CConstaterende datRidderkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

Geerpolder Rijsoord - BP REGELS Bijlage 4.pdf

Gemeenteraad RK 13 april 2023, gemeente RidderkerkBij agendapunt: 5: Vaststelling bestemmingsplan Geerpolder Rijsoord32.083 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit Ontwikkeling Geerpolder Rijsoord Onderbouwing Stap 3 besluit in het kader van Interimwet Stad- en Milieubenadering Status Versie Rapport Datum

definitief 005 M.2020.0792.01.R001 27 oktober 2022

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

Colofon Opdrachtgever

AKM Projectontwikkeling B.V. Henry Dunantlaan 1 2992 KP Barendrecht

Contactpersoon opdrachtgever

de heer P. van Kruining patrick@ingenieursburoakm.nl Imming Omgevingsmanagement Jos Imming info@iom-ro.nl

Project Betreft Uw kenmerk

Ontwikkeling Geerpolder Rijsoord Onderbouwing stap 3 besluit Interimwet Stad- en Milieubenadering -

Rapport Datum Versie Status

M.2020.0792.01.R001 27 oktober 2022 005 definitief

Uitgevoerd door

DGMR Industrie, Verkeer en Milieu B.V. Casuariestraat 5 2511 VB Den Haag Postbus 370 2501 CJ Den Haag

Contactpersoon

ir. M.H.J. (Mark) Bakermans 088 346 78 50 bk@dgmr.nl

Auteur

ir. M.H.J. (Mark) Bakermans 088 346 78 50 bk@dgmr.nl

Projectadviseur

ir. M.H.J. (Mark) Bakermans 088 346 78 50 bk@dgmr.nl

2e lezer/secr.

BK|OZU|LVK k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

2

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

Inhoud 1. Inleiding

4

2. Planbeschrijving

5

3. Visie op milieu- en leefkwaliteit 3.1 Inleiding 3.2 Gebiedsvisie en ruimtelijke kwaliteit 3.3 Milieuaspecten

7 7 7 10

4. Toetsingskader geluid 4.1 Wet geluidhinder 4.2 Actieplan Geluid 4.3 Interimwet Stad- en Milieubenadering

15 15 15 17

5. Gehanteerde uitgangspunten 5.1 Rekenmethode 5.2 Omgevingsmodel 5.3 Verkeersgegevens 5.4 Ontwerptekeningen 5.5 Rekenpunten

18 18 18 18 19 19

6. Stappen Interimwet stad- en milieubenadering 6.1 Stap 1 – zo vroeg mogelijk integreren milieubelangen 6.2 Stap 2 – benutten ruimte bestaande regelgeving 6.3 Stap 3

20 20 27 31

7. Voorstel hogere waarden

33

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

Bijlagen Bijlage 1 Bijlage 2 Bijlage 3

Overzicht gehanteerde uitgangspunten Onderzoek overdrachtsmaatregelen Overzicht geluidsbelastingen per bron en gecumuleerd

3

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

1. Inleiding Door AKM Projectontwikkeling B.V. is het initiatief genomen om op het grondgebied van de gemeente Ridderkerk nieuwe ‘landelijke’ woningen te ontwikkelen. Dit plan “Geerpolder Rijsoord” bestaat uit respectievelijk 50 grondgebonden woningen (verdeeld over 12 rijwoningen, 22 geschakelde woningen en 16 vrije kavels) en 26 appartementen (voor starters en senioren). Het plangebied bevindt zich in de directe nabijheid van de rijksweg A15/A16.

figuur 1: locatie van plan Geerpolder (bron: Microsoft Bing)

De verwachte geluidsbelasting op de woningen binnen het bouwplan is hoger dan de maximale geluidsbelasting die de Wet geluidhinder toestaat voor de realisatie van nieuwe woningen langs rijkswegen (53 dB Lden). Dat zou betekenen dat een groot deel van de woningen ‘doof’ uitgevoerd zou moeten worden en dit is geen wenselijke uitvoering voor het toekomstig gebruik van deze woningen. Vanwege de overige wegen (Geerlaan, Rijksstraatweg) worden de maximale grenswaarden uit de wet niet overschreden en kunnen hogere grenswaarden aangevraagd worden.

Deze rapportage geeft een onderbouwing van de verschillende doorlopen stappen om te komen tot het besluit van de gemeenteraad van de gemeente Ridderkerk om af te wijken van de bestaande wettelijke milieunormen. In deze onderbouwing wordt ingegaan op de volgende aspecten: 1 Milieu- en Leefkwaliteit 2 Toetsingskader Geluid 3 Stappen stad- en Milieubenadering 4 Voorstel hogere waarden & stap 3-besluit

4

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

Voor dit soort ruimtelijke initiatieven op milieubelaste plekken is in Nederland de Interimwet Staden Milieubenadering vastgesteld. Via deze wet is het mogelijk om ook op deze milieubelaste locaties woonbestemmingen, onder voorwaarden, te realiseren.

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

2. Planbeschrijving In het buitengebied van de gemeente Ridderkerk, aan de noordzijde van de kern Rijsoord wil AKM Projectontwikkeling 76 woningen realiseren. Het volgende woon- c.q. bouwprogramma is daarbij voorzien: • 26 starters-/seniorenwoningen Ten zuiden van de entree van het plangebied is ruimte gecreëerd voor 2 bouwvolumes met elk 13 appartementen. De appartementen worden verdeeld over 3 bouwlagen, waarbij de woningen op de begane grond ook geschikt zijn als seniorenwoning. • 12 rijwoningen onder NHG-grens Ten noorden van de entree langs de Geerlaan komen 12 rijwoningen, verdeeld over 2 volumes van 2 bouwlagen. • 38 grondgebonden woningen boven NHG-grens Deze zijn verdeeld over 22 geschakelde woningen en 16 vrije kavels van 2 bouwlagen.

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

De woningen worden mede gerealiseerd in het kader van de provinciale regeling ‘Ruimte voor ruimte’. Onderstaande figuren 2 en 3 geven een overzicht van de locatie en verkaveling van het plan, waarin de diverse typen woningen (vrijstaand, twee- en driekappers en rijwoningen) zijn opgenomen.

figuur 2: overzicht bouwplan (bron: AKM projectontwikkeling)

5

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

figuur 3: locatie van het plan (woningen blauw gekleurd) ten opzichte van omliggende wegen

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

6

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

3. Visie op milieu- en leefkwaliteit 3.1 Inleiding De Interimwet Stad- & Milieubenadering stelt de gemeente Ridderkerk in staat om binnen een voorgenomen project een optimale leefomgevingskwaliteit te (laten) realiseren, ook als een milieunorm zich daartegen lijkt te verzetten. Zodra een wettelijke milieunorm een doelmatig ruimtegebruik en een optimale omgevingskwaliteit in de weg staat kan deze Interimwet uitkomst bieden. In de aan de Interimwet gekoppelde Handreiking Stad- & Milieubenadering, opgesteld in opdracht van het Interprovinciaal Overleg en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten in samenwerking met het ministerie van VROM, wordt onder leefomgevingskwaliteit het volgende verstaan: “Leefomgevingskwaliteit bestaat uit een samenspel van economische, sociale, ruimtelijke en milieuhygiënische aspecten, zoals bereikbaarheid, veiligheid, schoonheid en rust. Leefomgevingskwaliteit is meer dan de som van de aspecten. De samenhang bepaalt uiteindelijk de waardering voor de omgeving. Milieubelaste locaties kunnen bijzondere ruimtelijke kwaliteiten herbergen, waarvan met behulp van de Stad & Milieubenadering meer mensen kunnen genieten”.

Om het voorliggende plan ‘Geerpolder-Rijsoord’ volwaardig te kunnen toetsen aan de leefomgevingskwaliteit in en rondom het plangebied is het van belang zicht te hebben op de visies van de betrokken overheden, als het gaat om de door hen voorgestane omgevingskwaliteit. Paragraaf 3.2 gaat in dit opzicht nader in op de omgevingsvisies van achtereenvolgens het Rijk, de provincie Zuid-Holland, de regio IJsselmonde en de gemeente Ridderkerk. Een nadere toetsing van de meest relevante milieuaspecten – naast geluid – aan de bijbehorende kwaliteitsnormen volgt in paragraaf 3.3.

