21-043 A SPEELBELEID GEMEENTE RIJSWIJK.pdf

SPEELBELEID GEMEENTE RIJSWIJK 2021- 2026 SPELEN, BEWEGEN EN ONTMOETEN

‘SPELEN, BEWEGEN EN ONTMOETEN’ Speelbeleid gemeente Rijswijk 2021 - 2026

Voorwoord Ruimte voor kinderen en jongeren, want zij zijn graag buiten om samen te spelen en te ravotten. En dagelijks vrij kunnen spelen is een basisvoorwaarde om gezond en positief op te groeien. Voor dat principe biedt een stad als Rijswijk veel kansen en mogelijkheden. En die willen we vastleggen. Voldoende groene plekken om ruime, veilige en uitdagende speel- en recreatieplekken te hebben en te behouden is daarbij het doel. Ruimte voor ieder kind en iedere jongere. In de snelst groeiende gemeente van Nederland bouwen we huizen in sneltreinvaart. Dat is nodig vanwege de grote vraag op de woningmarkt. Tegelijkertijd wil de schaarse ruimte die er is, benutten én zeker stellen voor jongeren om lekker buiten te spelen en zich te vermaken. Niet alleen omdat het leuk is, maar ook omdat het hen helpt bij een positieve en sociale ontwikkeling en het ontdekken van hun talenten en mogelijkheden. Daarom claimen we met het nieuwe speelbeleid een deel van die ruimte speciaal voor kinderen en jongeren. De gemeente Rijswijk heeft in 2021 ruim 170 speelplekken in de stad waar kinderen met plezier veilig buiten kunnen spelen. En dat aantal zal de komende jaren nog gaan groeien. Voor de kleintjes, maar ook voor de oudere jongeren in de gemeente. Er zijn speeltuinen met schommels en speelhuisjes voor de allerjongsten tot tafeltennistafels voor de oudere jeugd.

Voor die laatste groep is dat niet genoeg. Daarom wil ik graag dat er voor de oudere jeugd ‘chill’-plekken bijkomen zoals een interactief ontmoetingspunt, de zogenaamde Smart Jop. Om de jeugd zo snel mogelijk tegemoet te komen pleiten we met dit plan in ieder geval voor de terugkeer van de skatebaan. Mijn ambitie is een inclusieve speelcultuur met meer samenspeelplekken, diversiteit in speelplekken en betere toegankelijkheid voor iedereen. Daarvoor kijken we samen met wijkbewoners, scholen en andere betrokkenen naar de samenhang in een wijk of buurt. Soms hoef je niet eens helemaal nieuwe speelplekken in te richten, maar kan bijvoorbeeld het verbeteren van de toegankelijkheid en de langzame verkeersroutes tussen de plekken al genoeg zijn. We kijken altijd naar de meest kwetsbare gebruikers zoals kinderen, minder validen en ouderen. Het uitgangspunt is dat als een speelplek goed is voor de meest kwetsbare groepen, die plek voor iedereen fijn is. Om onze aanpak en de nieuwe ambities waar te kunnen maken hebben we dit jaar samen met alle betrokkenen bepaald hoe we willen dat onze speelplekken eruit komen te zien. Er is met dit plan gekeken naar waar welke speelplekken er opgeknapt, opgeheven of opnieuw ingericht moeten worden vanwege veiligheid, toegankelijkheid of ouderdom.

Bovendien vind ik het belangrijk dat inwoners zelf initiatieven kunnen blijven aandragen die ten goede komen voor de buurt. Daarom stel ik met dit plan ook voor om jaarlijks een apart budget van € 25.000, - beschikbaar te maken voor bewoners met ideeën voor verbeteringen van speelplekken.

Pagina 1

‘SPELEN, BEWEGEN EN ONTMOETEN’ Speelbeleid gemeente Rijswijk 2021 - 2026

Ik bedank alle partners die in nauwe samenwerking met ons bij hebben gedragen aan het tot stand komen van deze nota en de komende uitvoering ervan. Samen bouwen we door aan een positieve toekomst voor ieder kind.

Met vriendelijke groet,

Johanna Besteman Wethouder Welzijn, Cultuur, Onderwijs & Wonen

Pagina 2

‘SPELEN, BEWEGEN EN ONTMOETEN’ Speelbeleid gemeente Rijswijk 2021 - 2026

Inhoudsopgave Voorwoord ............................................................................................................................................................ 1 Inleiding ............................................................................................................................................................... 5 Begrippen ............................................................................................................................................................ 5 Afbakening .......................................................................................................................................................... 6 Wettelijk kader veiligheid speeltoestellen ....................................................................................................... 6 Aanpalende beleidsterreinen ............................................................................................................................ 6 Wat willen we bereiken? .................................................................................................................................... 9 Visie ..............................................................................................................................................................

9 Strategie ....................................................................................................................................................... 9 Toelichting: ................................................................................................................................................ 10 Doelstelling ................................................................................................................................................ 11 Wat doen we al en wat zijn onze ambities? ................................................................................................... 11 Subdoel 1:

Realiseren, beheren en onderhouden. ............................................................................... 11

1.1

We betrekken onze inwoners bij de realisatie / (her)inrichting van openbare speelplekken. 11

1.2

Realisatie van speelplekken in nieuwe woongebieden ............................................................ 12

1.3

Inspecties en onderhoud ............................................................................................................. 12

1.4

Vervanging .................................................................................................................................... 13

1.5

Bewonersinitiatieven .................................................................................................................... 13

1.6

Bodemgesteldheid ....................................................................................................................... 13

Subdoel 2:

Aantrekkelijke ingerichte veilige openbare speelplekken. ............................................... 15

2.1

We verbeteren de aantrekkingskracht en de verblijfswaarde van openbare speelplekken. 15

2.2

We zetten in op een gevarieerder speelaanbod. ....................................................................... 16

2.3

Schoolpleinen primair onderwijs. ............................................................................................... 18

2.4

Beheer gemeentelijke speeltuinen Rozenstraat en Penninglaan. ........................................... 19

2.5

De beheerde speeltuinen ............................................................................................................. 19

2.6

Vergroenen en verduurzamen ..................................................................................................... 20

Subdoel 3:

Geschikt voor alle kinderen. ................................................................................................ 22

3.1

Voorzieningen voor jonge kinderen 0 t/m 5 jaar ....................................................................... 22

3.2

Voorzieningen voor kinderen 6 t/m 12 jaar ................................................................................ 22

3.3

Voorzieningen voor jongeren 13 tot 18 jaar ............................................................................... 23

3.4

Voorzieningen voor kinderen met een beperking ..................................................................... 24

Hoe betrekken we stakeholders? ................................................................................................................ 25 Samenwerking versterken ........................................................................................................................ 25 Integrale aanpak ........................................................................................................................................ 25 Vergroten bekendheid van de speelmogelijkheden in Rijswijk. .......................................................... 26 Wat gaat dat kosten?.......................................................................................................................................... 26 Pagina 3

‘SPELEN, BEWEGEN EN ONTMOETEN’ Speelbeleid gemeente Rijswijk 2021 - 2026 Uitvoeringsprogramma 2021 – 2026 .................................................................................................................. 28 Bijlage 1: Overzicht type schoolpleinen naar eigenaarschap schoolplein en speeltoestellen. ........... 30 Bijlage 2. Oppervlakte woongebied Rijswijk. ............................................................................................. 32 Bijlage 3: overzicht ambities ....................................................................................................................... 33 Bijlage 4: Responsnota input externe partners ......................................................................................... 35

Pagina 4

‘SPELEN, BEWEGEN EN ONTMOETEN’ Speelbeleid gemeente Rijswijk 2021 - 2026

Inleiding Volgens artikel 31 van het internationale verdrag inzake de rechten van het kind heeft een kind recht op vrije tijd, recht op spelen en recht op meedoen aan culturele of artistieke activiteiten. https://www.kinderrechten.nl/kinderrechten-vw/artikel-31-vrije-tijd-en-ontspanning/ Spelen is goed voor de motorische, sociale, creatieve en emotionele ontwikkeling van kinderen. Het is belangrijk dat kinderen van jongs af aan buiten spelen zich eigen maken als onderdeel van een gezonde leefstijl. Een aantrekkelijk en uitdagend aanbod aan speelvoorzieningen voor verschillende leeftijdscategorieën tot en met 18 jaar is daarbij een randvoorwaarde. Uit de inventarisatie van Speelplan BV uitgevoerd in 2018, blijkt dat we het in Rijswijk op dat gebied al best goed doen en is er een aantal verbeterpunten aangegeven. In het Coalitieakkoord 2019 – 2022 “Samen zijn we Rijswijk” zijn schoon, veilig, groen, ontmoeting en het versterken van sociale cohesie als speerpunten opgenomen bij de inrichting van de openbare ruimte. Het college wil graag een openbare ruimte realiseren die uitnodigt tot lopen, fietsen, buitenspelen en ontmoeten. Daarnaast heeft het college een aantal ambities rondom duurzaamheid en klimaatadaptatie in het Coalitieakkoord opgenomen die ook raakvlakken hebben met speelvoorzieningen.

