21.046389 Jaarstukken gemeente Rijswijk 2020 (2).pdf

Baten Er is een nadeel van € 161.000 ontstaan door het achterblijven van de eigen bijdragen WMO door onder andere de eigen bijdragen in verband met Corona voor een half jaar niet te innen en met een overgangsperiode waarin cliënten met een eigen bijdrage van € 6,50 naar een eigen bijdrage van € 17,50 zijn gegaan en hiervoor gecompenseerd zijn. Een voordeel van € 50.010 heeft betrekking op een regionale bijdrage (H4) met betrekking tot de regierol Wmo.

Programma Sociaal Domein

59

Verder is er een voordeel zichtbaar op het gebied van maatschappelijke ondersteuning en bemoeizorg van € 198.000 door een ontvangst vanuit de regio. Tegenover dit voordeel staat een nadeel met betrekking tot de uitgaven aan maatschappelijke ondersteuning en bemoeizorg van € 232.000. 6700 Algemene voorzieningen Wmo en jeugd Lasten voordeel € 164.000 Baten voordeel € 408.000 Omdat in de begroting 2021-2024 de inzichten van de 2e halfjaarrapportage niet verwerkt zijn, maar er een stevige toelichting in de risicoparagraaf opgenomen is, zullen in de 1e halfjaarrapportage 2021 alle actuele inzichten in de begroting worden verwerkt. Daarom zijn in deze jaarrekeninganalyse alle voor- en nadelen als incidenteel opgenomen. Lasten Er is een nadeel ontstaan van € 54.000 in verband met de inhuur voor het opstellen van de Welzijnsnota. Doordat in verband met corona veel activiteiten (wijkfeesten, evenementen etc) niet zijn doorgegaan is er een voordeel ontstaan van € 143.000. Door onderbestedingen op het gebied van operationele kosten, mantelzorgwaardering en innovatieprojecten is er in totaal een voordeel ontstaan van € 59.000. In het Actieplan Jeugd en Wmo is aangegeven dat er met ingang van het jaar 2021 een structureel voordeel zal ontstaan door het minimaliseren van de uitvoeringskosten.

Omdat een deel van deze minimalisering al in 2020 is uitgevoerd is er een voordeel ontstaan van € 106.000. Een nadeel van € 107.000 is ontstaan door een tegenvallende realisatie op het terrein van het gemeentelijk vastgoedbeheer van € 94.000 en enkele kleine overschrijdingen (o.a. activiteiten oud en nieuw, kinderrechten) voor een totaalbedrag van € 13.000 Baten Een voordeel van € 98.000 betreft de ontvangst van € 93.000 in verband met de huisvesting van statushouders en een ontvangst van € 5.000 met betrekking op de inzet van de programma coördinator Wijk Een voordeel van € 307.000 is ontstaan door een meevallende realisatie op het terrein van het gemeentelijk vastgoedbeheer en een onderbesteding op de SOVA trainingen van € 3.000.

6710 Eerstelijnsloket Wmo en jeugd Lasten voordeel € 55.000 Omdat in de begroting 2021-2024 de inzichten van de 2e halfjaarrapportage niet verwerkt zijn, maar er een stevige toelichting in de risicoparagraaf opgenomen is, zullen in de 1e halfjaarrapportage 2021 alle actuele inzichten in de begroting worden verwerkt. Daarom zijn in deze jaarrekeninganalyse alle voor- en nadelen als incidenteel opgenomen. Lasten In het Actieplan Jeugd en Wmo is aangegeven dat er met ingang van het jaar 2021 een structureel voordeel zal ontstaan door het minimaliseren van de uitvoeringskosten. Omdat een deel van deze minimalisering al in 2020 is uitgevoerd is er een voordeel ontstaan van € 55.000.

6820 Individuele voorzieningen natura jeugd Lasten nadeel € 1.234.000 Baten voordeel € 85.000 Omdat in de begroting 2021-2024 de inzichten van de 2e halfjaarrapportage niet verwerkt zijn, maar er een stevige toelichting in de risicoparagraaf opgenomen is, zullen in de 1e halfjaarrapportage 2021 alle actuele inzichten in de begroting worden verwerkt. Daarom zijn in deze jaarrekeninganalyse alle voor- en nadelen als incidenteel opgenomen. Lasten De lasten voor in H10-verband ingekochte jeugdhulp laten een nadeel van € 1.145.000 zien. In december 2020 is €600.000 van dit nadeel in een raadsinformatiebrief (20.102960) toegelicht. De stijging was te verklaren door een toename van het aantal jeugdigen die zware en dure vormen van jeugdhulp krijgen. De verwachte kosten over het laatste kwartaal zijn om dezelfde reden echter voor een bedrag van € 545.000 verder opgelopen.

Programma Sociaal Domein

60

Het nadeel op de individuele voorzieningen natura jeugd wordt binnen het programma Sociaal Domein opgevangen door het voordeel op de BUIG. Baten Het voordeel van € 85.000 betreft een verrekening met H10 gemeenten inzake Integrale vroeghulp en het Buddyproject.

Programma Sociaal Domein

61

Wonen en Leven Wat wilden we bereiken? Visie op het programma De ontwikkeling van Rijswijk tot een moderne duurzame groene stad waar het voor iedereen prettig werken en wonen is, vraagt een aanpak waarbij de bevolkingsgroei wordt gefaciliteerd en gelijktijdig de kwaliteit van de leefomgeving wordt behouden en daar waar nodig versterkt. De Stadsvisie gaat hier vanuit, evenals de Toekomstvisies voor In de Bogaard en de Plaspoelpolder. Benutting van de huidige gunstige economische omstandigheden is daarbij cruciaal om investeringen in Rijswijk gerealiseerd te krijgen. Het Kessler Park en omgeving, vormt evenals Te Werve Oost een van de meer omvangrijke nieuwe uitdagingen voor de komende tijd. Om de benodigde extra woningen (8.000-10.000 tot 2040) conform de afspraken in de Verstedelijkings-Alliantie te kunnen realiseren, worden als eerste gebieden met veel leegstand (zoals In de Bogaard, Plaspoelpolder en later mogelijk het Stationsgebied) getransformeerd tot aantrekkelijke, moderne woon- en werkgebieden. Deze Stadsas wordt door verdichting ontwikkeld tot een modern stedelijk gebied waarbij meer gedifferentieerde wijken het doel vormen. Het doel is om meer sociale cohesie, betrokkenheid en levendigheid in de buurt te realiseren en specifiek voor ouderen de mogelijkheid om langer zelfstandig te wonen. Natuur is een waarde op zichzelf.

Die hoeft zich niet te verantwoorden of te relateren aan de mens. Maar het is een feit dat de aanwezigheid van parken, water en groen in de wijken de sleutel is tot een gezonde leefomgeving voor mens en dier. Met een toenemende mate van verstedelijking groeit ook de waarde van het schaarse groen in de Randstad. Parken, tuinen en groenstroken zorgen voor stikstofopname, nemen het meest effectief het water op van de steeds heviger wordende regenbuien, laten de temperatuur dalen in de heter wordende zomers, zijn een plek om te sporten en te ontspannen en kennen nog veel meer voordelen. De Rijswijkse parken en buitenplaatsen moeten we daarom koesteren. De verstedelijking van Rijswijk en de ontwikkeling van het vestigingsklimaat, vragen investeringen in de kwaliteit van de leefomgeving van onze gemeente. Door groen langs singels en in parken en landgoederen verder te onderhouden en ontwikkelen, zorgen we voor gebieden die uitnodigen tot wandelen, fietsen, sporten, spelen, beleven en ontmoeten. Er wordt tenminste een basis kwaliteitsniveau gehandhaafd waarbij verrommeling en zwerfafval actief worden bestreden en eventuele achterstanden in beheer en onderhoud worden weggewerkt. Differentiatie van groen vormt een belangrijk uitgangspunt: meer kleur en variëteit is belangrijk (Stadsvisie).

