Concept Economische visie Ridderkerk 2030.pdf

Detailhandelsvisie Ridderkerk

19

Figuur 3.5 Afbakening van wijkwinkelcentrum Vlietplein

Bron: Google Maps 2023, bestemmingsplan Woongebied Ridderkerk 2023, bewerking Ecorys

De winkels zijn in principe in een U-vorm gegroepeerd rond een plein en vijver. Op het plein staat een blok met de specifieke bestemming detailhandel, met onder meer Primera. Ook het bouwvlak met Action valt binnen het winkelgebied. Het bestemmingsplan Woongebied Ridderkerk (2023) laat op deze gronden detailhandel toe. Dat is ook het geval voor het bouwvlak aan de Houtzaagmolen met het Chinees restaurant, maar niet voor dat met de kapsalon. Sportschool Anytime Fitness, sporthal Drievliet, wijkcentrum De Fuik, de Ichthuskerk en basisschool De Botter liggen in de buurt, maar buiten de directe loop. Het geheel is het voorzieningencentrum van de wijk Drievliet/Het Zand. Toegankelijkheid van het winkelcentrum Conceptueel is het winkelcentrum introvert (naar binnen gericht) opgezet. Dit heeft als gevolg dat het winkelcentrum matig tot niet herkenbaar is voor voorbijkomend verkeer. Dit wordt opgevangen met banieren en vlaggen. Eerder is geconstateerd dat het parkeren met de auto en het stallen van de fiets verbeterd kunnen worden. Op dit moment is de parkeergarage onder de sporthal buiten gebruik. Zelfs op maandagochtend kunnen klanten bijna niet meer parkeren. Als de parkeergarage weer bruikbaar is, blijft er (vooral op zaterdag) een tekort aan parkeerplaatsen, met name door de langparkeerders. De ondernemers zijn voorstander van de (gedeeltelijke) invoering van een blauwe zone.

Dat zou de parkeerdruk volledig wegnemen. Het gratis houden van het parkeren is een belangrijke voorwaarde voor het goed functioneren van dit wijkwinkelcentrum.

3.4.2 Wijkwinkelcentrum Dillenburgplein Dit wijkwinkelgebied ligt in de wijk Slikkerveer in het noorden van Ridderkerk. Ongeveer 75% van de bezoekers woont in Slikkerveer en 15-20% in de overige wijken van de gemeente. Uit het regionaal koopstromenonderzoek komt ook bij dit winkelcentrum naar voren dat de dagelijkse detailhandel nauwelijks omzet trekt uit omliggende gemeenten (1%). De niet-dagelijkse detailhandel trekt circa 10% van de omzet van elders. De zijde waar Albert Heijn is gevestigd is eigendom van Ahold Delhaize. De andere zijde kent meerdere eigenaren.

Detailhandelsvisie Ridderkerk

20

Doelstelling gemeentelijk beleid met het Dillenburgplein Het winkelcentrum richt zich op de dagelijkse boodschappen en heeft primair een verzorgende functie voor de wijk Slikkerveer. Het is, evenals de beide andere wijkwinkelcentra, één van de belangrijkste ontmoetingspunten in zijn wijk. Het Dillenburgplein is een redelijk goed functionerend wijkwinkelcentrum. Uitbreiding van winkelvloeroppervlakte ligt niet voor de hand. Binnen het winkelgebied zelf (figuur 3.9) is geen ontwikkelruimte. Mocht in de toekomst toch een wens tot uitbreiding ontstaan moet worden afgewogen of deze uitbreiding tot onacceptabele negatieve effecten voor de overige winkelgebieden van de winkel hiërarchie kan leiden. Beoordeling van het winkelcentrum door consumenten Bijna 95% van de bezoekers bezoekt de supermarkt en 33% bezoekt de versspeciaalzaken, gelijk aan het Vlietplein. De bezoekers blijven hier meestal korter dan 30 minuten; dit is normaal voor wijkwinkelcentra. In figuur 3.7 is aangegeven welke rapportcijfers de consumenten hebben gegeven aan het winkelcentrum bij de laatste koopstromenonderzoeken. Figuur 3.6 Beoordeling van wijkwinkelcentrum Dillenburgplein door consumenten

