Document · PDF

Omgevingseffectrapport 15-04-2025 actualisatie omgevingsvisie Ridderkerk.pdf

Commissie Samen leven en Samen wonen RK 22 mei 2025, gemeente RidderkerkBij agendapunt: 5: Reactie op de ontwerp Omgevingseffect rapportage (OER)39.970 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Actualisatie omgevingsvisie Ridderkerk Omgevingseffectrapport

Gemeente Ridderkerk 15 april 2025

Project Opdrachtgever

Document Status Datum Referentie

Projectcode Projectleider Projectdirecteur

Auteur(s) Gecontroleerd door Goedgekeurd door

Actualisatie omgevingsvisie Ridderkerk Gemeente Ridderkerk

Omgevingseffectrapport Definitief 02 15 april 2025 141592/25-006.167

141592 Drs. E. Weerman Drs. M.J. Schilt

M. Oldenburg MSc, F.D. Kesmer MSc F.D. Kesmer MSc, P.A. Feij MSc Drs. E. Weerman

Paraaf

Adres

Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V. | Deventer Koningin Julianaplein 10, 12e etage Postbus 85948 2508 CP Den Haag +31 (0)70 370 07 00 www.witteveenbos.com KvK 38020751

Het kwaliteitsmanagementsysteem van Witteveen+Bos is gecertificeerd op basis van ISO 9001. © Witteveen+Bos Niets uit dit document mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt in enige vorm zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Witteveen+Bos, noch mag het zonder dergelijke toestemming worden gebruikt voor enig ander werk dan waarvoor het is vervaardigd, behoudens schriftelijk anders overeengekomen. Tekst- en datamining van (delen van) dit document, evenals enige verwerking of reproductie ervan door middel van kunstmatige intelligentie technologieën is uitdrukkelijk niet toegestaan, behoudens schriftelijk anders overeengekomen. Dit document (of delen ervan) mag niet worden verveelvoudigd en/of anderszins worden gebruikt op enigerlei wijze voor het trainen van kunstmatige intelligentie technologieën, behoudens schriftelijk anders overeengekomen. Witteveen+Bos aanvaardt geen aansprakelijkheid voor enigerlei schade die voortvloeit uit of verband houdt met het wijzigen van de inhoud van het door Witteveen+Bos geleverde document.

INHOUDSOPGAVE

SAMENVATTING

INLEIDING | WAAROM EEN ACTUALISATIE VAN DE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE RIDDERKERK EN EEN OER?

1.1

Reden voor actualisatie van de omgevingsvisie Ridderkerk

1.2

Reden voor onderzoek naar omgevingseffecten

1.3

Leeswijzer

STAAT VAN DE LEEFOMGEVING | WAAR STAAT RIDDERKERK NU?

2.1

Beoordeling huidige staat van Ridderkerk

2.2

Opgaven per wijk

DOELEN EN OPGAVEN EN SCENARIO’S | WAAR WIL DE GEMEENTE RIDDERKERK NAARTOE?

3.1

Van ambities naar doelen

3.2

Scenario’s

3.2.1 3.2.2

Scenario 1 Scenario 2

28 30

3.3

Verschillen tussen de scenario’s

ONDERZOEKSAANPAK | HOE WORDEN DE ALTERNATIEVEN ONDERZOCHT?

4.1

Aanpak van het OER

4.2

Plan- en studiegebied

4.3

Huidige situatie, referentiesituatie en zichtjaar

4.4

Beoordelingskader

4.5

Wijze van beoordelen

4.6

Doelbereik

4.7

Detailniveau van het effectenonderzoek

4.8

Expert judgement

5.1

5.2

5.3

BESCHRIJVING REFERENTIESITUATIE | WAT KOMT ER OP DE GEMEENTE RIDDERKERK AF?

Kloppend hart

5.1.1

Economie

Sterke wijken - goed verbonden

5.2.1 5.2.2 5.2.3

42 43 44

Wonen en fysieke woonomgeving Gezondheid en sociaal domein Mobiliteit

Groenblauwe Oase

5.3.1 5.3.2 5.3.3 5.3.4

46 46 47 48

Natuur Landschap en cultuurhistorie Water, bodem en klimaat(adaptatie) Duurzaamheid

OMGEVINGSEFFECTEN VAN DE ALTERNATIEVEN

6.1

Kloppend hart

6.1.1

6.2

6.3

Economie

Sterke wijken - goed verbonden

6.2.1 6.2.2 6.2.3

52 55 63

Wonen en fysieke woonomgeving Gezondheid en sociaal domein Mobiliteit

Groenblauwe oase

6.3.1 6.3.2 6.3.3 6.3.4

67 69 71 77

Natuur Landschap en cultuurhistorie Water, bodem en klimaat(adaptatie) Duurzaamheid

6.4

Samenvatting: effecten op hoofdlijnen

HET VOORGENOMEN BELEID: ONTWERP VERNIEUWDE OMGEVINGSVISIE

7.1

Totstandkoming ontwerp vernieuwde omgevingsvisie

7.2

Kenmerken voorgenomen beleid

7.2.1 7.2.2 7.2.3

87 88 88

7.3

Visiekaart Gebiedsuitwerking Gebiedsindeling Ridderkerk

Beoordeling van het ontwerp vernieuwde omgevingsvisie

7.3.1 7.3.2 7.3.3 7.3.4

88 90 105 115

Kloppend hart Sterke wijken - goed verbonden Groenblauwe oase Samenvatting beoordeling ontwerp vernieuwde omgevingsvisie

AANBEVELINGEN, LEEMTEN IN KENNIS EN MONITORING

117

8.1

Aanbevelingen

117

8.1.1 8.1.2 8.1.3 8.1.4

117 118 120 122

Onzekerheden in het algemeen Onzekerheden per kernwaarde Aandachtspunten na vaststelling omgevingsvisie Aandachtspunten na vaststelling omgevingsvisie

8.2

Aanzet monitoringsprogramma

127

REFERENTIES

131

Laatste pagina

133

Bijlage(n)

Aantal pagina's

Staat van Ridderkerk

109

Autonome ontwikkelingen

III

Huidig beleid

Voorgenomen beleid

SAMENVATTING Dit is de samenvatting van de omgevingseffectrapportage voor de actualisatie van de omgevingsvisie Ridderkerk. De omgevingsvisie is een integrale visie met strategische hoofdkeuzes van beleid voor de fysieke leefomgeving voor de langere termijn (hier: 2050). De samenvatting geeft beknopt weer wat de (omgevings)effecten zijn van de omgevingsvisie tot 2050 en de alternatieven (hier: scenario’s) die hierbij zijn beschouwd. Met deze informatie kan gemeente Ridderkerk het milieubelang volwaardig meewegen in de besluitvorming over de omgevingsvisie. Aanleiding en doel De gemeente Ridderkerk heeft een unieke ligging in de Randstad, omgeven door belangrijke infrastructuur zoals de Nieuwe Maas en de snelwegen A16/A15. De omgevingsvisie uit 2017 moet worden geactualiseerd vanwege nieuwe trends en ontwikkelingen, nieuwe doelen uit het collegeprogramma 2022-2026, en nieuw beleid op lokaal en bovenlokaal niveau. De actualisatie streeft naar een integrale visie voor toekomstige ontwikkelingen in Ridderkerk, met nadruk op veiligheid en gezondheid, en brede welvaart. Dit omgevingseffectrapport (OER) maakt deel uit van de milieueffectrapportage (mer): een procedure die verplicht is bij het opstellen van de omgevingsvisie. De mer-procedure leidt tot een onderzoeksrapport bij de omgevingsvisie: het OER.

Wisselwerking OER en omgevingsvisie Om ervoor te zorgen dat er een goede wisselwerking is tussen de omgevingsvisie en het OER, zijn er verschillende interacties tussen de 2 sporen. Hierbij worden de keuzes vanuit het omgevingsvisie-spoor regelmatig getoetst in het OER-spoor, waarna de bevindingen hiervan weer worden verwerkt in het omgevingsvisie-spoor. In afbeelding 0.1 is deze wisselwerking versimpeld weergegeven.