In lijn met het rijksbeleid wordt de opgave om een energieneutrale gemeente te worden de komende jaren verder uitgewerkt. In regionaal verband wordt samengewerkt bij de opbouw naar een regionale energiestrategie (RES). De gemeente neemt lokaal de regie om te verkennen welke duurzame energievoorziening, als alternatief na het aardgas, tegen de laagst maatschappelijke kosten mogelijk is. De uitkomsten worden verwoord in de ‘Transitievisie warmte, die in 2021 voor Rijswijk gereed moet zijn. Hierin worden de mogelijke alternatieve energievoorziening voor aardgas in wijken onderzocht. Daarnaast is het verduurzamen (isoleren, et cetera) van bestaand vastgoed een belangrijke opgave, voor zover dit tot de mogelijkheden behoort. Bij de ontwikkeling van stad en groen is een integrale aanpak het uitgangspunt. Meekoppelkansen om hittestress tegen te gaan, klimaatbestendigheid te versterken, duurzaamheid te verbeteren en biodiversiteit te vergroten worden benut. Herinrichting van straten en gebied, wordt waar mogelijk, integraal opgepakt, waarbij we steeds proberen bij te dragen aan de circulaire economie. Samen zijn wij Rijswijk! Het realiseren van een prettige, groene, veilige en leefbare woon- en werkomgeving is een gedeelde verantwoordelijk. Het Huis van de Stad wordt daarom ook de ontmoetingsplek om daar gezamenlijk met alle betrokkenen in Rijswijk aan te werken.

Zij kan daarmee tevens de identiteit van onze stad versterken. Waar we met open blik toekomstgericht handelen. De gemeente speelt actief in op wensen en initiatieven van inwoners, bedrijven, woningbouwcorporaties en maatschappelijke organisaties. De mogelijkheden van de nieuwe Omgevingswet voor participatieve werkwijzen worden waar mogelijk benut. Op regionaal niveau maakt Rijswijk afspraken met andere gemeenten, de provincie en het rijk over gezamenlijke ambities, inspanningen en prestaties voor de (verstedelijkings)opgaven.

Programma Wonen en Leven

62

Doelstellingen: 1. Stedelijke ontwikkeling: Rijswijk ontwikkelen tot een moderne duurzame groene stad waar het prettig werken, wonen en recreëren is. 2. Wonen: Toename, differentiatie en verduurzaming van de woningvoorraad door verdichting, transformatie en nieuwbouw. 3. Groen en onderhoud: Behoud, ontwikkeling en differentiatie van singels, parken en landgoederen. 4. Openbare ruimte: Basis op orde: schoon, heel en veilig. 5. Verduurzaming en Klimaat: Bouwen aan een duurzame stad die in de toekomst klimaatneutraal is en een circulaire economie heeft. 6. Gedeelde verantwoordelijkheid voor de leefomgeving: Bewoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties zijn medeverantwoordelijk voor de kwaliteit van de leefomgeving. Indicatoren Indicator

Begroting 2020

Realisatie 2020

Nummers verwijzen naar doelstellingen

5. Scheidings-percentage huishoudelijk afval

30%

PM

5. Omvang huishoudelijk restafval kg/inwoner p/jaar VERPLICHT

228

PM

2. Oplevering nieuwe woningen per 1000, tussen haakjes totaal aantal opgeleverde woningen VERPLICHT

17 (461)

13 (350)

4%

3%

5. Hernieuwbare elektriciteit (%) VERPLICHT

250

Zie paragraaf lokale lasten

2. Gemiddelde WOZ waarde (duizend euro) VERPLICHT

3/6

0/4

Zie paragraaf lokale lasten

75,4

5a norm NO2 (alleen Eu norm)

40 µg/m3

35 µg/m3

5b PM10 jaargemiddelde (Eu norm en in 2030 WHO norm)

EU norm 40µg/m3

35 µg/m3

5c PM2,5 jaargemiddelde (Eu norm en in 2030 World Health Organisation (WHO) norm)

EU norm 25µg/m3

20 µg/m3

5d Aantal gasloze/ Nul op de meter (NoM)M woningen

100

155

1. Gebieds(deel)visies en bestemmings-plannen Demografische druk VERPLICHT

Programma Wonen en Leven

63

Wat hebben we er voor gedaan? Doelstelling 1. Stedelijke ontwikkeling: Rijswijk ontwikkelen tot een moderne duurzame groene stad waar het prettig werken, wonen en recreëren is. Regionale samenhang ● In 2020 hebben we het aantal geplande te realiseren woningen verhoogd en is een compensatieplan gemaakt waarin is aangegeven hoe we voldoende bedrijfsruimte behouden in Rijswijk door bestaande ruimte beter te benutten. We leveren daarmee een bijdrage aan de regionale en lokale behoefte aan woningen en bedrijfsruimten/arbeidsplaatsen. Versterking van de agglomeratiekracht door verbetering van de samenhang tussen regionale economische clusters, koppeling van woning- en arbeidsmarkt en een goede leefomgeving is daarbij het uitgangspunt. ● In samenwerking met de Verstedelijkingsalliantie en het rijk is de Preverkenning Schaalsprong Metropolitaan OV & Verstedelijking afgerond. Onderzocht is welke maatregelen nodig zijn om een citysprinterconcept te realiseren langs de Oude Lijn. Dat concept zorgt voor meer capaciteit (tot 12 sprinters per uur) en nieuwe stations (waaronder Rijswijk Buiten). Met de afronding van de preverkenning is een belangrijke stap gezet richting een Startbesluit MIRT-verkenning Infrastructuur en Knooppunten Oude Lijn in 2021. Transformatiestrategie ● We concentreren nieuwbouw voornamelijk in de Stadsas en bouwen daarmee in de nabijheid van het station.

● We ontwikkelen In de Bogaard en omgeving tot een levendig stadscentrum in een groene omgeving. Dit doen we door transformatie van kantoren en winkels tot woningen, door toevoeging van horeca en nieuwe functies en door versterking en vergroening van de openbare ruimte. ● We transformeren de Plaspoelpolder tot een meer divers, modern en duurzaam bedrijventerrein. Het terrein wordt gezoneerd in vier deelgebieden: in drie randgebieden worden wonen en werken gemengd (Churchilllaanzone, Havengebied / Bordewijkzone, zone Kesslerpark e.o. / Broodfabriek e.o.), het Middengebied blijft gereserveerd voor bedrijven, aangevuld met verblijfsfuncties als horeca, doch geen wonen. Voor de randgebieden wordt de ingrijpende verandering in goede banen geleid door ontwikkelkaders vast te stellen. ● Voor het Havengebied stellen we een ontwikkelkader op (inmiddels vastgesteld op 2 maart 2021) dat leidt tot een voor alle Rijswijkers aantrekkelijk woon-werkgebied met toegankelijke havens, meer openbaar groen, veel middenhuurwoningen en levendigheid door behoud van bedrijfsruimten en toevoeging van horeca en andere voorzieningen. Het verkeer blijft globaal even druk door inzet op betaald parkeren, deelmobiliteit, O.V., fiets en slimme verkeersregelinstallaties.

● Voor Kesslerpark stellen we een ontwikkelkader op dat leidt tot een campus-achtig gebied met 50% gevulde kantoren, 50% wonen, een beter en aantrekkelijke stationsgebied en een groener en duurzamer gebied. ● Voor de andere randgebieden worden in de volgende raadsperiode ontwikkelkaders opgesteld. ● We koppelen de transformatieopgave aan maatschappelijke doelen voor verduurzaming van het energienetwerk, klimaatadaptatie, innovatie van de economie en behoud van landschappelijke kwaliteiten. ● Naast de mogelijkheden van kostenverhaal onderzoeken we de mogelijkheden van de vorming en voeding van een Ontwikkelfonds. Daarnaast hebben we met succes aanspraak gemaakt op de Woningbouwimpuls van BZK, met als resultaat ruim 7 miljoen bijdrage voor de transformatie van In de Bogaard. Uitwerken ambitieniveau Programma Stadsontwikkeling • In 2020 hebben we voldoende ruimte gevonden om met onze beoogde woningbouw aan te sluiten op de geprognotiseerde behoefte. Ook zijn er mogelijkheden onderzocht voor het creëren van meer bedrijfsruimte. 2020 heeft daarom vervolgens in het teken gestaan van een doorontwikkeling van het project Verstedelijkingsopgave Stadsas tot het Programma Stadsontwikkeling.

Hierbij is de aandacht verschoven naar het inzichtelijk maken en adresseren van gebiedsontwikkeling-overstijgende maatregelen die bijdragen aan een meer leefbare, bereikbare en toekomstbestendige stad. Doel is daarmee de kwantitatieve en kwalitatieve ontwikkeling van de stad verder in balans te brengen. Door de wijziging van de opdracht is in 2020 aanzienlijk minder uitgegeven dan oorspronkelijk begroot. In 2021 zal gestart worden met het uitvoeren van het nieuwe programma.