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

3.2 Gebiedsvisie en ruimtelijke kwaliteit 3.2.1 Het Rijk Nationale Omgevingsvisie (NOVI) De Rijksoverheid werkt momenteel aan de nieuwe Omgevingswet, die alle huidige wetten over de leefomgeving bundelt en die volgens planning op 1 januari 2023 in werking treedt. Bij deze nieuwe Omgevingswet hoort ook één rijksvisie op de leefomgeving: de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). De NOVI is een instrument van de nieuwe Omgevingswet en loopt vooruit op het moment dat die wet in gaat. Tot die tijd geldt de NOVI als structuurvisie onder de Wet ruimtelijke ordening (Wro). Zodra de Omgevingswet in werking treedt zal de NOVI gelden als instrument, zoals in de nieuwe wet is bedoeld. Op 11 september 2020 is de NOVI naar de Tweede Kamer gestuurd. Een goede leefomgevingskwaliteit is onderdeel van de centrale doelstelling van de nieuwe Omgevingswet en als zodanig van nationaal belang. Daarbij gaat het om het belang van onder meer stedenbouwkundige kwaliteit, kwaliteit van natuur en landschap en architectonische kwaliteit van bouwwerken. Het gaat daarnaast ook om de menselijke beleving van de fysieke leefomgeving, de effecten die de omgeving heeft op mensen, en om de intrinsieke waarden die de maatschappij toekent aan de identiteit van gebieden en aan plant- en diersoorten.

Kort samengevat omvat de in de NOVI gehanteerde term leefomgevingskwaliteit zowel de ruimtelijke kwaliteit als de milieukwaliteit van de fysieke leefomgeving. Onder ruimtelijke kwaliteit komen de gebruiks-, belevings- en toekomstwaarde samen.

7

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

Milieukwaliteit heeft betrekking op waarden die vanuit de Rijksoverheid worden toegekend aan een gezonde en veilige woon-, werk- en leefomgeving. Het gaat dan om concrete onderwerpen als luchtkwaliteit, geluidhinder, stank, omgevingsveiligheid, bodem- en waterkwaliteit. Bij dit alles maken ook sociale samenhang en economische vitaliteit deel uit van de te realiseren goede leefomgevingskwaliteit. Om te komen tot de gewenste situatie stelt de NOVI dat het concretiseren en operationeel maken van de bijbehorende kwaliteit gebeurt via daadwerkelijke ruimtelijke ingrepen. 3.2.2 Provincie Zuid-Holland Omgevingsvisie Zuid-Holland Provinciale Staten van Zuid-Holland hebben op 20 februari 2019 de Omgevingsvisie Zuid-Holland vastgesteld. De Omgevingsvisie omvat het integrale beleid voor de fysieke leefomgeving, gericht op een optimale wisselwerking tussen gewenste ruimtelijke ontwikkelingen en een goede kwaliteit van de leefomgeving. In de gehele provincie, zowel in het stedelijk als in het landelijk gebied, beoogt dit kwaliteitsbeleid een ‘ja, mits’ benadering: ruimtelijke ontwikkelingen zijn mogelijk, mits er sprake is van behoud of versterking van ruimtelijke c.q. leefomgevingskwaliteit. In haar Omgevingsvisie stelt de provincie dat het bij het verbeteren van deze kwaliteit niet alleen gaat over hoe iets eruit ziet, maar ook of iets goed gebruikt kan worden en toekomstbestendig is.

Het gaat daarbij om het behoud of het vergroten van de belevingswaarde, gebruikswaarde en toekomstwaarde van het betreffende gebied, in dit geval het plangebied ‘Geerpolder-Rijsoord’, gelegen in de Tuin van Deltapoort in Oost-IJsselmonde. 3.2.3 Regio IJsselmonde Gebiedsvisie Deltapoort 2025 De gemeenten Ridderkerk, Barendrecht, Hendrik-Ido-Ambacht en Zwijndrecht hebben onder de paraplu van Deltapoort samengewerkt aan de opgave om verspreid liggend ‘glas’ binnen IJsselmonde te saneren. Hiertoe is onder meer de Gebiedsvisie Deltapoort 2025 (IJsselmonde-Oost) vastgesteld. In deze gebiedsvisie is als ambitie uitgesproken dat Deltapoort zich ontwikkelt tot een aantrekkelijk gebied waar met plezier en naar tevredenheid gewoond, gewerkt en gerecreëerd kan worden.

Om invulling te kunnen geven aan de gewenste situatie onderscheidt de gebiedsvisie vijf themagebieden. Het plangebied ‘Geerpolder-Rijsoord’ bevindt zich in het themagebied ‘Tuin van Deltapoort’, gelegen in het hart van Oost-IJsselmonde.

8

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

De Gebiedsvisie Deltapoort presenteert streefbeelden waarin, op basis van de actuele gebruiksvraag en ontwikkelingen, onder meer verschillende themagebieden zijn aangewezen om zo functieveranderingen in het buitengebied op evenwichtige en passende wijze vorm te kunnen geven. Deze streefbeelden vormen het uitgangspunt als het gaat om het verbeteren van de gebruikswaarde van Oost-IJsselmonde. Om te voorkomen dat functieveranderingen in het buitengebied leiden tot een verdere wildgroei en verrommeling van het beeld, wordt in de gebiedsvisie voorgesteld om op sommige plekken een nieuwe groenstructuur aan de polders toe te voegen. Het realiseren c.q. toevoegen van zogenaamde coulissen wordt hierbij als een concrete invulling van dit voorstel gezien. Het toevoegen van coulissen resulteert in een nieuwe, gevarieerde en rijke groenstructuur, waarin relatief eenvoudig bebouwing kan worden opgenomen. De Ruimte voor Ruimte (RvR) regeling wordt in de gebiedsvisie benoemd als een mooie aanleiding om in deze polders deze nieuwe groenstructuur gestalte te geven.

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

Tuin van Deltapoort Binnen de Tuin van Deltapoort wordt in de gebiedsvisie een coulisselandschap nagestreefd. Dit gewenste landschap met een groene geleding moet vervolgens het ruimtelijk decor bieden voor ontwikkelingen op het gebied van bijvoorbeeld woningbouw en recreatie. Er wordt in de visie geen behoud van de openheid van het huidige (polder)landschap nagestreefd, maar juist een andere invulling van dit themagebied. Meer concreet wordt een bijzonder en gemengd milieu nagestreefd van diverse woon-, werk- en recreatiefuncties, gevat in een groen raamwerk. Bij dit alles krijgen kassen in het gebied niet de mogelijkheid om uit te breiden en wordt juist gestimuleerd dat deze kassen via de RvR-regeling op vrijwillige basis worden gesaneerd. Voor de financiering van de sanering – en daarmee het realiseren van de gebiedsvisie - speelt de realisatie van RvR-woningen een cruciale rol. 3.2.4 Gemeente Ridderkerk Omgevingsvisie Ridderkerk 2035 De gemeenteraad van Ridderkerk heeft in september 2017 de ‘Omgevingsvisie Ridderkerk 2035’ vastgesteld. De omgevingsvisie betreft alle terreinen van de fysieke leefomgeving en gaat onder andere in op de samenhang tussen ruimte, water, milieu, natuur, landschap, verkeer en vervoer, infrastructuur en cultureel erfgoed.

In de omgevingsvisie geeft de gemeente aan dat het buitengebied van Ridderkerk niet uit één groot aaneengesloten open agrarisch gebied bestaat, maar gekenmerkt wordt door relatief kleine, besloten agrarische (deel)gebieden met ieder een afzonderlijk karakter en potentie.

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

Specifiek voor het deelgebied ‘Rijsoord/Geerlaan-West’, waarbinnen het plangebied ligt, geeft de omgevingsvisie aan dat de hier aanwezige glasopstanden deels verouderd zijn en deels niet meer in gebruik zijn. Hierop aansluitend wordt het beeld geschetst dat de agrarische bedrijven hier weinig tot geen ontwikkelingsmogelijkheden hebben. Dit heeft mogelijkerwijs tot gevolg dat de kassen leeg komen te staan en in gebruik worden genomen voor (ongewenste) nieuwe functies. In haar omgevingsvisie geeft de gemeente dan ook aan dat hier kansen zijn voor een meer stedelijke ontwikkeling met woningbouw, waarbij dit - volgens provinciaal beleid - alleen mogelijk is via de RvR-regeling. 3.2.5 Toetsing planvorming Geerpolder-Rijsoord Als vertreksituatie voor toetsing van de planvorming kan worden gesteld dat het landschap van Oost-IJsselmonde door de realisatie van grote infrastructurele projecten in de loop van de twintigste eeuw op talloze plekken is doorsneden en aangetast. De oorspronkelijke structuur is op sommige plekken niet of nauwelijks meer herkenbaar. Momenteel bestaat het buitengebied in deze regio uit een beperkt aantal ‘polderscherven’. Deze scherven zijn de te onderscheiden ruimtelijke eenheden (deelgebieden) waarbinnen – volgens de omgevings- en gebiedsvisies van de betrokken overheden – de beoogde RvR-woningen een plek kunnen krijgen.