Eind 2019 is door VNG en 13 andere initiatiefnemers het Samen Speel Akkoord ondertekent met daarin opgenomen ambities om samen spelen voor alle kinderen mogelijk te maken, inclusief kinderen met een beperking. Dit alles geeft voldoende aanleiding om ons Speelbeleid te herijken met een aantal beleidsuitgangspunten die aansluiten op de actualiteit.

Begrippen Formele openbare speelplek: een deel van de openbare ruimte die specifiek en exclusief is ingericht met speeltoestellen en/of speelaanleidingen en eventuele (val)ondergronden ten behoeve van de speelfunctie. Speeltoestel: een inrichting bestemd voor vermaak of ontspanning waarbij uitsluitend van zwaartekracht of van fysieke kracht van de mens gebruik wordt gemaakt. Speelaanleiding: een object dat niet specifiek geplaatst is om op te spelen maar op creatieve wijze wel een scala aan speelmogelijkheden kan bieden (lijnen op een plein, gekleurde tegels, keien, boomstammen een heuvel in het gras). Informele openbare speelplek: een deel van de openbare ruimte dat niet specifiek als speelplek is ingericht maar door kinderen wel als zodanig wordt gebruikt (bijvoorbeeld: parkeerplaatsen, groenvoorzieningen, parkjes, voetpaden). Openbare speelruimte: de optelsom van formele en informele openbare speelplekken. Beheerde speeltuin: een formele, openbare speelplek die onder verantwoordelijkheid valt van een binnen georganiseerd verband (vereniging of stichting) functionerende vrijwilligers en soms betaalde krachten. Kinderen: iedereen onder de 18 jaar (bron: verdrag inzake rechten van het kind). Subcategorieën zijn jonge kinderen 0 t/m 5 jaar, basisschoolkinderen 6 t/m 12 jaar en jongeren 13 tot 18 jaar.

Pagina 5

‘SPELEN, BEWEGEN EN ONTMOETEN’ Speelbeleid gemeente Rijswijk 2021 - 2026

Afbakening Het beleidsplan beperkt zich tot de speeltoestellen, (val)ondergronden en speelaanleidingen van de formele en informele openbare speelplekken in Rijswijk voor kinderen. Dit beleidsplan gaat niet over: • • • •

speelplekken van derden (woningcorporaties, kinderdagverblijven, schoolpleinen in eigendom van schoolbesturen, particuliere terreinen e.d.); sportverenigingen en sportcomplexen; sportvoorzieningen in de openbare ruimte (outdoor fitness toestellen, de Rijswijkse hardlooproutes, trimbanen, mountainbikeparcours e.d.); volwassenen en senioren (tenzij als begeleider / toezichthouder van spelende kinderen).

Wettelijk kader veiligheid speeltoestellen De kaders voor de veiligheid van speeltoestellen en ondergronden zijn geregeld in het Warenbesluit Attractieen Speeltoestellen (WAS). https://wetten.overheid.nl/BWBR0008223/2016-05-25. Dit besluit is laatst 25 mei 2016 aangepast en heeft betrekking op het ontwerp, de onderhoudswerkzaamheden en het logboek in de gebruiksfase van speeltoestellen en ondergronden. Het doel van de WAS is om de veiligheid bij speelplekken te waarborgen en te voorkomen dat kinderen onaanvaardbare risico’s lopen. Een risico wordt onaanvaardbaar geacht wanneer: • • •

het risico aanleiding geeft tot het ontstaan van ernstig letsel of de dood; als het gevaar onherkenbaar is; als het risico de speelwaarde niet verhoogt.

De leverancier van een speeltoestel is verantwoordelijk voor de certificering van het speeltoestel. De eigenaar van een speeltoestel is verantwoordelijk voor de veiligheid. Wanneer er sprake is van een ongeval met blijvend of ernstig letsel door een gebrek aan het speeltoestel of de ondergrond, dan is de eigenaar als eerste aansprakelijk. Om deze veiligheid van speelplekken te waarborgen is regelmatige inspectie en correct onderhoud noodzakelijk. Inspecties kunnen ingedeeld worden in drie verschillende typen. Wettelijk is het volgende verplicht: • • •

Technische inspectie (1 x per jaar). Aan de hand van normen wordt beoordeeld of het toestel en de ondergrond hier aan voldoet. Beheer inspectie (1 x per kwartaal). Er wordt nagegaan of het toestel technisch en visueel veilig en bespeelbaar is. Visuele inspectie (wekelijks / maandelijks). Visuele beoordeling op het ontbreken van onderdelen of beschadigingen.

Het registreren van de inspectie is noodzakelijk om aan te kunnen tonen dat het toestel op de juiste wijze is beheerd. Dit is van belang voor de wettelijk aansprakelijkheid bij ongevallen. Bij een beoordeling van een aansprakelijkheid zal worden bekeken welke werkzaamheden de gemeente heeft uitgevoerd om het speeltoestel veilig te houden. De veiligheid van speeltoestellen is dus bij wet geregeld en wordt in dit beleidsplan niet opgenomen in de beleidsdoelstelling.

Aanpalende beleidsterreinen Vanuit het gezondheidsbeleid en het beleid rond de jeugdhulp subsidieert de gemeente Rijswijk het project Happy Fit. Binnen dit project worden er beweegactiviteiten georganiseerd voor kinderen (eventueel samen met hun ouders). Deze activiteiten vinden plaats bij scholen en kinderopvangorganisaties maar ook op speelen trapveldjes in de wijken.

Pagina 6

‘SPELEN, BEWEGEN EN ONTMOETEN’ Speelbeleid gemeente Rijswijk 2021 - 2026 In de kadernota Jeugd en onderwijs staat het aanbieden van voldoende speel- en ontmoetingsplekken voor jeugdigen en hun ouders genoemd als één van de voorwaarden om opvoed- en opgroeiproblemen te voorkomen. Het biedt de kinderen de mogelijkheid zich te ontwikkelen op sociaal emotioneel gebied en de ouders een moment van ontspanning. Tevens wordt in deze kadernota het belang benadrukt van inspraak door jeugdigen en hun ouders bij (her) inrichting van speel- en ontmoetingsplekken. Vanuit het Onderwijsbeleid wordt aangegeven dat we er naar streven om jeugdigen zoveel mogelijk te laten doorstromen naar het reguliere aanbod van sport, kunst en cultuur, techniek, natuur e.d. door het volgen van een cursus of lidmaatschap bij een vereniging. Daarnaast wordt het belang benadrukt dat jeugdigen zich optimaal moeten kunnen ontwikkelen in de buitenruimte door een uitgebreid en veilig aanbod aan openbare voorzieningen zodat ze samen kunnen spelen, bewegen en elkaar ontmoeten. In het Sportakkoord is één van de thema’s ‘van jongs af aan vaardig in bewegen’ dat volledig aansluit op de visie van dit Speelbeleid.