Programma Wonen en Leven

64

Samenwerking private partijen en andere overheden ● In 2020 hebben we met de Verstedelijkingsalliantie (8 gemeenten, de provincie en de MRDH) en het rijk verder gewerkt aan de acties uit het Verstedelijkingsakkoord. Zo is er een Maatschappelijke Businesscase opgesteld waarin de kosten en baten voor de 13 hoofdprojecten van de Verstedelijkingsalliantie in beeld zijn gebracht. Conclusie is dat de baten 2.5 maal zo hoog zijn als de kosten voor verstedelijking. Daarnaast heeft de Verstedelijkingsalliantie alle gemeentes geholpen bij hun aanvraag voor de woningbouwimpuls van het rijk. Dit heeft geresulteerd in een bijdrage aan het project In de Bogaard van €7.2 mln. Daarnaast zijn enkele onderzoeken gestart naar het wegnemen van belemmeringen voor woningbouw op het gebied van geluidshinder, externe veiligheid en parkeernormen. In 2021 beogen we alle acties uit het verstedelijkingsakkoord af te ronden. ● Rijswijk maakt deel uit van het regionale convenant Klimaatadaptief Bouwen. Hierin is met marktpartijen een duurzaam Programma van Eisen opgesteld. We passen dit zo veel als mogelijk ook in Rijswijk toe.

Doelstelling 2. Wonen:

Toename, differentiatie en verduurzaming van de woningvoorraad door verdichting, transformatie en nieuwbouw.

Woonvisie ● We werken op vele terreinen goed samen met de corporaties, maar eind 2019 ontstond er verschil van mening over de omvang van de sociale nieuwbouw. Dit heeft er toe geleid dat we voor 2020 hebben afgezien van het maken van lokale prestatieafspraken. De eerder gemaakte afspraken lopen overigens gewoon door. Eind 2020 zijn we gestart met het opstellen van een Stadsakkoord dat we naar verwachting voor de zomer van 2021 kunnen vaststellen. Het Stadsakkoord zal de basis vormen voor de nieuwe prestatieafspraken. ● In 2020 zijn de 9 regiogemeenten gestart met het opstellen van een regionaal afgestemd woningbouwprogramma, de Nieuwe woningmarktafspraken. Het gaat om de totale nieuwbouw tot 2030 en als onderdeel daarvan de nieuwbouw in de doelgroepenvoorraad. Uitgangspunt is dat er meer evenwicht komt in het aandeel doelgroepenvoorraad per gemeente. Voor Rijswijk houdt dit in dat het aandeel doelgroepenvoorraad kan en zal dalen. In 2021 zullen de afspraken worden vastgesteld. ● In 2020 is gestart met het opstellen van het addendum op de Woonvisie. Vaststelling voor de zomer van 2021. Doorlopende acties woningbouw en woongerelateerde zaken • De bouw en oplevering van nieuwe woningen is een doorlopend proces. In 2020 zijn 350 woningen gerealiseerd.

In RijswijkBuiten gaat het om 113 woningen, daarnaast appartementencomplexen De Robijn (128 woningen, transformatie) en Residentie Leeuwendaal (17 woningen, transformatie). Complex De Generaal zal in 2021 opgeleverd worden, vandaar dat de prognose voor 2020 hoger was. ● Herstructurering wijk Te Werve, aan de Idenburglaan zijn 42 eengezinswoningen in de sociale huur gerealiseerd (30 sociale huurwoningen zijn hiervoor gesloopt). ● In het Havenkwartier is het eerste transformatieproject opgeleverd, de 50 betaalbare kluswoningen aan de Koopmansstraat. Voor het kantoorgebouw Burgemeester Elsenlaan 321 is een vergunning verleend voor de transformatie naar 132 appartementen. ● Doorlopend programma van de woningcorporaties zoals vastgelegd in de prestatieafspraken van onderhoud, renovatie, verduurzaming en verbetering van de toegankelijkheid van wooncomplexen. In 2020 gaat het om complexen in de Artiestenbuurt, Te Werve, Ministerbuurt, Muziekbuurt en Rembrandkwartier.

Doelstelling 3. Groen en onderhoud: Behoud, ontwikkeling en differentiatie van singels, parken en landgoederen Groen en natuur ● We zorgen binnen de groene ruimte voor een breed palet aan vrijetijdsmogelijkheden. We ontwikkelen gedifferentieerde groengebieden die uitnodigen tot wandelen, fietsen, sporten, spelen, beleven en ontmoeten. Dit draagt ook bij aan de gezondheid van inwoners: ouderen maar zeker ook jongeren en kinderen. Deze functies worden o.a. in het plan voor het Wilhelminapark opgenomen. Een traject om onder regie van de Provincie deze functies regionaal beter tot hun recht te laten komen in de Vlietzone is opgestart. Samen met bewoners en de groene maatschappelijk organisaties zijn straten heringericht om leefbaarheid, biodiversiteit en klimaatproblematiek aan te pakken door het maken van nieuwe plantvakken en geveltuinen. De herinrichting van het Bogaardplein is in uitvoering. ● We versterken de kwaliteit van de aanwezige natuur door deze voor mens en dier aantrekkelijker te maken. Hierin benutten we de kansen om ook de biodiversiteit te versterken. Een betere biodiversiteit draagt bij aan de vermindering van overlast door plaagsoorten. Dit hebben we afgelopen jaar gedaan door het opstellen vaan een maaikaart, waarin veel meer ecologisch beheer dan voorheen is opgenomen. Het uitvoeren van de maaikaart zal vanaf het maaiseizoen 2021 plaats vinden.

Ook zal daar waar mogelijk dood hout achterblijven, of op rillen gelegd worden ten behoeve van biodiversiteit. Waar gebiedseigen

Programma Wonen en Leven

65

●

vegetatie gewenst is zijn we terughoudend met inzaaien van bloemenmengsels omdat dit de gebiedseigen biodiversiteit niet altijd ten goede komt. Waar een esthetisch beeld gewenst is wordt het wel overwogen. De herinrichting van de entree Diepenhorstlaan is afgerond.

Wilhelminapark ● We transformeren het Wilhelminapark de komende jaren tot een stadspark van allure door te investeren in recreatieve verbindingen, sport- en spelvoorzieningen, gedifferentieerd groen, kunst, cultuur en evenementen en door de realisatie van een horecavoorziening te faciliteren. ● Met inzet van vrijwilligers wordt de Natuurtuin in het Wilhelminapark op een hoog kwaliteitsniveau onderhouden. De tuin vormt het centrum van Natuur- en Milieueducatie in Rijswijk. De voorbereiding voor nieuwbouw van de Blokhut in de Natuurtuin zijn gestart. ● Vooruitlopend op het beheerplan Wilhelminapark zijn de eerste herstelwerkzaamheden van het groen dit voorjaar gestart: inzaaien en aanplant van kleurrijkere beplanting, weghalen van overmatige begroeiing van braamstruiken langs de fietspaden en intensiever maaien op zichtlocaties. ● De vernieuwing van de Entree van het Wilhelminapark is gestart. De parkeerplaats wordt vernieuwd en het toegangshek wordt vervangen. Hiermee ontstaat een uitnodigende entree van het park. Overbodige asfaltpaden zijn verwijderd. De verwijderde paden zullen opnieuw worden ingezaaid met gras en bloemenmengsel. Daarmee wordt de uitstraling van het park sterk verbeterd. ● Vanwege de Coronacrisis is de aanbesteding van de horeca vooralsnog opgeschort.

Landgoederenzone ● Er is een (concept) ambitiedocument en uitvoeringsprogramma voor de Landgoederenzone opgesteld om de gewenste kwaliteit en betekenis voor Rijswijk samen met partners te realiseren. ● Dit biedt een meerjarenperspectief en een investeringsprogramma waarin ook de samenwerking wordt gezocht met derde partijen. De waarde van het groen in de Landgoederenzone is erg belangrijk in relatie tot een gezonde leefomgeving in het huidig verstedelijkt gebied en zeker ook in het licht van de toekomstige verstedelijkingsopgave. Dierenwelzijn ● Dierenwelzijn is duurzaam geïntegreerd in het gemeentelijk handelen door onder andere invulling te geven aan het meldpunt Dierenwelzijn via het Klant Contact Centrum, diervriendelijk maaibeleid, aanleg van natuurvriendelijke oevers en aanleg ecologische zones & verbindingen. ● Er is gewerkt aan de versterking van de bewustwording over dierenwelzijn onder onze inwoners door publicaties op de duurzaamheidspagina en informatie op de gemeentelijke website. ● In de APV is een nieuw artikel ‘voederverbod voor dieren’ opgenomen om gezondheidsschade aan (jonge) watervogels te voorkomen en overlast van plaagdieren (ratten, meeuwen) in woonwijken te voorkomen.