Bron: I&O Research Randstad koopstromenonderzoek 2021

Over het algemeen genomen laat de ontwikkeling van de rapportcijfers in 2016, 2018 en 2021 een licht negatief beeld zien. Ook dit winkelcentrum is er eerder op achteruit dan vooruit gegaan. Winkelcentrum Dillenburgplein presteert voor wat betreft het winkelaanbod en de staat van de openbare ruimte van het winkelcentrum beter dan vergelijkbare winkelcentra. Wat betreft de aspecten van de toegankelijkheid blijft het winkelcentrum achter bij de benchmark. Branchering van het winkelcentrum Op het Dillenburgplein is alles voor de dagelijkse boodschappen te vinden. Er is maar één supermarkt, net zoals op het Vlietplein. Trekker is een Albert Heijn en Kruidvat en Blokker zijn subtrekkers. Het winkelcentrum bestaat verder uit 10 andere winkels, enkele horecazaken en 4 commerciële dienstverleners. Aan de overzijde van de Reijerweg liggen basisschool de Regenboog, een kinderdagverblijf, de bibliotheek en de Stichting Wijkactiviteiten Slikkerveer. Het geheel is het voorzieningencentrum van Slikkerveer. Het verdient de voorkeur het huidige branchepatroon van het winkelgebied zo veel mogelijk vast te houden. Wanneer er leegstand optreedt op het Dillenburgplein, is deze in het algemeen snel weer ingevuld. Recent ging de bakker failliet. Deze winkel is in de verhuur.

De ondernemers wijzen er op dat een deel van de winkels elders in Slikkerveer een betere omzet moeten kunnen behalen op het plein. Mogelijk lukt het bij de invulling van de winkelunit van de bakker al om één van deze winkels

Detailhandelsvisie Ridderkerk

21

te laten verplaatsen. Enkele zaken zijn (zeer) beperkt of onregelmatig open, zoals de slager, het café en ook het Snuffelpand in het woon/kerk-gebouw op de hoek van de Louise de Collignylaan. Dit verbetert de kwaliteit van het winkelaanbod niet; onderlinge afstemming van openingstijden is vooral een zaak van de ondernemers zelf. Ruimtelijke structuur winkelcentrum Het winkelgebied Dillenburgplein is afgebakend in de uitvoeringbijeenkomst voor de Bedrijveninvesteringszone Dillenburgplein. De winkels zijn gesitueerd in twee strips aan weerszijden van een plein. Op het plein zijn parkeerplaatsen, rijvakken en een kiosk geplaatst (figuur 3.7). De begane grond van het woongebouw en de Christus is Koningkerk, met onder meer het (beperkt open) Snuffelpand, valt binnen het winkelgebied hoewel het bestemmingsplan Woongebied Ridderkerk (2023) daar geen detailhandel toelaat. Aan de zuidzijde valt een hoekje van de groenvoorziening aan de Ruwaardlaan binnen de afbakening van het wijkwinkelcentrum. Figuur 3.7 Afbakening van wijkwinkelcentrum Dillenburgplein

Bron: Uitvoeringsovereenkomst Bedrijveninvesteringszone Dillenburgplein 2020

Figuur 3.7 laat zien dat de rijvakken over het plein veel grond in beslag nemen. Indien het doorgaand verkeer wordt omgeleid in de wijk, kan dat leiden tot een andere inrichting van de openbare ruimte die meer recht doet aan de pleinfuncties. Toegankelijkheid winkelcentrum Uit figuur 3.7 blijkt dat de toegankelijkheid van het winkelcentrum zou kunnen verbeteren, zowel voor de auto als de fiets. De parkeerplaatsen aan de zijde met Albert Heijn worden het vaakst gebruikt. Daar is de parkeerdruk het hoogst. In maart 2020 is er, voor een proefperiode van 1 jaar, een blauwe parkeerzone ingesteld. Uit de evaluatie van de proef bleek dat er minder lang wordt geparkeerd; dat de parkeersituatie rustiger is geworden en dat de parkeersituatie in de omliggende straten drukker is geworden. De omwonende waren met het laatste niet blij.

Detailhandelsvisie Ridderkerk

22

Het parkeervak aan de zuidzijde is verkeersluw. Bij het gebruik van de parkeervakken aan de noordzijde (bij Albert Heijn) moet er op worden gelet op doorgaand verkeer in twee richtingen. Het verkeersluw maken van dit deel zou bijdragen aan de verbetering van de beleving van het wijkwinkelcentrum. Er komt een nieuw plan voor een andere verkeerscirculatie op het plein, maar wanneer is nog niet duidelijk. Omwonenden vrezen voor extra verkeersoverlast.