Afbeelding 0.1 Schematische weergave van de wisselwerking tussen het omgevingsvisie-spoor en het OER-spoor

6 | 133

Witteveen+Bos | 141592/25-006.167 | Definitief 2

Onderzoeksmethode Het OER is opgesteld om de effecten van de actualisatie van de omgevingsvisie te onderzoeken. De onderzoeksmethode omvat een analyse van - de huidige staat van de leefomgeving; - referentiesituatie: dat is de situatie in 2050 als het huidig beleid wordt uitgevoerd, maar de omgevingsvisie niet wordt geactualiseerd; - scenario’s: de effecten van 2 scenario’s: een scenario gericht op een groen en dorps karakter, en een scenario gericht op een ondernemend en stedelijk Ridderkerk; - voorgenomen beleid: dit zijn de ambities uit de vernieuwde omgevingsvisie. De scenario’s vormen de alternatieven volgens de mer-methodiek. De effecten van het ontwerp vernieuwde omgevingsvisie zijn ook beschreven. Beoordeling huidige situatie en referentiesituatie De staat van de huidige situatie en autonome ontwikkeling (referentiesituatie) zijn beschreven en vervolgens beoordeeld aan de hand van de beoordelingsschaal uit tabel 0.1. De omvang en ernst van omgevingseffecten in de vorm van knelpunten vormen de basis van de beoordeling van de huidige staat en de referentiesituatie. Indien van toepassing, worden gestelde normen gehanteerd als maatlat voor de beoordeling. In andere gevallen worden gemeentelijke beleidsdoelen gebruikt. Als een normering of gemeentelijk beleidsdoel niet van toepassing is, wordt er een vergelijking gemaakt met provincie Zuid-Holland en/of Nederland.

Tabel 0.1 De te hanteren beoordelingsschaal van de huidige staat en de referentiesituatie Beoordeling

Toelichting

goed

goed, er zijn weinig tot geen knelpunten

redelijk

redelijk, er zijn enkele knelpunten

slecht

slecht, er zijn redelijk veel tot veel knelpunten

Beoordeling scenario’s De effecten van de scenario’s ten opzichte van de referentiesituatie zijn beschreven en vervolgens beoordeeld met behulp van de beoordelingsschaal in tabel 0.2.

Tabel 0.2 De te hanteren beoordelingsschaal van de omgevingseffecten Score

Toelichting

zeer positief effect; sterke verbetering ten opzichte van de referentiesituatie

positief effect; verbetering ten opzichte van de referentiesituatie

neutraal; geen of nauwelijks verandering ten opzichte van de referentiesituatie

negatief effect; verslechtering ten opzichte van de referentiesituatie

zeer negatief effect; sterke verslechtering ten opzichte van de referentiesituatie, risico op niet voldoen aan wettelijke normen

Naast het beschrijven en beoordeling van de milieueffecten van de scenario’s, beschrijft het OER ook in welke mate de scenario’s kunnen bijdragen aan het behalen van de doelen van de gemeente Ridderkerk. Dit gebeurt aan de hand van de beoordeling zoals toegelicht in tabel 0.3.

7 | 133

Witteveen+Bos | 141592/25-006.167 | Definitief 2

Tabel 0.3 Toetsing doelbereik Beoordeling

Toelichting hoge potentie voor behalen doel beperkte potentie voor behalen doel

geen potentie voor behalen doel

Opgaven in de huidige situatie In de ‘Staat van Ridderkerk’ (bijlage I 17/07/2024, referentienummer 141592/24-010.519) is de huidige staat van Ridderkerk uitgebreid beschreven. De volgende 5 opgaven spelen in de huidige situatie in Ridderkerk: 1 woningaanbod: er is momenteel een woningtekort in Ridderkerk, met name voor starters, ouderen en arbeidsmigranten; 2 gezondheidsbescherming: de huidige situatie toont aan dat er problemen zijn met luchtkwaliteit en geluidshinder, vooral langs de rijkswegen en lokale wegen. Er is een negatieve invloed op de gezondheid van inwoners door de aanwezigheid van luchtverontreinigende stoffen zoals stikstofoxide en fijnstof. 3 bereikbaarheid en mobiliteit: de bereikbaarheid per auto is een uitdaging vanwege de toenemende verkeersdruk. Ook vormt de OV-bereikbaarheid in Ridderkerk naar omliggende gemeenten zoals Rotterdam een aandachtspunt. Er is ook een gebrek aan voldoende en goed onderhouden fiets- en wandelpaden. De verkeersveiligheid is een belangrijk punt van zorg; 4 waterkwaliteit en duurzame watervoorziening: de waterkwaliteit in Ridderkerk is slecht net als andere KRW-waterlichamen in Nederland. Er is een noodzaak om de kwaliteit van grond- en oppervlaktewater te verbeteren en de beschikbaarheid van drinkwater te waarborgen; 5 duurzaamheid: de energietransitie en verduurzaming van vastgoed zijn nog niet voldoende gevorderd.

Er is een dringende behoefte aan het verhogen van de energie-efficiëntie en de overstap naar hernieuwbare energiebronnen. Opgaven in de referentiesituatie De opgaven in de huidige situatie blijven in de referentiesituatie. Aanvullend op deze opgaven komen de volgende opgaven op Ridderkerk af in de referentiesituatie: 1 Landbouw: het belang van landbouw in de economie en werkgelegenheid neemt verder af. Er is sprake van sanering van glastuinbouw in Rijsoord en er zijn uitdagingen om voldoende areaal te behouden vanwege andere ruimteclaims zoals woningbouw, natuur, duurzame energievoorziening, en bodemdaling in combinatie met waterhuishouding; 2 Sociale cohesie: door trends zoals digitalisering, vergrijzing, individualisering en thuiswerken neemt eenzaamheid in Ridderkerk naar verwachting toe; 3 Bereikbaarheid (per modaliteit): hoewel er investeringen in openbaar vervoer, fiets- en wandelroutes zijn, blijft de auto aantrekkelijk voor zowel korte als lange verplaatsingen omdat het wegennetwerk niet aangepast wordt. Dit zorgt voor een aanhoudende druk op de verkeersinfrastructuur; 4 Beschermde natuurgebieden: Stikstofdepositie vormt een knelpunt voor Natura 2000-gebieden.

De natuurdoelen voor broedvogels uit de vogelrichtlijn worden niet gehaald in het nabijgelegen Natura 2000-gebied Boezems Kinderdijk; 5 Wateroverlast en droogte: door langere perioden van droogte ontstaat bodemdaling en verzilting. Het is onduidelijk of er voldoende concrete maatregelen zijn uitgevoerd om de effecten hiervan te mitigeren, vooral in Bolnes, Slikkerveer en Ridderkerk-Centrum; 6 Duurzame energie(opwekking)/duurzaamheid energieverbruik: er is een ongebalanceerde energieopwekking door het gebrek aan windenergie en zonne-energie. De elektriciteitsvraag neemt toe door de toename van elektrische auto's en elektrificeren van de warmtevraag; 7 Materiaal: de ontwikkeling op het gebied van circulariteit is hoogst onzeker en afhankelijk van nationaal beleid. Grondstoffendepots en de duurzame energievraag voor hergebruik zijn opgaven voor Ridderkerk.

8 | 133

Witteveen+Bos | 141592/25-006.167 | Definitief 2

Kenmerken scenario's In het ontwerpend onderzoek voor de gemeente Ridderkerk zijn 2 uiterste toekomstscenario's opgesteld. Deze scenario's tonen de uitersten om de bandbreedte van mogelijke ontwikkelingen te schetsen en helpen de gemeente bij het maken van keuzes voor de toekomst. In beide scenario's staan de kernwaarden 'Sterke wijken, goed verbonden', 'Groenblauwe oase' en 'Kloppend hart' centraal, maar ze komen op verschillende manieren tot uiting. Scenario 1 benadrukt natuurontwikkeling, terwijl Scenario 2 focust op economische ontwikkeling. Scenario 1 richt zich op het behoud en de versterking van het groene, dorpse karakter van Ridderkerk. Hierbij wordt prioriteit gegeven aan duurzaamheid, lokale verbindingen en behoud van de natuur. Woningbouw gebeurt voornamelijk in bestaande wijken. Hierbij worden 1.300 woningen gebouwd, voornamelijk in bestaande wijken. Er zijn geen flexwoningen en de bouwhoogte is maximaal 6 lagen. Voorzieningen zijn gedecentraliseerd en zorgcentra bevinden zich in de wijken. De groene kraag wordt verbonden en doorgetrokken naar het centrum, en er zijn maatregelen voor duurzame energieopwekking zoals zon op dak, maar geen windmolens of zon op veld. Er worden snelwegen overkapt. Mobiliteit is duurzaam en inclusief waarbij de auto een belangrijke modaliteit blijft.