De bewegingsvaardigheid van kinderen is de laatste jaren achteruit gegaan terwijl motorische vaardigheden van belang zijn voor het ontwikkelen van een actieve leefstijl en het voorkomen van chronische aandoeningen. Naast sporten levert ook spelen een bijdrage aan het ontwikkelen van de bewegingsvaardigheid van kinderen. Het streven naar een inclusieve samenleving is ook als thema ‘iedereen kan meedoen’ opgenomen in het Sportakkoord, hetgeen naadloos aansluit op de doelstellingen van het Samenspeelakkoord van VNG dat tevens verwerkt is in deze nota Speelbeleid. Het Groenbeleid benoemt het belang van een groene omgeving voor kinderen om buiten te spelen en te bewegen. Kinderen die in een groene omgeving wonen spelen vaker buiten en hebben minder last van overgewicht. De inrichting van een speelplek als natuurspeelplek ( NB: een natuurspeelplek is niet ingericht met speeltoestellen maar met natuurlijke speelaanleidingen zoals heuveltjes, boomstammen, stenen, water, zand, enz .) prikkelt de creativiteit en verbeeldingskracht van kinderen om zelf manieren te vinden om te spelen en de natuurlijke elementen te ontdekken. Vanuit het Groenbeleid is het streven om daar waar mogelijk meer natuurspeelplekken in te richten in de directe leefomgeving van kinderen.

Vanuit klimaatadaptatie is het belang benadrukt van het voorkomen en bestrijden van hittestress en wateroverlast op speelplekken. We kampen in Nederland ten gevolge van de klimaatverandering steeds vaker met extreme droogte of juist heel veel regen. Natuurlijk ingerichte speelplekken met veel groen zorgen voor afkoeling en schaduw. De ondergrond op speelplekken dient zorg te dragen voor het goed weglopen of opvangen van water. Ook de materiaalkeus van de speeltoestellen kan bijdragen aan het voorkomen van hittestress. Om de behoefte aan Groen Blauwe schoolpleinen te peilen is in 2020 een inventarisatie gehouden onder de 20 basisscholen van Rijswijk. In deze inventarisatie is onderzocht wie van de basisscholen al een groen blauwe schoolplein heeft ingericht (en hoe dit bevalt), wie van de basisscholen voornemens is dit te gaan (willen) doen en welke rol wij als gemeente daar in kunnen vervullen. De conclusies en aanbevelingen van deze inventarisatie verwerken we tevens in deze nota Speelbeleid. Zie verder onder paragraaf 2.6. Voor de Inkoop van speeltoestellen hebben we met 8 buurgemeenten per 1 januari 2021 een nieuwe raamovereenkomst met 14 aanbieders afgesloten, daar de huidige raamovereenkomst van rechtswege eind 20202 afliep.

In het programma van eisen (en het bijhorende beschrijvend document) ten behoeve van de nieuwe aanbesteding zijn eisen opgenomen ten aanzien van veiligheid, certificering, inspectielogboek, garantie, levering, plaatsing, vervanging, duurzaamheid materialen, (val) ondergrond, vandalismebestendigheid, kortingspercentage en levensduur van de speeltoestellen. Hiermee is aan de voorkant al goed nagedacht over het integreren van beleidsdoelstellingen in het inkoopcontract.

Pagina 7

‘SPELEN, BEWEGEN EN ONTMOETEN’ Speelbeleid gemeente Rijswijk 2021 - 2026

Vanuit Milieu zijn een aantal belangrijke actuele ontwikkelingen ten aanzien van de bodemgesteldheid van speelplekken benadrukt. Het gaat om de gevolgen van het aanscherpen van de PFAS norm en vier speelplekken waar een verhoogd loodgehalte in de bodem is aangetroffen. We verwerken de aanbevelingen vanuit Milieu in deze nota Speelbeleid. Zie verder onder paragraaf 1.6.

Participanten: Het concept van deze nota Speelbeleid is tot stand gekomen door waardevolle bijdragen vanuit bovenstaande aanpalende beleidsterreinen. Er is kritisch meegelezen en gezorgd dat deze nota Speelbeleid in lijn is met aanpalende beleidsnota’s, regelgeving en wetgeving. Het concept is ter consultatie toegestuurd aan externe partners als de schoolbesturen van het basisonderwijs, bewonersorganisaties, speeltuinverenigingen, Jantje Beton, Speelplan BV en oudergroep KLANK. Zie bijlage 4, ‘Responsnota’ voor de wijze waarop de input van onze externe partners is verwerkt in het definitieve document. Een laatste slag is gemaakt met oog op de opmaak en leesbaarheid van het document. ,

Leeswijzer: Het document begint met een omschrijving van datgene wat we willen bereiken aan de hand van een visie, strategie en doelstelling. Deze doelstelling splitsten we vervolgens op in drie subdoelen waarbij we per subdoel een omschrijving geven van de huidige situatie en onze ambities. We besluiten met een begroting en uitvoeringsprogramma om uitvoering te kunnen gaan geven aan deze ambities. De ambities staan in het document in een blauw kader aangegeven Een overzicht van alle ambities is opgenomen in de bijlage. Ambities in blauwe kaders

Pagina 8

‘SPELEN, BEWEGEN EN ONTMOETEN’ Speelbeleid gemeente Rijswijk 2021 - 2026

Wat willen we bereiken? Visie Gemeente Rijswijk wil een inclusieve gemeente zijn waar iedereen die dat wil mee kan doen. Met betrekking tot het Speelbeleid en vanuit de hiervoor beschreven opvattingen komen we tot de volgende visie: Kinderen zijn volwaardige gebruikers van de openbare ruimte. Spelen, bewegen en ontmoeten levert een positieve bijdrage aan de sociale, creatieve, emotionele en lichamelijke ontwikkeling van het kind. Er moet om die reden voor kinderen in Rijswijk voldoende ruimte en mogelijkheid zijn om in hun directe woonomgeving veilig te kunnen spelen, bewegen en ontmoeten. Een aantrekkelijke speel- en verblijfsomgeving maakt niet-georganiseerde, vanzelfsprekende ontmoeting mogelijk, tussen jong en oud, tussen meer en minder validen, tussen verschillende milieus en bevolkingsgroepen. Strategie Om deze visie te realiseren hanteren we de volgende strategie: Gemeente Rijswijk realiseert, beheert en onderhoudt voldoende formele en informele aantrekkelijke speelplekken in de openbare ruimte. Bij de realisatie /aanpassing van speelplekken in de openbare ruimte worden (ouders van) kinderen en omwonenden actief betrokken bij het ontwerp voor de (her)inrichting van deze speelplekken. Tevens nemen we daarbij de ambities van het ‘Samen Speel Akkoord’ van VNG in acht.

Om te kunnen bepalen of er in een gemeente voldoende openbare speelruimte is, heeft NUSO (de landelijke organisatie voor speeltuinwerk en jeugdrecreatie) samen met Jantje Beton de zogenaamde speelnorm van 3% als richtlijn opgesteld voor gemeenten. Deze speelnorm houdt in dat 3% van het stedelijk woongebied ingericht dient te zijn als speelruimte. We hebben de bestanden van Gisib, ABSweb en de Buitenspeelkaart van Speelplan BV naast elkaar gelegd om de oppervlaktes van de openbare speelplekken in het stedelijk woongebied in kaart te brengen. We laten daarbij de nieuwbouwwijken Eikelenburg, Sion en Parkrijk buiten beschouwing daar hier wel ontwikkelingen hebben plaatsgevonden voor realisatie van speelplekken maar de oppervlaktes van deze speelplekken nog niet in genoemde bestanden zijn opgenomen. Voor de duidelijkheid, in dit overzicht zijn dus ook niet opgenomen: • • •

Speelplekken gelegen in de groenzones daar deze niet in stedelijk woongebied liggen. Particuliere speelplekken daar dit geen openbare speelplekken zijn. Informele speelplekken.

Pagina 9

‘SPELEN, BEWEGEN EN ONTMOETEN’ Speelbeleid gemeente Rijswijk 2021 - 2026 Dit resulteert in het volgende overzicht: NB: in rood de scores onder de speelnorm van 3% en in groen de scores daarboven.