Zowel vanuit de provincie Zuid-Holland als de regio IJsselmonde is het streven erop gericht om met de sanering van het glas en het terugbouwen van woningen het unieke en karakteristieke landschap van dijken en polders voor ieder deelgebied (opnieuw) zichtbaar te maken en de verrommeling op te ruimen en tegen te gaan. Met de voorliggende plannen anticipeert AKM Projectontwikkeling B.V. op de omgevings- en gebiedsvisies van regio en provincie door allereerst kassen en bijbehorende agrarische bedrijfsgebouwen te saneren in het buitengebied van de gemeente Ridderkerk en omringende gemeenten, waarna een nieuw woonlandschap op de vrijgekomen percelen wordt gecreëerd.

9

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

De planvorming is daarbij gericht op het toevoegen van een kwaliteitsimpuls aan dit deel van Ridderkerk. Deze impuls betreft als eerste een kwaliteitsverbetering, zowel kwantitatief als kwalitatief, van de water- en groenstructuur van het huidige polderlandschap. Meer concreet is het voornemen om vanuit deze sturende elementen een woonlandschap te creëren, waarbij het wonen ‘te gast’ is in dit landschap. Deze ambitie laat zich vertalen in een coulisselandschap, gevormd vanuit een stevig raamwerk van water en groen, waarbij de woningen op passende wijze worden ingebed in de aldus gevormde ‘landschapskamers’. Behalve aan de ruimtelijke kwaliteit van het plangebied als zodanig wordt binnen de planvorming ook aandacht besteed aan de fysieke en visuele overgang naar de omgeving. Het saneren van kassen c.q. het opheffen van barrières en het realiseren van de nieuwe water- en groenstructuur vormen in dit opzicht de basis voor een passend netwerk van ontsluitingswegen en (meer) informele paden, waarmee beoogd wordt om de toegankelijkheid van dit nieuwe landschap voor de bewoners van de omliggende woonkernen (Rijsoord en Ridderkerk) te verbeteren. Via deze verbetering van de recreatieve waarde en het vergroten van de kwaliteitsbeleving draagt de planvorming dan ook bij aan een goed woon- en leefklimaat in en nabij stad en dorp.

3.3 Milieuaspecten Voor een goede woon- en leefkwaliteit ter plaatse van nieuwe woningen kunnen in Nederland de milieuaspecten geluid, luchtkwaliteit, externe veiligheid, trillingen en stof en geur een rol van betekenis spelen. 3.3.1 Geluid Het plangebied Geerpolder is gelegen op circa 200 meter afstand van de verbindingsboog van de rijksweg A15 naar de A16 (de hoofdrijbaan van de rijksweg A16 ligt op circa 400 meter), waardoor hoge geluidniveaus ter plaatse van het plangebied door het wegverkeer optreden. Daarnaast liggen rondom het plangebied ook een aantal lokale wegen die voor geluidhinder kunnen zorgen. Onderstaande kaart geeft een beeld van de cumulatieve geluidsbelastingkaart van het wegverkeer in 2016 ter plaatse van het plangebied. Te zien is dat een deel van het plangebied een geluidsbelasting van meer dan 55 dB Lden (zonder aftrek) ondervindt.

10

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

figuur 4: geluidskaart 2016 cumulatief (bron: atlasleefomgeving.nl)

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

3.3.2 Luchtkwaliteit Om inzicht te krijgen in de heersende luchtkwaliteit zijn met name stikstofoxide (NO 2) en fijn stof belangrijke componenten. De twee belangrijkste ‘maten’ voor fijnstof zijn PM 10 (Particulate Matter, met een grootte tot 10 micrometer) en PM2.5 (fijnstof met een grootte tot maximaal 2,5 micrometer). PM2.5 is daarmee een deel uit de fractie PM 10. De concentraties PM10 en PM2.5 hangen sterk met elkaar samen. In de praktijk blijkt dan ook dat als aan de grenswaarden voor PM10 wordt voldaan, ook de grenswaarde van PM2.5 wordt nageleefd. Bij het bepalen van de luchtkwaliteit zijn voor de genoemde componenten de volgende grenswaarden uit de Wet milieubeheer van toepassing: • NO2: 40 µg/m3 als jaargemiddelde (sinds 2015). • PM10: 40 µg/m3 als jaargemiddelde. • PM2.5: 25 µg/m3 als jaargemiddelde (sinds 2015).

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

Om nader inzicht te krijgen in de huidige luchtkwaliteit ter hoogte van het plangebied is gebruikgemaakt van de Atlas Leefomgeving van het ministerie van I&W, opgesteld in samenwerking met RIVM, Rijkswaterstaat, provincies en gemeenten. Op grond van deze Atlas, zie figuur hieronder, kunnen met betrekking tot het plangebied de volgende jaargemiddelde concentraties over 2020 worden vermeld: • NO2: 18-20 µg/m3 • PM10: 15-16 µg/m3 • PM2.5: 8-9 µg/m3

figuur 5: concentratie stikstofdioxide (NO2) in 2020 (bron: atlasleefomgeving.nl) – plangebied in rode cirkel

11

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

Uit bovenstaande gegevens kan worden geconcludeerd dat de concentraties van NO 2, PM10 en PM2.5 (ruim) onder de betreffende grenswaarden liggen. Het is niet aannemelijk te veronderstellen dat het voorliggende plan ‘Geerpolder-Rijsoord’, mede gezien het voormalige gebruik op deze locatie, zal leiden tot een overschrijding van de grenswaarden van deze (meest) bepalende luchtkwaliteitscomponenten. Besluit ‘Niet In Betekenende Mate bijdrage’ (NIBM) Onder de Wet milieubeheer is ook het Besluit en Regeling NIBM opgenomen. Dit besluit regelt onder welke voorwaarden een ontwikkeling een te verwaarlozen bijdrage (= ‘niet in betekenende mate’) heeft op de luchtkwaliteit ter plaatse. Op de website van InfoMil staat de onderstaande passage over het Besluit NIBM.

figuur 6: besluit NIBM (bron: www.infomil.nl)

figuur 7: NIBM-grens voor woningbouwlocaties (bron: www.infomil.nl)

12

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

De onder punt 1 genoemde omvang voor een woningbouwlocatie is opgenomen in onderstaand figuur.

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

Voor het plan ‘Geerpolder Rijsoord’ geldt dat het plan één ontsluitingsweg heeft en 76 woningen. Hiermee is aangetoond dat het plan NIBM is. 3.3.3 Externe Veiligheid Over diverse (rijks)wegen worden gevaarlijke stoffen vervoerd. Het vervoeren van gevaarlijke stoffen is risicovol. In Nederland moeten de transportroutes en omgeving aan speciale eisen voldoen, zodat het vervoer op een zo veilig mogelijke manier kan plaatsvinden. Dit is geregeld in het Basisnet. Signaleringskaart EV Op grond van de algemeen door gemeenten gehanteerde Signaleringskaart EV kan worden geconstateerd dat het noordelijk deel van het plangebied binnen de invloedsfeer van de rijksweg A15/A16 ligt.

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

figuur 8: EV-Signaleringskaart: uitsnede plangebied en omgeving

Bevt en Regeling Basisnet Voor ruimtelijke ontwikkelingen in relatie tot de transportroutes is er het Besluit externe veiligheid transportroutes (Bevt) ontstaan. Dit besluit is gebaseerd op de Wet ruimtelijke ordening (Wro) en de Wet milieubeheer. In de Regeling Basisnet staat waar risicoplafonds liggen langs transportroutes en welke regels er gelden voor ruimtelijke ontwikkeling. In bijlage 1 van deze Regeling Basisnet is opgenomen dat langs het traject van de A16 tussen knooppunt Ridderkerk-zuid en de aansluiting Zwijndrecht (code Z181) een afstand van 26 meter geldt voor de plaatsgebonden risico (PR) 10 -6 contour, wat wil zeggen dat binnen deze contour een risico bestaat dat 1 op de miljoen personen overlijdt bij een ongeval met gevaarlijke stoffen op deze transportroute. In principe mag er geen nieuwbouw gerealiseerd worden binnen de 10-6 PR-contour. Het plangebied van Geerpolder ligt op minimaal 200 meter afstand van het knooppunt Ridderkerk-zuid en dus ruim buiten de 10-6 PR-contour.