Scenario 2 richt zich op een ondernemend en innovatief Ridderkerk met een stedelijk karakter. Hierbij wordt prioriteit gegeven aan economische groei, technologische innovatie en regionale verbindingen. In scenario 2 worden 3.300 woningen gebouwd door inbreiding en uitbreiding bij uitleglocaties. Er is ruimte voor hogere bouwlagen en innovatieve woonvormen, en de gemeente investeert in snelle verbindingen met de regio en moderne stedelijke voorzieningen. Er komen geen overkappingen van snelwegen, maar er worden stadsrandhubs gerealiseerd voor deelmobiliteit. Voorzieningen zijn gecentraliseerd en er komt een centraal zorgcentrum. De groene kraag blijft behouden zonder toevoegingen, en er wordt ruimte gemaakt voor technologische oplossingen voor waterveiligheid en energieopwekking, zoals aquathermie en geothermie. Effecten op hoofdlijnen door scenario 1 Omgevingseffecten In scenario 1 zijn de effecten op de leefomgeving over het algemeen positief in het buitengebied aan de rivieroevers en in/rondom wijkcentra. De nabijheid van voorzieningen en deelmobiliteit in de wijkcentra zorgen voor een positief effect op duurzame mobiliteit, gezondheid en voorzieningenaanbod en sociale cohesie. Ruimte voor de rivier zorgt voor zeer positieve effecten op de natuurlijke aspecten als bodem, water en natuur.

Echter, is een risico van ruimte voor de rivier dat industrieel erfgoed aan de rivieroevers aangetast kan worden. De overkapping van de snelwegen zorgt voor positieve effecten op gezondheidsbescherming, recreatie en verkeersveiligheid. Een kanttekening van de overkapping is dat de luchtkwaliteit verslechtert aan de tunnelmonden waardoor Bolnes Zuid negatieve effecten op gezondheidsbescherming optreden. Het behoud van hogere milieugebruiksruimte-bedrijven leidt tot het behoud van zwaar verkeer. In combinatie met meer weggebruikers neemt de verkeersveiligheid in Ridderkerk af. De groene inprikkers leiden tot positieve effecten op gezonde leefstijl en microklimaat. Doelbereik In scenario 1 is er een beperkte potentie om doelen te halen voor alle 3 de kernwaarden. De overkapping van de snelwegen en ruimte voor de rivier zorgen voor een gezonder Ridderkerk en robuuster groenblauwe raamwerk. De buurtcentra en toename van buurtbussen zorgen voor sterkere en beter verbonden wijken. Ondanks deze ingrepen die bijdragen aan de doelen is er geen sprake van een hoge potentie. De toename van het aantal woningen en behoud van mono-functioneel bedrijventerreinen leiden tot onvoldoende differentiatie in woningaanbod en economische verbreding.

De auto blijft dominant in scenario 1 waardoor doelen als verbetering van de luchtkwaliteit en het versterken van duurzame en actieve mobiliteit niet gehaald worden.

9 | 133

Witteveen+Bos | 141592/25-006.167 | Definitief 2

Afbeelding 0.2 Effecten op hoofdlijnen door scenario 1

10 | 133 Witteveen+Bos | 141592/25-006.167 | Definitief 2

Effecten op hoofdlijnen door scenario 2 Omgevingseffecten In scenario 2 zijn de effecten op de leefomgeving over het algemeen positief in woon-werklocaties, de kern en de schil rond de kern. De autoluwe schil en autovrije kern leiden tot positieve effecten op gezondheid en actieve mobiliteit. De nieuwe OV-verbindingen zorgen voor een betere regionale bereikbaarheid. De toename van woningen zorgen voor voldoende woonaanbod en een diverse woonvoorraad. Het autovrij maken van het centrum en het autoluw maken van de omliggende wijken leidt tot een lokale verbetering van luchtkwaliteit en afname van geluidshinder veroorzaakt door lokale wegen. Dit draagt bij aan een rustiger en gezonder leefmilieu, verhoogt de leefkwaliteit, en maakt het centrum aantrekkelijker voor inwoners en bezoekers. Een kanttekening van de toename van woningen is de toenemende verkeersdrukte en de verspreiding (zoals bij de rivieroevers) en verslechtering van luchtkwaliteit en geluid. Ook leidt een toename van inwoners tot een toename van de energievraag en drinkwatervraag. De energievraag wordt in scenario 2 voorzien door klimaatparken (park met duurzame energieopwek) en een waterstoffabriek. De energie-infrastructuur verstoort wel het landschap en de natuur en het is een risicobron voor omgevingsveiligheid.

De transformatie van mono-functionele naar woon-werklocaties zorgt voor een divers werkaanbod en maakt bedrijventerreinen veiliger. Doelbereik In scenario 2 heeft elke kernwaarde een andere beoordeling van geen tot hoge potentie om doelen te halen. De toename van werkaanbod op het gebied van zakelijke dienstverlening en menging van wonen en werken leidt tot een hoge potentie om de kernwaarde kloppend hart te behalen. Scenario 2 heeft geen potentie om de doelen voor gezondheidsbescherming en omgevingsveiligheid maar een hoge potentie om de doelen voor duurzame mobiliteit en woonaanbod te halen waardoor de kernwaarde sterk verbonden en goed verbonden redelijk scoort op doelbereik. Scenario 2 voegt risicobronnen toe als een waterstoffabriek. Daarnaast zorgt de verspreidde toename van 3.300 woningen voor een toename van verkeersbewegingen en geluidbelasting, en voor een verslechtering van de luchtkwaliteit. Scenario 2 heeft geen potentie om de kernwaarde groenblauwe oase te behalen vanwege de recreatiedruk in natuurgebieden. Daarnaast is het risico op waterveiligheid groot doordat het mogelijk is om langs de rivieroevers te bouwen.

11 | 133 Witteveen+Bos | 141592/25-006.167 | Definitief 2

Afbeelding 0.3 Effecten op hoofdlijnen door scenario 2

12 | 133 Witteveen+Bos | 141592/25-006.167 | Definitief 2

Rol OER bij totstandkoming ontwerp vernieuwde omgevingsvisie Het ontwerp vernieuwde omgevingsvisie is gebaseerd op inzichten uit de effectstudies. Het combineert elementen uit beide scenario’s om een evenwichtige ontwikkeling van Ridderkerk te realiseren. De volgende ambities en keuzes in de omgevingsvisie zijn gebaseerd op de milieu-informatie uit het OER: - we willen meer inzetten op functiemenging op de bedrijventerreinen waar dat mogelijk is. Dit verbetert onder andere de (beleving van) de openbare ruimte en de sociale veiligheid; - we willen collectieve woonvormen en flexwonen onder voorwaarden toegestaan. Dit zorgt voor een divers woningaanbod dat kan inspelen op de huidige vraag op de woningmarkt; - we willen de groene kraag rondom Ridderkerk beter verbinden en waar mogelijk aansluiten op de hoofdgroenstructuur in de wijken. Dit is positief voor onder andere de biodiversiteit, klimaatadaptatie en beweegvriendelijkheid binnen de gemeente; - we willen ons inzetten voor een OV-verbinding tussen station Barendrecht en het centrum van Ridderkerk. Dit kan het potentieel van duurzame mobiliteit en de bereikbaarheid en toegankelijkheid met het openbaar vervoer verbeteren. We zijn hierin wel afhankelijk van onze partners.

Ontwerp vernieuwde omgevingsvisie De hoofdambitie van de omgevingsvisie van de gemeente Ridderkerk is als volgt: Ridderkerk is en blijft een prettige gemeente om in te wonen, te recreëren en te werken. Deze hoofdambitie wordt bereikt door in te zetten op onze eigen identiteit. Ook de ligging tussen het stedelijk netwerk van de regio Rijnmond en de Drechtsteden en het landschappelijk netwerk van de Krimpenerwaard, Alblasserwaard, Biesbosch en Hoeksche Waard helpt hierbij. Na jaren van ontwikkeling en groei, is het nu het moment om vooral ook in te zetten op het behouden en het versterken van de kwaliteit van onze leefomgeving. De gemeente hanteert in de omgevingsvisie naast deze thematische ambities ook 5 leidende principes, dit zijn de overkoepelende ambities onder de hoofdambities. De leidende principes zijn nieuw ten opzichte van de vorige omgevingsvisie en overig bestaand beleid. De 5 leidende principes zijn: - ontwikkelingen zijn water- en bodemsturend; - ontwikkelingen hebben oog voor een prettige fysieke leefomgeving; - ontwikkelingen dragen bij aan brede welvaart; - ontwikkelingen dragen bij aan de uitvoering van transities; - ontwikkelingen zijn afgestemd op een inclusieve en toegankelijke mobiliteit. De omgevingsvisie van de gemeente Ridderkerk betreft hoofdzakelijk een actualisatie van de bestaande omgevingsvisie.

