consequent zijn in communicatie; excelleren in dienstverlening; we verbeteren onze dienstverlening en maken het daardoor met onze dienstverlening gemakkelijk voor de inwoners, bedrijven en instellingen; we stellen inwoners, bedrijven en instellingen centraal in onze processen en werken op een effectieve, efficiënte en transparante wijze; we komen onze afspraken na en informeren de inwoners, bedrijven en instellingen op een begrijpelijke wijze tijdig en volledig; we bieden waar nodig dienstverlening op” maat” aan inwoners, bedrijven en instellingen; we streven naar eenzelfde kwaliteitsniveau/serviceniveau onafhankelijk van het door de klant gekozen dienstverleningskanaal (digitaal, telefoon, balie, e-mail, social media of post); de klant kan kiezen van welk dienstverleningskanaal hij/zij gebruik wil maken en waar mogelijk sturen we om van het meest effectieve en meest efficiënte dienstverleningskanaal gebruik te maken.

Wat hebben we er voor gedaan? Participatie In 2021 hebben we in samenwerking met uw raad de quick scan lokale democratie gehouden. Inwoners, ambtenaren, gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders konden vragen beantwoorden over lokale democratie in Rijswijk en samenwerking tussen stad (inwoners, ondernemers en organisaties) en gemeente. De vragenlijst is door 637 inwoners, ambtenaren, raadsleden en collegeleden ingevuld. Het onderzoek levert geen feiten en eindoordelen op. Het geeft wel een indruk van hoe inwoners denken over de gemeente en de samenwerking en óf en in welke mate inwoners betrokken willen worden bij het maken van plannen of het nemen van besluiten. Op basis van de uitkomsten is een verbeterplan opgesteld met 5 punten waarmee alle betrokkenen (raad, college en gemeentelijke organisatie) aan de slag gaan. In 2021 is zoals door uw raad besloten bij de vaststelling in oktober 2020 van het participatiebeleid 2020-2022, genoemd beleid en de uitvoering ervan geëvalueerd. Hiervoor zijn de resultaten van de

Algemeen Bestuur en Organisatie 11

Quick Scan Lokale Democratie geanalyseerd. Daarnaast hebben er dertig interviews plaatsgevonden met bewoners(organisaties), ambtenaren, ondernemers en externe partners zoals ontwikkelaars en welzijnsorganisaties. Deze deelnemers hebben ook mee kunnen lezen met het evaluatierapport. De feedback die dit opleverde, is verwerkt in de rapportage. Deze rapportage met onze daaruit voortvloeiende aanbevelingen, hebben we met uw raad gedeeld. Een aantal van de genoemde aanbevelingen is al in gang gezet. De overige aanbevelingen worden dit jaar opgepakt, vóór de herziening van het participatiebeleid eind 2022. Om de participatie van inwoners, ondernemers en eventuele andere belanghebbenden toegankelijker en eenduidiger hebben we een online, interactief platform gelanceerd. Hierop staan (in eerste instantie) gemeentelijke plannen en projecten met een participatietraject. Via het platform kunnen geregistreerde gebruikers op verschillende manieren en niveaus participeren. Het platform biedt hiervoor verschillende mogelijkheden zoals enquêtes, interactieve kaarten, budgetspellen, peilingen etc.

Uiteindelijke doel is dat inwoners en ondernemers op het platform naast kunnen participeren in gemeentelijke plannen en projecten, via doorverwijzingen toegang krijgen tot projecten van derden zoals vastgoedbeleggers en -eigenaren, ontwikkelaars (het platform fungeert dan als portal) en in een later stadium ook zelf initiatieven kunnen indienen. Communicatie In 2021 hebben we het communicatiebeleid 2022-2026 voorbereid. Kernpunten van dit nieuwe beleid zijn onder andere begrijpelijke taal en inclusieve communicatie (hoe bereiken we alle verschillende groepen in Rijswijk). Het beleid laten we vaststellen door het nieuwe college van burgemeester en wethouders omdat de uitrol ervan in die periode plaatsvindt. Ons streven was om in 2021 als bestuur weer volop zichtbaar en benaderbaar te zijn in de stad, onder andere door werkbezoeken. Op de momenten dat de coronamaatregelen dit toelieten, hebben we hier ook gebruik van gemaakt. Helaas waren deze periodes beperkt en waren we het grootste deel van het jaar wederom genoodzaakt om op alternatieve (digitale) wijze in contact te treden met de samenleving. In 2021 konden persgesprekken bij onderwerpen die om een nadere toelichting van B&W vragen, net als het jaar ervoor door alle beperkende maatregelen niet fysiek in het stadhuis gehouden worden. Persgesprekken in digitale vorm zijn een goed alternatief.

Zodra de coronasituatie het mogelijk maakt zullen we echter weer overgaan tot fysieke persbijeenkomsten wanneer hier aanleiding voor is. Publieke Dienstverlening Aankomende jaren ligt de focus op het afronden van projecten die voortkomen uit de nota Excellente Dienstverlening. Er wordt koers gezet op inclusie en het toegankelijker maken van onze digitale dienstverlening. Deze twee aspecten zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden en dragen bij aan het voor elke burger zowel fysiek als digitaal laagdrempelig zaken kunnen doen met de gemeente. Omdat maatwerk een essentieel onderdeel vormt van deze visie, wordt ook de kwetsbare burger niet uit het oog verloren. De visie is: Digitaal waar het kan, persoonlijk waar het moet.