13

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

Hiermee is aangetoond dat het vervoer van gevaarlijke stoffen over de rijkswegen A15/A16 geen belemmering vormen voor de realisatie van het plan ‘Geerpolder Rijsoord’. 3.3.4 Trillingen Het optreden van trillingen als gevolg van externe bronnen kan in een woonsituatie als zeer hinderlijk ervaren worden. Hiervoor geldt in Nederland geen wetgeving, maar worden de richtlijnen van de Stichting Bouw Research (SBR) gehanteerd. In de richtlijn SBR-B worden trillingsniveaus hoger dan 0.1 mm/s als hinderlijk aangemerkt. Deze niveaus treden echter in het algemeen alleen op korte afstand van spoorwegen (< 50 m) en door grondwerkzaamheden zoals heien. De nieuwe woningen in het plan ‘Geerpolder Rijsoord’ liggen niet in de buurt van grote trillingsbronnen. Wel moet bij de uiteindelijke aanvraag omgevingsvergunning activiteit bouwen aandacht geschonken worden aan de trillingen veroorzaakt door de heiwerkzaamheden voor de realisatie van de nieuwbouw ter plaatse van de bestaande woningen. 3.3.5 Stof en Geur In de directe omgeving van het plan ‘Geerpolder Rijsoord’ zijn geen bronnen aanwezig die kunnen leiden tot stof- of geuroverlast. 3.3.6 Conclusie Specifiek voor deze locatie van de woningen in het plan ‘Geerpolder Rijsoord’ speelt eigenlijk alleen het milieuaspect geluid een belangrijke rol.

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

14

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

4. Toetsingskader geluid In Nederland (en de gemeente Ridderkerk) zijn verschillende toetsingskaders voor het aspect geluid van toepassing: • Wet geluidhinder • Actieplan Geluid (= beleid gemeente Ridderkerk) • Interimwet Stad- en Milieubenadering 4.1 Wet geluidhinder In de Wet geluidhinder (Wgh) zijn eisen opgenomen voor de ten hoogste toelaatbare geluidsbelasting ter plaatse van geluidsgevoelige bestemmingen, zoals woningen, als gevolg van wegen. De toetsing van de geluidsbelasting aan de Wet geluidhinder is per geluidsbron. Bij deze toetsing wordt een aftrek verrekend volgens artikel 110g Wgh. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de eisen van de Wgh. De weergegeven grenswaarden zijn inclusief de aftrek (tussen haakjes staat de waarde zonder aftrek cursief weergegeven). tabel 1: grenswaarden Wgh voor wegverkeer en nieuwe woningen – met (zonder) aftrek Bron Lokale wegen (50 km/u) – woningen in stedelijk gebied (Geerlaan/Lagendijk/Rijksstraatweg) Rijkswegen – woningen in stedelijk of buitenstedelijk gebied

Voorkeurswaarde 48 dB (53 dB)

Maximale waarde 63 dB (68 dB)

48 dB (50 dB)

53 dB (57 dB)

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

4.2 Actieplan Geluid De gemeente Ridderkerk heeft een Actieplan Geluid 2019-2023 vastgesteld. Hierin zijn plandrempels en ambitiewaarden opgenomen voor de geluidsbelastingen van diverse geluidsbronnen, dit zijn per bronsoort de gecumuleerde geluidsbelastingen. Onderstaande figuur geeft een uitsnede uit dit Actieplan.

15

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

figuur 9: uitsnede Actieplan Geluid 2019-2023 (bron: gemeente Ridderkerk)

Daarnaast heeft de gemeente Ridderkerk aangegeven voor nieuwe woonbestemmingen een ambitiewaarde van 59 dB Lden (zonder aftrek art. 110g Wgh) te hanteren voor geluidsbelastingen vanwege de rijksweg.

16

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

Uit dit actieplan volgt dat voor nieuwbouw (binnen de bebouwde kom) bij voorkeur geen hogere waarden vastgesteld worden hoger dan 63 dB Lden (cumulatief van al het wegverkeer en zonder aftrek).

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

4.3 Interimwet Stad- en Milieubenadering De Interimwet Stad- en Milieubenadering brengt de realisering van ruimtelijke initiatieven op milieubelaste plekken dichterbij. Dat is mogelijk door drie sterk samenhangende stappen te doorlopen: • Stap 1: het in een zo vroeg mogelijk stadium van de ruimtelijke planvorming integreren van milieubelangen. Het zoveel mogelijk treffen van brongerichte maatregelen. • Stap 2: het optimaal benutten van de ruimte binnen bestaande regelgeving. • Stap 3: het afwijken van bestaande wettelijke milieunormen voor bodem, geluid, lucht, stank en ammoniak. Dit kan alleen als met de eerste twee stappen geen doelmatig ruimtegebruik en optimale leefomgevingskwaliteit kan worden bereikt. Stap 1 en 2 zijn al mogelijk binnen bestaande wetgeving en hebben betrekking op de optimalisering van het proces van de ruimtelijke planvorming. Stap 3, het afwijken van wettelijke milieunormen, is vastgelegd in de Interimwet Stad- en milieubenadering.

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

Hiervoor moet de gemeenteraad besluiten om, voor de ontwikkeling van nieuwe geluidsgevoelige bestemmingen binnen een nader te definiëren projectgebied, af te wijken van de milieukwaliteitsnormen voor geluid. Dit moet dan wel in het belang zijn van zuinig en doelmatig ruimtegebruik en het bereiken van een optimale leefomgevingskwaliteit. Voor een Stap 3-besluit gelden de volgende inhoudsvereisten: • De geluidsbelasting per geluidsbron is hoger dan de maximaal toelaatbare waarden op grond van de Wet geluidhinder. • Er zijn geen maatregelen redelijkerwijs mogelijk om het plan inpasbaar te maken binnen de kaders van de Wet geluidhinder. • Voor het plan moeten compenserende maatregelen getroffen worden. Bij de invulling van deze compensatie dient vooral te worden gezocht naar maatregelen die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving van de mens. Allereerst moet worden gezocht naar maatregelen binnen het onderdeel van de milieukwaliteit waarin de afwijking plaatsvindt. Een nadeel in de vorm van al dan niet tijdelijke overschrijding van de geluidsnorm voor woningen, zal bijvoorbeeld zoveel mogelijk dienen te worden gecompenseerd door extra geluidsisolatie om zo een betere geluidskwaliteit in de woningen te realiseren (zie artikel 7 van de Memorie van Toelichting bij de Interimwet).

Hierbij kan dan bijvoorbeeld gedacht worden aan: ∙ Het realiseren van extra geluidwering van de gevel, waardoor minder geluid van buiten naar binnen komt (GA,k + 5 dB). ∙ Het realiseren van een hogere waarde voor de luchtgeluidsisolatie tussen aaneengesloten bouwblokken (rijwoningen en tweekappers), zodat hierdoor minder hinder van ‘burengeluid’ zal optreden (DnT,A,k +5 dB). Hierbij moet ook gelet worden op geluid van installaties (zoals warmtepompen en airco-units). ∙ Per woning moet minimaal één geluidluwe zijde gerealiseerd worden, waarbij de (cumulatieve) geluidsbelasting maximaal 53 dB Lden (zonder aftrek art. 110g) bedraagt1. De meeste slaapkamers en een buitenruimte moeten aan deze geluidluwe zijde worden gesitueerd.

1

De GGD hanteert hierbij zelfs een strengere norm van 50 dB L den/40 dB Lnight

17

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

5. Gehanteerde uitgangspunten 5.1 Rekenmethode De berekeningen hebben wij uitgevoerd met Geomilieu versie 2022.2, module wegverkeer (RMW-2012). Dit rekenprogramma rekent volgens de Standaard Rekenmethode 2 uit bijlage III van het Reken- en meetvoorschrift geluid 2012. 5.2 Omgevingsmodel In de berekening is met alle factoren die van belang zijn rekening gehouden, zoals afstandsreducties, reflecties, afschermingen, bodem- en luchtdemping, helling- en kruispuntcorrecties. Er is gerekend met maximaal één reflectie per overdrachtspad en een sectorhoek van twee graden. Er is gerekend met een standaard bodemfactor van 0 (hard). Alle afwijkende (akoestisch absorberende) bodemgebieden zijn ingevoerd met een bodemfactor tussen 0 en 1. 5.3 Verkeersgegevens De verkeersgegevens van de rijkswegen A15 en A16 zijn overgenomen uit het Geluidregister Weg van Rijkswaterstaat (‘Register 20220608_v2208’). De gegevens van de lokale wegen (Geerlaan, Lagendijk en Rijksstraatweg) zijn aangeleverd door DCMR Milieudienst Rijnmond. De aangeleverde gegevens zijn de verwachte verkeersintensiteiten in 2032 (minimaal tien jaar na realisatie), zijn afkomstig uit het verkeersmodel van de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag (MRDH) 2. Voor de wegen binnen het plangebied zijn nog geen verkeersgegevens opgesteld.