Dat betekent dat het beleid op veel onderwerpen aansluit op de vorige omgevingsvisie en dat het bestaand (sectoraal) beleid via de actualisatie wordt geïntegreerd in de nieuwe omgevingsvisie. Hoofdstuk 5 van de omgevingsvisie bevat de ambities per kernwaarde. Aandachtspunten op basis van de effecten voor het ontwerp vernieuwde omgevingsvisie Het OER heeft ook aandachtspunten aangedragen voor de vernieuwde omgevingsvisie op basis van de effectstudie van het ontwerp vernieuwde omgevingsvisie. De belangrijkste aandachtspunten zijn: - het ontwerp vernieuwde omgevingsvisie bevat een aantal voorgenomen onderzoeken die uiteindelijk bepalend zijn of kansen worden verzilverd en risico’s worden gemitigeerd. Hoe de gemeente om gaat met deze onderzoeksresultaten zijn bepalend voor de leefomgevingseffecten; - het thema gezondheidsbescherming blijft ondanks het vigerend beleid belangrijk in Ridderkerk, vooral vanwege de aanwezigheid van de rijkswegen, behoud van hoge milieucategorieën en rol van de auto; - de omgevingsveiligheid blijft ondanks het vigerend beleid en ontwerp vernieuwde omgevingsvisie een aandachtspunt, met name door de toevoeging van nieuwe risicobronnen door de energietransitie. Bij elke ontwikkeling dient een zorgvuldige afweging te worden gemaakt; - door het uitbreiden van de woningvoorraad ontstaat er toenemende druk op de verkeersafwikkeling.

Dit heeft gevolgen voor de verkeersintensiteiten, parkeerdruk, verkeerveiligheid en de gezondheidsbescherming. Ook heeft de uitbreiding van de woningvoorraad invloed op de beschikbare openbare ruimte, de druk op de ondergrond en de toegang tot voorzieningen;

13 | 133 Witteveen+Bos | 141592/25-006.167 | Definitief 2

mogelijk toekomstige ontwikkelingen aan de rivieroevers zijn een aandachtspunt gezien vanuit water- en bodemsturend werken; de (landelijke) natuurdoelen zijn nog niet behaald vanwege (het ontbreken aan) landelijke ontwikkelingen. Recreatiedruk is een aandachtspunt voor natuur; de waterkwaliteit en beschikbaarheid blijft ondanks de inspanningen een aandachtspunt, mede omdat de KRW-doelen ook een nationale aanpak vergen; er ontbreekt een toekomstperspectief voor de landbouw op nationaal niveau, dus ook in Ridderkerk. Conventionele intensieve landbouw gericht op export veroorzaakt negatieve effecten op bodem, natuur en water en tegelijkertijd zijn er nog onvoldoende winstgevende verdienmodellen voor regeneratieve, natuurinclusieve landbouwbedrijven gericht op lokale voedselproductie; het behoud van landschappelijke kernwaarde en tegengaan van versnippering blijft een aandachtspunt.

Aanbevelingen Het ontwerp vernieuwde omgevingsvisie heeft de potentie om diverse beleidsdoelen te behalen. Er zijn echter aanzienlijke onzekerheden en uitdagingen die verdere uitwerking en concrete maatregelen vereisen om de gewenste resultaten te bereiken. Het OER doet verschillende aanbevelingen voor de verdere uitwerking van de omgevingsvisie: - zorg voor integrale oplossingen en meervoudig ruimtegebruik om overlap van ruimteclaims te beperken; - verbeter de samenwerking met regionale en nationale partners om beleidsdoelen te behalen; - stimuleer duurzame mobiliteit en energietransitie met concrete maatregelen en investeringen; - houd rekening met de sociale cohesie en gezondheid van inwoners bij de ontwikkeling van nieuwe woon- en werkgebieden; - monitor de effecten van de omgevingsvisie en stuur bij waar nodig om negatieve milieu- en gezondheidseffecten te beperken.

14 | 133 Witteveen+Bos | 141592/25-006.167 | Definitief 2

1 INLEIDING | WAAROM EEN ACTUALISATIE VAN DE OMGEVINGSVISIE GEMEENTE RIDDERKERK EN EEN OER? Voor u ligt het omgevingseffectrapport (OER) voor de actualisatie van de omgevingsvisie Ridderkerk. Dit OER maakt deel uit van de milieueffectrapportage (mer): een procedure die verplicht is bij het opstellen van de omgevingsvisie. De mer-procedure leidt tot een omgevingseffectrapport (OER) bij de omgevingsvisie.

1.1

Reden voor actualisatie van de omgevingsvisie Ridderkerk

Aanleiding actualisatie omgevingsvisie gemeente Ridderkerk De gemeente Ridderkerk heeft een unieke ligging: in de Randstand onder de rook van Rotterdam, liggend op het eiland IJsselmonde met aan de overkant UNESCO Werelderfgoed Kinderdijk, begrensd door de Nieuwe Maas en de A16/A15. Met de omgevingsvisie uit 2017 heeft de gemeente de afgelopen jaren sturing gegeven aan de (ruimtelijke) opgaven op haar grondgebied. De gemeente heeft besloten om de omgevingsvisie uit 2017 aan te vullen naar aanleiding van: 1 nieuwe opgaven, trends en ontwikkelingen die op Ridderkerk afkomen; 2 nieuwe doelen die door het college vastgesteld zijn in het collegeprogramma 2022-2026; 3 nieuw vastgesteld bovenlokaal en lokaal beleid met kaderstellende uitspraken over Ridderkerk na de vaststelling van de omgevingsvisie in 2017; 4 nieuwe ontwikkellocaties in Ridderkerk; 5 nieuwe belangrijke pijlers onder de Omgevingswet: veiligheid en gezondheid. De gemeente streeft naar een nieuwe integrale omgevingsvisie die het kader is voor alle toekomstige ontwikkelingen. De huidige omgevingsvisie voor Ridderkerk is op 14 september 2017 vastgesteld door de gemeenteraad. Destijds is een doorkijk gegeven tot 2035. De daarin opgenomen kernwaarden (‘Sterke wijken – Goed verbonden’, ‘Groenblauwe oase´ en ‘Kloppend hart’) blijven nog steeds van belang voor de Ridderkerkse identiteit.

Daar hoeft niets aan te worden veranderd. De opgaven om de kernwaarden te behalen worden wel geactualiseerd. Wat is een omgevingsvisie? De omgevingsvisie is een integrale visie met strategische hoofdkeuzes van beleid voor de fysieke leefomgeving voor de langere termijn (hier: 2050). De omgevingsvisie gaat onder andere in op de samenhang tussen ruimte, water, milieu, natuur, gezondheid, landschap, verkeer en vervoer, energie, infrastructuur en cultureel erfgoed. Inhoudelijk bevat de omgevingsvisie in ieder geval de volgende onderdelen: - de omgevingsvisie bevat een beschrijving van hoe het ervoor staat in de gemeente, op hoofdlijnen welke ontwikkelingen gewenst zijn, wat juist behouden moet blijven en het te voeren integrale beleid op hoofdlijnen; - de omgevingsvisie houdt rekening met het voorzorgsbeginsel, het beginsel van preventief handelen, het beginsel dat milieuaantastingen bij voorrang aan de bron dienen te worden bestreden en het beginsel dat de vervuiler betaalt; - ook gaat de omgevingsvisie in op de sturingsfilosofie van de gemeente en de eigen rol in relatie tot anderen bij het realiseren van de doelstellingen uit de visie; - de omgevingsvisie duidt de gemeentelijke belangen en voorziet ze van een motivatie.

15 | 133 Witteveen+Bos | 141592/25-006.167 | Definitief 02

De omgevingsvisie is vormvrij en bindt alleen de gemeente zelf. Daar waar de doelen en ambities van de omgevingsvisie doorwerken naar derden (waterschappen, bedrijven, burgers, provincies) kunnen daartoe regels en normen worden opgenomen in de omgevingsverordening. Dit sluit aan bij de Omgevingswet. De gemeente werkt de omgevingsvisie verder uit in haar omgevingsplan. Nieuwe opgaven en doelen In 2023 heeft de gemeente een evaluatie- en inventarisatieproces doorlopen, waarin beoordeeld is wat er is bereikt sinds het opstellen van de omgevingsvisie Ridderkerk 2035, welke documenten zijn opgesteld en wat er nog moet gebeuren. Deze analyse heeft geresulteerd in aspecten, opgaven en thema’s die geactualiseerd moet worden in de omgevingsvisie. Deze opgaven zijn nader toegelicht in paragraaf 2.2. Daarnaast heeft de gemeente, naar aanleiding van een veranderende koers op hoger beleidsniveau, in de startnotitie voor de actualisatie van de omgevingsvisie bepaald dat ‘brede welvaart’ meer centraal gesteld moet worden. Dit betekent dat wordt gestuurd op inclusief welzijn en welbevinden van mensen en ruimtelijke keuzes meer worden geprioriteerd op gezondheid, kwaliteit en veiligheid van de leefomgeving. Er wordt meer gestuurd op een toekomstbestendige economie met een betere leefomgevingskwaliteit en gezondheid, en minder op uitsluitend economische groei.