Deze visie wordt onder andere uitgedragen door de volgende activiteiten; • We verbeteren de (telefonische) bereikbaarheid van de gemeente; • We zorgen ervoor dat we als gemeente werken conform het Kwaliteitshandvest en de (nieuwe) servicenormen; • We meten de klanttevredenheid en verbeteren onze dienstverlening continu • Het Klant Contact Center beantwoordt eenvoudige vragen die binnenkomen via e-mail, post en social media zelf om de reactiesnelheid naar inwoners, bedrijven en instellingen te verhogen; • Voor de meeste producten en diensten wordt het mogelijk om ze via de gemeentelijke website digitaal aan te vragen (daar waar het wettelijk, beleidsmatig en/of technisch kan); • We voeren zaakgericht werken gemeente breed in zodat inwoners, bedrijven en instellingen de voortgang van hun ‘zaak’ op een transparante wijze kunnen volgen; • We vergroten de toegankelijkheid van de gemeente voor de burger zowel fysiek als digitaal. Het leveren van inclusieve dienstverlening, vormt daarbij een belangrijk uitgangspunt. Wij willen voldoen aan de normen van de web richtlijnen zoals genoemd in het ‘Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid’.

Algemeen Bestuur en Organisatie 12

Een efficiënte gemeente We blijven inzetten op verbetering van de klantgerichtheid en verhoging van de efficiëntie. Belangrijke efficiencywinst is te voorzien rondom de invoering van de verplichtingen administratie. Hierin worden september/oktober volgende stappen gezet. Efficiencyopbrengst bestaat uit het vroegtijdig signaleren van afwijkingen, verbeterde kwaliteit van financiële prognoses en verlichting van werkzaamheden voor de spendanalyse. En snellere afhandeling van facturen. Met de oplevering van het portal MijnRijswijk.nl is een belangrijke stap gezet om meer diensten digitaal aan te gaan bieden aan onze inwoners en bedrijven, 24/7. Ander voorbeeld is het proces Meldingen openbare ruimte. Dit is al deels geïnnoveerd. De voordelen van de geautomatiseerde verwerking van meldingen worden dit jaar te verbreed naar het terrein van het openbare verlichtingssysteem en afvalinzameling. Dit levert meer gemak op voor onze inwoners, partners en medewerkers. Ook zijn voorbereidingen voor de vernieuwing van de gemeentelijke website gestart. Teams kunnen zich bij verbetertrajecten van hun in- en extern gerichte processen laten ondersteunen door collega procesinnovatoren. In het hoofdlijnenakkoord van onze gemeente staat dat de gemeente wil toewerken naar een ‘circulaire economie in 2050’.

Bij een circulaire economie is het doel om niet alleen duurzaam en toekomstbestendig in te kopen maar uiteindelijk ook geen afval meer te produceren. Hierbij werken we voor onze eigen organisatie aan een aantal sporen: • Circulair ontwerpen van de openbare ruimte en gebouwen. (zie Programma Wonen en Leven); • levensfase van producten verlengen; • inkopen van producten van hergebruikte en duurzame materialen; • scheiden en hergebruiken van materialen; • zorgen voor een efficiënte en toekomstbestendige organisatie. Dat leidt tot de volgende acties voor onze eigen organisatie: Zorgdragen voor een energie-efficiënte ICT omgeving: In het afwegingskader ten aanzien van de inrichting van de ICT omgeving en bij inkoop duurzaamheidscriteria meenemen en afwegen. • Maximaal bijdragen aan een papierarme organisatie door: ◦ Uitbreiden van het digitale productaanbod door middel van het inzetten van digitale webformulieren; ◦ digitaal kunnen aanvragen van belastingproducten inclusief het digitaal bezwaar kunnen maken; ◦ digitaal kunnen indienen van een aanvraag omgevingsvergunning (via het Digitaal Stelsel Omgevingswet) en het digitaal advies kunnen vragen aan ketenpartners (bijv.

de Veiligheidsregio (VRH) en Omgevingsdienst (ODH)); ◦ stimuleren papierloos werken onder andere door inzet van mobiele devices; ◦ inzet op doelmatigheid van kopiëren en printen, onder meer door rationalisatie van het printerbestand. Zorgdragen voor een toekomstbestendige organisatie in de brede zin: • Door middel van het beschikbaar stellen van faciliteiten (o.a. om ATAP te werken) bijdragen aan efficiënte werkwijzen (profit), verminderen van verplaatsingen (planet) en inzet van medewerkers (generatiepact) (people); • we zorgen voor verbindingen met onze omgeving (transparantie, participatie, communicatie) en de toekomstbestendigheid van de organisatie (innovatief, efficiënt, doelgericht, enzovoort); • door middel van het beschikbaar stellen van faciliteiten streven naar een veilige werkomgeving voor onze werknemers op kantoor en in de thuissituatie.

Algemeen Bestuur en Organisatie 13

Zorgdragen voor een efficiënte en toekomstbestendige inkoop van producten en diensten: • Na afloop van de aanbestedings- of vervangingstermijn kijken we of er een nieuw product moet worden aangeschaft of dat verlenging van de levensduur mogelijk is. Voordat we een nieuw product gaan aanschaffen, kijken we of het oude nog langer mee kan of elders een functie kan krijgen. • het inkopen van producten die gemaakt zijn van hergebruikte en duurzame grondstoffen en materialen. Als we dan tot de aanschaf van een nieuw product over gaan, kiezen we bij voorkeur producten die gemaakt zijn van zo min mogelijk grondstoffen en vervolgens ook goed demonteerbaar en herbruikbaar zijn. • we zorgen voor een goed rest- en grondstoffensysteem. Huishoudelijke en gemeentelijke reststromen moeten goed worden gescheiden en deze grondstofstromen moeten vervolgens verder in de keten worden bewerkt tot nuttige grondstoffen.