Voor invulling in het rekenmodel is gebruikgemaakt van algemene kentallen voor bestemmingsverkeer volgens CROW-indeling volgens een grove inschatting. Hiervoor gaan wij uit van de in totaal 76 woningen die in het gebied gerealiseerd worden met een verkeersgeneratie van acht voertuigbewegingen/ etmaal per woning. Deze inschatting leidt tot een verkeersgeneratie van maximaal 608 voertuigbewegingen per etmaal3. Deze verkeersstroom heeft ook effect voor het verkeer op de Geerlaan. Hiertoe zijn de verstrekte intensiteiten voor de Geerlaan opgehoogd met 304 voertuigen per etmaal (verdeling van het totaal in 2 richtingen). Voor de betrokken wegen zijn de kenmerken opgenomen in onderstaande tabel. tabel 2: overzicht weggegevens voor 2032 inclusief wegen binnen plangebied

2

Snelheid (km/u) 50 50 50 30

In het verkeersonderzoek dat bij de toelichting van het bestemmingsplan hoort, is voor de beoordeling gebruikgemaakt van verkeerstellingen gedurende 2 weken in 2022. Voor geluidsonderzoeken moet gebruikgemaakt worden van jaargemiddelde etmaalintensiteiten van de toekomstige situatie. Hiervoor is in dit onderzoek een export van het verkeersmodel van 2032 gehanteerd. 3 Voor het akoestisch onderzoek hebben we een overschatting van de verkeersgeneratie gehanteerd op basis van een grovere inschatting. Uit het onderzoek verkeersgeneratie volgt dat door het nieuwe plan tussen 507 en 568 voertuigbewegingen per etmaal gegenereerd worden. Dit geeft een akoestisch te verwaarlozen verschil van maximaal 0.08 dB.

18

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

Weg Intensiteit (mvt/etm) Wegdek Geerlaan 8.057** Dunne deklaag type B * Lagendijk 812 Dunne deklaag type B * Rijksstraatweg 7.417 DAB Wegen binnen plangebied 64 - 608 Elementen in keperverband * Deze dunne deklaag zal in het kader van het Actieplan Geluid uiterlijk in 2024 worden aangelegd. ** Intensiteit Geerlaan inclusief prognose planbijdrage.

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

5.4 Ontwerptekeningen Voor het akoestisch onderzoek van het definitieve plan is gebruikgemaakt van de tekening “1901_BA-010A_220900_Eindsituatie DEFINITIEF.PDF” van 13 oktober 2022, aangeleverd door AKM Projectontwikkeling. Deze tekening is opgenomen in bijlage 1. 5.5 Rekenpunten In het rekenmodel hebben wij voor de woningen op elke gevel een rekenpunt gekoppeld. Hiermee is voor elke woning de (maatgevende) geluidsbelasting bepaald.

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

Een (grafisch) overzicht van de belangrijkste invoergegevens is opgenomen in bijlage 1. Het rekenmodel is op aanvraag beschikbaar.

19

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

6. Stappen Interimwet stad- en milieubenadering 6.1 Stap 1 – zo vroeg mogelijk integreren milieubelangen 6.1.1 Onderzoek bronmaatregelen De bepalende geluidsbronnen voor de ontwikkeling van het plan ‘Geerpolder Rijsoord’ zijn de rijkswegen A15/A16 en de Geerlaan. De wegen Lagendijk en Rijksstraatweg hebben een veel lagere intensiteit of liggen op grotere afstand van het plangebied. De rijkswegen A15 en A16 zijn in de huidige situatie al voorzien van het geluidsarme ZOAB-wegdek. Dit wegdek zou vervangen kunnen worden door het stillere 2-laags ZOAB, wat een geluidreductie op kan leveren van maximaal 2 dB. Hiervoor moet dit wegdek wel over een grote lengte (minimaal 1.800 meter) en de volledige rijbaanbreedte worden toegepast. Dit is echter zo’n omvangrijke maatregel dat deze niet kosteneffectief is voor deze ontwikkeling. Daarnaast wordt met dit stillere 2-laags ZOAB de geluidsbelasting vanwege de rijkswegen niet gereduceerd tot de voorkeurswaarde (48 dB) of de maximale ontheffingswaarde (53 dB) onder het regime van de Wet geluidhinder. Op de Geerlaan wordt door de gemeente Ridderkerk de komende jaren al stil asfalt (‘dunne deklaag type B’) aangelegd in het kader van het Actieplan Geluid. Dit stille wegdek is al meegenomen in de geluidsberekeningen.

Op basis van het bovenstaande kan geconcludeerd worden dat bronmaatregelen geen haalbare maatregelen zijn om de geluidsbelastingen te reduceren tot binnen de grenswaarden van de Wet geluidhinder. 6.1.2 Onderzoek overdrachtsmaatregelen Doordat bronmaatregelen niet mogelijk zijn is onderzocht of met geluidsschermen langs de rijksweg A16 de geluidsbelastingen gereduceerd kunnen worden. Langs de A16 staan al diverse (lage) geluidsschermen, zoals weergegeven in onderstaande figuur. Te zien is dat er nog een gat is tussen de bestaande geluidsschermen, en dat de schermen verhoogd kunnen worden.

Voor alle drie varianten is gekeken naar het effect van het scherm op de geluidsbelasting vanwege de rijksweg ter plaatse van zowel de nieuwbouw in het plan Geerpolder als bij de bestaande woningen in de directe omgeving. Ook is de doelmatigheid van elke variant beoordeeld en is gekeken naar het effect op de cumulatieve geluidsbelastingen. De resultaten van dit maatregelonderzoek is opgenomen in bijlage 2. Opgemerkt moet worden dat dit onderzoek nog wel is gebaseerd op een eerdere verkaveling van het plangebied (april 2021), dan nu in dit besluit voor ligt, maar de conclusies zijn wel vergelijkbaar.

20

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

Onderzocht is wat het effect is van een drietal schermvarianten: 1 een 500 meter lang scherm van 2 meter hoogte; 2 een 800 meter lang scherm van 6 meter hoogte; 3 een 500 meter lang scherm van 6,5 meter hoogte.

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

Scherm 4m

Scherm 5m Scherm 2m

figuur 10: locatie en hoogte bestaande geluidsschermen (blauwe lijnen)

Uit het onderzoek blijkt dat de geluidsbelasting ter plaatse van de nieuwe woningen in het plan ‘Geerpolder Rijsoord’ met deze schermvarianten met maximaal 3 dB gereduceerd kan worden. Twee van de drie onderzochte varianten zijn echter niet akoestisch/financieel doelmatig en vragen om een enorme investering en medewerking van Rijkswaterstaat. Bij de doelmatige schermvariant is het reducerend effect op de eerste verdieping van de nieuwe woningen echter nagenoeg nihil.

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

Bij geen van de onderzochte schermvarianten kan echter worden voldaan aan de maximale ontheffingswaarde uit de Wet geluidhinder, zodat het plan met deze maatregelen nog steeds niet uitvoerbaar is. 6.1.3 Onderzoek vergroten afstand tot rijksweg Als derde optie is onderzocht of het plan dusdanig aangepast kan worden dat de nieuwe woningen op een grotere afstand van de rijksweg worden gerealiseerd, zodat de geluidsbelastingen lager worden. Hierbij geldt als vuistregel dat een verdubbeling van de afstand tussen de geluidsbron en een woning leidt tot een afname van de geluidsbelasting met 3-5 dB. Vanwege de grootte van het plangebied (ca. 9 hectare) is gezocht naar een verdichting van het plangebied op zo groot mogelijke afstand van de rijksweg, zonder het beeld en de uitstraling van de woningen te veel te veranderen. Deze verdichting heeft geleid tot het ontwerp dat nu in deze onderbouwing is opgenomen, met een totaal kaveloppervlak van circa 3 hectare. Onderstaande figuur geeft de ontwikkeling van het plan aan in de zoektocht naar een optimale geluidssituatie.

21

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

augustus 2020

mei 2022

november 2021

oktober 2022

Met deze aanpassingen aan het ontwerp is het gelukt de geluidsbelasting vanwege de rijksweg ter plaatse van de nieuwe woningen te reduceren tot maximaal 59 dB Lden (zonder aftrek artikel 110g Wgh) in plaats van de oorspronkelijke 62 dB Lden bij eerdere ontwerpen.

22

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

figuur 11: ontwikkeling van het plan in de zoektocht naar optimalisatie van de geluidssituatie

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

Een verdere verdichting/aanpassing van het plan om de geluidsbelastingen te reduceren tot maximaal 57 dB Lden 4 , zodat de woningen gerealiseerd kunnen binnen het regime van de Wet geluidhinder, is echter niet haalbaar gebleken. Met de maximale geluidsbelasting van 59 dB Lden is het plan nog steeds niet volledig uitvoerbaar onder het regime van de Wet geluidhinder, maar wordt wel voldaan aan de ambitiewaarde die de gemeente Ridderkerk hanteert. 6.1.4 Geluidsbelastingen per bron Op basis van de verkaveling van september 2022, zoals opgenomen in het plan ‘Geerpolder Rijsoord’ is de geluidsbelasting vanwege de verschillende geluidsbronnen (rijksweg A16/A15, Geerlaan, Lagendijk en Rijksstraatweg) bepaald. In onderstaande figuren zijn de geluidsbelastingen vanwege deze bronnen weergegeven. In bijlage 3 is het overzicht van de geluidsbelasting per gevel en per bron opgenomen. De geluidsbelasting als gevolg van de rijksweg bedraagt maximaal 59 dB Lden (zonder aftrek artikel 110g Wgh). De woningen, waarbij de geluidsbelasting vanwege de rijksweg hoger is dan de maximale ontheffingswaarde, zijn in deze figuur lichtblauw gekleurd. Dit betreft in totaal achttien woningen.