Nieuw (vastgesteld) bovenlokaal en lokaal beleid Er is de afgelopen jaren gewerkt aan de verschillende opgaven uit de omgevingsvisie van 2017. Dit heeft geresulteerd in verschillende door de raad vastgestelde visies, plannen en beleid sinds het opstellen van de omgevingsvisie Ridderkerk 2035 in 2017. Ook zijn er ruimtelijke vraagstukken vanuit het Rijk, de provincie en de regio waar Ridderkerkse inbreng op wordt gevraagd, zoals bij de Ruimtelijke Puzzel van de provincie. Met een geactualiseerde omgevingsvisie kan daar beter op worden geanticipeerd. Verder worden er naar aanleiding van het collegeprogramma nog verschillende visies en plannen opgesteld, waaronder een visie op bouwhoogten en een visie op agrarische gronden en recreatieve gronden en natuurgebied gronden. De kaderstellende uitspraken over hoogbouw en agrarische gronden zijn onderdeel van de actualisatie van de omgevingsvisie. Deze uitspraken gaan mogelijk over de locaties waar hoogbouw kan komen met een bepaalde hoogtebeperking (in woonlagen) en waar niet en de toegestane functies voor agrarische gronden.

1.2

Reden voor onderzoek naar omgevingseffecten

Keuze voor een omgevingseffectrapport (OER) De gemeente Ridderkerk wil met de nieuwe omgevingsvisie de ‘Brede welvaart’ vooropzetten in de keuzes die ze maakt in en over haar omgeving. Brede welvaart omvat alles wat mensen van waarde vinden. Naast materiële welvaart gaat het ook om zaken als gezondheid, onderwijs, milieu en leefomgeving, sociale cohesie en veiligheid. De gemeente kiest daarom voor het opstellen van een omgevingseffectrapport (OER) in plaats van een milieueffectrapport (MER) vanwege het integrale karakter van de omgevingsvisie en de nadruk op de maatschappelijke opgaven. Om aan te sluiten bij de inzet op Brede Welvaart, is dit omgevingseffectrapport (OER) verbreed ingestoken. Naast de milieu- en leefomgevingsaspecten die standaard onderdeel zijn van een OER (bijvoorbeeld geluid en natuur), toetst dit OER ook op sociaaleconomische thema’s. Paragraaf 4.4 legt uit hoe het beoordelingskader eruitziet. Wat is een omgevingseffectrapport (OER)? Een omgevingseffectrapport geeft milieu en leefomgeving een volwaardige plaats in het besluitvormingsproces (hier: besluitvorming over de omgevingsvisie gemeente Ridderkerk). Dit doet een OER door de effecten op de leefomgeving ten gevolge van een voornemen en mogelijke alternatieve invullingen daarvan op hoofdlijnen te beschrijven.

Dit houdt in dat de ruimte die potentieel kan worden benut als toekomstige oplossing voor een opgave of probleem wordt onderzocht. Het OER onderzoekt daarom niet concrete initiatieven in detail.

16 | 133 Witteveen+Bos | 141592/25-006.167 | Definitief 02

Mer-plicht (wettelijke grondslag) Europese en nationale wetgeving schrijven voor dat voor activiteiten met potentieel significante omgevingseffecten een mer-procedure wordt doorlopen. Nederlandse wet moet voldoen aan de Europese mer-richtlijn voor projecten (2014/52/EU, 2011/92/EU)) en de Europese SMB-richtlijn (Strategische milieubeoordeling, 2001/42/EG) voor plannen en programma’s. De Europese wetgeving is geïmplementeerd in de Omgevingswet (Ow) (afdeling 16.4) en verder uitgewerkt in het Omgevingsbesluit (Ob) (hoofdstuk 11, bijlage V). Het type mer-procedure (plan-mer, project-mer of mer-beoordeling) hangt af van de aard, omvang van de activiteit en het type besluit. Onder de Omgevingswet geldt voor dit plan een plan-merbeoordelingsplicht (artikel 16.34 Ow). Het ontwerp vernieuwde omgevingsvisie betreft een omgevingsvisie die wettelijk voorgeschreven is met een initiatiefnemer en procedure. Omdat de geactualiseerde omgevingsvisie wettelijk voorgeschreven is en kaders stelt aan mer-(beoordelings-)plichtige projecten die gevolgen kunnen hebben voor het milieu, doorloopt de gemeente de procedure van de milieueffectrapportage (mer) (artikel 16.36). bijlage V van het Omgevingsbesluit bevat een lijst met mer(beoordelings-)plichtige projecten.

De wisselwerking tussen de omgevingsvisie en het OER Om ervoor te zorgen dat er een goede wisselwerking is tussen de omgevingsvisie en het OER, zijn er verschillende interacties tussen de 2 sporen. Hierbij worden de keuzes vanuit het omgevingsvisie-spoor constant getoetst in het OER-spoor, waarna de bevindingen hiervan weer worden verwerkt in het omgevingsvisie-spoor. In afbeelding 1.1 is deze wisselwerking versimpeld weergegeven.

Afbeelding 1.1 Schematische weergave van de wisselwerking tussen het omgevingsvisie-spoor en het OER-spoor

De aanpak van het OER is nader toegelicht in hoofdstuk 4. Initiatiefnemer en Bevoegd Gezag In de mer-procedure voor de omgevingsvisie is de gemeente Ridderkerk zowel initiatiefnemer als bevoegd gezag. Het college is verantwoordelijk voor de voorbereiding van de omgevingsvisie en het OER. Zij treedt op als initiatiefnemer. Het college stelt de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) vast. De omgevingsvisie en het OER worden vastgesteld door de gemeenteraad. De gemeenteraad vormt daarmee het bevoegd gezag. Het OER wordt vervolgens als bijlage opgenomen in de omgevingsvisie.

17 | 133 Witteveen+Bos | 141592/25-006.167 | Definitief 02

Mede overheden Naast de initiatiefnemer en bevoegd gezag zijn er ook diverse medeoverheden die adviseren over de inhoud van het OER. Het betreft de volgende medeoverheden: - gemeenten Rotterdam, Barendrecht, Zwijndrecht, H.I. Ambacht, Alblasserdam, Molenlanden en Krimpenerwaard; - Provincie Zuid-Holland; - Waterschap Hollandse Delta; - Rijkswaterstaat; - Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond; - DCMR Milieudienst Rijnmond; - GGD Rotterdam Rijnmond. Wettelijke Procedure Het OER gaat als bijlage de inspraakprocedure in bij de omgevingsvisie en ligt voor 6 weken ter inzage. Zo krijgt iedereen de mogelijkheid om hun mening te geven over de omgevingsvisie en bijbehorende OER.

1.3

Leeswijzer

Onderstaande tabel geeft een overzicht van de opbouw van dit OER.

Tabel 1.1 Leeswijzer OER Ridderkerk Hoofdstuk

Geeft antwoord op de vraag:

1. Inleiding

waarom een nieuwe omgevingsvisie gemeente Ridderkerk en een OER?

2. Staat van de leefomgeving

waar staat Ridderkerk nu?

3. Doelen en opgaven en alternatieven*

waar wil de gemeente naartoe?

4. Onderzoeksaanpak

hoe worden de alternatieven onderzocht?

5. Beschrijving referentiesituatie

met welke situatie worden de alternatieven vergeleken?

6. Omgevingseffecten van de alternatieven

wat zijn de omgevingseffecten van de verschillende alternatieven?

7. Het voorgenomen beleid: ontwerp vernieuwde omgevingsvisie

voor welk beleid kiest de gemeente en welke omgevingseffecten horen daarbij?

8. Aanbevelingen, leemten in kennis en monitoring

welke inzichten voor verdere besluitvorming kunnen er worden meegegeven?

* In het ontwerpend onderzoek zijn 2 uiterste toekomstscenario’s voor de gemeente opgesteld. Deze 2 scenario’s zoeken de hoeken van het speelveld op en zijn alternatieven in dit OER conform de mer-systematiek. Ze schetsen uiterste extremen om de bandbreedte te tonen. Deze extremen helpen de gemeente bij het maken van keuzes over het toekomstbeeld. Scenario 1 richt zich op de versterking van het groene, dorpse karakter. Scenario 2 richt zich op een ondernemend en innovatief Ridderkerk met een stedelijk karakter. In beide scenario’s staan de 3 kernwaarden van Ridderkerk centraal: (1) Sterke wijken, goed verbonden, (2) Groenblauwe oase en (3) Kloppend hart. Per scenario komen de kernwaardes op andere manier tot uiting.