Woongebied

Oppervlakte stedelijk woongebied in ha 16,14

Oppervlakte openbare speelplekken in ha 0,21

Percentage (speelnorm is 3%)

Leeuwendaal

24,61

0,13

0,53

Oud Rijswijk (excl. Winkelgebied)

16,96

0,3

1,77

Bomenbuurt

27,18

0,71

2,61

Hoornwijck

1,74

0

0,00

Broekpolder

2,58

0

0,00

Welgelegen

5,32

0

0,00

Rembrandtkwartier

32,4

1,2

3,70

Havenkwartier

3,88

0,27

6,96

Te Werve

27,53

1

3,63

Huis te Lande

12,26

0,1

0,82

Stationskwartier

13,48

0,37

2,74

Kleurenbuurt

19,87

0,84

4,23

Artiestenbuurt

11,51

0,63

5,47

Muziekbuurt

34,46

1,96

5,69

Presidentenbuurt

9,17

0

0,00

Ministerbuurt

37,91

1,28

3,38

Stervoorde

62,22

3,16

5,08

Hoekpolder

9,38

0,81

8,64

Strijp

43,23

1,51

3,49

Vrijenban

15,54

0,47

3,02

Totaal

427,37

14,95

3,50

Cromvliet

1,30

Toelichting: In totaliteit scoren we in Rijswijk met een gemiddelde van 3,5% boven de speelnorm van 3% echter met een ruime bandbreedte van 0% - 8,64%. In dit overzicht is geen rekening gehouden met de woningdichtheid, de bevolkingsdichtheid en de leeftijdsopbouw in de specifieke woongebieden. Kinderrijke wijken vragen om een andere inrichting van de speelruimte dan meer vergrijsde wijken. Evenals wijken met veel hoogbouw een andere inrichting vragen van de speelruimte ten opzichte van wijken met enkel laagbouw. Per wijk kan dit dus verschillen en vergt het hanteren van de speelnorm voor (her)inrichting van speelplekken enig maatwerk. Uitgangspunten voor dit maatwerk zijn: • We houden het huidige arsenaal aan openbare speelruimte in de bestaande woongebieden op peil. Dit mag in ieder geval niet verminderen. • Nieuwe openbare speelvoorzieningen in bestaande woongebieden realiseren we enkel op initiatief van buurtbewoners en alleen als daar voldoende draagvlak voor is in de buurt. Ligt de speelnorm in

Pagina 10

‘SPELEN, BEWEGEN EN ONTMOETEN’ Speelbeleid gemeente Rijswijk 2021 - 2026

•

dat woongebied (ver) boven de 3% dan kan dat een reden voor afwijzing van het initiatief zijn, ondanks voldoende draagvlak. Bij de ontwikkeling van nieuwe woongebieden en bij herstructurering van bestaande woongebieden streven we ernaar dat minimaal 3% van het woongebied ingericht is als openbare speelruimte. We streven daarbij zoveel mogelijk naar grote centrale buurtplekken in plaats van meerdere kleine over de wijk versnipperde speelplekjes.

In dit overzicht zijn enkel de speelplekken gelegen in woongebieden meegenomen en zijn de speelplekken gelegen in groenzones buiten beschouwing gelaten. Een aantal woonwijken die onder de speelnorm 3% scoren liggen naast / vlakbij een groenzone met speelplekken die het ‘tekort’ aan speeloppervlak in de woonwijk compenseert. Het strikte gebruik van de speelnorm 3% heeft dus nog wel enige nuance en toelichting nodig. Doelstelling Aan de hand van onze visie en strategie komen we tot de volgende concrete doelstelling: We realiseren, beheren en onderhouden voldoende aantrekkelijk ingerichte veilige openbare speelplekken die geschikt zijn voor alle kinderen in Rijswijk om te spelen, te bewegen en te ontmoeten.

Wat doen we al en wat zijn onze ambities? De doelstelling is op te splitsen in een drietal subdoelen. 1. Realiseren, beheren en onderhouden. 2. Voldoende aantrekkelijke ingerichte veilige openbare speelplekken. 3. Geschikt voor alle kinderen. In deze paragraaf wordt nader uitgewerkt wat we per subdoel al doen om de doelstelling te behalen en wat daarbij onze ambitie is om het nog beter te doen.

Subdoel 1: Realiseren, beheren en onderhouden. 1.1

We betrekken onze inwoners bij de realisatie / (her)inrichting van openbare speelplekken.

Huidige stand van zaken: Bij de (her)inrichting van openbare speelplekken worden direct omwonenden (jong en oud) betrokken bij het ontwerp. We organiseren daarvoor een inloop / inspraakbijeenkomst in de wijk waar de bewoners hun reactie kunnen geven op het voorlopig ontwerp door gebruik te maken van een reactieformulier. Er vindt tijdens deze inloopbijeenkomsten waardevolle interactie plaats tussen de ontwerpers en bewoners die van invloed is op de reacties. Het voorlopig ontwerp wordt na afloop van de inloopbijeenkomst tevens online gepubliceerd met een reactietermijn van 2 weken, zodat men ook online kan reageren als het niet mogelijk is om naar de bijeenkomst te komen. De reacties op het voorlopig ontwerp zijn online ook zichtbaar zodat buurtbewoners elkaars reactie kunnen zien. Aan oudergroep KLANK (ouders van kinderen met een beperking) wordt apart advies gevraagd op het ontwerp omdat de inloopbijeenkomsten meestal aan het begin van de avond zijn en dit samenvalt met intensieve zorgmomenten thuis. Aan de hand van de ontvangen reacties maken we een definitief ontwerp en stellen we een responsnota op (schriftelijk en online) met daarin beargumenteerd waarom we de suggesties van bewoners wel of niet hebben

Pagina 11

‘SPELEN, BEWEGEN EN ONTMOETEN’ Speelbeleid gemeente Rijswijk 2021 - 2026 overgenomen in het definitieve ontwerp. Bewoners worden tijdig geïnformeerd wanneer de werkzaamheden voor de (her)inrichting worden gestart en oplevering van de nieuwe speelplek is te verwachten. Ambitie: Buurtbewoners maken goed gebruik van de mogelijkheid voor inspraak op het voorlopig ontwerp zowel tijdens de inloopbijeenkomst als online. Deze wijze van participeren wordt door de buurtbewoners positief gewaardeerd en daar gaan we dus zeker mee door. De respons resulteert in veel gevallen echter wel in heel traditionele ontwerpen voor (her) inrichting van de speelplek. De bekende schommel, glijbaan, wipelement, klimtoestel en trapveldje. Op zich niks mis mee, want het zijn al generaties lang beproefde speeltoestellen met een hoge speelwaarde, maar er is zoveel meer mogelijk waar men waarschijnlijk geen weet van heeft.

Bij participatie met buurtbewoners niet alleen suggesties ophalen voor het ontwerp maar zelf ook suggesties doen met niet traditionele speeltoestellen.

1.2

Realisatie van speelplekken in nieuwe woongebieden

Huidige stand van zaken In nieuwe woongebieden is participatie met buurtbewoners vaak niet mogelijk omdat er gewoonweg nog geen buurtbewoners zijn. Het is dan gebruikelijk om de realisatie van speelplekken op te nemen in het projectplan en deze te realiseren zonder participatie met buurtbewoners. Dit kan tot gevolg hebben dat de speelplek niet aansluit op de wensen van de toekomstige buurtbewoners en na bewoning alsnog aangepast moet worden. Dit is bij de ontwikkeling van RijswijkBuiten een aantal keer voorgevallen en heeft geleidt tot extra kosten en het alsnog doorlopen van een participatietraject met de kersverse bewoners. Ambitie We willen voorkomen dat er bij de ontwikkeling van nieuwe woongebieden speelplekken worden gerealiseerd die niet volledig aansluiten op de wensen / behoeften van toekomstige bewoners. Gedurende het ontwikkeltraject reserveren we voldoende speelgebied (hanteren 3% speelnorm) en geven daar pas invulling aan als er voldoende buurtbewoners aanwezig zijn om te participeren in het ontwerp. In nieuwe woongebieden pas invulling geven aan speelgebieden als er voldoende buurtbewoners aanwezig zijn om te kunnen participeren in het ontwerp.