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

Voor de overige 58 woningen in het plangebied is de geluidsbelasting maximaal 57 dB Lden (zonder aftrek) en is hiervoor een hogere waarde onder de Wet geluidhinder vast te stellen (van 53 dB Lden na aftrek artikel 110g Wgh).

4

Met een geluidsbelasting van 57 dB Lden (zonder aftrek) vanwege de rijksweg wordt voldaan aan de maximale grenswaarde uit de Wet geluidhinder voor het bouwen van nieuwe bestemmingen langs een rijksweg (57 dB zonder aftrek = 53 dB na aftrek).

23

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

Rijksweg A16/A15

figuur 12: geluidsbelastingen vanwege rijksweg A16/A15 in dB Lden (zonder aftrek art. 110g Wgh)

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

24

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

Geerlaan

figuur 13: geluidsbelastingen vanwege Geerlaan in dB Lden (zonder aftrek artikel 110g Wgh)

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

De geluidsbelasting als gevolg van de Geerlaan bedraagt maximaal 59 dB Lden (zonder aftrek artikel 110g Wgh). Hiervoor is onder de Wet geluidhinder een hogere waarde van ten hoogste 54 dB5 (na aftrek 5 dB artikel 110g) vast te stellen.

5

De maximale ontheffingswaarde voor een nieuwe woning langs een binnenstedelijke weg bedraagt 63 dB Lden (na aftrek)

25

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

Lagendijk

figuur 14: geluidsbelastingen vanwege Lagendijk in dB Lden (zonder aftrek artikel 110g Wgh)

De geluidsbelasting als gevolg van de Lagendijk bedraagt maximaal 43 dB Lden (zonder aftrek 5 dB artikel 110g Wgh). De voorkeursgrenswaarde van de Wet geluidhinder wordt niet overschreden.

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

26

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

Rijksstraatweg

figuur 15: geluidsbelastingen vanwege Rijksstraatweg in dB Lden (zonder aftrek artikel 110g Wgh)

De geluidsbelasting als gevolg van de Rijksstraatweg bedraagt maximaal 51 dB Lden (zonder aftrek 5 dB artikel 110g Wgh). De voorkeursgrenswaarde van de Wet geluidhinder wordt niet overschreden.

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

6.2 Stap 2 – benutten ruimte bestaande regelgeving 6.2.1 Wet geluidhinder/Omgevingswet De Wet geluidhinder biedt op dit moment weinig ontheffingsruimte voor het realiseren van geluidsgevoelige bestemmingen langs een rijksweg. De maximale ontheffingswaarde is vastgesteld op 53 dB (= 57 dB zonder aftrek artikel 110g Wgh). Langs de A16 wordt deze maximale ontheffingswaarde van 57 dB (zonder aftrek) bereikt op circa 550 meter van de rand van de A16. Dit is weergegeven in onderstaande figuur (poldercontour op 4,5 meter hoogte). Hieruit blijkt dat een groot deel van het plangebied ‘Geerpolder Rijsoord’ binnen deze contour gelegen is en de geluidsbelasting hoger is dan de maximale ontheffingswaarde. Ook uit figuur 12 volgt dat bij het ontwerp de geluidsbelasting op woningniveau maximaal 59 dB Lden (zonder aftrek) bedraagt en dat de maximale ontheffingswaarde van de Wet geluidhinder bij 18 van de 76 woningen niet gehaald wordt.

27

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

figuur 16: ligging 57 dB poldercontour vanwege rijksweg A16/A15 op 4,5 meter hoogte gebaseerd op het Geluidregister Rijkswaterstaat (rode vlak)

6

Op dit moment is er veel discussie over de datum van de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Mogelijk dat deze nog verder uitgesteld gaat worden.

28

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

Onder de nieuwe Omgevingswet, die per 1 januari 20236 in werking treedt, zal voor het geluid van rijkswegen ter plaatse van nieuwe geluidsgevoelige bestemmingen een maximale omgevingswaarde van 60 dB (zonder aftrek) gaan gelden. De berekende geluidsbelastingen bij de nieuwe woningen in het plangebied van maximaal 59 dB Lden passen daarmee ook binnen de maximale omgevingswaarden voor het geluid van rijkswegen die gaan gelden onder de Omgevingswet.

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

6.2.2 Beleid hogere waarden De gemeente Ridderkerk heeft geen apart beleid voor het vaststellen van hogere grenswaarden voor geluid, maar heeft daarentegen op 15 oktober 2019 wel het Actieplan Geluid 2019-2023 vastgesteld (zie ook hoofdstuk 4.2). In het Actieplan is afgesproken dat bij ruimtelijke ontwikkelingen de vastgestelde plandrempels en ambitiewaarden worden gebruikt. De plandrempel voor het stedelijk wegverkeer bedraagt 63 dB Lden en boven een cumulatieve waarde van 65 dB Lden is naar het oordeel van het college sprake van een onaanvaardbare geluidsbelasting en kan geen hogere waarde worden vastgesteld. Daarnaast heeft de gemeente Ridderkerk een ambitiewaarde van 59 dB Lden vanwege de rijksweg opgenomen, waarboven bij voorkeur geen nieuwe ontwikkelingen langs rijkswegen worden gerealiseerd, om een acceptabel woon- en leefklimaat te kunnen garanderen. 6.2.3 Geluidluwe zijde Voor de achttien nieuwe woningen, die een geluidsbelasting vanwege de rijksweg ondervinden die hoger is dan de maximale ontheffingswaarde onder de Wet geluidhinder (57 dB Lden (zonder aftrek) / 53 dB Lden (na aftrek)), is volgens de Interimwet Stad- en Milieubenadering een geluidluwe gevel nodig om te zorgen voor een beter woon- en leefklimaat.

Hiervoor wordt dan meestal de gecumuleerde geluidsbelasting (zonder aftrek) gebruikt, waarbij een waarde van 53 dB Lden (zonder aftrek) als geluidluw wordt beschouwd. In onderstaande figuur is de cumulatieve geluidsbelasting vanwege alle wegen (rijkswegen A16/A15, Geerlaan, Lagendijk en Rijksstraatweg) weergegeven voor de nieuwe woningen in het plangebied ‘Geerpolder Rijsoord’. Op basis hiervan is bepaald of sprake is van een geluidluwe gevel ter plaatse van een woning, waarbij als grens de waarde van 53 dB Lden (zonder aftrek) gehanteerd is. De woningen die vallen onder de Interimwet Stad- en Milieubenadering zijn hierin lichtblauw gekleurd. De figuur is ook in groter formaat in bijlage 3 opgenomen.

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

De gemeente Ridderkerk heeft geen geluidbeleid waarbij een geluidluwe zijde bij een woning met een hogere waarde verplicht gesteld wordt. Voor de woningen met een hogere waarde, die onder de Wet geluidhinder verleend kan worden, geldt daarom geen eis voor een geluidluwe gevel. Er is natuurlijk wel geprobeerd deze zoveel mogelijk te realiseren. In de onderstaande figuur (en bijlage 3) is te zien dat bij alle achttien woningen (vallend onder het regime van de Interimwet Stad- en Milieubenadering) sprake is van minimaal één geluidluwe gevel 7 op de begane grond (= geluidluwe buitenruimte) en dat nog bij elf van deze woningen de cumulatieve geluidsbelasting op de eerste verdieping 1 dB hoger is dan 53 dB Lden, zodat hier geen sprake is van een geluidluwe gevel. Voor de overige 58 woningen (vallend onder het regime van de Wet geluidhinder) is bij nagenoeg alle woningen sprake van een geluidluwe gevel op de begane grond (= geluidluwe buitenruimte) en voor een enkele woning is de geluidsbelasting op de eerste verdieping hoger dan 53 dB Lden. Alleen bij de twee appartementencomplexen is zonder verdere ontwerpaanpassingen geen sprake van een geluidluwe gevel. 7

Er is sprake van een geluidluwe gevel als de cumulatieve geluidsbelasting ten hoogste 53 dB bedraagt. In de figuur is dat weergegeven met een (licht)groene kleur. In bijlage 3 zijn ook de berekende geluidsbelastingen op de beide bouwlagen opgenomen.