Wat heeft het gekost? Exploitatie (bedragen x € 1.000) Algemeen Bestuur en Organisatie 0010 Bestuursorganen Saldo 0011 Bestuurlijke samenwerking Saldo 0030 Burgerzaken Saldo 0031 Verkiezingen / referenda Saldo 0032 Publieke dienstverlening Saldo 0060 Bestuursondersteuning raad en rekenkamerfunctie

1.602

Gewijzigde raming 2021 1.642

-1.602 412

-1.642 412

-412 1.282 722 -560 203

Primitief 2021 Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten

Realisatie Afwijking 2021 (+ = voordeel) 1.451 191

-412 1.282 722 -560 313

-1.451 418 1 -418 1.351 814 -537 324

191 -7 1 -6 -69 92 23 -11

-203 2.473 3 -2.470

-313 2.363 3 -2.360

-323 2.115 3 -2.112

-11 248

630

699

723

-24

-630 37

-699 37

-723 37

-24

-37 6.637 725 -5.912

-37 6.746 725 -6.021

-37 6.418 818 -5.600

248

Baten Saldo 5801 Mediabeleid Saldo Programmatotalen

Lasten Baten Lasten Baten

Saldo

328 93 421

Toelichting op de afwijkingen: 0010 Bestuursorganen Lasten voordeel € 191.000 Er heeft zowel een lagere dotatie, dan begroot, aan de voorziening pensioenen bestuurders als de voorziening wachtgelden plaatsgevonden. Dit komt doordat een hogere uitstroom heeft plaatsgevonden dan verwacht en omdat rentestanden verhoogd zijn.

Algemeen Bestuur en Organisatie 14

0030 Burgerzaken Lasten nadeel € 69.000 Baten voordeel € 92.000 De hogere lasten worden voornamelijk veroorzaakt door een hogere gerealiseerde Rijksafdracht voor de verstrekte reisdocumenten van De lasten zijn € 64.000 hoger dan geraamd. Daartegenover staat dat de opbrengsten van de Leges voor verstrekte reisdocumenten € 133.000 hoger zijn dan geraamd. De hogere opbrengsten worden veroorzaakt doordat er vanwege de versoepelingen vanwege Corona rond de zomer meer reisdocumenten zijn aangevraagd. Als gevolg van de Coronamaatregelen zijn er in 2021 minder huwelijken voltrokken, waardoor de gerealiseerde opbrengst ongeveer € 80.000 lager is dan geraamd. De opbrengst van Naturalisaties is € 44.000 hoger dan geraamd. Dat wordt voornamelijk veroorzaakt vanwege de sluiting van testcentra van DUO voor de inburgeringsexamens tijdens de lockdown in 2020. Als gevolg hiervan hebben mensen vertraging opgelopen in afronding van hun inburgeringsdiploma. Laatstgenoemde is vereist voor een naturalisatie. De naturalisaties zijn hierdoor verschoven naar 2021. 0032 Publieke dienstverlening Lasten voordeel € 248.000 Er is een voordeel te zien op de lasten van de jaarrekening 2021 op beleidsproduct Publieke Dienstverlening. Dit gaat om kosten voor ICT projecten die nog op korte/middellange termijn gemaakt gaan worden.

Deze projecten zullen integraal aangelopen worden met andere initiatieven op het gebied van automatisering en ICT binnen de gemeente Rijswijk. Zoals aangekondigd wordt aan het nieuwe college en de nieuwe raad een bestuurlijke opdracht voor het realiseren van deze doelstellingen op het gebied van digitale dienstverlening voorgelegd, met bijbehorende kostenraming en planning. Investeringen Investeringen (bedragen x € 1.000) Audiovisuele middelen Vervanging mid-office publieke dienstverlening Vervanging website Zaakgericht werken Eindtotaal

Begr. Lasten 9 21 187 300 517

Werk. Lasten 11

Saldo lasten -2

26 37

21 187 274 480

Begr. Baten

Werk. Baten

Saldo baten

Algemeen Bestuur en Organisatie 15

Openbare Orde en Veiligheid Wat wilden we bereiken? Visie op het programma & opgave De centrale opgave is om Rijswijk de prettige, veilige leefgemeenschap te houden die het nu is. Veiligheid is een gedeelde verantwoordelijkheid die de grenzen van de openbare orde overstijgt. Dit vraagt om inspanning van de gemeente, de professionele partners én van de bewoners en bedrijven in Rijswijk. Daarnaast zijn in het veiligheidsdomein ook wettelijke taken en verantwoordelijkheden aan de gemeente en professionele partners toebedeeld. Doelstellingen Het Strategisch Veiligheidsbeleid dat tot en met 2020 geldt, wordt in 2021 geactualiseerd en aangevuld. In het laatste kwartaal van 2020 wordt gestart met een eerste inventarisatie van de thema’s voor het nieuwe beleid samen met de interne en externe veiligheidspartners. De thema’s die in het huidige beleid zijn genoemd lopen ook door in 2021, mede door wettelijke taken maar ook omdat deze thema’s altijd wel een onderdeel vormen van de brede aanpak in Veiligheid. Te denken valt aan de High Impact Crimes en de regierol die de gemeente hierin heeft. Daarnaast zijn, door de impact van de coronacrisis op de beschikbare capaciteit van het team Veiligheid en het verbod op bijeenkomsten, sommige in 2020 geplande activiteiten verschoven naar 2021.

Ook heeft de doorlooptijd van projecten, door het anders organiseren van de geplande activiteiten, vertraging opgelopen waardoor deze ook in 2021 doorlopen. Het Strategisch Veiligheidsbeleid 2017-2021 (Raad februari 2017) heeft drie uitgangspunten waarop het veiligheidsdomein rust. Deze uitgangspunten zijn de dragers voor alle activiteiten die Rijswijk onderneemt in het brede veiligheidsdomein. Brede kijk op veiligheid • Veiligheid is een maatschappij brede opgave die de grenzen van de openbare orde overstijgt. Rijswijk werkt aan een integrale aanpak en integrale organisatie van veiligheidsopgaven. • Maatschappelijke ontwikkelingen kunnen om snel en flexibel handelen vragen, waardoor eerder vastgestelde prioriteiten moeten kunnen wijken. Niet het aanbod, maar de maatschappelijke vraag is leidend. Verschil mag er zijn tussen wijken, bewoners, instellingen en bedrijven. Samenwerken aan veiligheid • Veiligheid is ieders verantwoordelijkheid. Bewoners, bedrijven, maatschappelijke instellingen en de overheid, iedereen is medeverantwoordelijk om Rijswijk vertrouwd en veilig te houden en draagt bij naar eigen kennis, kunde en draagkracht. • Eigen verantwoordelijkheid betekent ruimte voor eigen initiatieven. Daarbij wordt het algemeen belang altijd goed afgewogen. Uitgangspunt voor de gemeente is dat alle belanghebbenden een vergelijkbare plek en rol krijgen.