1.3

Inspecties en onderhoud

Huidige stand van zaken We voeren als gemeente zelf de reguliere wettelijk verplichte inspecties van alle openbare speeltoestellen uit en dragen zorg voor voldoende gekwalificeerd personeel om dit uit te kunnen voeren. Aanvullend op onze eigen inzet laten we jaarlijks door een daarvoor gecertificeerde organisatie een onafhankelijke inspectie uitvoeren zodat we niet de slager zijn die zijn eigen vlees keurt. In deze jaarlijkse onafhankelijke inspectie worden ook de speeltoestellen van de speeltuinen Buvelio, Inter Amicos en de Eekhoorn meegenomen. Van ieder speeltoestel houden we een logboek bij en registreren dit in het Aantoonbaar Beheer Systeem (ABSweb). ABSweb is ontwikkeld door Speelplan en DCTT en is een webbased beheersysteem voor speelplekken en -toestellen. Door middel van de ABSapp worden inspectie- en onderhoudsresultaten eenvoudig gekoppeld aan een database. Wijzigingen kunnen direct worden doorgevoerd, waardoor de informatie up-to-date blijft.

Pagina 12

‘SPELEN, BEWEGEN EN ONTMOETEN’ Speelbeleid gemeente Rijswijk 2021 - 2026 Ambitie Met de huidige aanpak voor inspectie, onderhoud en registratie hanteren we een hoog kwaliteitsniveau en is onze ambitie gericht op voortzetting en behoud hiervan.

1.4

Vervanging

Huidige stand van zaken Aan de hand van de levensduur / afschrijvingstermijn van speeltoestellen en de inspecties stellen we een beheerplan op voor vervanging van afgeschreven / afgekeurde speeltoestellen. Dit beheerplan bestrijkt telkens een periode van 4 jaar met het actuele beheerplan over de jaren 2019 – 2022 als basis. Jaarlijks stellen we in het eerste kwartaal een uitvoeringsplan op gebaseerd op het beheerplan en actuele ontwikkelingen. Het uitvoeringsplan bevat een specificering van de speelplekken die dat jaar opnieuw worden ingericht, een (tijds)planning en een begroting. Jaarlijks is vanaf 2017 een investeringsbudget van € 200.000,opgenomen in de begroting voor vervanging van speeltoestellen. Ingaande 2021 is dit budget teruggebracht naar € 150.000,- . Dit budget is leidend voor de vervangingsopgave en uitgewerkt in het jaarlijkse uitvoeringsplan. In de regel vervangen we niet enkel een verouderd speeltoestel voor een nieuw exemplaar maar maken samen met de buurtbewoners een totaal nieuw ontwerp voor herinrichting van de speelplek inclusief nieuwe speeltoestellen, valondergronden, groenvoorziening en straatmeubilair (hekwerk, bankjes en afvalbakken).

Ambitie Met de huidige aanpak en het huidige beschikbare budget voor vervanging van speelvoorzieningen zijn we goed in staat om het arsenaal aan openbare speelvoorzieningen op een kwalitatief en kwantitatief hoog peil te houden. Onze ambitie richt zich dan ook op voortzetting en behoud hiervan.

1.5

Bewonersinitiatieven

In 2020 zijn een aantal bewonersinitiatieven voor het (bij) plaatsen van een speeltoestel gehonoreerd (Leeuwendaallaan, Jozef Israëllaan, Hoekpolder, Zilverschoon met totale kosten € 26.633,50). Hierbij was het van belang dat er voldoende draagvlak is bij de buurtbewoners (lees: geen weerstand) en er voldoende budget beschikbaar is vanuit het investeringsbudget vervanging speeltoestellen. Met de jaarlijkse korting van € 50.000,- op dit budget is het niet langer mogelijk om spontane bewonersinitiatieven te honoreren. Focus voor dit budget ligt primair op de vervangingsopgave van (afgeschreven) speeltoestellen. Om de mogelijkheid te behouden bewonersinitiatieven voor het (bij) plaatsen van speeltoestellen te ondersteunen, pleiten we ervoor om hier jaarlijks een apart budget van € 25.000,- voor beschikbaar te stellen. Ambitie

Jaarlijks een budget van € 25.000,- beschikbaar stellen om bewonersinitiatieven voor het (bij) plaatsen van een speeltoestel te kunnen honoreren.

1.6

Bodemgesteldheid

De huidige situatie PFAS PFAS is een verzamelnaam voor meer dan 6000 stoffen en staat voor poly- en perfluoralkylstoffen. Deze groep chemische stoffen is door mensen gemaakt en komt van nature niet voor in het milieu. PFAS kan een

Pagina 13

‘SPELEN, BEWEGEN EN ONTMOETEN’ Speelbeleid gemeente Rijswijk 2021 - 2026 negatief effect hebben op milieu en gezondheid en per juli 2019 gelden er (strengere) normen voor de maximale toegestane hoeveelheden PFAS in de grond en regels hoe daar mee om te gaan. Rijswijk heeft in 2020 een bodemkwaliteitskaart voor PFAS opgesteld waarmee de globale achtergrondconcentratie PFAS in de gemeente is bepaald. De globale achtergrondconcentratie PFAS in de bodem geeft geen aanleiding tot het treffen van sanerende maatregelen. Wel zijn er beperkingen als het gaat om grondverzet. Deze beperkingen zijn nodig om verspreiding van PFAS in de gemeente te voorkomen. Dit heeft ertoe geleidt dat we: • •

•

Bij de (her)inrichting van openbare speelplekken de afvoer van grond zoveel mogelijk beperken door deze volledig te hergebruiken in het ontwerp en af te dekken met graszoden of verharding. Als afvoer van grond onvermijdelijk is en hergebruik binnen de gemeente op basis van de bodemkwaliteitskaart niet mogelijk is, moet onderzocht worden of de grond voldoet aan de PFAS norm en indien dit niet het geval is, wordt de grond afgevoerd naar een erkende verwerker. Aanvoer van nieuwe grond moet aantoonbaar voldoen aan de wettelijke eisen van schone grond geschikt voor de inrichting van speelplekken.

Lood Op veel plekken in de provincie Zuid Holland is, door eeuwlang gebruik van lood, de bodem diffuus verontreinigd geraakt. De schadelijkheid van lood voor de volksgezondheid is ondertussen algemeen bekend en zijn / worden er maatregelen getroffen om de blootstelling van de mens aan lood zoveel mogelijk te reduceren. Lood komt vooral in het lichaam terecht door hand-mond-gedrag (ingestie). Uit onderzoek van het RIVM uit 2015 blijkt dat jonge kinderen (0-6 jaar) makkelijker gronddeeltjes binnen krijgen en gevoeliger zijn voor de schadelijke effecten van lood dan volwassenen. De landelijke GGD heeft daarop geadviseerd dat de interventiewaarde voor lood die in de bodemregelgeving wordt gehanteerd onvoldoende bescherming biedt voor jonge kinderen met een nadelig effect op hun leervermogen. Dit is voor provincie Zuid-Holland aanleiding geweest om in alle regio’s het project ‘diffuus lood in de bodem’ te starten. De Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) heeft in opdracht van de provincie het project ‘diffuus lood in de bodem bij kinderspeelplaatsen’ uitgevoerd. Naar aanleiding van dit onderzoek zijn de gebieden Oud Rijswijk en Vrijenban, op basis van het historische gebruik van de bodem in deze gebieden, geselecteerd als aandachtsgebieden voor het bodemonderzoek.

In deze aandachtsgebieden is bodemonderzoek verricht op alle speelplekken om te onderzoeken of er sprake is van diffuus lood in de toplaag van de bodem op deze locaties. In totaal zijn zeventien speelplekken onderzocht. Uit dit bodemonderzoek blijkt dat er geen sprake is van een overschrijding van de wettelijke interventiewaarde op deze kinderspeelplaatsen. Op vier locaties is er op basis van de gezondheidskundige waarde die de provincie Zuid-Holland hanteert sprake van een matige bodemkwaliteit voor diffuus lood. Hoewel het resultaat van het bodemonderzoek geen aanleiding geeft tot ingrijpen omdat het matige verontreiniging betreft, pleiten we er toch voor om de toplaag bij deze speelplekken te vervangen om het gezondheidsrisico voor spelende kinderen te minimaliseren. De vervanging van de toplaag kan op verschillende manieren. Zo kan bijvoorbeeld de toplaag van de speelplek worden vervangen door -of opgehoogd worden met- een schone grondlaag. De toplaag kan ook bedekt worden met graszoden of verharding, waardoor direct lichamelijk contact wordt voorkomen. In overleg met ODH en GGD gaan we per speelplek bekijken welke maatregel het best geschikt is. Op advies van de GGD zal in deze gebieden tevens een voorlichtingscampagne gestart worden met uitleg over loodverontreiniging en gebruiksadviezen.