● Er is een nieuwe overeenkomst afgesloten met dierenasiel ‘t Julialaantje voor opvang van zwerfdieren voor de wettelijke termijn van twee weken en aanvullend een bovenwettelijke termijn van nog eens twee weken. ● Door middel van de overeenkomst met Dierenambulance Den Haag e.o. is uitvoering gegeven aan onze wettelijke plicht voor vervoer en opvang van gewonde dieren. ● Het hekwerk van kinderboerderij de Drassige driehoek is vervangen. ● In nauwe samenwerking met de dierenklinieken is het chippen van katten gestimuleerd in de landelijke actiemaand (juni). ● Door het uitvoeren van het Ganzenbeheerplan is een bijdrage geleverd aan het op diervriendelijke wijze terugdringen van de ganzenpopulatie. ● In het Wilhelminapark is een monument onthuld voor de dood gevonden hond Batman. ● Er is uitvoering gegeven aan de pilot ‘dierenvoedselbank’ met als uitkomst structurele voortzetting in samenwerking met voedselbank Haaglanden.

Doelstelling 4. Openbare Ruimte:

Basis op orde: schoon, heel en veilig

Beheerplan • In het beheer worden onderdelen van de leefomgeving, zoals groen en wegen, soms afzonderlijk benaderd. Voor een integrale benadering is het nodig om een visie en plan te hebben voor de leefomgeving als geheel en handvatten te bieden voor beheer. We hebben in 2020 een integraal beheerplan openbare ruimte (IBOR) opgesteld. Dit plan is meegenomen in het proces transparant begroten. Het IBOR wordt in 2021 vastgesteld door de raad. • We hebben ieder kwartaal een kwaliteitsmeting uit laten voeren op basis van beeldkwaliteit voor alle onderdelen van de openbare ruimte. Het algemene beeld is dat we in 2020 net aan een gemiddelde beeldkwaliteit hebben behaald die voldoet aan de basiskwaliteit (niveau B). • Naast het IBOR zijn we gestart met het actualiseren van het beheerplan wegen, openbare verlichting en baggeren. Tevens zijn we gestart met de actualisatie van het gemeentelijk rioleringsplan en een beleidsplan voor de openbare verlichting. • Met de huidige beheerplannen voldoen we aan de wettelijke eisen en aan onze zorgplicht. Programma Wonen en Leven

66

Zwerfafval ● We hebben zwerfafval door publieksgerichte acties en handhaving conform het actieplan “Rijswijk Schoon” vermindert. Het aantal meldingen over een vieze openbare ruimte is met 10% gedaald (400 minder). ● De educatie over afval op de scholen is voortgezet met acties in de week van Nederland Schoon en de Afvalrace voor de basisscholen. Vier basisscholen doen enthousiast mee aan de Afvalrace, rekening houdend met de beperkingen in verband met COVID. Herstructurering en beheer buitenruimte ● De herinrichting van de Karel Doormanlaan is gefaseerd aangepakt en we zijn gestart met de werkzaamheden in de Julianastraat. ● We hebben de voorbereiding gestart van de Van Ostadelaan, de Van Dijcklaan, de Steenlaan en de Lindelaan. ● We hebben samenwerking gezocht met onze partners (nuts) om de werkzaamheden af te stemmen en uit te voeren. Hierbij sturen we op verminderen van de overlast en van de maatschappelijke kosten. Bomen en groen in balans ● De nota “Juiste boom op de juiste plek” wordt inmiddels structureel gebruikt als kader voor de aanpak van woonstraten. Zowel om duidelijk te maken welke overlast acceptabel is, welke overlast onacceptabel en hoe een compensatieplan wordt opgesteld. ● Kansen en mogelijkheden die via de omgevingsvisie en/of het omgevingsplan en klimaatadaptief bouwen beschikbaar komen worden benut.

Doelstelling 5. Verduurzaming en Klimaat:

Werken aan een duurzame stad die in de toekomst klimaatneutraal is en een circulaire economie heeft.

Energie ● Input geleverd aan (concept) Regionale EnergieStrategie Rotterdam-Den Haag. ● Onderzoek uitgevoerd naar de mogelijke alternatieve energievoorziening in wijken na het aardgas. De uitkomsten bespreken we met diverse partijen om te komen tot een gedragen voorstel. ● Onderzoek uitgevoerd naar de haalbaarheid van mogelijke alternatieven per wijk. Voor de meeste wijken geeft deze analyse een redelijk helder beeld wat het alternatief zou kunnen zijn op basis van wat financieel het meest haalbaar is. ● Structureel overleg met woningcorporaties over de energietransitie. ● Verkenning uitgevoerd naar marktmodellen voor ontwikkeling en exploitatie van warmtenetten. We hebben daardoor een globaal beeld gekregen wat de markt kan bieden. Vraag is hoe wij als gemeente de governance willen gaan invullen en wat het wettelijk kader zal zijn. Daarna kunnen we gerichter de markt benaderen. ● Start enquête uitgezet, ruim 425 reacties met veel waardevolle bijdragen van inwoners. ● Begin gemaakt van informeren van de inwoners. ● Nieuwe energieloket geselecteerd die voorlichting aan bedrijven en inwoners kan geven over te nemen maatregelen. ● Subsidie Regeling Reductie Energie Wonen verkregen om inwoners (ook huurders) de mogelijkheid te bieden om kleine energiebesparende maatregelen te laten nemen.

● WarmtelinQ: In samenwerking met de organisatie van Warmtelinq is in 2020 toegewerkt naar het exacte tracé en het benodigde onderzoek voor het aanvragen van een omgevingsvergunning. Daarnaast is samen gewerkt met WarmtelinQ, provincie, Rijk en corporaties om te komen tot afspraken over de afname van warmte. Afval ●

In Eikelenburgh en Muziekbuurt is omgekeerd inzamelen ingevoerd. De invoering en communicatie doen we samen met Avalex.

Watersysteem klimaatproof ● Op basis van de klimaat stresstesten hebben we een actieplan opgesteld voor de integrale aanpak van klimaatadaptatie. We hebben op diverse locaties maatregelen uitgevoerd zoals de aanleg van groene daken, natuurvriendelijke oevers en het vergroenen van de openbare ruimte door bijvoorbeeld Operatie Steenbreek. ● We hebben onze aanpak en doelstellingen vastgelegd in het integraal beheerplan openbare ruimte. ● We hebben geïnvesteerd in het aanleggen van regenwaterleidingen waarbij we het regenwater opvangen in eigen gebied. Hiermee gaan we droogte tegen en hebben we minder kans op wateroverlast. We hebben stuwen en beschoeiingen vervangen om het watersysteem in stand te houden.

Programma Wonen en Leven

67

Verbeteren milieukwaliteit ●

● ● ● ● ● ●

●

●

Er zijn beleidsregels vastgesteld in het kader van veiligheidsbeleid waaraan ruimtelijke plannen worden getoetst. Daarnaast hebben wij in de gevallen waar de mogelijkheid zich voordeed ingezet op het verminderen van de externe veiligheidsbronnen door afspraken te maken met de ondernemers over het opheffen van het LPG-vulpunt. Stimuleringsregeling ‘Groen voor asbest’ is niet opgesteld omdat de wettelijke plicht voor sanering is vervallen en er waren hierover geen vragen van inwoners. Er is gestart met het opstellen van een handboek duurzaamheid. Dit is nog niet afgerond. Het Actieplan luchtkwaliteit is opgesteld en moet nog vastgesteld worden en de gemeente heeft het Schone Lucht Akkoord ondertekend. In het najaar 2020 is gestart met het Effect-Haalbaarheidsonderzoek milieuzones (onderdeel van het Actieplan Luchtkwaliteit). Het rapport wordt in het 1ste kwartaal 2021 verwacht. Vanuit de energietransitie sturen wij aan op het afschakelen van het aardgas, het reduceren van de energievraag en het overstappen op duurzame energiebronnen. Hiermee dragen wij vanuit de energietransitie bij aan bij de realisatie van de ambitie. In 2020 is gestart met de voorbereidingen van het verminderen van geluidsoverlast in het kader van de sanering van A- en B-lijsten . Er is subsidie aangevraagd bij het Bureau Sanering Verkeerslawaai voor de voorbereiding van de saneringsprojecten.