3.4.3 Wijkwinkelcentrum De Werf De Werf ligt midden in Bolnes aan de noordwestzijde van Ridderkerk. Het wijkwinkelcentrum haalt circa 60% van haar omzet uit Bolnes. Circa 5-10% van de omzet komt uit de rest van Ridderkerk; zo’n 20-25% uit de aanliggende Rotterdamse wijk Beverwaard en ongeveer 5% van elders. Het winkelcentrum is eigendom van de ontwikkelend belegger Segesta. Doelstelling van het gemeentelijk beleid met winkelcentrum De Werf Voor dit wijkwinkelcentrum geldt hetzelfde als voor de beide andere wijkwinkelcentra. Het winkelcentrum richt zich vooral op de dagelijkse boodschappen en heeft primair een verzorgende functie voor de wijk Bolnes en is voor deze wijk één van de belangrijkste ontmoetingspunten. Het winkelcentrum functioneert goed. Uitbreiding van winkelvloeroppervlakte ligt niet voor de hand. Binnen het winkelgebied zelf is geen ontwikkelruimte (figuur 3.10). Mocht in de toekomst toch een wens tot uitbreiding ontstaan moet worden afgewogen of deze uitbreiding tot onacceptabele negatieve effecten voor de overige winkelgebieden van de winkelhiërarchie kan leiden. Beoordeling van het winkelcentrum door consumenten Bijna 100% van de bezoekers bezoekt de supermarkten; 20-25% de versspeciaalzaken en 30% de andere winkels in het winkelcentrum. De bezoekers blijven hier meestal korter dan 30 minuten; dit is normaal voor wijkwinkelcentra.

In figuur 3.8 is aangegeven welke rapportcijfers de consumenten hebben gegeven aan het winkelcentrum bij de laatste koopstromenonderzoeken. Figuur 3.8 Beoordeling van wijkwinkelcentrum De Werf door consumenten

Bron: I&O Research Randstad koopstromenonderzoek 2021

Over het algemeen genomen laat de ontwikkeling van de rapportcijfers in 2016, 2018 en 2021 een stabiel beeld zien, ondanks de vergroting van Lidl in de tweede helft van 2019. Winkelcentrum De Werf presteert voor wat betreft het winkelaanbod, de verzorging van de passages en de openbare ruimte en de toegankelijkheid in algemene zin gelijk of beter dan vergelijkbare winkelcentra. Verbeterpunten zijn vooral de faciliteiten en de (dag)horeca. Bij het aspect faciliteiten gaat het bijvoorbeeld om toiletten, afhaalpunten en bankjes.

Detailhandelsvisie Ridderkerk

23

Branchering van het winkelcentrum Trekkers zijn supermarkten Lidl en Dirk van den Broek. Subtrekkers zijn Kruidvat (voorheen Blokker), Trekpleister en Wibra. Dit wijkwinkelcentrum heeft 5 overige winkels, 4 horecazaken en enkele commerciële dienstverleners, waaronder fitness. De bibliotheek en Het Anker van Bolnes (met een kleine kringloopwinkel) liggen aan de overzijde van de Vechtstraat. Ten zuiden van het winkelcentrum liggen twee basisscholen, kinderopvang en een gymzaal. De branchering voldoet aan de eisen die aan een modern wijkwinkelcentrum worden gesteld. Het verdient aanbeveling de bestaande branchering in tact te laten. Op grond van de rapportcijfers kan de (dag-)horeca worden verbeterd. Ruimtelijke structuur winkelcentrum Figuur 3.9 geeft de ruimtelijke afbakening van winkelcentrum De Werf. Het gaat om de winkels in het bouwdeel van Dirk van den Broek en in het bouwdeel met de inpandige passage. Een deel van de winkels bevindt zich aan de buitenzijdes, aan de Vechtstraat en de Noordstraat. De entree van de supermarkten ligt aan de grootste parkeerplaats, aan de noordoostzijde van het winkelcentrum. Een kleinere parkeerplaats ligt aan de zuidzijde De passage heeft aan beide parkeerplaatsen een entree. Verder zijn er enkele parkeerplaatsen aan de westzijde langs de Vechtstraat. Figuur 3.9 Afbakening van wijkwinkelcentrum De Werf

Bron: Google Maps 2023, bestemmingsplan Ridderkerk Woongebied 2023, bewerking Ecorys