Ambitie Bij herinrichting van de vier speelplekken met matige bodemkwaliteit voor diffuus lood, vervangen we in overleg met ODH en GGD de toplaag en communiceren dit zorgvuldig aan omwonenden. NB: één van de vier speelplekken is opgenomen in het beheerplan 2019 - 2022 om in 2021 opnieuw in te richten. De overige drie speelplekken worden opgenomen in het beheerplan 2023 – 2026.

Pagina 14

‘SPELEN, BEWEGEN EN ONTMOETEN’ Speelbeleid gemeente Rijswijk 2021 - 2026

Subdoel 2: Aantrekkelijke ingerichte veilige openbare speelplekken. 2.1

We verbeteren de aantrekkingskracht en de verblijfswaarde van openbare speelplekken.

Huidige stand van zaken We nemen al de volgende maatregelen om de aantrekkingskracht en verblijfswaarde van openbare speelplekken te verbeteren: •

Op alle openbare speelplekken geldt een verbod voor honden. Voornaamste motieven voor dit verbod zijn veiligheid ( voorkomen bijtincidenten) en hygiëne (hondenpoep). Op de meeste openbare speelplekken is een zitmogelijkheid gecreëerd met een bankje of zitpoefs (tevens speelelement). Dit kan echter ook een aantrekkingskracht hebben op oudere jeugd in de avonduren, hetgeen overlast kan veroorzaken voor omwonenden. Om die reden is op sommige speelplekken de zitbank juist weer verwijderd. Rondom de meeste openbare speelplekken staan afvalbakken om zwerfvuil zoveel mogelijk te voorkomen. Een aantal speelplekken is enkel via wandelpaden bereikbaar maar is toegankelijk voor het formaat wagen van de vuilophaaldienst die hier tevens ontheffing voor heeft. Alle openbare speelplekken zijn met de fiets of wandelend goed te bereiken en zijn merendeels toegankelijk voor kinderwagens, rolstoelen en rollators. Een aantal speelplekken is ook met de auto te bereiken maar dat stimuleren en faciliteren we niet actief. Rondom alle openbare speelplekken is een verkeersveilige situatie gecreëerd door middel van hekken en / of struiken, zodat spelende kinderen niet onverwachts op de weg kunnen belanden. Op een aantal grotere openbare speelplekken is een (afsluitbaar) openbaar toilet neergezet om de verblijfswaarde te verbeteren.

Vanuit een aantal inwoners is de behoefte geuit om dit op meer speelplekken te doen en zij zijn bereidt hier in mee te denken. Op een aantal openbare speelplekken is door Dunea een tapwaterpunt met drinkwater aangebracht, hetgeen ook de verbijfswaarde heeft doen toenemen. Ook hier is vanuit een aantal inwoners de behoefte geuit om dit op meer speekplekken te doen en de bereidheid geuit hier in mee te willen denken. Bij speelplekken waar groen moet worden vervangen gebruiken we inheemse soorten en/of bloemrijke beplanting. Dit zorgt voor meer kleur en natuurwaarden, vergroot de belevingswaarde en uitstraling van de speelplek en heeft een positief effect op de gevolgen van klimaatverandering. Kinderen dienen zoveel mogelijk in een rookvrije omgeving te kunnen spelen. Per 1 augustus 2020 is bij Wet geregeld dat schoolpleinen van primair en voortgezet onderwijs volledig rookvrij moeten zijn. In overleg met onze jongerenambassadeurs is overeengekomen dit rookverbod uit te breiden naar alle speelplekken. We maken daarbij gebruik van de ondersteuning van GGD en NUSO om zoveel mogelijk rookvrije openbare speelplekken in Rijswijk te realiseren.

•

•

•

• •

•

•

•

Ambitie De huidige maatregelen hebben al een verbetering van de aantrekkingskracht en verblijfswaarde van openbare speelplekken tot gevolg gehad en deze zetten we voort. Ondanks dat we het dus al behoorlijk goed doen, is er nog ruimte voor verbetering. • • • •

Inventariseren op welke openbare speelplekken behoefte is aan een sanitaire voorziening. Aan de hand van deze inventarisatie onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om dit te realiseren. Inventariseren op welke openbare speelplekken behoefte is aan een tapwaterpunt met drinkwater. Aan de hand van deze inventarisatie onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om dit te realiseren. Toegankelijkheid van openbare speelplekken en de bespeelbaarheid van speeltoestellen voor kinderen met een beperking verbeteren (zie verder onder paragraaf 3.4). Alle speelplekken en speeltuinen zijn rookvrij binnen deze beleidsperiode.

Nadere uitwerking in het uitvoeringsprogramma. Pagina 15

‘SPELEN, BEWEGEN EN ONTMOETEN’ Speelbeleid gemeente Rijswijk 2021 - 2026 2.2

We zetten in op een gevarieerder speelaanbod.

Huidige stand van zaken Als we het totale arsenaal aan speeltoestellen in ogenschouw nemen (databank ABSweb) dan is er in de huidige situatie al sprake van een behoorlijk divers aanbod. Voor de (her) inrichting van een speelplek hebben we de keuze uit 14 leveranciers met ieders hun eigen lijn aan speeltoestellen. Een speelplek wordt bij voorkeur (her)ingericht met speeltoestellen afkomstig van één leverancier zodat dit een samenhangend geheel vormt. De keus voor leverancier kan echter per speelplek verschillen zodat er door heel Rijswijk een grote variatie is qua inrichting van speelplekken. Qua speelfuncties is het aanbod wat minder gevarieerd. Eén van de oorzaken is al eerder genoemd namelijk de invloed van participatie van buurtbewoners op het ontwerp, hetgeen vaak resulteert in een hele traditionele inrichting. Een ander fenomeen (en valkuil) die variatie in de weg staat is in willen spelen op de trend van deze tijd. We krijgen bijvoorbeeld achter elkaar verzoeken vanuit inwoners voor het plaatsen van een tafeltennistafel. Deze zijn vervaardigd van beton met een levensduur van 20 – 25 jaar.

Is tafeltennis voor de kinderen van de toekomst ook nog trendy? Als voorbeeld de vele basketbalpalen die in de jaren ’80 en ’90 zijn neergezet op speelplekken (in totaal zijn er 17 basketbalvelden in Rijswijk) en die nu bij herinrichting stuk voor stuk worden vervangen door andere speeltoestellen ten gevolge van de inspraak door buurtbewoners. Dit heeft weer als risico dat op termijn alle basketbalvelden verdwijnen, hetgeen ook onwenselijk kan zijn. We gaan in onderling overleg met basketbalvereniging Lokomotief bekijken of het aanbod aan basketbalvelden geoptimaliseerd kan worden. (lees: niet teveel, niet te weinig, met juiste maatvoering). Qua variatie voor de verschillende leeftijdscategorieën is het huidige aanbod vooral gericht op de jeugd t/m 12 jaar. De oudere jeugd vanaf 13 jaar heeft de afgelopen jaren signalen afgegeven behoefte te hebben aan meer (speel, beweeg, ontmoet) voorzieningen geschikt voor hun leeftijd. We gaan in paragraaf 3.3 hier dieper op in. Ambitie Interactieve speeltoestellen Waar liggen kansen om ons arsenaal aan speeltoestellen gevarieerder te maken? Welnu, een geheel nieuwe ontwikkeling zijn de interactieve speeltoestellen. Een aantal leveranciers hebben hier aanbod op ontwikkeld en dit speelt volledig in op de mogelijkheden die moderne technologie ons biedt.