18 | 133 Witteveen+Bos | 141592/25-006.167 | Definitief 02

2 STAAT VAN DE LEEFOMGEVING | WAAR STAAT RIDDERKERK NU? 2.1

Beoordeling huidige staat van Ridderkerk

In de ‘Staat van Ridderkerk’ (bijlage I 17/07/2024, referentienummer 141592/24-010.519) is de huidige staat van Ridderkerk uitgebreid beschreven. De staat van Ridderkerk geeft aan de hand van verschillende thema’s een beeld van de huidige situatie en kwaliteit van de leefomgeving van Ridderkerk. Tabel 2.1 toont een samenvatting van de beoordelingen voor alle aspecten.

Tabel 2.1 Samenvatting huidige staat van Ridderkerk

Ridderkerkse kernwaarden

Beoordelingsthema’s

Aspecten

Beoordeling

Kloppend Hart

economie

werkgelegenheid

redelijk

vestigingsklimaat

redelijk

landbouwareaal

redelijk

woningaanbod

slecht

voorzieningenaanbod (onderwijs en maatschappelijk vastgoed)

redelijk

openbare ruimte (recreatie & groen)

redelijk

gezonde leefstijl

redelijk

sociaaleconomische positie

goed

sociale cohesie

goed

gezondheidsbescherming

slecht

omgevingsveiligheid

redelijk

bereikbaarheid (per modaliteit)

slecht

toegang tot mobiliteitsdiensten en -voorzieningen

redelijk

verkeersveiligheid

slecht

beschermde natuurgebieden

redelijk

soortenbescherming en biodiversiteit

redelijk

landschap

redelijk

cultuurhistorie en erfgoed

redelijk

archeologie

goed

Sterke wijken - goed verbonden

wonen en fysieke woonomgeving

gezondheid en sociaal domein

mobiliteit

Groenblauwe Oase

Natuur

landschap en cultuurhistorie

19 | 133 Witteveen+Bos | 141592/25-006.167 | Definitief 02

Ridderkerkse kernwaarden

Beoordelingsthema’s

Aspecten

Beoordeling

water, bodem en klimaat(adaptatie)

bodem

redelijk

waterkwaliteit en duurzame watervoorziening

slecht

microklimaat

redelijk

wateroverlast en droogte

redelijk

energie

slecht

materiaal

slecht

duurzaamheid

2.2

Opgaven per wijk

Verder komen er vanuit de woonvisie van Ridderkerk (Gemeente Ridderkerk, 2021b) en vanuit de Staat van Ridderkerk (17 juli 2024) nog een aantal opgaven per wijk naar voren, waarin verschillende thema’s, ambities, en beleidsdoelen zijn vertaald naar de woonopgaven per wijk. In afbeelding 2.1 is de wijkindeling van Ridderkerk getoond en in deze paragraaf worden de belangrijkste opgaven per wijk uitgelicht.

Afbeelding 2.1 Wijkindeling Ridderkerk (Gemeente Ridderkerk, 2021b)

20 | 133 Witteveen+Bos | 141592/25-006.167 | Definitief 02

Centrum Naast de centrum functie, met voorzieningen heeft het centrum een woonfunctie met overwegend appartementen. Belangrijke opgaven voor de wijk zijn: - de centrumfunctie moet versterkt worden; - meer woningen om het draagvlak voor de voorzieningen te vergroten; - meer differentiatie in de woningvoorraad (met name rond de Koninginneweg) waarmee ouderen, jongeren en hogere inkomens aangetrokken kunnen worden, op dit moment is de SES-WOA score1 een van de laagste in de gemeente; - herstructurering van de sociale huurvoorraad; - verduurzaming van de wijk (vanuit de warmtevisie), waarbij extra aandacht moet worden gegeven aan de monumentale panden die kwetsbaar zijn voor droogte door hun houten fundering. - Het terugdringen van het aantal geluidbelaste woningen door het uitvoeren van maatregelen uit het Programma Geluid & Lucht (o.a. door het aanleggen van stil asfalt of het verlenen van subsidie). Zie bijlage I, afbeelding 5.7 tot 5.9. Drievliet en Het Zand Drievliet en Het Zand zijn beiden woongebieden. Drievliet is een typische ‘bloemkoolwijk’ uit de jaren ’70 en ’80 en Het Zand een wijk die nog steeds in ontwikkeling is. De meeste voorzieningen voor de wijken zijn voornamelijk rondom het winkels en voorzieningen rondom het Vlietplein. Op dit moment verjongen de wijken en daalt de sociaal- economische positie van de inwoners van beide wijken.

Met betrekking tot duurzaamheid is Het Zand al gedeeltelijk aardgasvrij maar zijn er in Drievliet nog grote opgaven voor verduurzaming. De grootste opgaven voor de wijken zijn: - wijkaanpak Drievliet: focus op het verbeteren van de kwaliteit (meer groen in openbare ruimtes), duurzaamheid (isolatie) en aandacht voor fysieke ingrepen en sociale samenhang; - betrouwbare en schone energievoorziening: Zorgen voor betaalbare, veilige en schone energie; - ouderenhuisvesting: creëren van mogelijkheden voor ouderen om door te stromen naar gelijkvloerse woningen nabij voorzieningen, inclusief nieuwe woonvormen voor ouderen; - zorgbalans: goede balans tussen zorgbehoevende- en niet-zorgbehoevende inwoners van de wijk, met een gelijkmatige spreiding van zorgaanbod over Ridderkerk; - groen en leefbaarheid: vergroening van de wijk met oog voor klimaatadaptatie en verminderde parkeerdruk. Op dit moment is er een relatief grote kans voor een overstroming langs de rivier de Nieuwe Maas bij een dijkdoorbraak (Rijkswaterstaat, 2022) en in Drievliet zijn er clusters van gebouwen met een bijeenkomst- of onderwijsfunctie die kwetsbaar zijn voor hittestress; - het terugdringen van het aantal geluidbelaste woningen door het uitvoeren van maatregelen uit het Programma Geluid & Lucht (o.a. door het aanleggen van stil asfalt of het verlenen van subsidie). Zie bijlage I, afbeelding 5.7 t/m 5.9.

Oost In Oost verandert de samenstelling van de bevolking en neemt de sociale cohesie van de buurt af. Ook is er sprake van vergrijzing en sluit de woonvoorraad hier niet op aan. De grootste opgaven voor de wijk zijn: - verbeteren van de leefbaarheid in de wijk; - meer opties voor ontmoetingen organiseren tussen inwoners en nieuwe bewoners; - de SES-WOA score is op dit moment negatief met een hoge spreiding, wat betekent dat de sociaaleconomische positie van de inwoners relatief laag is; - meer focus op woonopties voor ouderen in de wijk; - vergroenen en klimaat adaptief maken van de wijk, onder andere omdat er op dit moment een relatief grote kans is op overstromingen langs de rivier de Nieuwe Maas bij een dijkdoorbraak (Rijkswaterstaat, 2022); 1

Definitie SES-WOA score: Welvaart, opleidingsniveau en arbeidsmarktdeelname (WOA) zijn belangrijke factoren in de bestaanszekerheid, kansengelijkheid en gezondheid van mensen. Deze factoren tezamen bepalen de sociaaleconomische status (SES) van mensen. Als een gemeente of wijk een hoge score heeft, betekent dit dat de inwoners welvarender en/of hoger opgeleid en/of langduriger aan het werk zijn dan in andere gemeenten of wijken. Naast verschillen tussen gemeenten, buurten en wijken, heeft het CBS (2022a) ook uitgerekend hoeveel spreiding er binnen gemeenten, wijken en buurten bestaat qua SESWOA-scores. Hoe hoger deze score, hoe meer spreiding. Dit houdt in dat inwoners sterker van elkaar verschillen qua welvaart en/of opleidingsniveau en/of arbeidsmarktdeelname. (CBS, 2022a)

21 | 133 Witteveen+Bos | 141592/25-006.167 | Definitief 02

het terugdringen van het aantal geluidbelaste woningen door het uitvoeren van maatregelen uit het Programma Geluid & Lucht (o.a. door het aanleggen van stil asfalt of het verlenen van subsidie). Zie bijlage Staat van Leefomgeving, afbeelding 5.7 t/m 5.9.

Oostendam Oostendam kent een hechte gemeenschap met een sterke sociale cohesie. Hoewel er een groot ruimtegebrek is voor nieuwbouw, zijn er wel mogelijkheden om nieuwe woonvormen te creëren. De grootste opgaven voor Oostendam zijn: - handhaven van de aantrekkelijkheid van het dorp, vooral door de afstand naar de supermarkt te verkleinen en de beweegvriendelijkheid te verbeteren; - behouden en versterken van de sociale cohesie; - meer focus op het zelfstandig wonen van ouderen met ondersteuning aan huis; - creëren van nieuwe woonvormen met een combinatie van ouderen en jongeren; - verduurzamen van sociale huurwoningen doorzetten en verduurzaming van particuliere woningen stimuleren. Bolnes Bolnes, grenzend aan Rotterdam aan de Beverwaard (Rotterdam) en gescheiden van Slikkerveer door het Donckse Bos, heeft een diverse woningvoorraad, van oude flats tot dure koopwoningen. De wijk heeft deels verouderde woningen die renovatie nodig hebben. Met een nieuw nog te maken warmteprogramma (wijkplan) en herstructurering worden kansen gecreëerd voor integrale wijkontwikkeling, woningdiversificatie en behoud van groen en sportvoorzieningen. De grootste opgaven voor Bolnes zijn: - herstructurering van de wijk: integrale aanpak met verduurzaming, woningvoorraad herstructureren, nieuwbouw op strategische locaties en leefbaarheidsinvesteringen.