Op één aanvraag na zijn alle subsidie aanvragen gehonoreerd. Voor de Steenlaan en de Lindelaan is ook een uitvoeringssubsidie aangevraagd. Er is hierop nog geen reactie ontvangen. De verwachting is dat in het najaar 2021 wordt gestart met het saneringsproject van de Steenlaan in combinatie met de onderhoudswerkzaamheden aan deze weg. We hebben het project lood in de bodem kinderspeelplaatsen en volkstuinen uitgevoerd. Naar aanleiding van het resultaat uit het bodemonderzoek lood in de bodem kinderspeelplaatsen wordt de bovenlaag van enkele kinderspeelplaatsen in de komende jaren vervangen. Het project lood in de bodem volkstuinen is nog niet afgerond. Het project is in de fase van afstemming met de provincie en de Omgevingsdienst Haaglanden over het resultaat en de vervolg aanpak. Er is een PFAS Bodemkwaliteitskaart opgesteld. De kaart geeft een beeld van de achtergrondwaarden van PFAS weer. Met deze aanvulling op de bodemkwaliteitskaart van Rijswijk is de dreigende stagnatie in het grondverzet bij Rijswijkse projecten geweken.

Doelstelling 6. Gedeelde verantwoordelijkheid voor de leefomgeving: Bewoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties zijn medeverantwoordelijk voor de kwaliteit van de leefomgeving. Gebiedsgericht werken ● Doordat fysieke activiteiten en bijeenkomsten vanwege de maatregelen tegen corona in 2020 niet mogelijk waren, hebben we nieuwe manieren gevonden om signalen uit de gebieden op te halen en om inwoners en maatschappelijke organisaties te betrekken bij projecten en activiteiten van verschillende beleidsterreinen. Voorbeelden hiervan zijn: online bijeenkomsten en gebiedsverkenningen waarbij de 1,5 meter in acht werden genomen, zoals de verkeersschouw in Rijswijk Buiten en de bijeenkomsten over de Muziekbuurt. Door online bereikbaar en zichtbaar te zijn is toch invulling gegeven aan het gebiedsgericht werken. ● In 2020 is een concept gebiedsprogramma voor Muziekbuurt op (online) participatieve wijze met stakeholders tot stand gekomen. Muziekbuurt was het eerste gebied waarvoor een uitgebreid gebiedsprogramma is opgesteld maar de verwachting is dat in 2021 meerdere gebieden in aanmerking komen voor een gebiedsprogramma. Zo is een Gebiedsprogramma voor Vrijeban in de maak en wordt onderzocht of in de Artiestenbuurt genoeg aanleiding is voor een integrale gebiedsgerichte aanpak.

Verder is veel aan relatiebeheer met bestaande en nieuwe wijkcontacten gedaan door regelmatig online of telefonische bijpraatmomenten te houden. Ondanks de verminderde (fysieke) zichtbaarheid in de wijken heeft de centrale rol van de gebiedsregisseurs stand gehouden door online bereikbaar te zijn. Loket Stadskracht ● Inwoners waren in verband met maatregelen tegen corona in 2020 erg terughoudend met het aanvragen van initiatieven voor de verbetering van de leefomgeving. Hiernaast boden de verscherpte regels in de APV, waarbij groepen mensen in het openbaar werden ingeperkt, weinig ruimte voor fysieke activiteiten. Er werd hierdoor in 2020 slechts sporadische gebruik gemaakt van de diensten (budget wijkfeesten, groenvoucher, ideecheque) die via Loket stadskracht werden aangeboden. ● Aangezien in 2020 door verscherpte regels in de APV (maatregelen tegen corona) weinig initiatieven plaats vonden, was de noodzaak om gebruikers zo goed mogelijk te informeren over de coronamaatregelen groter dan verbetering van de klantgerichtheid van het loket. Informatievoorziening werd geprioriteerd boven stimulering van zelfbeheer en zelforganisatie van inwoners bij realisatie van hun initiatieven. In 2021 vindt er vanuit team Communicatie & Participatie een oriëntatie plaats naar het meest geschikt platform waarop de gemeente haar participatietrajecten publiceert.

Het loket stadskracht wordt in deze oriëntatie ter overweging meegenomen.

Programma Wonen en Leven

68

Omgevingswet ● De invoering van de Omgevingswet is medio 2020 met een jaar uitgesteld tot 1 januari 2022. Naast de Corona crisis is dit uitstel het gevolg van de vertraging van het realiseren van een landelijk Digitaal Stelsel Omgevingswet. Dit uitstel heeft ook betekend dat een aantal acties die in 2020 zouden moeten zijn afgerond doorschuiven naar 2021. ● In 2019 zijn processen gestart om onze informatiehuishouding op orde te brengen. Zo wordt de in gebruik zijnde vergunningenapplicatie vervangen, en werken we aan de kwaliteit van onze gegevens en IT infrastructuur om te zijner tijd aan te sluiten op het landelijke stelsel. Door de vertraging in de invoering lopen deze werkzaamheden door in 2021. ● We zijn gestart met het opstellen van een Verordening Fysieke Leefomgeving (VFL), noodzakelijk omdat per de ingangsdatum van de wet de bestemmingsplannen van rechtswege omgevingsplannen worden en daarin ook alle bepalingen uit andere lokale verordeningen die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving moeten worden opgenomen. Dat doen we door die bepalingen onder te brengen in de VFL. ● We hebben in 2020 een opleidingsplan opgesteld dat in 2021 in de organisatie wordt uitgerold. ● We hebben in een aantal bijeenkomsten van de raadswerkgroep Omgevingswet de Raad betrokken bij de aanstaande invoering van de Omgevingswet.

● We hebben in 2020 een Plan van Aanpak opgesteld om te komen tot een Omgevingsplan voor Rijswijk. ● In de periferie van de Omgevingswet is in 2020 een Participatienota vastgesteld. Werken in de geest van de omgevingswet is hierbij belangrijke input geweest. Huis van de Stad ● We ontwikkelen het Huis van de Stad tot een plek die verbinding legt tussen politiek en samenleving en waar gemeente, inwoners, ondernemers, maatschappelijke en culturele organisaties kennis delen en krachten bundelen om de kwaliteit van de (sociale, culturele en fysieke) leefomgeving in Rijswijk te versterken: een icoon. Het is een herkenningspunt voor Rijswijk. Een plek die symbool staat voor de stad, haar kracht en haar historie. ● In 2020 hebben we verder gewerkt aan de realisatie van het Huis van de Stad, waarbij we het gebouw aan de Generaal Spoorlaan 2-4 en de openbare ruimte daaromheen ontwikkelen tot een aantrekkelijke omgeving die uitnodigt tot ontmoeting en samenwerking. Nu de huisvesting van bibliotheek, Trias, een horecavoorziening en een aantal activiteiten van Stichting Welzijn Rijswijk in het gebouw aanstaande is, zijn we begonnen met de voorbereiding van de verhuizing van gemeentelijke organisatie (inclusief multifunctionele raads- en theaterzaal).

We hebben opdracht gegeven voor een voorstel voor de buitenruimte van het Huis van de Stad, waarin een oplossing wordt meegenomen voor de parkeerproblematiek in Te Werve.. Openbare Speelvoorzieningen ● Er is uitvoering gegeven aan het Beheerplan Openbare Speelplekken 2019-2022 met oplevering van de heringerichte speelplekken aan de Hendersonstraat, Brantingstraat en wethouder Brederodelaan. ● De (online) participatietrajecten en ontwerpfase zijn doorlopen voor de herinrichting van de speelplekken gelegen aan de Prinses Irenelaan - Talmalaan (Prinsessenpark), Ds. Heldringlaan- Dr. Poelslaan en Serre 49. De oplevering van deze vier opnieuw ingerichte speelplekken vinden plaats in het eerste kwartaal van 2021. ● De pilot (speelseizoen 2019 en 2020) voor het in beheer geven van speeltuin Rozenstraat (Welzijn Rijswijk) en Penninglaan (Haaglanden Beweegt) is afgerond. Het positieve resultaat van deze pilots is de structurele voortzetting vanaf speelseizoen 2021. ● Het participatietraject en voorlopig ontwerp is doorlopen voor de renovatie van speeltuin Rozenstraat. De afronding van de ontwerpfase en de uitvoering vinden plaats in 2021. ● Samen met acht buurgemeenten en met ondersteuning van Inkoopkracht is een nieuwe raamovereenkomst afgesloten met 14 leveranciers voor de inkoop van speeltoestellen. De ingangsdatum hiervoor is 1 januari 2021.