Voorbeeld hiervan is de Sutu muur waar tal van interactieve balspelen op gespeeld kunnen worden met bediening via de smartphone. Jongeren maken hun eigen account aan en kunnen onderling wedstrijdjes organiseren en hun (persoonlijke) scores / records bijhouden. Het tijdstip en duur van het gebruik en welke spellen er (het meest) worden gespeeld wordt ook opgeslagen. Deze data kan gebruikt worden om spellen die amper gebruikt worden te vervangen door andere spellen, zodat het aanbod zich blijft verversen en aantrekkelijk blijft voor gebruik. Uit de gebruikersdata (* bron: leverancier Yalp) van de hierboven genoemde interactieve Sutu muur blijkt dat deze ook populair is onder de oudere jeugd.

Pagina 16

‘SPELEN, BEWEGEN EN ONTMOETEN’ Speelbeleid gemeente Rijswijk 2021 - 2026

Skatevoorziening Een andere wens vanuit oudere jeugd is de terugkeer van de skatebaan die een aantal jaar geleden verwijderd is om plaats te maken voor noodlokalen van een afgebrande school. Op 24 Juli 2015 is het scholencomplex aan de Willem van Rijswijckstraat grotendeels afgebrand. In september 2015 is het skatepark aan de Treubstraat naast het politiebureau ontruimd om plaats te maken voor een noodgebouw als tijdelijk onderkomen voor leerlingen van de Godfried Bomansschool. Dit noodgebouw is in januari 2016 in gebruik genomen. De elementen van het skatepark zijn vervolgens opgeslagen op gemeentelijk terrein langs het Jaagpad. Op de plek van het afgebrande scholencomplex is de Brede school Rembrandtkwartier gerealiseerd die in November 2019 officieel in gebruik is genomen. Het tijdelijke schoolgebouw aan de Treubstraat is recent verwijderd. Op het naast gelegen terrein in de hoek Winston Churchilllaan – Burgemeester Elsenlaan is eind 2019 begonnen met de bouw van sportcomplex Altis met een verwachte oplevering medio 2021. In deze nota Speelbeleid wordt gepleit voor de terugkeer van de skatevoorziening op de oude locatie om de volgende redenen: Toezegging Ten tijde dat de skatevoorziening werd weggehaald is toegezegd dat deze terug zou komen zodra het tijdelijke schoolgebouw voor de Godfried Bomansschool weer verwijderd zou worden.

Behoefte Sinds het skatepark in september 2015 is verdwenen hebben we tal van vragen en verzoeken gehad van skatejongeren voor de terugkeer van een skatevoorziening. Er zijn hierover ook diverse artikelen verschenen in (sociale) media en is er aandacht voor gevraagd door insprekers tijdens Raadsvergaderingen. Van een aantal skatejongeren zijn de gegevens geregistreerd en zij kunnen betrokken worden bij het ontwerp. Speelaanbod Uit de inventarisatie van speelvoorzieningen blijkt dat er onvoldoende aanbod is voor oudere jeugd in Rijswijk. De aanleg van een skatevoorziening voorziet in dit hiaat. Bestemming groen De aanleg van een skatevoorziening op deze locatie past binnen de bouwregels van het bestemmingsplan, mits het oppervlakte van het skatepark niet groter is dan 10% van het totale oppervlakte en de hoogte van de elementen maximaal 4 meter bedraagt. Voor de overige 90% is de bestemming groen / ecologie. Sport Een skatevoorziening valt onder de categorie speelvoorzieningen maar heeft een duidelijke relatie met sport en bewegen. Het past dan ook goed naast het sportcomplex Altis. Openbaar toegankelijk Het groene gebied met daarin gelegen de skatevoorziening is openbaar toegankelijk en niet omgeven met hekwerken, hetgeen de uitstraling ten goede komt. Er is geen budget gereserveerd voor een skatevoorziening. Kosten zijn geraamd op € 100.000,-.

We gaan interactieve speeltoestellen introduceren in Rijswijk. We gaan de skatevoorziening in ere herstellen.

Pagina 17

‘SPELEN, BEWEGEN EN ONTMOETEN’ Speelbeleid gemeente Rijswijk 2021 - 2026 2.3 Schoolpleinen primair onderwijs. Schoolpleinen zijn voor veel kinderen een centrale buurtplek voor spelen en ontmoeting. Ook buiten de schooltijden wordt door veel kinderen gebruik gemaakt van het schoolplein. Hiermee zijn schoolpleinen een goede aanvulling op het speelaanbod alleen dragen we als gemeente, afhankelijk van het eigenaarschap, daar een verschillende verantwoordelijkheid in. Gelijkheidsbeginsel In de Wet op het Primair Onderwijs (WPO) is het gelijkheidsbeginsel van toepassing. Als het gaat om eigenaarschap van schoolpleinen en eigenaarschap van speeltoestellen op die schoolpleinen dan zijn er vier verschillende soorten typen schoolpleinen te onderscheiden. Type schoolplein

Gemeente is eigenaar van het schoolplein

Gemeente is eigenaar van de speeltoestellen op het schoolplein

Type A

NEE

NEE

Type B

JA

NEE

Type C

NEE

JA

Type D

JA

JA

Afhankelijk van het type schoolplein heeft de gemeente een andersoortige rol en verantwoordelijkheid bij de (her)inrichting van het schoolplein en het beheer, onderhoud, vervanging van de speeltoestellen op het schoolplein. Dit vergt dus maatwerk voor het maken van afspraken hierover met de schoolbesturen en om die reden vertaalt het gelijkheidsbeginsel in de WPO zich als ‘gelijke behandeling in gelijke situaties.’ Huidige situatie Zie bijlage 1 voor een totaaloverzicht van alle basisscholen in Rijswijk ingedeeld naar type A, B, C of D. In de huidige situatie hanteren we de volgende uitgangspunten: •

•

•

•

•

Als gemeente eigenaar is van het schoolplein dan heeft zij een verantwoordelijkheid ten aanzien van het straatwerk (uitgezonderd valondergronden bij speeltoestellen), riolering, kabels en leidingen, straatmeubilair (afvalbakken, zitbankjes, fietsnietjes) en groenvoorziening. Als gemeente eigenaar is van de speeltoestellen op het schoolplein dan heeft zij een verantwoordelijkheid ten aanzien van inspectie, onderhoud, beheer en noodzakelijke vervanging van die speeltoestellen én hun valondergronden. Het ontwerp voor (her)inrichting van het schoolplein en / of speeltoestellen waar gemeente eigenaar van is gebeurt in samenspraak met de ouders, kinderen en onderwijzend personeel van de primair onderwijsinstelling. Als het schoolbestuur eigenaar is van het schoolplein dan heeft zij een verantwoordelijkheid ten aanzien van het straatwerk (uitgezonderd valondergronden bij speeltoestellen), straatmeubilair (afvalbakken, zitbankjes, fietsnietjes) en groenvoorziening. Als het schoolbestuur eigenaar is van de speeltoestellen op het schoolplein dan heeft zij een verantwoordelijkheid voor inspectie, onderhoud, beheer en noodzakelijke vervanging.

Openbare toegankelijkheid schoolpleinen Schoolpleinen zijn vaak een centrale ontmoetingsplek voor kinderen in een wijk. Ook na schooltijd verblijven kinderen op en om het schoolplein om met elkaar te spelen en elkaar te ontmoeten. We nemen het openbaar stellen van schoolpleinen niet op als gemeentelijke ambitie in deze nota Speelbeleid. Het wel / niet openstellen van schoolpleinen buiten schooltijd laten we over ter beoordeling van de schoolbesturen zelf. In de praktijk blijkt overigens dat schoolbesturen hiertoe al hebben besloten want de meeste schoolpleinen zijn al openbaar toegankelijk.

Pagina 18

‘SPELEN, BEWEGEN EN ONTMOETEN’ Speelbeleid gemeente Rijswijk 2021 - 2026 Ambitie Schoolplein type C (Gemeente is geen eigenaar van het schoolplein maar wel eigenaar van de speeltoestellen) is een situatie die onwenselijk is. Onze ambitie is om schoolpleinen die nu onder type C vallen onder te brengen bij type A door overdracht van de speeltoestellen aan het schoolbestuur. In Rijswijk betreft dit enkel de Petrusschool waarbij Laurentius Stichting voor Katholiek Primair Onderwijs eigenaar is van het schoolplein en gemeente eigenaar is van de basketbalkooi, de schommel en de draaimolen. We gaan in overleg met de Laurentius Stichting voor Katholiek Primair Onderwijs voor overdracht van de speeltoestellen die nu nog in eigendom zijn van gemeente.