29

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

figuur 17: cumulatieve geluidsbelasting (Lden in dB zonder aftrek) met beoordeling geluidluwe gevel (lichtblauw gekleurde woningen vallen onder Interimwet Stad- en Milieubenadering)

Bij de nadere uitwerking van het plan tot een aanvraag omgevingsvergunning kan het ontwerp mogelijk nog verder geoptimaliseerd worden, zodat alle achttien woningen (vallend onder het regime van de Interimwet Stad- en Milieubenadering) een geluidluwe gevel hebben op zowel begane grondniveau als eerste etage.

30

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

6.2.4 Indeling woningen Om ervoor te zorgen dat de slaap zo min mogelijk verstoord wordt is bij het ontwerp van de woningen rekening gehouden om de slaapkamers zoveel mogelijk aan de laagst geluidsbelaste zijde te plaatsen.

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

6.3 Stap 3 6.3.1 Compenserende maatregelen Wanneer (een deel van) het project onder de Interimwet Stad- en Milieubenadering wordt uitgevoerd moet de gemeenteraad besluiten om, voor de ontwikkeling van nieuwe geluidsgevoelige bestemmingen binnen een nader te definiëren projectgebied, af te wijken van de milieukwaliteitsnormen voor geluid. Bij dit zogenaamde stap 3-besluit horen compenserende maatregelen om de woon- en leefkwaliteit met een hogere geluidsbelasting dan de Wet geluidhinder toestaat te kunnen garanderen. Deze maatregelen betreffen o.a. het realiseren van een geluidluwe zijde, een geluidluwe buitenruimte en een betere lucht- en contactgeluidsisolatie dan het Bouwbesluit voorschrijft.

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

Geluidluwe zijde Onderstaande figuur geeft de gecumuleerde geluidscontouren op begane grondniveau. Hierin is te zien dat voor een groot deel van de woningen de totale geluidsbelasting op de west- of zuidgevel (op begane grondniveau) lager is dan 53 dB (zonder aftrek), zie ook bovenstaande figuur met de gecumuleerde geluidsbelastingen per gebouw. Hier is dus sprake van een geluidluwe zijde en hier kan dus een geluidluwe buitenruimte gerealiseerd worden, die gebruikmaakt van de afscherming door het woongebouw.

figuur 18: cumulatieve geluidscontouren op 1,5 meter hoogte begane grondniveau (Lden zonder aftrek artikel 110g)

31

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

Verbetering karakteristieke geluidwering Ter compensatie van de verhoogde belasting op de gevel wordt, voor de achttien woningen onder de Interimwet Stad- en Milieubenadering, indien redelijkerwijs mogelijk, ingezet op een verbetering van de geluidwering van de gevel. Hierbij zal gestreefd worden naar een karakteristieke geluidwering (GA,k) van de cumulatieve geluidsbelasting – 28 dB (dit is 5 dB strenger dan de eis uit het Bouwbesluit), met een minimum van 20 dB. Hierdoor wordt het geluidsniveau binnen lager dan het Bouwbesluit vereist. Verbetering luchtgeluidisolatie Ter compensatie van de verhoogde belasting op de gevel wordt, voor de achttien woningen onder de Interimwet Stad- en Milieubenadering, indien redelijkerwijs mogelijk, ingezet op een verbetering van de luchtgeluidsisolatie. Dit geldt dan met name voor de rijwoningen en de tweekappers. Hierbij zal gestreefd worden naar een luchtgeluidisolatie (D nT,A,k) van maximaal 57 dB (dit is 5 dB strenger dan de eis uit het Bouwbesluit), met een minimum van 52 dB.

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

32

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

7. Voorstel hogere waarden Op basis van het voorgaande stellen wij de gemeenteraad van Ridderkerk voor om toepassing te geven aan artikel 2 van de Interimwet Stad- en Milieubenadering (zie onderstaande figuur) voor de woningbouw in het plan Geerpolder Rijsoord.

figuur 19: artikel 2 uit de Interimwet Stad- en Milieubenadering (bron: www.infomil.nl)

Het voorstel heeft betrekking op het afwijken van de milieukwaliteitsnormen voor het aspect geluid, van 53 dB (artikel 83 lid 1 Wet geluidhinder) vanwege de rijksweg A15/A16 voor in totaal achttien woningen in het plangebied ‘Geerpolder Rijsoord’. Voor deze achttien nieuw te realiseren woningen in het plangebied ‘Geerpolder Rijsoord’ geldt op basis van dit besluit een maximale hogere waarde vanwege de rijksweg van 59 dB (zonder aftrek artikel 110g Wgh). Onderstaande tabel geeft een overzicht van de afwijkende hogere waarde. Ook zijn ook de overige vast te stellen hogere waarden (onder de Wet geluidhinder) opgenomen. tabel 3: overzicht vast te stellen hogere waarden / stap 3 besluit Weg

Berekende geluidsbelasting in plangebied

Aantal woningen

Rijksweg A16/A15

58 dB (zonder aftrek) 59 dB (zonder aftrek) 55-57 dB (zonder aftrek)

14 4 58 (waarvan 26 appartementen)

59 dB (zonder aftrek) 58 dB (zonder aftrek) 57 dB (zonder aftrek)

13 (appartementen) 13 (appartementen) 12

Rijksweg A16/A15

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

Geerlaan

Vast te stellen hogere waarde (Wgh) 53 dB (na aftrek)

Stap 3 besluit (Ism)

54 dB (na aftrek) 53 dB (na aftrek) 52 dB (na aftrek)

-

58 dB (zonder aftrek) 59 dB (zonder aftrek) -

Aan de toepassing van de Interimwet Stad- en Milieubenadering - Stap 3 zijn de volgende compenserende maatregelen verbonden voor (minimaal) de achttien betrokken woningen: • Elke woning zal aan de buitenzijde op de begane grond een geluidluwe zijde hebben, waar de geluidsbelasting niet hoger is dan 53 dB, gebaseerd op de cumulatieve geluidsbelasting (zonder aftrek). • Ter compensatie van de verhoogde belasting op de gevel wordt, voor de achttien woningen onder de Interimwet Stad- en Milieubenadering, ingezet op een verbetering van de geluidwering van de gevel. Hierbij zal gestreefd worden, indien redelijkerwijs mogelijk, naar een karakteristieke geluidwering (GA,k) van de cumulatieve geluidsbelasting – 28 dB (dit is 5 dB strenger dan de eis uit het Bouwbesluit), met een minimum van 20 dB.

33

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

•

Ter compensatie van de verhoogde belasting op de gevel wordt, voor de achttien woningen onder de Interimwet Stad- en Milieubenadering, ingezet op een verbetering van de luchtgeluidisolatie tussen de woningen. Hierbij zal gestreefd worden, indien redelijkerwijs mogelijk, naar een luchtgeluidisolatie (DnT,A,k) van maximaal 57 dB (dit is 5 dB strenger dan de eis uit het Bouwbesluit), met een minimum van 52 dB. • Het openen van ramen of deuren voor het binnenhalen van verse lucht of het veranderen van het thermisch comfort (bijvoorbeeld koelen) kan leiden tot geluidhinder. Het ontwerp van de woningen is dusdanig (mede ook vanwege de BENG-eisen) dat gekozen wordt voor een gebalanceerd mechanisch ventilatiesysteem en koeling. Hierdoor is er geen noodzaak om ramen of deuren te openen voor het beïnvloeden van de ventilatie of temperatuur. Het openen van ramen of deuren is slechts bedoeld als spuivoorziening.

ir. M.H.J. (Mark) Bakermans DGMR Industrie, Verkeer en Milieu B.V.

k:\doc\m\2020\079201\m2020079201r001v5.docx 27-10-2022

34

Geerpolder Rijsoord - onderbouwing stap 3 besluit

Bijlage 1 Titel Omvang Bron Toelichting

Overzicht gehanteerde uitgangspunten 23 pagina's DGMR/Geomilieu Overzicht van de gehanteerde uitgangspunten, verkeersintensiteiten en opgestelde geluidsmodellen (modelitems).