● Er zijn vier bewonersinitiatieven voor (bij)plaatsing van speeltoestellen gehonoreerd (tafeltennistafel aan de Hoekpolder, tafeltennistafel in de Jozef Israëllaan, combitoestel in de Leeuwendaallaan en vogelnestschommel en duikelrek aan de Zilverschoon) ● Er is een bijdrage geleverd voor de herinrichting van het schoolplein OBS Melodie, in de vorm van acht bomen voor schaduw en groen, de verplaatsing van de fietsenstalling en nieuwe afvalbakken).

Programma Wonen en Leven

69

Wat heeft het gekost? Exploitatie (meerjarig x € 1.000) Realisatie 2019

Primitief 2020

Gewijzigde raming 2020

Realisatie 2020

Afwijking (+ = voordeel)

Lasten

3.727

3.660

3.832

3.942

-110

Baten

100

79

79

83

4

-3.627

-3.581

-3.753

-3.859

-106

Lasten

6.847

7.049

7.387

7.498

-111

Baten

7.423

8.982

8.682

8.674

-8

577

1.933

1.295

1.176

-119

1.561

2.397

2.385

2.504

-120 -120

Wonen en Leven 5600 Openbaar groen en openluchtrecreatie Saldo 7210 Afvalverwijdering en -verwerking Saldo 7220 Riolering en waterzuivering

Lasten Baten

Saldo 7230 Milieubeheer

-1.561

-2.397

-2.385

-2.504

Lasten

1.869

2.033

2.821

1.948

873

Baten

204

8

826

66

-760

-1.665

-2.026

-1.995

-1.882

112

Saldo 7260 Baten rioolheffing

Lasten Baten

4.542

5.574

5.574

5.242

-332

4.542

5.574

5.574

5.242

-332

Lasten

1.022

1.085

1.085

1.002

84

Baten

24

Saldo 7290 Huishoudelijk/bedrijfsafvalwater Saldo 7300 Hemelwater

Lasten

55

55

-998

-1.085

-1.085

-947

139

98

121

121

112

9

Baten Saldo 7310 Grondwater

-98

-121

-121

-112

9

165

155

155

139

16

-165

-155

-155

-139

16

Lasten

1.463

1.054

1.402

1.410

-8

Baten

275

340

415

75

Lasten Baten

Saldo 8100 Ruimtelijke ordening Saldo 8200 Woningexploitatie

-1.187

-1.054

-1.062

-994

67

Lasten

53

66

84

66

18

Baten

98

191

1.561

1.603

42

44

125

1.477

1.537

60

Lasten

429

459

393

379

14

Saldo 8210 Wijkontwikkeling

Baten Saldo 8220 Volkshuisvesting

-429

-459

-393

-379

14

Lasten

1.381

1.435

1.461

1.497

-36

Baten

2.359

1.652

1.661

2.284

623

Saldo 8300 Bouwgrondexploitatie

978

217

200

787

587

Lasten

303

87

131

583

-452

Baten

1.088

429

453

922

469

785

342

322

339

17

Lasten

19.144

28.011

46.076

39.370

6.706

Baten

19.049

27.989

46.068

38.905

-7.163

-95

-22

-7

-464

-457

Lasten

38.061

47.612

67.331

60.448

6.883

Baten

35.161

44.901

65.243

58.249

-6.994

-2.900

-2.710

-2.089

-2.199

-111

Saldo 8320 Grondexploitatie RijswijkBuiten Saldo Programmatotalen Saldo

Programma Wonen en Leven

70

Toelichting op de afwijking 5600 Openbaar groen en openluchtrecreatie Lasten nadeel € 110.000 In 2020 heeft de bestrijding van de Eikenprocessierups en de noodzakelijke behandeling van de iepenziekte gezorgd voor hogere uitgaven van € 225.000. In 2020 is een voordeel van € 115.000 behaald in verband met het uitstellen van het strandwalfestival 2020.

7210 Afvalverwijdering en -verwerking Lasten nadeel € 111.000 In 2020 zijn inwoners, door corona, massaal aan het opruimen geslagen. Dit heeft als gevolg dat er meer grof vuil is ingezameld op straat, er meer bezoeken aan de milieustraat zijn gebracht en er meer fijn en grof restafval is verbrand. Dit heeft geleid tot hogere kosten. 7220 Riolering en waterzuivering Lasten nadeel € 120.000 Bij de berekening van de kostendekkendheid van de rioolheffing wordt in de begroting rekening gehouden met versnelde afschrijving op de riolering. In de begroting was een versnelde afschrijving geraamd van € 1.817.430. Bij de berekening van de kostendekkendheid op realisatiebasis is berekend dat er ruimte is voor versnelde afschrijving van € 1.967.981. Vanwege het feit dat er in 2020 € 1.505.587 is geactiveerd voor de vervanging van de riolering mag dat bedrag op grond van de BBV maximaal versneld worden afgeschreven. Het verschil van € 462.394 wordt conform de BBV gestort in een voorziening. 7230 Milieubeheer Lasten voordeel € 873.000 Vooruit ontvangen subsidies In het verleden hebben we voor een aantal regelingen subsidie ontvangen van het Rijk. Bij de jaarrekening wordt het niet bestede deel op de balans opgenomen als vooruit ontvangen subsidie. Als er lasten komen, dan worden deze verantwoord op de beleidsproducten en wordt er voor hetzelfde bedrag aan inkomsten tegenover gezet.

Het betreft de volgende regelingen: EU-richtlijnen omgevingslawaai € 66.660 Geluidsanering Lindelaan en Steenlaan € 125.700 Weg- en railverkeerslawaai € 488.400 In 2020 is voor de regelingen een bedrag van circa € 3.000,- uitgegeven. Energietransitie Het verschil is als volgt ontstaan doordat halverwege 2020 een bedrag van € 124.000,- is toegevoegd aan de begroting naar aanleiding van de Decembercirculaire. Hierdoor was het budget in 2020 groter dan nodig. Baten nadeel € 760.000 Zie hiervoor bij de vooruit ontvangen subsidies 7260 Baten rioolheffing Baten nadeel € 332.000 De gegevens van het waterverbruik over 2020 kunnen aan het eind van deze maand worden opgevraagd. De aanslagen 2020 grootwaterverbruik staan gepland in december. De geringe opbrengst voor de jaarrekening 2020 omvat slechts het nakohier 2018. Toelichting De lagere baten betreft de opbrengst rioolgrootverbruik. Rioolgrootverbruik wordt opgelegd voor elke m3 water boven de 500 m3 dat in een jaar wordt toegevoerd naar een adres. Voor het eerst opgelegd in 2019, jaarverbruik 2018. Voor het opleggen van de aanslagen wordt gebruik gemaakt van de gegevens van Dunea. Het waterverbruik boven de 500 m3 is een variabel gegeven en geeft daarom geen vaste garantie voor de opbrengst. Het jaarverbruik kan worden opgevraagd in maart van het volgende jaar.

Het bestand kan niet worden ingelezen en moet handmatig worden verwerkt. Het verwerken van de data is erg bewerkelijk, elk adres moet worden gecontroleerd. De adressen komen niet overeen met BAG of BRP, controle op gebruikersnamen is nodig, want veel watermeters staan op naam van de eigenaar. Op de lijst staan vereniging van eigenaren, bedrijfsverzamelgebouwen, woningbouwverenigingen en adressen met één watermeter maar met meerdere zelfstandige gebruikers. Deze kunnen we niet aanslaan omdat niet te bepalen is wie precies hoeveel m3 water heeft verbruikt.

Programma Wonen en Leven

71

In december 2019 hebben we de gebruikers aangeslagen voor grootverbruik voor het jaar 2018, die we conform de verordening konden aanwijzen als belastingplichtige. Begin 2020 hebben wij een klein nakohier 2018 kunnen opleggen voor de overige uitgezochte belastingplichten 2018. Dit heeft veel tijd gekost.

7290 Huishoudelijk/bedrijfsafvalwater Lasten voordeel € 84.000 Jaarlijks wordt een deel van ons rioolstelsel geïnspecteerd en gereinigd. Het deel dat in 2020 is minder groot dan gemiddeld waardoor minder kosten gemaakt zijn voor het onderhoud. Daarnaast hebben we dit jaar minder gebruik gemaakt van externe adviezen. Baten voordeel € 55.000 Dit betreft vergoedingen van derden voor werkzaamheden aan het rioolstelsel. Het gaat om werk dat door gemeente wordt uitgevoerd, maar door derden worden betaald. Er zijn in 2020 meer werken voor derden uitgevoerd. 8100 Ruimtelijke ordening Baten voordeel € 75.000 Er zijn via anterieure overeenkomsten meer vergoedingen ontvangen van projectontwikkelaars. 8220 Volkshuisvesting Baten voordeel € 623.000 Het voordeel hier wordt veroorzaakt door hogere inkomsten van bouwleges aan de hand van ingediende aanvragen voor Omgevingsvergunningen. De raming voor bouwleges is medio 2019 gebaseerd op de toen te verwachten aanvragen. Niet in beeld waren aanvragen voor ondermeer de herstructurering van het sportpark Elzenburg, de transformatie aan de Burgemeester Elzenlaan, en Spoorzone H4.1 in RijswijkBuiten. In de loop van 2021 wordt het proces voor de prognose voor de inkomsten uit bouwleges afgestemd op de volledige P&C-cyclus, zodat ook in de halfjaar-rapportages eventuele bijstelling van de raming plaatsvindt.