• We onderkennen het belang van samenwerking om de vraagstukken en de maatschappelijke opgaven van de toekomst de baas te zijn. De gemeente Rijswijk is een toegankelijke, betrouwbare partner om mee samen te werken, voor de strategische partners in het veiligheidsdomein net zo goed als voor de bewoners die met eigen initiatieven komen. • Als betrouwbare samenwerkingspartner geeft Rijswijk zelf het goede voorbeeld, onder meer door vergunningverlening en door toezicht te houden en regels te handhaven. Daarbij zijn handhaving en inspectie geen doel op zich, maar een middel om maatschappelijke effecten te bereiken. Regie op veiligheid • De gemeente Rijswijk heeft de regierol in het veiligheidsdomein. De burgemeester coördineert vanuit zijn wettelijke taken voor Openbare Orde en Veiligheid. • Rijswijk brengt partijen samen, faciliteert en ondersteunt samenwerking in het veiligheidsdomein. Ook als de gemeente zelf geen partner is in het samenwerkingsverband.

Openbare Orde en Veiligheid 16

Indicatoren Indicator Verwijzingen HALT Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstal/inbraak uit woning Vernieling en beschadiging

Begrotng 2021 34 2,8 4,2 1,7 5,0

Indicator Verwijzing naar HALT

Eenheid Aantal

Bron HALT

Winkeldiefstallen

Aantal geregistreerd per 100.000 inwoners1 Aantal geregistreerd per 100.000 inwoners1

Waarstaatjegemeente.nl

Aantal geregistreerd per 100.000 inwoners1 Aantal geregistreerd per 100.000 inwoners1

Waarstaatjegemeente.nl

Geweldsmisdrijven

Diefstal/inbraak uit woning Vernieling en beschadiging

Waarstaatjegemeente.nl

Realisatie 2021 30 2,9 4,9 1,8 4,1 Bijzonderheden Meer investeren in preventie, waardoor verwijzingen kunnen afnemen

Geweldsmisdrijven worden niet dusdanig geregistreerd. Onder geweldsmisdrijven wordt verstaan; openblijk geweld, bedreiging en mishandeling.

Waarstaatjegemeente.nl

1 Eenheid is aangepast naar aantal geregistreerd per 100.000 inwoners. Dit i.v.m. continuïteit van de indicatoren.

Wat hebben we er voor gedaan? Aanpak Wijkveiligheid De wijkveiligheid wordt thematisch aangevlogen. Waar nodig en mogelijk wordt dit wijkgericht ingezet. Samen met bewoners en ondernemers werken we aan het verbeteren van de veiligheid(sbeleving) en leefbaarheid in de wijken. Dit betekent dat er in het ingerichte wijkveiligheidsoverleg hotcrimes, hotspots en hottimes worden vastgesteld op basis van de voor dat overleg beschikbare cijfers (voor overlastfeiten). In dit overleg wordt ook de inzet van onder andere politie en BOA’s op wijkniveau bepaald. Vanaf 2022 wordt ook een apart (jeugd)overlastoverleg ingesteld waarin alle overlast in de openbare ruimte, niet zijnde woonoverlast, wordt behandeld. Aanpak Woonoverlast De aanpak woonoverlast is gericht op overlast tussen buren. Van woonoverlast is sprake als een individuele bewoner (en zijn/haar bezoekers) zich regelmatig of structureel zo gedraagt, dat deze persoon daarmee in ieder geval omwonenden stoort in hun woongenot en/of belemmert in hun vrijheid. Geluidsoverlast, hangen in de portiek, lastigvallen, burenruzie en overlast gevend gedrag van kinderen van buren, zijn hier voorbeelden van. Ook het zichzelf schade toebrengen valt hieronder. Het uitgangspunt van de aanpak is dat alle ketenpartners over de juiste informatie beschikken waarna integraal interventies in gang worden gezet.

Het einddoel is om een gedragsverandering te bewerkstelligen, zodat de overlast ophoudt of tot een acceptabel niveau wordt teruggebracht. Zorg en Veiligheid Afgelopen jaar is het lokale vangnet Zorg en Veiligheid (lokale kamer) versterkt met een tweede coördinator Zorg- en Veiligheid. Deze coördinatoren zijn een spilfunctie in de aanpak van mensen met complexe multiproblematiek; personen die overlast geven en crimineel gedrag vertonen in combinatie met schulden, dakloosheid, verslaving of andere psychische problematiek. De coördinatoren werken nauw samen met interne en externe partijen om deze mensen te stabiliseren en hen te motiveren hun gedrag duurzaam te veranderen.

Openbare Orde en Veiligheid 17

Regionaal is gebleken dat door de inrichting en verdere professionalisering van de lokale kamers steeds meer casussen lokaal opgepakt waardoor steeds minder casussen op het Zorg- en Veiligheidshuis (ZVH) zijn geagendeerd en besproken. Hierdoor ontstond ruimte bij het ZVH voor meer verdieping op diverse thema’s en kon in overleg met de betrokken gemeenten het ZVH zich ontwikkelen en door-ontwikkelen tot een kennis-knooppunt en expertisecentrum. Cybersecurity en digitale criminaliteit Het plegen van strafbare feiten via internet heeft de laatste jaren een grote vlucht genomen. De gemeente speelt bij cybercrime een actieve rol om de lokale gemeenschap te wapenen tegen aanvallen van cybercrime en digitale criminaliteit. Als gemeente richten wij ons op de meest kwetsbare objecten en subjecten. Daarvoor wordt nog - in het bijzonder - aandacht gevraagd bij de doelgroep senioren. Ondermijning Bij ondermijning is sprake van diverse vormen van (georganiseerde) misdaad, zoals hennepteelt, mensenhandel, milieucriminaliteit, fraude en witwassen. De overeenkomst tussen deze vormen van criminaliteit is de sterke verwevenheid tussen ‘bovenwereld’ en ‘onderwereld’. De ingezette aanpak wordt constant geüpdatet naar de huidige omstandigheden. De aanpak van de afgelopen jaren wordt verder geïntensiveerd waarbij de nieuw verkregen inzichten en bevoegdheden worden ingezet.