Er bestaat geen behoefte aan uitbreiding van het winkelcentrum. De vraag naar nieuwe winkels kan worden ingevuld met winkels die vrijvallen. Alleen de bestaande bouwdelen met winkels worden tot het winkelgebied De Werf gerekend. Toegankelijkheid van het winkelcentrum De aantrekkingskracht van het winkelcentrum op consumenten uit een wijdere omgeving heeft gevolgen voor de parkeerdruk. Het parkeren wordt momenteel niet door de consumenten als knelpunt gezien (figuur 3.9). Ook voor De Werf geldt dat gratis parkeren een pre is voor de instandhouding van de functie van het winkelcentrum voor Bolnes.

Detailhandelsvisie Ridderkerk

24

3.4.4 Buurtsteunpunt Winkelplein Oost Buurtsteunpunt Winkelplein Oost in de wijk Oost bestaat uit een supermarkt (Boon’s Markt), een Chinees afhaalcentrum; een pizzeria; een zaak voor pizza en shoarma, een snackbar en een kapsalon. Daarnaast is er een standplaats voor vis. De branchering van deze winkelvoorziening is onvergelijkbaar met die van de wijkwinkelcentra. Het gaat een basisvoorziening voor levensmiddelen voor de omringende buurten, aangevuld met laagdrempelige horeca en een kapsalon. De supermarkt trekt in beperkte mate omzet uit een wat wijdere omgeving. Als er winkelruimtes vrijkomen wil Boon’s Markt overwegen om een Primera of drogist onder te brengen. Dat zou het functioneren van het buurtsteunpunt verbeteren; het geldende bestemmingsplan laat dit toe. De gemeente streeft er naar om buurtsteunpunt Winkelplein Oost als basisvoorziening voor de omliggende buurt op de langere termijn in stand te houden. In de vorige Detailhandelsvisie ging de gemeente, zelfs na de sluiting van de toenmalige Spar, er van uit dat Winkelplein Oost een toekomst had als buurtsteunpunt, hoewel uitbreiding niet voor de hand lag wegens de nabijheid van wijkwinkelcentrum Drievliet. Dit laatste betekent niet dat er niets meer mogelijk is. Plannen van ondernemers zijn welkom mits ze niet verstorend zijn voor de overige winkelgebieden van de winkelhiërarchie.

De supermarkt is met 595 m² wvo te klein om in de langere termijn te kunnen blijven functioneren als basisvoorziening. Boon denkt dat er wellicht 1.200 m² wvo supermarktruimte kan worden gerealiseerd. Bij de beoordeling van een eventuele vergroting moet er met name op worden toegezien dat voldoende verschil blijft bestaan met de omvang van de Plus in wijkwinkelcentrum Drievliet (1.000 m² wvo). Dit om te voorkomen dat aanzienlijke omzetverdringing kan ontstaan tussen beide winkelgebieden. Buurtsteunpunt Winkelplein Oost ligt in het plangebied van de gebiedsvisie Plein Oost e.o. (2018). Deze gebiedsvisie past binnen het uitvoeringsplan van het integraal accommodatieplan van de gemeente voor het maatschappelijk vastgoed. De gebiedsvisie voorziet er in dat dat het gebouw van basisschool De Wingerd wordt vervangen voor een multifunctioneel centrum. De gymzaal moet naar elders worden verplaatst. In het multifunctioneel centrum worden ook het kinderdagverblijf, de wijkvereniging en de buitenschoolse opvang ondergebracht. Het gebouw van het huidige

wijkcentrum wordt niet vervangen voor een multifunctioneel gebouw.

3.4.5 Buurtsteunpunt West, Olmenlaan Aan de Olmenlaan van de wijk West, bij de rotonde ter hoogte van de Burgemeester De Zeeuwstraat met de Populierenlaan, functioneert Aldi als buurtverzorgende basisvoorziening. Vanuit haar positionering als discountsupermarkt trekt Aldi ook in een bepaalde mate klanten uit andere wijken van Ridderkerk. Andere units zijn in gebruik als kapsalon, eethuis, fysiotherapie en podotherapie. Ook deze supermarkt is met 458 m² wvo te klein om op lange termijn als basisvoorziening voor de buurt te kunnen blijven functioneren. Aldi heeft eigendom verworven en een plan ontwikkeld dat voorziet in de verplaatsing van de beide therapieën naar een aanliggend gebouw waar voorheen een tandheelkundige praktijk was gevestigd en een omgevingsvergunning aangevraagd voor een vergroting van de buurtsupermarkt tot 773 m² wvo. Een tweede plan van Aldi voorziet in verdere uitbreiding tot circa 1.020 m² wvo. Er zijn bij beide varianten geen negatieve effecten te verwachten voor andere winkelgebieden in de winkelhiërarchie. Met de uitbreiding wordt het functioneren van deze buurtsupermarkt voor de langere termijn veilig gesteld.