8300 Bouwgrondexploitatie Lasten nadeel € 452.000 Baten voordeel € 469.000 Voor een toelichting op deze verschillen wordt verwezen naar de paragraaf Grondbeleid. 8320 Grondexploitatie RijswijkBuiten Lasten voordeel € 6.706.000 Baten nadeel € 7.163.000 Deze post wordt toegelicht in de paragraaf RijswijkBuiten.

Investeringen

Investeringen bedragen x € 1.000 Realisatie van het Huis van de Stad Aanschaf veegmachine Onderhoud toren oude stadhuis Zwethzone - Algemeen Vergroenen en verbeteren entrees Plaspoelpolder Groenontwikkeling en participatie 2019 Inrichting van het Hof van Sion Transformatie Wilhelminapark 2020 Vervanging bomen 2020 Vervanging van afvalbakken 2020 Vervanging vrijvervalriolen 2020 Geluidsanering Uitwerking actieplan geluid 2020 Vervanging luchtfoto's 2020 Groot onderhoud gemeentelijke woningen Aanpak woonomgeving ihkv wijkverbetering Te Werve Nazorg herinrichting openbaar gebied wwc Molenhof

Begr. Werk. Saldo Begr. Lasten Lasten Lasten Baten 25.500 7.030 18.469 204 204 350 350 29 1 28 127 78 49 284 204 80 300 300 497 390 107 385 206 180 65 31 34 1.905 1.506 399 126 126 179 179 66 19 47 214 103 110 756 442 314 26 26 31.014 10.214 20.799

Werk. Baten

Uit te Uit te geven in geven in 2021 2022 17.769 700

Saldo Baten

60

-60

350 28 49 80 100 107 180 34 399 126

179 110 314 60

-60

19.647

Programma Wonen en Leven

72

200

1.079

Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien

Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien 73

Toelichting Algemene Dekkingsmiddelen en onvoorzien Toelichting op de afwijking Het nadeel bestaat uit (V= voordelig; N= nadelig): x € 1.000,OZB eigenaren niet woningen Wet WOZ Toeristenbelasting Algemene uitkering Dividend Gemeente eigendommen BTW compensatiefonds Rente Vrijval voorziening dubieuze debiteuren Onvoorzien Overige verschillen

V N V V V V N N V V V

572 138 158 661 1.400 173 210 105 202 50 319

V

3.082

OZB baten voordelig € 572.000 (exogeen, incidenteel) De hogere opbrengst wordt voor het grootste deel veroorzaakt doordat de geraamde verlagingen van WOZwaarden in bezwaar- en beroepsprocedures over grote gebouwen van niet-woningen over meerdere jaren uitbleven. Dit leverde een voordeel in de opbrengsten op van circa € 572.000. Wet WOZ nadelig € 138.000 (exogeen, incidenteel) Betreft vooral de meerkosten van bezwaar- en beroepsprocedures en de overige uitvoeringskosten die hiermede verband houden. Toeristenbelasting voordelig € 152.000 (exogeen, incidenteel) De raming van de opbrengsten toeristenbelasting is in de slotwijziging naar beneden bijgesteld als gevolg van de gemaakte impactanalyse van de Corona pandemie. De raming is naar beneden bijgesteld van € 320.000 naar € 95.000. In werkelijkheid is gebleken dat de opbrengst € 157.000 hoger was dan de bijgestelde raming. Algemene uitkering gemeentefonds, voordelig € 661.000 (exogeen, incidenteel) De algemene uitkering laat de volgende ontwikkeling in 2020 zien. 2016 2018 2019 2020

N N N V V Gelabeld V Totaal V

10.000 43.000 226.000 710.000 431.000 230.000 661.000

2016 t/m 2019 Globaal gezien bestaat de berekening van de algemene uitkering uit de vermenigvuldiging van het aantal eenheden van alle berekeningsmaatstaven met het bijbehorende bedrag per eenheid. De som van deze producten, de zogenaamde uitkeringsbasis, wordt vervolgens vermenigvuldigd met de uitkeringsfactor. De algemene uitkering bestaat uit circa 90 berekeningsmaatstaven. De variabelen in deze berekeningsmaatstaven worden door het rijk in de loop van de jaren definitief vastgesteld. Op dat moment wordt ook de hoogte van de uitkering per jaar steeds preciezer bijgesteld. Voor 2016 was nog een vordering opgenomen van € 10.000, maar dit jaar is door het rijk definitief vastgesteld zonder bijstellingen. Zo ook 2017. Voor 2019 is vooral de belangrijkste maatstaf de ozb niet-woningen. Deze maatstaf kan nog voor fluctuaties zorgen totdat de definitieve afrekening van deze jaren volgt.

Toelichting Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien 74

2020 Over 2020 is de totale algemene uitkering berekend op circa € 91.674.000. Het voordelig verschil ten opzichte van de raming bedraagt € 710.000 (ofwel 0,8%) en bestaat vooral uit de groei van een aantal variabelen binnen berekeningsmaatstaven. Het gaat vooral om de volgende componenten Eén-ouderhuishoudens V 159.000 Eén-ouderhuishoudens met 2 of meer kinderen V 375.000 Ouders met langdurig psychisch medicijngebruik V 141.000 Lage inkomens V 120.000 Minderheden V 81.000 Overige kleinere verschillen N 166.000 V Per saldo voordelig ten opzichte van de raming 710.000 Vrijval labeling 2020 Bestaat vooral uit het vervallen van de opschalingskorting. Het rijk heeft deze korting voor 2020 en 2021 als vervallen verklaard. In de 2e halfjaarrapportage was er al rekening gehouden met dit voordeel. Netto opbrengst verkoop aandelen energiebedrijf voordelig € 1.400.000 (exogeen, incidenteel) De boekwaarde van de aandelen Eneco voor splitsing (energiebedrijf en netwerkbedrijf) heeft jarenlang in de balans van Rijswijk gestaan voor circa € 2,8 miljoen. Om de reden dat het energiebedrijf en het netwerkbedrijf bij de splitsing qua eigen vermogen ongeveer gelijk aan elkaar waren, is de boekwaarde in de raming van de netto opbrengst van de verkochte aandelen energiebedrijf gewaardeerd op € 1,4 miljoen.

Echter het BBV baseert zich op de verkrijgingsprijs van de aandelen van het energiebedrijf na splitsing. De aandelen van het energiebedrijf zijn verkregen om niet. Hierdoor is de netto opbrengst € 1,4 miljoen te laag gewaardeerd en de oorspronkelijke boekwaarde van € 2,8 miljoen moet geheel worden toegeschreven aan de aandelen Stedin. Gemeente eigendommen baten voordelig € 173.000 (exogeen, incidenteel) Het voordelig verschil op deze post wordt vooral veroorzaakt door de ontvangen bijdrage van Rijswijk Wonen in de ambtelijke kosten van circa € 109.000. Dit bedrag is ontvangen voor de ontwikkeling van het gebied rondom de voormalige school “De Schakel”. BTW compensatiefonds nadelig € 210.000 (exogeen, incidenteel) De raming was gebaseerd op de ingediende suppletieaangiften over voorgaande jaren. De belastingdienst is een boekenonderzoek gestart. Op dit moment is niet vast te stellen in hoeverre deze aangiften door de belastingdienst zullen worden geaccepteerd. Rente nadelig € 105.000 (exogeen, incidenteel) Het nadelig verschil ten opzichte van de raming van circa € 105.000 wordt vooral veroorzaakt door de lager doorberekende rente aan grondexploitatie RijswijkBuiten. De boekwaarde van de investeringen in de grondexploitatie is gedurende het afgelopen jaar gemiddeld lager geweest dan waar eerst van was uitgegaan.