Daarbij vindt zowel regionaal (RIEC/HEIT), districtelijk (ondermijningstafel) en op lokaal niveau (Ophis/Automotive) afstemming en samenwerking plaats. Als uitwerking van de nota ‘Integrale toezicht en handhaving’ is een pilot GIT gestart. In het GIT worden de diverse gemeentelijke disciplines op het gebied van Inspectie en Handhaving vertegenwoordigd waarmee gemeentelijke (spoed- en bijzondere) controles een integraler karakter krijgen. Op het gebied van inspectie krijgen de automotive-sector, als onderdeel van de bestrijding van ondermijning, verkamering en onderhuur het komende jaar voorrang. Vernieuwing rampen- en crisisorganisatie In 2017/2018 hebben de Haaglanden-gemeenten een koerswijziging ingezet op het gebied van rampenbestrijding en crisisbeheersing. Uitgangspunt is dat de rampen- en crisisorganisatie (meer) aansluit bij de reguliere gemeentelijke organisatie. In 2021 heeft de implementatie verdere vertraging opgelopen door de capaciteit die de coronacrisis vraagt. In de tussentijd is de huidige crisisorganisatie op niveau gehouden en getraind. Inspectie en Handhaving De ingezette uitwerking van de Kadernota Toezicht en Handhaving 2019 - 2023 (Raad december 2018) is voortgezet. Nieuwe ontwikkelingen daarin blijven de implementatie Omgevingswet en wet kwaliteitsborging in de bouw.

Zowel de implementatie van de omgevingswet als de wet kwaliteitsborging in de bouw zijn uitgesteld tot 1 oktober 2022 zo mogelijk tot 1 januari 2023. De ingezette werkwijze van bestuurlijk handhaven op bijplaatsingen en stortingen van afval is verder uitgewerkt en geborgd zowel bij het team Handhaving als bij Juridische zaken (bezwaren) en Financien (inning). Bij Toezicht Parkeren is het aantal scans op de gereguleerde parkeerplaatsen met ca. 20% verhoogd. Deels door de uitbreiding van het betaal-/vergunningengebied, deels door de ingezette efficiencyslag.

Openbare Orde en Veiligheid 18

Wat heeft het gekost? Exploitatie (bedragen x € 1.000) Openbare Orde en Veiligheid

1.776

Gewijzigde raming 2021 1.786

-1.776 5.013

-1.786 5.703

-5.013 79

-5.703 79

-79 6.868

-79 7.568

-6.868

-7.568

Primitief 2021

1100 Openbare Orde en Veiligheid

Lasten Baten

Saldo 1200 Brandweer

Lasten Baten

Saldo 1201 Rampenbestrijding

Lasten Baten

Saldo Programmatotalen

Lasten Baten

Saldo

Realisatie Afwijking 2021 (+ = voordeel) 1.835 -48 32 32 -1.803 -17 5.415 288 -5.415 66 9 -57 7.316 41 -7.275

288 12 9 22 252 41 293

Toelichting op de afwijkingen: 1200 Brandweer Lasten voordeel € 288.000 In de begroting 2021 van de VRH zit in raming van de bijdrage aan de VRH een reservering voor FLO-kosten. Deze kostenraming is ten onrechte niet overgebracht naar de raming FLO in de begroting van de gemeente. Hierdoor is uiteindelijk de raming van de bijdrage aan de VRH over 2021 circa € 184.000 te hoog gebleken. Daarnaast bestaat een voordelig in de definitieve afrekening 2020 van circa € 17.000 en wordt de voorlopige afrekening over 2021 ingeschat op een voordeel van circa € 69.000 Investeringen Investeringen (bedragen x € 1.000) Vervangen brandkranen 2021 Eindtotaal

Begr. Lasten

Werk. Lasten

Saldo lasten

20 20

16 16

4 4

Begr. Baten

Werk. Baten

Saldo baten

Openbare Orde en Veiligheid 19

Verkeer en Vervoer Wat wilden we bereiken? Visie op het programma & opgave Het behouden en verbeteren van de bereikbaarheid, verkeersveiligheid en de leefbaarheid van de gemeente Rijswijk voor alle vervoersvormen. Naast verkeersbeleid en beheer en onderhoud van de bestaande infrastructuur maken we samen met onze inwoners en andere belanghebbenden plannen voor het verkeer in de toekomst. De groei van onze stad en regio, de verstedelijking, en de groei van de mobiliteit, vraagt ook om een mobiliteitstransitie. Er zijn maatregelen nodig om de stad bereikbaar, verkeersveilig en leefbaar te houden en om ervoor te zorgen dat inwoners mobiel blijven. Dat betekent onder meer dat we het gebruik van fiets, openbaar vervoer en andere vormen van mobiliteit moeten bevorderen om de stad niet volledig dicht te laten slibben. Uitgaande van bovenstaande noodzaak is in 2020 gestart met de voorbereidingen voor een nieuwe visie op mobiliteit en worden de kaders bestuurlijk vastgesteld. De Mobiliteitsvisie wordt in 2021 opgeleverd. Op basis van de visie wordt een Uitvoeringsprogramma gemaakt dat de basis zal zijn voor komende begrotingen en investeringsplannen. Doelstellingen 1. We blijven het bestaande wegennet benutten én we stimuleren het gebruik van alternatieve vervoerswijzen, door barrières weg te nemen en goede basisvoorzieningen te realiseren.