Met name hittestress en wateroverlast is erg hoog in de buurt en daarnaast staan er veel panden langs de dijken die gevoelig zijn voor bodemdaling in het noordwestelijke gedeelte van de wijk; - Rivieroevers: strategische locaties voor wijkvernieuwing en herstructurering van sociale huurwoningen; - het behoud van de cultuurhistorische arbeiderswoningen uit de negentiende en twintigste eeuw en het terugbrengen van de herkenbaarheid en beleefbaarheid van het scheeps- en machinebouw verleden van de wijk; - het verbeteren van de lage SES-WOA score, waarbij er een lage spreiding is; - het terugdringen van het aantal geluidbelaste woningen door het uitvoeren van maatregelen uit het Programma Geluid & Lucht (o.a. door het aanleggen van stil asfalt of het verlenen van subsidie). Rijsoord Rijsoord, gebouwd in de jaren '60 en '70, bestaat vooral uit koopwoningen en heeft een hechte gemeenschap met een rijk verenigingsleven. Inwoners zijn tevreden, maar een deel wil doorstromen binnen de wijk. De wijk vergrijst en ontgroent. Er is behoefte aan betaalbare woningen voor starters, toegankelijke woningen voor ouderen en ontmoetingsplekken.

De grootste opgaven voor Rijsoord zijn: - creëren van opties voor mensen die binnen de wijk willen verhuizen; - voorbereiden op de aankomende vergrijzing en ontgroening; - inspelen op doorstroming, zodat er een hogere beschikbaarheid komt binnen de bestaande woonvoorraad; - het verduurzamen van de wijk, waarbij extra aandacht wordt besteed aan het verbeteren van de hittestress, de bodemdaling en de kwetsbaarheid van panden bij extreme neerslag; - het toevoegen van het aanbod en de nabijheid van voorzieningen, met name een supermarkt op kleinere afstand; - het verbeteren van groen en beweegvriendelijkheid: hoewel het Waalbos in de wijk ligt, is de hoeveelheid openbaar groen en de beweegvriendelijkheid in de wijk relatief laag; - het terugdringen van het aantal geluidbelaste woningen door het uitvoeren van maatregelen uit het Programma Geluid & Lucht (o.a. door het aanleggen van stil asfalt of het verlenen van subsidie).

22 | 133 Witteveen+Bos | 141592/25-006.167 | Definitief 02

Slikkerveer Slikkerveer heeft diverse woningen en goede voorzieningen. De wijk waardeert haar dorpse karakter en leefbaarheid. Er is behoefte aan levensloopbestendige woningen. Doorstroming en nieuwbouw, inclusief dure woningen, zijn nodig. Verouderde portiekwoningen worden gesloopt en vervangen door nieuwe sociale huurwoningen. De grootste opgaven voor Slikkerveer zijn: - het behoud van het dorpse karakter en leefbaarheid; - het creëren van een levensloopbestendige wijk en het vernieuwen van verouderde portiekwoningen; - betaalbare en duurdere koopwoningen toevoegen met mogelijkheden voor doorstroming van ouderen en starters; - het herstructureren van de Hollandsestraat en omgeving; - het implementeren van het wijkplan voor verduurzaming en de Warmtevisie. Bij de verduurzaming moet voornamelijk aandacht worden besteed aan de bodemdaling, hittestress en de knelpunten voor wateroverlast; - het behouden van de cultuurhistorische arbeiderswoningen uit de 19e en 20e eeuw; - het terugdringen van het aantal geluidbelaste woningen door het uitvoeren van maatregelen uit het Programma Geluid & Lucht (o.a. door het aanleggen van stil asfalt of het verlenen van subsidie). West West ligt tussen het centrum en de belangrijkste verkeersaders. De wijk heeft veel appartementen en een groot aantal alleenstaanden, vooral ouderen.

Er is een toenemende instroom van jonge gezinnen, wat culturele diversiteit brengt. Er is behoefte aan een wijkcentrum met meer gevarieerde activiteiten voor de wijk en diverse woonvormen voor ouderen. Verduurzaming en herstructurering zijn toekomstige aandachtspunten. De grootste opgaven voor West zijn: - het versterken van sociale verbanden en ontmoetingen; - het creëren van passende woonvormen voor ouderen, inclusief dementie, en betaalbare woningen voor starters om doorstroming te bevorderen; - het verduurzamen van de wijk; - het verbeteren van de sociaaleconomische positie van de bewoners; - behoud van de leefbaarheid; - het terugdringen van het aantal geluidbelaste woningen door het uitvoeren van maatregelen uit het Programma Geluid & Lucht (o.a. door het aanleggen van stil asfalt of het verlenen van subsidie).

23 | 133 Witteveen+Bos | 141592/25-006.167 | Definitief 02

3 DOELEN EN OPGAVEN EN SCENARIO’S | WAAR WIL DE GEMEENTE RIDDERKERK NAARTOE? De gemeente Ridderkerk heeft 3 kernwaarden: 1 Sterke wijken, goed verbonden; 2 Groenblauwe oase; 3 Kloppend hart. Op basis van de beleidsanalyse d.d. 17 juni 2024, zijn deze kernwaarde vertaald naar ambities en doelen.

3.1

Van ambities naar doelen

Tabellen 3.1, 3.2 en 3.3 tonen per kernwaarde de ambitie en bijbehorende doelen.

Tabel 3.1 Ambities en doelen voor kernwaarde ‘Kloppend hart’ Ambitie

Aspecten

Doelen

Het kloppend hart een kwaliteitsimpuls geven

Werkgelegenheid

Vestigingsklimaat

24 | 133 Witteveen+Bos | 141592/25-006.167 | Definitief 02

ontwikkelen vanuit brede welvaart; bestaande werkgelegenheid behouden; inzetten op economische verbreding (differentiatie); detailhandel: behouden hoofdstructuur, versterken middelgrote winkelgebieden, beperken aantal internetafhaalpunten; startende ondernemers vestigen in leegstaande (bedrijfs)gebouwen; voor de hogere milieugebruiksruimte en watergebonden bedrijventerreinen specifiek geldt dat die beter benut en (beperkt) ontwikkeld moeten worden. Er moeten hogere milieugebruiksruimte-uitbreidingslocaties nabij het stedelijk weefsel gezocht worden. Voor de innovatieve maakindustrie moeten geschikte locaties nabij steden gevonden worden; meer mensen met een uitkering aan een baan helpen of vragen om een tegenprestatie winkelcentra aantrekkelijk houden: kwaliteit openbare ruimte, bereikbaarheid en vindbaarheid verbeteren; duurzame balans tussen vraag en aanbod, met ruimte voor groei van bedrijven, met aandacht voor clusterversterking ten behoeve van regionale en korte waardeketens; ondernemers stimuleren om de eigen oppervlakten klimaatadaptief in te richten (veilig, groen en duurzaam); Donkersloot: transformeren van centrum en omliggend gebied, clusteren van bedrijven i.v.m.

samenwerkingskansen en het behalen van milieuvoordelen en minder overlast; inzetten op de verlaging van de parkeerdruk; kwalitatieve versterking, verduurzaming en diversiteit van kantorenlocaties, kwantitatieve optimalisatie door transformeren, verdunnen en verlagen, vooral op snelweglocaties en OV-knooppunten, lokale en speciale kantorenlocaties in woonwijken en op bedrijventerreinen; bij herontwikkeling van bedrijventerreinen: circulaire bouw

Ambitie

Aspecten

Doelen

Landbouwareaal

agrarische gronden behouden zoveel mogelijk hun functie, balans tussen agrarische grond, groen en recreatie. Opstellen van een visie op agrarische gronden en recreatieve gronden en natuurgronden

Tabel 3.2 Ambities en doelen voor kernwaarde ‘Sterke wijken, goed verbonden’ Ambitie

Aspecten

Doelen

Identiteit van de wijken versterken en onderling beter te verbinden

Woningaanbod: uitbreiding en differentiatie

uitbreiding woningvoorraad, met name voor starters en ouderen; differentiatie in woningtypen; versterken centrumfunctie door toevoeging woningen om zo gebruiks- en beleveniswaarde te creëren; ruimte bieden aan innovatieve woonoplossingen