M.2020.0792 Ontwikkeling Geerpolder Rijsoord Model: Groep:

Bijlage 1 Overzicht invoergegevens wegen

Definitief ontwerp (okt 2022) incl. rec. kruising & planeffect (hoofdgroep) Lijst van Wegen, voor rekenmethode Wegverkeerslawaai - RMG-2012, wegverkeer

Groep Lagendijk Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen

ItemID 75747 3 5 9 10

Naam Lagendijk 763 1172 2279 2404

Omschr. 70.286 29.073 64.591 64.544

Type Verdeling Intensiteit Intensiteit Intensiteit Intensiteit

Hbron 0.75 0.75 0.75 0.75 0.75

Helling 0 0 0 0 0

Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen

Wegdek W12 W1 W1 W1 W1

Wegdek Dunne deklagen B 1L ZOAB 1L ZOAB 1L ZOAB 1L ZOAB

V(LV(D)) 50 100 100 100 100

V(MV(D)) 50 90 90 90 90

V(ZV(D)) 50 85 85 85 85

Totaal aantal 812.00 20839.76 71133.12 25385.80 30591.88

15 / 16 / 15 / 15 /

70.069 / 29.063 / 64.562 / 64.537 /

11 12 13 14 15

2422 2765 2607 3033 3137

15 / 15 / 15 / 16 / 16 /

64.497 / 65.332 / 69.856 / 27.979 / 26.007 /

64.647 66.338 69.963 28.096 26.013

Intensiteit Intensiteit Intensiteit Intensiteit Intensiteit

0.75 0.75 0.75 0.75 0.75

0 0 0 0 0

W1 W1 W1 W1 W1

1L ZOAB 1L ZOAB 1L ZOAB 1L ZOAB 1L ZOAB

100 100 100 100 100

90 90 90 90 90

85 85 85 85 85

13019.52 43319.76 20839.76 40920.40 60500.76

Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen

17 18 19 21 22

3823 3837 4156 4491 4933

15 / 15 / 16 / 16 / 15 /

64.809 / 70.308 / 27.662 / 27.321 / 66.347 /

64.817 70.362 27.850 27.650 66.414

Intensiteit Intensiteit Intensiteit Intensiteit Intensiteit

0.75 0.75 0.75 0.75 0.75

0 0 0 0 0

W1 W1 W1 W1 W0

1L ZOAB 1L ZOAB 1L ZOAB 1L ZOAB Referentiewegdek

100 100 100 100 100

90 90 90 90 90

85 85 85 85 85

43319.76 3939.56 7371.72 7371.72 41606.80

Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen

23 24 27 29 30

10530 9218 8631 8820 8285

16 / 16 / 15 / 15 / 15 /

26.583 / 28.173 / 65.853 / 70.403 / 69.933 /

26.630 28.647 65.855 70.549 70.113

Intensiteit Intensiteit Intensiteit Intensiteit Intensiteit

0.75 0.75 0.75 0.75 0.75

0 0 0 0 0

W1 W1 W1 W1 W1

1L ZOAB 1L ZOAB 1L ZOAB 1L ZOAB 1L ZOAB

100 100 100 100 100

90 90 90 90 90

85 85 85 85 85

60500.76 29230.20 41606.80 41606.80 3939.56

Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen

31 33 34 37 38

8971 9116 6484 7271 6558

16 / 15 / 16 / 15 / 16 /

26.013 / 64.817 / 27.850 / 70.286 / 27.850 /

26.016 65.173 27.935 70.289 27.935

Intensiteit Intensiteit Intensiteit Intensiteit Intensiteit

0.75 0.75 0.75 0.75 0.75

0 0 0 0 0

W1 W1 W1 W1 W1

1L ZOAB 1L ZOAB 1L ZOAB 1L ZOAB 1L ZOAB

100 100 100 100 100

90 90 90 90 90

85 85 85 85 85

60500.76 43319.76 21866.84 20839.76 7371.72

Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen

41 42 44 45 46

6674 6027 6870 6919 16113

16 / 15 / 16 / 15 / 15 /

26.961 / 70.851 / 27.127 / 70.702 / 64.725 /

27.039 71.598 27.287 70.776 64.728

Intensiteit Verdeling Intensiteit Verdeling Intensiteit

0.75 0.75 0.75 0.75 0.75

0 0 0 0 0

W1 W1 W1 W1 W1

1L ZOAB 1L ZOAB 1L ZOAB 1L ZOAB 1L ZOAB

100 100 100 100 100

90 90 90 90 90

85 85 85 85 85

45348.76 22841.00 21866.84 25759.00 46856.72

Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen

47 48 49 51 53

14782 15575 16305 15659 16368

16 / 15 / 15 / 16 / 16 /

26.016 / 64.148 / 70.113 / 27.935 / 28.175 /

26.583 64.169 70.308 28.149 29.059

Intensiteit Intensiteit Intensiteit Intensiteit Intensiteit

0.75 0.75 0.75 0.75 0.75

0 0 0 0 0

W1 W0 W1 W1 W1

1L ZOAB Referentiewegdek 1L ZOAB 1L ZOAB 1L ZOAB

100 100 100 100 100

90 90 90 90 90

85 85 85 85 85

60500.76 25385.80 3939.56 29230.20 59071.60

Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen

55 57 58 59 60

14511 15849 15882 13918 13928

16 / 15 / 15 / 15 / 15 /

26.630 / 64.728 / 70.402 / 70.550 / 70.110 /

26.956 64.811 70.562 71.511 70.244

Intensiteit Intensiteit Intensiteit Verdeling Intensiteit

0.75 0.75 0.75 0.75 0.75

0 0 0 0 0

W1 W1 W1 W1 W1

1L ZOAB 1L ZOAB 1L ZOAB 1L ZOAB 1L ZOAB

100 100 100 100 100

90 90 90 90 90

85 85 85 85 85

60500.76 46856.72 3939.56 23394.00 23627.32

Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen

61 63 64

15250 12808 13597

15 / 16 / 15 /

70.096 / 28.647 / 65.855 /

70.403 29.063 65.889

Intensiteit Intensiteit Intensiteit

0.75 0.75 0.75

0 0 0

W1 W1 W1

1L ZOAB 1L ZOAB 1L ZOAB

100 100 100

90 90 90

85 85 85

41606.80 71133.12 41606.80

Geomilieu V2022.3 rev 1 Licentiehouder: DGMR

17-10-22 12:31:01

M.2020.0792 Ontwikkeling Geerpolder Rijsoord Model: Groep:

Bijlage 1 Overzicht invoergegevens wegen

Definitief ontwerp (okt 2022) incl. rec. kruising & planeffect (hoofdgroep) Lijst van Wegen, voor rekenmethode Wegverkeerslawaai - RMG-2012, wegverkeer

Groep Lagendijk Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen

%Int(D) 7.00 6.15 6.14 6.50 6.20

%Int(A) 2.00 3.13 3.33 3.06 3.11

%Int(N) 1.00 1.72 1.62 1.22 1.65

%LV(D) 92.00 89.54 87.65 86.34 76.01

%LV(A) 92.00 93.90 92.15 89.97 86.08

%LV(N) 92.00 84.87 85.29 86.63 76.48

%MV(D) 4.00 5.56 5.03 5.72 8.67

%MV(A) 4.00 2.49 2.66 2.94 4.70

%MV(N) 4.00 7.95 5.96 4.90 10.26

%ZV(D) 4.00 4.89 7.32 7.93 15.33

%ZV(A) 4.00 3.61 5.19 7.09 9.23

%ZV(N) 4.00 7.18 8.75 8.47 13.27

LE (D) Totaal 98.05 118.35 123.80 119.61 120.60

LE (A) Totaal 92.61 115.31 121.01 116.27 117.27

LE (N) Totaal 89.60 112.95 118.09 112.37 114.77

Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen

6.37 6.20 6.15 6.28 6.05

2.98 3.08 3.13 3.36 3.45

1.46 1.65 1.72 1.40 1.69

96.11 81.80 89.54 79.02 89.32

97.32 89.44 93.90 86.34 93.39

95.82 81.53 84.87 73.99 84.91

1.58 6.62 5.56 8.76 5.22

0.95 3.58 2.49 4.05 2.46

1.83 8.05 7.95 9.56 6.91

2.32 11.57 4.89 12.22 5.46

1.74 6.98 3.61 9.61 4.15

2.35 10.41 7.18 16.45 8.19

116.28 121.92 118.35 121.78 122.94

112.94 118.62 115.31 118.89 120.40

109.89 116.13 112.95 115.45 117.57

Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen

6.20 6.48 6.39 6.39 6.41

3.08 2.96 3.22 3.22 3.21

1.65 1.30 1.31 1.31 1.27

81.80 88.41 89.78 89.78 82.88

89.44 90.06 91.94 91.94 88.97

81.53 87.47 89.44 89.44 81.59

6.62 4.89 4.31 4.31 7.67

3.58 2.99 2.56 2.56 3.49

8.05 4.86 3.97 3.97 6.95

11.57 6.70 5.91 5.91 9.46

6.98 6.95 5.50 5.50 7.54

10.41 7.67 6.59 6.59 11.45

121.92 111.43 114.04 114.04 122.71

118.62 108.02 111.03 111.03 119.51

116.13 104.51 107.18 107.18 115.80

Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen Rijkswegen

6.05 6.29 6.41 6.41 6.48

3.45 3.10 3.21 3.21 2.96

1.69 1.51 1.27 1.27 1.30

89.32 85.50 82.88 82.88 88.41

93.39 90.52 88.97 88.97 90.06

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.ridderkerk.nl/api/v1/meetings/930/documents/34398