Hiermee houden wij Rijswijk en de regio bereikbaar, verkeersveilig en leefbaar. En we leveren daarmee een bijdrage aan de verbetering van de lokale milieukwaliteit, waaronder de CO2 reductie. 2. We zorgen ervoor dat het aantal verkeersslachtoffers in de stad minimaal blijft. Dit doen we door onveilige verkeerssituaties aan te pakken en verkeerseducatie te stimuleren. 3. Het aantal personen dat binnen een redelijke reistijd met verschillende vervoerswijzen onze economische toplocatie kan bereiken neemt toe. 4. Wij blijven streven naar een toekomstbestendig en betaalbaar parkeerbeleid met een logische en eerlijke verdeling van de schaarse ruimte en werken hiervoor de aanbevelingen uit de parkeerevaluatie uit. 5. Wij vinden het belangrijk dat inwoners voldoende keuzemogelijkheden hebben om te kunnen gaan waar zij willen (“iedereen doet mee”). Beleidsindicatoren Indicator Aantal meters geoptimaliseerde fietsroutes per jaar1 Aantal fietsers per jaar op ster- en hoofdfietsroutes2

Begroting 2021 500 meter 17.000

Aantal blackspots3

De streefwaarde is om geen blackspots in de stad te hebben

Realisatie 2021 2650 meter Meting in 2021 niet uitgevoerd. In 2022 wordt in de hele regio gemeten Drie blackpots in de periode 2019-2021. 1. Generaal Spoorlaan – Steenvoordelaan: 4 ongevallen en 7 gewonden. 2. Mgr. Bekkerslaan – Prinses Beatrixlaan – Schaapweg: 7 ongevallen en 7 gewonden 3. Admiraal Helfrichsingel – Wethouder Brederodelaan

Verkeer en Vervoer 20

Indicator

Begroting 2021

Ziekenhuisopname na verkeersongeval met motorvoertuig (Ziekenhuiscijfers zijn onvoldoende betrouwbaar als indicator, daarom vermelden we een ander cijfer dan in de begroting stond) Overige vervoersongevallen met een gewonde fietser

n.v.t.

<10

Parkeerdruk per woonwijk (%)4

Max. 90%

Realisatie 2021 – Prinses Beatrixlaan: 4 ongevallen 8 gewonden. In 2021 waren er 449 ongevallen met 198 personen die gewond zijn geraakt (44%). In 2021 hebben 74 ongevallen met fietsers plaatsgevonden, waarbij 55 fietsers gewond raakten. <90% gemiddeld

1 Gemeentelijke meting op straat; uitvoering fietsprojecten. Vanaf 2022 is er een ntb opgenomen vanwege de op te stellen Mobiliteitsstrategie 2 Fietstellingen (Metropoolregio Rotterdam Den Haag), streefwaarde is bepaald aan de hand van tellingen op aantal hoofdroutes en verwachte groei. Vanaf 2022 is er een ntb opgenomen vanwege op te stellen Mobiliteitsstrategie 3 Landelijke verkeersveiligheidsmonitor, blackspot: > 6 gewonden in 3 jaar tijd per kruispunt en/of wegvak. 4 Periodieke gemeentelijke parkeerdrukmeting

Wat hebben we er voor gedaan? Mobiliteiitsprogramma Een nieuw Mobiliteitsprogramma is in december 2021 door de raad vastgesteld. Het document is een integraal product dat rekenschap geeft van verbanden tussen ruimtelijke ordening, verstedelijking, economie, leefbaarheid en mobiliteit in Rijswijk en omgeving. Het STOMP ontwerpen ordeningsprincipe is geïntroduceerd. Daarbij is in december eveneens besloten om in de komende bestuursperiode de uitwerking te doen van de Mobiliteitsstrategie (“hoe”) en daarna het Uitvoeringsplan (“wat”). In de jaarrekening verantwoording blikken we terug op de activiteiten uit de periode vóór vaststelling van het Mobiliteitsprogramma en ligt het accent op de vorige pagina beschreven visie en doelstellingen ten behoeve van het begrotingsprogramma Verkeer en Vervoer. Fietsvoorzieningen In 2021 realiseerden we goede fietsvoorzieningen, waaronder veilige, comfortabele en directe fietsroutes en boden we voor het eerste jaar bewust de ruimte voor initiatieven van deelfietsen of elektrische deelscooters. Eind 2021 is hier een eerste evaluatie over gemaakt en aan de raad voorgelegd. De goede punten blijven behouden en op een aantal punten is aanscherping en regulering nodig (uit te werken in 2022).

De fietsroutes over de Sir Winston Churchilllaan, Veraartlaan, Laan van ‘t Haantje, Van Rijnweg en een stuk fietspad langs de Prinses Beatrixlaan zijn in gebruik genomen. In 2021 is een begin gemaakt met de planvorming voor de fietsroutes in het Wilhelminapark, op de Steenlaan, de Jan Thijssenweg/Laan van Beens en de Geestbrugweg. Verbetering verbindingen Barrières van water, spoor en wegen nemen we zoveel mogelijk weg, waardoor we de oversteekbaarheid en verbindingen verbeteren en reistijden laten afnemen. In RijswijkBuiten is de spoorbarrière weggenomen doordat de Laan van ’t Haantje klaar is. Bij de (vastgestelde Ontwikkelkaders van de) gebiedsontwikkelingen In de Bogaard en Plaspoelpolder (Havenkwartier, Kesslerpark) zijn de eerste contouren duidelijk van betere verbindingen en toegangen in en door die gebieden voor een groeiend aantal fietsers en voetgangers die daar hun herkomst of bestemming krijgen. Verkeersveiligheid Verkeersveiligheid is ook in 2021 een speerpunt geweest. In 2021 zijn, ondanks de beperkingen van de sluiting van scholen, het verkeersexamen gehouden en zijn 2 schoolzones gemaakt. Ook is de aanvraag voor flitspalen afgerond, de belijning op de Schaapweg/Generaal Spoorlaan aangepast en zijn naar aanleiding van meldingen verkeerssituaties aangepast zoals in de Van Vollenhovenlaan, drempels op de parallelbaan Haagweg en markeringen/borden in de Presidentenbuurt.