2.4

Beheer gemeentelijke speeltuinen Rozenstraat en Penninglaan.

Huidige situatie In het speelseizoen 2019 zijn we een pilot gestart met speeltuin Rozenstraat in beheer geven aan Welzijn Rijswijk en speeltuin Penninglaan in beheer geven aan Haaglanden Beweegt. Voornaamste reden om het beheer van deze twee gemeentelijke speeltuinen uit handen te geven is dat het zelf in beheer houden van speeltuinen niet langer past binnen het takenpakket van de gemeente. We hebben gekozen voor Welzijn Rijswijk en Haaglanden Beweegt vanwege de aansluiting op hun activiteitenaanbod, contacten in de buurt en ondersteuning / begeleiding van hun personeel en vrijwilligers. Eind speelseizoen 2019 is de pilot geëvalueerd. Uit deze evaluatie bleek dat ieders op een eigen manier invulling heeft gegeven aan het beheer van de speeltuin en dat beide aanpakken succesvol zijn, met enkele verbeterpunten voor het vervolg van de pilot in speelseizoen 2020. Het speelseizoen 2020 is overschaduwd door het Covid-19 virus waardoor de speeltuinen onder strikte voorwaarden pas vanaf 1 juni weer open konden. Desondanks is eind speelseizoen 2020 deze vervolgpilot eveneens geëvalueerd waaruit blijkt dat beide organisaties de verbeterpunten ter harte hebben genomen en ondanks de beperkingen kunnen terugkijken op een geslaagd speelseizoen. Ambitie Na twee succesvolle pilotjaren pleiten we in deze nota Speelbeleid voor structurele voortzetting hiervan.

Concreet betekent dit dat we Structureel speeltuin Rozenstraat in beheer geven aan Welzijn Rijswijk en speeltuin Penninglaan in beheer geven aan Haaglanden Beweegt. NB: De kosten voor het in beheer geven van deze twee speeltuinen zijn al opgenomen in de meerjarenbegroting.

2.5

De beheerde speeltuinen

In Rijswijk zijn drie beheerde speeltuinen namelijk Buvelio, de Eekhoorn en Inter Amicos. Deze drie beheerde speeltuinen nemen een aparte positie in maar zijn tegelijkertijd onlosmakelijk verbonden met het Speelbeleid. Om die reden nemen we ze op in deze nota van het gemeentelijk Speelbeleid om de mogelijkheid tot het voeren van integraal beleid te vergroten.

Huidige situatie De speeltuinverenigingen zijn zelf verantwoordelijk voor het onderhoud en beheer van de speeltoestellen en het bijhouden van de logboeken van de speeltoestellen. Jaarlijks worden in opdracht van gemeente Rijswijk de speeltoestellen in de drie beheerde speeltuinen geïnspecteerd door dezelfde partij die jaarlijks alle openbare speeltoestellen inspecteert. Aan de hand van het inspectierapport wordt aan de speeltuinverenigingen advies gegeven over onderhoud en herstel van geconstateerde mankementen aan de

Pagina 19

‘SPELEN, BEWEGEN EN ONTMOETEN’ Speelbeleid gemeente Rijswijk 2021 - 2026 speeltoestellen. Indien een mankement niet meer te herstellen is en hierdoor een onveilige situatie zou ontstaan, wordt geadviseerd het speeltoestel te vervangen / te verwijderen. Qua onderhoud en beheer van het terrein en gebouw verschillen de afspraken per speeltuin, afhankelijk van hun specifieke situatie. Deze afspraken zijn echter niet vastgelegd in documenten en komen ad hoc tot stand door onderlinge afstemming / overeenstemming. Vaak is een probleem de aanleiding (wateroverlast op het terrein, schade aan hekwerk, schade aan gebouw e.d.) en wordt er gezamenlijk gezocht naar een oplossing. Jaarlijks ontvangen de drie beheerde speeltuinen subsidie van gemeente Rijswijk voor het organiseren van activiteiten. Deze subsidie is puur en alleen voor activiteiten en mag dus niet aangewend worden voor onderhoud en beheer van speeltoestellen, gebouw en terrein. De speeltuinverenigingen moeten voldoen aan de gestelde eisen en termijnen van de jaarlijkse subsidie cyclus. Dit betekent onder andere vóór 1 juli van een lopend jaar de verantwoording afleggen over het voorgaande jaar en de aanvraag indienen voor het komende jaar. Eén en ander wordt jaarlijks vastgelegd in de subsidiebeschikking.

Ambitie De huidige situatie voor met name het onderhoud en beheer van speeltoestellen, gebouwen en terreinen waarin afspraken niet formeel zijn vastgelegd, geeft aanleiding tot discussie. Het risico van precedentwerking en willekeur ligt op de loer en wensen vanuit de beheerde speeltuinen kunnen niet altijd worden ingewilligd. Er is behoefte aan meer duidelijkheid, harmonisering én vastleggen van (informele) afspraken. Vanwege hun aparte positie in het totale speelveld van het Speelbeleid is het van belang om dit nader uit te werken in apart ‘Speeltuinbeleid Rijswijk’ echter wel als integraal onderdeel van het gemeentelijk Speelbeleid.

In deze beleidsperiode 2021-2026 gaan we nadere uitwerking geven aan een nota ‘Speeltuinbeleid Rijswijk’

2.6

Vergroenen en verduurzamen

Huidige situatie Het streven vanuit het Groenbeleid en Klimaatadaptatie om meer natuurspeelplekken in de directe leefomgeving van kinderen aan te leggen, stuit in de praktijk op nogal wat weerstand. Bij de (her)inrichting van speelplekken is uit de participatie met buurtbewoners gebleken dat in veel gevallen er geen voorkeur wordt gegeven aan een (gedeeltelijke) inrichting als natuurspeelplek. In de meeste gevallen komen er ontwerpen op tafel met traditionele speeltoestellen. De groenvoorziening in deze ontwerpen beperkt zich meestal tot trapveldjes / speelvelden, het gebruik van heggen, struiken en plantvakken als omheining en de aanplant van bomen voor schaduw, verkoeling en demping van geluid. Ook vanuit het oogpunt van beheer en onderhoud heeft het (gedeeltelijk) inrichten van speelplekken als natuurspeelplek niet de voorkeur. Het op peil houden van de verblijfswaarde en speelwaarde van natuurspeelplekken is arbeidsintensiever en dus kostbaarder dan van traditionele speelplekken. Het gebruik van gras als valondergrond bij speeltoestellen wordt ook zoveel mogelijk vermeden daar uit ervaring is gebleken dat dit al snel wegslijt, kaal wordt met een kuil / modderpoel tot gevolg. Natuurlijke speelelementen bevinden zich qua inspectie en veiligheid in een grijs gebied, omdat het veelal om niet gecertificeerde speeltoestellen / speelaanleidingen gaat.

Het neerleggen van boomstammen, stapstenen en water prikkelt wellicht de verbeeldingskracht van kinderen maar wat als dit leidt tot onveilige situaties?

Pagina 20

‘SPELEN, BEWEGEN EN ONTMOETEN’ Speelbeleid gemeente Rijswijk 2021 - 2026

Natuurspeelplek op het tunneldak station Rijswijk

Uit de inventarisatie / behoeftepeiling groen blauwe schoolpleinen onder de 20 basisscholen (NB: de Bazaar is niet meegenomen in de inventarisatie dus betreft het 19 basisscholen ) blijkt dat er momenteel: • • • •

twee schoolpleinen klimaatbestendig zijn ingericht met groene én blauwe elementen, acht schoolpleinen deels groen zijn ingericht (geen blauw), twee schoolpleinen het komend jaar met groene elementen worden ingericht (geen blauw), de overige zeven scholen interesse hebben in een groen blauwe inrichting waarvan drie in het najaar 2020 starten met de onderzoeksfase.