Vrijval voorziening dubieuze debiteuren, voordelig € 202.000 (exogeen, incidenteel) Naar aanleiding van de regeling uitstel van betalingen i.v.m. Corona is de voorziening dubieuze debiteuren in de loop van het jaar opnieuw berekend. Uit deze berekening was € 455.000 extra storting benodigd omdat ingeschat werd dat de risico’s op de vorderingen zouden toenemen. Bij het samenstellen van de jaarrekening is deze berekening opnieuw gemaakt. Als gevolg van meevallende cijfers van het totaal van de openstaande vorderingen behoeft er per saldo € 253.000 gestort te worden, zodat er een voordeel ontstaat van het verschil van € 202.000. De methodiek van de waardebepaling van de voorziening dubieuze debiteuren is als volgt: De belasting- en private vorderingen zijn conform de interne regelgeving op waarde geschat. Jaarlijks wordt deze inschatting op balansdatum gemaakt a.d.h.v. de ouderdom van de openstaande bedragen volgens de onderstaande methodiek. Alle openstaande vorderingen hoger dan € 5.000,- worden per vordering beoordeeld en eventueel voor 100 % opgenomen als dubieuze debiteur. Voor alle vorderingen onder de € 5.000,- geldt: huidig boekjaar 10 % boekjaar -1 20 % boekjaar -2 40 % boekjaar -3 60 % boekjaar -4 80 % boekjaar -5 en meer 100 % van het openstaande bedrag.

Toelichting Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien 75

Onvoorzien lasten voordelig € 50.000 (exogeen, incidenteel) In 2020 is geen beroep gedaan op de post onvoorzien. Overige verschillen voordelig € 319.000 Dit verschil bestaat vooral uit algemene salarisposten (bijvoorbeeld cao-gevolgen) die over alle salarisposten van de gehele organisatie moet worden verdeeld. Doordat deze post niet over de salarisramingen van de afdelingen is verdeeld, ontstaat op deze post een voordeel in de raming en op de salarisposten van de afdelingen een nadeel in de raming. Opgeteld blijft de raming op dit onderdeel in totaal neutraal.

Toelichting Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien 76

Overhead De definitie van de overhead volgens het BBV is “alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces”. Financiële samenvatting

Soort

Begr.Lasten Werk.Lasten Saldo Lasten Begr.Baten

Werk.Baten

Saldo baten Resultaat

Materieel en kapitaallasten

10.239

10.822

-584

732

623

-109

-693

Personeel

34.359

35.481

-1.122

154

445

291

-831

44.598

46.304

-1.706

886

1.068

182

-1.524

Naar programma's en investeringen

-19.325

-19.289

-37

315

209

-106

-143

-19.325

-19.289

-37

315

209

-106

-143

25.273

27.015

-1.742

1.201

1.277

76

-1.667

De totale apparaatskosten van de gemeente, geraamd op ongeveer 46 miljoen euro, worden verdeeld naar de programma’s (beleidsproducten) en investeringen. De overhead, alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces, wordt niet verdeeld, maar staat onder het overzicht overhead. Op de totale apparaatskosten van de gemeente is een nadeel behaald van € 1.667.000. Dit is ontstaan door een totale overschrijding van de kosten met € 1.524.000, waarbij daarnaast € 143.000 nadeel is gerealiseerd op de verdeling van directe kosten naar de programma’s (beleidsproducten) en investeringen. De overschrijding op Overhead is enerzijds veroorzaakt door een verschuiving van directe lasten naar Overhead (€ 150.000). Anderzijds is er bijvoorbeeld de inhuur van extern personeel als gevolg van de Coronacrisis en vanwege moeilijk in te vullen vacatures (€ 250.000). Daarnaast heeft het traject “Transparant Begroten” gezorgd voor meer overheadkosten (€ 150.000) en ook externe vervanging binnen het management heeft gezorgd voor hogere overheadkosten (€ 230.000). De resterende overschrijding van ongeveer € 500.000 wordt gedekt vanuit de reserve Parkeren (parkeerhandhavers) en materiële budgetten die hiervoor zijn ingezet.

Ook zijn er USZO gelden ontvangen die niet in de personele begroting zijn opgenomen, maar wel dienen als dekking voor (extra) personele lasten. Over het geheel zijn de apparaatskosten per inwoner ten opzichte van 2019 gedaald van 803,41 naar € 786,90. Beleidsindicatoren De indicatoren die zijn voorgeschreven en betrekking hebben op de eigen organisatie zijn hieronder weergegeven. Indicator

Eenheid

Formatie Bezetting Apparaatskosten

Fte per 1.000 inwoners Fte per 1.000 inwoners Kosten per inwoner Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen % van totale lasten

Externe inhuur Overhead

Rekening 2019

Rekening 2020

8,46 7,95 € 803,41

8,44 7,72 € 786,90

16,6% 8,8%

17,2% 9,2%

Overhead 77

II

Jaarverslag PARAGRAFEN Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid Lokale heffingen Financiering Duurzaamheid RijswijkBuiten Gevolgen corona Rapportage Interbestuurlijk Toezicht

78

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding

De gemeente Rijswijk bevindt zich in een zeer dynamische omgeving. Externe factoren zoals de coronacrisis

leiden tot wijzigingen in de uitvoering en door de centrale overheid beschikbaar gestelde budgetten. Dit maakt dat de gemeente flexibel moet kunnen inspelen op snel veranderende situaties. Het aangaan van risico’s valt daarbij niet uit te sluiten. Niet alleen de externe factoren, maar ook het gegeven dat gemeentelijke budgetten tegenwoordig meer en meer onder druk komen staan, betekenen dat ‘risico’ en ‘risicobeleid’ een niet weg te denken factor zijn als onderdeel van het gemeentelijk beleid. Risico’s beperken zich niet tot enkel risico’s met een financieel gevolg. Er zijn ook andere risico’s denkbaar die misschien niet onder de term ‘financieel risico’ te vatten zijn, maar wel als zodanig een risico kunnen vormen. Te denken valt onder andere aan imagoschade, politieke en veiligheidsrisico’s. Aanleiding en achtergrond De gemeente Rijswijk wil risico's die zij loopt beheersbaar houden. Door inzicht in de risico's wordt de organisatie in staat gesteld om op verantwoorde wijze besluiten te nemen, zodat huidige en toekomstige risico’s in verhouding staan tot de vermogenspositie van de organisatie. Op basis van de geïnventariseerde risico’s wordt het benodigde weerstandsvermogen berekend.

Kader • Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Het BBV schrijft voor dat een paragraaf Weerstandsvermogen in de begroting moet worden opgenomen. Daarnaast moet, op grond van het BBV, een tabel met financiële kengetallen worden opgenomen. Deze treft u onderaan de paragraaf aan. •

Financiële verordening gemeente Rijswijk 2016. Op 19 april 2016 heeft de raad deze verordening vastgesteld.

•

Nota weerstandsvermogen en risicomanagement. Op 17 december 2013 heeft de raad deze nota vastgesteld.

•

Nota reserves en voorzieningen gemeente Rijswijk. Ook deze nota is op 17 december 2013 door de raad vastgesteld.

Risicoprofiel Om de risico’s van de gemeente Rijswijk in kaart te brengen is een risicoprofiel opgesteld. Dit risicoprofiel wordt als volgt gedefinieerd: Een overzicht van de risico-eigenschappen van de organisatie, dat wil zeggen minimaal omvattend de risicodefinities met bijbehorende kansen en gevolgen. Dit risicoprofiel is onder andere tot stand gekomen met behulp van een risicomanagement informatiesysteem NARIS® dat bij veel gemeenten wordt gebruikt. Hiermee worden risico's systematisch in kaart gebracht en beoordeeld. Afzonderlijk van het gemeente breed gehanteerd risicomanagementsysteem systeem is een risicoanalyse uitgevoerd op de grondexploitatie Rijswijk Buiten. Omdat de werkwijze niet geheel overeenkomt met het gehanteerde systeem worden de resultaten apart vermeld en zijn deze niet opgenomen in onderstaand overzicht. In de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen is wel rekening gehouden met de uitkomsten van de risicoanalyse van Rijswijk Buiten.

P&C-cyclus De nota weerstandsvermogen en risicomanagement schrijft een koppeling van het risicoprofiel met behulp van NARIS® voor bij de diverse beleidsrapportages zoals programmabegroting, jaarrekening en tussentijdse rapportages. In de kern draait NARIS® om het vastleggen en analyseren van risico’s, beheersmaatregelen en opgetreden risico’s (incidenten). Risico’s hebben impact op de activiteiten (processen en projecten) die de organisatie Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing 79