Er is gestart

Verkeer en Vervoer 21

met de planvorming en participatie van de Lindelaan, een integraal herinrichtingsproject voor betere verkeersveiligheid, fietsroutes en leefbaarheid. De Julianastraat is zo’n integraal project dat is opgeleverd in 2021. Parkeerdruk Het principe is de juiste parkeerder op de juiste plek. Hiervoor meten we regelmatig de parkeerdruk in de wijken. Op basis van deze druk beoordelen we of er een draagvlakonderzoek moet worden gestart in een wijk. De uitkomst van het onderzoek kan leiden tot invoeren van regulering in de betreffende wijk. De groei van Rijswijk, de woningbouwopgave en de ervaren parkeerdruk vragen om maatregelen. Maatregelen met betrekking tot bijvoorbeeld parkeernormen en evaluatie van het vergunningenbeleid. De pandemie zorgde in 2021 voor een andere, ongewone parkeersituatie in Rijswijk. De in 2021 uitgevoerde parkeerdrukmeting heeft geen aanleiding gegeven plannen te maken voor verdere regulering. Wel zijn de plannen voor een draagvlakmeting in Broekpolder verder uitgewerkt. In 2021 is bijzonder veel aandacht gegeven aan het oplossen van de problemen in de parkeerketen die waren ontstaan in maart 2020. Daarnaast is door een extern adviesbureau een onderzoek uitgevoerd naar de parkeerketen en zijn een aantal van de aanbevelingen ten uitvoer gebracht. Dit heeft ervoor gezorgd dat een evaluatie van het vergunning systeem niet heeft plaats kunnen vinden.

Er is een pilot gestart om te onderzoeken om de haalbaarheid van een bewaakte fietsenstalling in Oud Rijswijk te onderzoeken. Het laadpalen bestand voor elektrische voertuigen is fors uitgebreid en verbeterd. Tevens zal in de toekomst de uitbreiding sneller kunnen plaatsvinden. Openbaar vervoer Binnen een toekomstgericht beleid van verkeer en vervoer vormt goed openbaar vervoer een belangrijke pijler. Openbaar vervoer zal ook een deel van de groei van de mobiliteit op moeten kunnen vangen. Goed openbaar vervoer blijft een voorwaarde voor de verdere ontwikkeling van de stad en bevordert een goed vestigingsklimaat. In 2021 ontstonden als gevolg van de “coronacrisis” bij het openbaar vervoer meerdere financiële en praktische problemen. De Metropoolregio, vervoerders en het Rijk hebben compensatie gezocht en voor een groot deel tijdelijke oplossingen gevonden. Als gemeente hebben we gezorgd dat we geregeld geïnformeerd werden over de consequenties (tijdelijk opheffen haltes en aanpassing van lijnen). Onder de noemer openbaar vervoer voegen we hier het proces toe van de CID/Binckhorst Den Haag OV studies, waarvoor we in 2021 vanuit de Rijswijkse organisatie diverse stappen gezet hebben (communicatie, participatie, toetsing & advisering, besluitvorming).

Station Rijswijk verdient bijzondere aandacht; we streven naar, en willen ook op de langere termijn investeren in een kwaliteitsimpuls voor het stationsgebied. Een station waar het prettig verblijven is en een goede overstap tussen trein, tram, bus, auto en fiets mogelijk is, helpt mee om het gebruik van openbaar vervoer te stimuleren. Het station is onderdeel van een as van ontwikkelgebieden Havenkwartier, Kesslerpark en Bogaard Stadcentrum en omgeving. Bij verstedelijking hoort inzet op de mobiliteitstransitie (meer fiets, ov, lopen, minder vrijblijvend parkeren). De beschikbaarheid van een goed openbaar vervoerknooppunt, op de hoek van de Plaspoelpolder, nabij de ontwikkellocaties Bogaard, Havenkwartier en op fietsafstand van RijswijkBuiten/Pasgeld, is een randvoorwaarde geworden. In 2021 zijn we daarom gestart met het “handelingsperspectief”, een startdocument voor de ambities voor het station en omgeving. Dit maken we samen met HTM, EBS, Prorail, NS en Metropoolregio Rotterdam Den Haag. We zoeken naar kansen voor verbetering van de knoopfunctie. Voor RijswijkBuiten als ontwikkellocatie is in aanvulling hierop in samenwerking met het Rijk een verkenning gedaan naar een halteplaats voor de toekomstige city-sprinters. Zie ook de toelichting hierop in het Programma Wonen en Leven.

Economie en mobiliteit We werken met de andere steden in de Metropoolregio samen om economie en mobiliteit op elkaar aan te laten sluiten en een aantrekkelijk vestigingsklimaat te hebben. Rijswijk is in de regio bekend

Verkeer en Vervoer 22

om de regionale economische toplocatie Plaspoelpolder. Zo is in 2021 onder andere de herinrichting Veraartlaan bij het Octrooibureau gerealiseerd. We zetten in 2021 onverminderd in op een duurzame toekomst van de Prinses Beatrixlaan. In 2021 is voor het project Bovengronds Verstedelijkingsontwerp Beatrixlaan gestart met omgevingsparticipatie. Ruim 400 reacties zijn ontvangen en nieuw hierin is de samenwerking met kinderrechtambassadeurs. Reacties worden meegenomen in het ontwerpproces dat medio 2022 tot een voorlopig ontwerp leidt. Voor dat voorlopig ontwerp zijn in 2021 al meerdere vooronderzoeken uitgevoerd (flora&fauna, kabels&leidingen, verkeersmodel) en dat gaat in 2022 verder. Nu dat project loopt, heeft de lobby zich in 2021 geconcentreerd op de gewenste tunnel. Er zijn in 2021 met verschillende stakeholders (waaronder kamerleden, Statenleden, raadsleden van gemeente Den Haag en de MRDH) contacten gelegd en werkbezoeken afgelegd om de wens voor de tunnel onder de aandacht te brengen en te pleiten voor een onderzoek naar de haalbaarheid van de tunnel. De MRDH heeft naar aanleiding hiervan in 2021 aangegeven samen met Rijswijk en Den Haag die verkenning te willen gaan uitvoeren.