Woningaanbod: toekomstbestendig

toekomstbestendige woningvoorraad; particulieren stimuleren om de eigen oppervlakten klimaatadaptief in te richten

Woningaanbod: Ouderen en zorg

passende woningen voor ouderen en zorgbehoevenden; zorgen dat inwoners zo lang mogelijk veilig thuis kunnen wonen in een vertrouwde omgeving

Woningaanbod: Sociaal domein

woningen worden zoveel mogelijk aan Ridderkerkse woningzoekenden toegewezen; woonlasten blijven de laagste in de regio; maximaal 30 % sociale woningbouw bij nieuwbouw

Voorzieningenaanbod: Onderwijs

Voorzieningenaanbod: Maatschappelijk vastgoed

veilige omgeving rond scholen, inclusief vergroening; investeren in voorschoolse educatie tegen leerachterstanden; zorgen voor voldoende en adequate onderwijsgebouwen en kinderopvang; bij vervangende nieuwbouw bouwen van een (bijna) energieneutraal gebouw. Bestaande onderwijsgebouwen moeten uiterlijk in 2050 voldoen aan energielabel A+++; in 2050 voldoen 75% van de scholen aan de BENG/ENG-eisen goed ingerichte, toegankelijke woon- en leefomgeving creëren met voldoende voorzieningen nabij; maatschappelijk vastgoed ten behoeve van sport en wijkvoorzieningen clusteren en blijvend investeren; optimalisatie van het maatschappelijk vastgoed van de gemeente Ridderkerk, gericht op het aanbieden van voldoende en kwalitatief goede accommodaties, zorgen voor een evenwichtige spreiding van accommodaties, zorg dragen voor een goede bezetting, verantwoorde besteding van middelen, voorzien in sportvelden. De doelgroepen zijn: bewegingsonderwijs, verenigingen, stichtingen en gemeentelijke instanties

Openbare ruimte: Kwalitatief en toegankelijk

kwalitatieve en beweegvriendelijke openbare ruimte; toegankelijke openbare omgeving voor mensen met een beperking (auditief, visueel of lichamelijk)

Openbare ruimte: klimaatadaptief

in 2050 is Ridderkerk waterrobuust en klimaatbestendig ingericht, zowel stedelijk als landelijk gebied

Openbare ruimte: recreatie

recreatief netwerk van de Waal aaneensluitend maken, Waaloevers beleefbaar maken, bestaande zichtvensters behouden en inzetten op Toeristische overstappunten [TOP]; koele plekken creëren waar inwoners kunnen recreëren

25 | 133 Witteveen+Bos | 141592/25-006.167 | Definitief 02

Ambitie

Aspecten

Doelen

Gezonde leefstijl: beleidsmatig

van gezondheidsbescherming naar gezondheidsbevordering; positieve gezondheid als uitgangspunt; verbeteren van de volksgezondheid door gezondheidsachterstanden te verkleinen en vitaliteit en gezondheid te borgen; gezondheid als vast onderdeel van ruimtelijk beleid; beroep op professionele zorg zoveel mogelijk voorkomen (preventie), maar als het nodig is, zorgen dat men de weg naar zorg makkelijk kan vinden; samen met maatschappelijke partners op scholen en daarbuiten activiteiten organiseren om de jongste inwoners te informeren over het gevaar van drugs- en alcoholgebruik, het belang van gezonde voeding, mentale en lichamelijke gezondheid en het verantwoord omgaan met geld

Gezonde leefstijl: bewegen

investeren in sportverenigingen; realiseren van meer speelterreinen, speelvoorzieningen en sporttoestellen, met aandacht voor veiligheid, inpasbaarheid, en een evenwichtige spreiding over de gemeente

Sociaal-economische positie

werken aan een vitale samenleving waarin iedereen mee kan doen en gelijke kansen heeft. Schulden en armoede worden voorkomen; iedereen moet mee kunnen doen aan (on)georganiseerde sportactiviteiten; inzet op lifelong learning (o.a. door flexibilisering arbeidsmarkt); bieden van een vangnet en maatwerkgericht aanbod

Sociale cohesie

gezondheidsbescherming

Omgevingsveiligheid: Externe veiligheid

Omgevingsveiligheid: Sociale veiligheid

Bereikbaarheid: voetganger en fietser

26 | 133 Witteveen+Bos | 141592/25-006.167 | Definitief 02

goede luchtkwaliteit (als eerste doel de WHO-interim waarden), mede door luchtkwaliteit tijdig te betrekken in de ruimtelijke ordening; minder geluidshinder (programma geluid, toewerken naar interim waarden), blijven voldoen aan wettelijke kaders en aantal geluidgehinderden verminderen, o.a. door het verlagen van de plandrempels plaatsgebonden risico externe veiligheid beperken tot wettelijke grenswaarde van 10^-6/jaar voor (zeer) kwetsbare gebouwen en locaties; nieuwe risicobronnen voor externe veiligheid weren uit de gemeente, uitgezonderd op bedrijventerreinen, mits aan concrete voorwaarden wordt voldaan ondermijning en drugsoverlast tegengaan, overlastgevende jeugdgroepen aanpakken, alert zijn op verdachte situaties met betrekking tot woning- en voertuiginbraken, aanpak alcohol- en drugsgebruik; veilige en effectieve hulpverlening mogelijk maken

voetganger en fietser komen in beleid op de eerste plek (gedragsverandering); fiets- en wandelpaden goed onderhouden, kwaliteit verbeteren en ontbrekende schakels aanleggen; aanleggen fietsroutes met betekenis/cultuurhistorische lijnen

Rnet-verbinding Rotterdam - Ridderkerk - Drechtsteden; inzet van buurtbussen bevorderen; waterbusverbinding en Driehoekseveer behouden

Bereikbaarheid: Rnet en OV

sociaal isolement en eenzaamheid worden voorkomen door een omgeving te creëren waarin men naar elkaar omkijkt, met goede (sociale) netwerken en nabuurschap; verbeteren en vergroten van diversiteit aan (on)georganiseerde ontmoetingsplekken voor én tussen jong en oud; ondersteunen verenigingsleven, bevorderen zichtbaarheid verenigingen, stimuleren evenementen en buurtactiviteiten; steun voor vrijwilligers (inclusief pleegouders en mantelzorgers)

Ambitie

Aspecten

Doelen

Toegang tot mobiliteitsdiensten en -voorzieningen

behouden en zo mogelijk versterken bestaande buslijnen

zorgen voor voldoende parkeerplaatsen conform de normen uit de parkeernota waarmee ook wordt gezorgd dat de openbare ruimte onevenredig wordt belast met geparkeerde auto’s; inzetten op duurzame en actieve mobiliteit

Verkeersveiligheid

iedereen een veilige woon-, werk- en leefomgeving bieden; daar waar mogelijk inzetten op de verlaging van de snelheid van 50 km/u naar 30 km/u met uitzondering van ontsluitingswegen; streven naar nul dodelijke verkeerslachtoffers

Tabel 3.3 Ambities en doelen voor kernwaarde ‘Groenblauwe oase’ Ambitie

Domeinen

Doelen

Groenblauwe raamwerk robuuster maken, verder uit te breiden en te differentiëren

Natuur

de groenste gemeente van het eiland IJsselmonde worden; natuur verwelkomen in de woonomgeving; investeren in groen en intact houden groene kraag; stimuleren eetbaar groen in de openbare ruimte

Soortenbescherming en biodiversiteit

vergroten biodiversiteit met iedere ruimtelijke ontwikkeling; differentiatie aanbrengen tussen en in groengebieden

Landschap

balans in het buitengebied tussen agrarische grond, natuur en recreatie. Uitgangspunt is het versterken van het polderlandschap (met landschappelijke structuren zoals dijken en linten en rivieren met oeverzones); inzetten op de eigen identiteit om de kwaliteit van de leefomgeving te behouden en te verbeteren

Cultuurhistorie en erfgoed

beschermen cultureel, industrieel en agrarisch erfgoed (landschappelijk gebruik en bouwwerken); zichtbaar en beleefbaar maken van de geschiedenis van de Waal

Archeologie

voortborduren op historische gelaagdheid; onderzoek naar mogelijkheden voor herstel en versterking van de belevingswaarde van historische structuren

Bodem

voorkomen en verwijderen van vervuiling in en op de bodem; grondverzet reguleren zodat de bodemkwaliteit aansluit bij de functie; bodem en ondergrond worden zo gebruikt dat het de mogelijkheid voor de volgende generaties om in hun behoeften te voorzien niet in gevaar brengt

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.ridderkerk.nl/api/v1/meetings/1216/documents/40778