Wat heeft het gekost? Exploitatie (bedragen x € 1.000) Verkeer en Vervoer 2100 Wegen, straten en pleinen Saldo 2110 Verkeer Saldo 2120 Openbaar vervoer Saldo 2140 Parkeren Saldo 2400 Waterwegen Saldo Programmatotalen

7.745 984 -6.761 1.241 23 -1.218 165

Gewijzigde raming 2021 7.535 1.300 -6.235 1.290 63 -1.228 229

-165 718 2.920 2.201 864

-229 744 2.652 1.908 1.117

-167 769 2.930 2.161 971

62 -25 278 253 145

-864 10.732 3.926 -6.806

-1.117 10.914 4.014 -6.900

-971 11.099 5.683 -5.417

145 -185 1.669 1.483

Primitief 2021 Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Saldo

Realisatie Afwijking 2021 (+ = voordeel) 7.812 -278 2.639 1.340 -5.173 1.062 1.380 -90 113 51 -1.267 -39 167 62

Toelichting op de afwijkingen: 2100 Wegen, straten en pleinen Lasten nadeel € 278.000 Baten voordeel € 1.340.000 De hogere lasten zijn voornamelijk veroorzaak door het extreme winterweer aan het einde van de winterperiode in 2021. Hierdoor hebben we meer kosten gemaakt om de stad sneeuwvrij en veilig te maken. De hogere baten zijn voornamelijk veroorzaakt door hogere baten vanuit Straatwerk als gevolg van grootschalige vervanging door Stedin en Dunea in combinatie met de aanleg van glasvezel.

Verkeer en Vervoer 23

2110 Verkeer Lasten nadeel € 90.000 Baten voordeel € 51.000 De overschrijding van de lasten wordt veroorzaakt door een stijging van de kosten (als gevolg van een nieuw onderhoudscontract en doordat er meer storingen zijn geweest aan de Verkeersregelinstallaties. Daarnaast zijn de lasten voor energie hoger uitgevallen door de stijging van de energieprijzen en door het bijplaatsen van 20 laadpalen. De hogere baten worden voornamelijk veroorzaakt door een hogere vergoeding die de gemeente heeft ontvangen voor energiekosten voor laadpalen als gevolg van de gestegen energieprijzen. 2120 Openbaar vervoer Lasten voordeel € 62.000 De werkzaamheden aan de roltrappen zijn grootschaliger dan verwacht, maar door extreme levertijden wordt het herstel pas eind 2022 uitgevoerd. De in de tweede halfjaarrapportage 2021 vastgestelde middelen ad. € 75.000 niet uitgegeven. In de eerste halfjaarrapportage 2022 zal een nieuwe aanvraag gedaan worden voor het beschikbaar stellen van noodzakelijk budget. 2140 Parkeren Baten voordeel € 278.000 De coulanceregeling parkeren is teruggedraaid. 2400 Waterwegen Lasten voordeel € 145.000 De werkzaamheden zijn in 2021 conform plan uitgevoerd. De geplande meters baggeren zijn vrijwel volledig uitgevoerd. Er is een klein verwaarloosbaar deel van het werk 2021 nog te doen voor 2022.- De besteding 2021 is afgerond 240.000 lager dan gepland.

Dit komt vooral omdat minder slib aangetroffen is dan van te voren is ingeschat en het slib is minder verontreinigd. De lagere lasten voor baggeren resulteert in een lagere onttrekking uit de bestemmingsreserve Baggerwerken. De lagere onttrekking uit de bestemmingsreserve wordt verklaard onder de mutaties reserves. Investeringen Investeringen (bedragen x € 1.000) Aanleg tweerichtingenfietspad Veraartlaan route a4 Aanpassingen buslijn Muziekbuurt Aanschaf scanauto Bewaakte fietsenstalling Generaal Eisenhowerplein Carillontoren Generaal Spoorlaan E-laadpalen 2021 Fietspaden in asfalt 2021 Fietspaden in asfalt Rembrandtkade deel 2 Fietsroute RijswijkBuiten-Den Haag (sterroute 2)

Werk. Lasten

Saldo lasten

Begr. Baten

Werk. Baten

Saldo baten

1.510 24

1.029

481 24

1.010 60

31

979 60

83

82

57 167 533

39 94 13

18 73 521

400

400

290

100

100

179

250

250

Begr. Lasten

290 385

206

Verkeer en Vervoer 24

Investeringen (bedragen x € 1.000) Fietsroute Romeinse route (S.W. Churchilllaan) Fietsstraat Delftweg Fietstunnel spoor Den HaagRotterdam Handhaafsysteem parkeren Herinr.vrijkomend openb.geb.voorm.tunnel Haagweg Herinricht.incl. fietspaden Steenlaan+Tulpstraat Herstel asfaltwegen 2021 Herstellen (duiker)bruggen 2021 Impuls verkeersveiligheid Infrastructuur Prinses Beatrixlaan Inlaat Rijnerwetering Inrichting autotunnel Laan van ’t Haantje Integrale herinrichting probleemstraten 2019 Integrale herinrichting probleemstraten 2021 Invoeren nieuwe inzameling 2021 Kwaliteitsimpuls Plaspoelpolder Kwaliteitsimpuls Stationsomgeving Meekoppelkansen voorbereidingskrediet Opwaarderen Karel Doormanlaan Opwaarderen kleine kansrijke plekken Overlast bomen 2018 Oversteek Vrijenbanselaan KFC/Shell Realisatie fietsbrug Rijn-Schiekanaal Rotonde Diepenhorstlaan + groen assenkruis Talking Traffic verkeerslichten Verkeersveilige herinr.