Detailhandelsvisie Ridderkerk

25

In de directe omgeving van de buurtsupermarkt liggen voldoende parkeerplaatsen, maar de verkeerstechnische ontsluiting is complex georganiseerd: woonstraten worden belast met auto’s en vrachtwagens van en naar Aldi.

3.5

Beleid voor PDV-locatie Donkersloot-Zuid Vanaf de jaren ’70 van de vorige eeuw werd de behoefte erkend aan specifieke locaties voor vormen van detailhandel die zo grootschalig waren dat deze vanwege het volumineuze karakter niet meer plaatsbaar waren in reguliere winkelgebieden. Daarvoor ontstond het PDV-beleid. Hoewel het de intentie was dat het toestaan van PDV uitzondering moest blijven, nemen de PDVwinkels inmiddels een relatief groot deel van de winkelvloeroppervlakte voor niet-dagelijkse detailhandel in: in Ridderkerk 35-40%. Omdat het om relatief grote winkels gaat (gemiddeld ruim 680 m² wvo) is het aandeel voor het aantal niet-dagelijkse winkels veel kleiner. Binnen het PDV-aanbod ontstond een eigen regionale winkelhiërarchie met grootschalige woonboulevards en megabouwmarkten4 in de bovenlaag en de kleine solitaire bouwmarkt in de onderste laag. In de regionale omgeving van Ridderkerk bestaat deze hiërarchie ook, met Woonmall Alexandrium als de topvoorziening. In Ridderkerk concentreert verreweg het grootste deel van de lokale PDV-winkelvloeroppervlakte zich in de omgeving Noordenweg/Gieterijstraat. De Gamma-bouwmarkt in dit gebied neemt 40% van de PDV-vloeroppervlakte in Ridderkerk in.

Brancheringsbeperking en maatvoeringsbeperking van perifere detailhandelsvestigingen Bij het PDV-beleid wordt in vrijwel het hele land en ook in Ridderkerk uitgegaan van een strikte beperking van de branches die toelaatbaar zijn op perifere winkellocaties, dat wil zeggen: winkellocaties die buiten de winkelgebieden van de winkelhiërarchie liggen. Voor de gemeente Ridderkerk en voor de provincie Zuid-Holland gelden de volgende brancheringsbeperkingen. Alleen de volgende soorten detailhandel komen volgens de notitie ‘Vestigingsbeleid detailhandel Noordenweg - beleidsregels’ (2001) van de gemeente Ridderkerk in aanmerking voor de locatie Noordenweg en omgeving: •

detailhandelsbedrijven die vanwege de verwevenheid tussen (ambachtelijke) fabricage c.q. productie en verkoop van artikelen meer op een bedrijventerrein thuishoren dan in een van de winkelgebieden van de winkelhiërarchie;

•

detailhandelsbedrijven die vanwege het volumineuze karakter van de te verkopen producten redelijkerwijs niet in een van deze winkelgebieden kunnen worden geplaatst;

•

bedrijven die vanwege het specifieke karakter van de te verkopen producten en/ of de grootschaligheid logischerwijs niet plaatsbaar zijn in van deze winkelgebieden.

De gemeentelijke motivering van deze brancheringsbeperking is dat perifere detailhandelsbedrijven in het gebied Noordenweg geen (oneerlijke) concurrentie ten opzichte van in Ridderkerk-Centrum gevestigde winkels mogelijk opleveren. Het moet gaan om detailhandelsbedrijven die als een aanvulling op de centrumvoorzieningen kunnen worden beschouwd.

4

Een megabouwmarkt wordt gedefinieerd als een winkel met combinatie van doe-het-zelf- en tuinartikelen met een omvang van 15.000-20.000 m² wvo.

Detailhandelsvisie Ridderkerk

26

Eveneens gelden de brancheringsbeperkingen van de Omgevingsverordening van de provincie Zuid-Holland. Een gemeente mag alleen voorzien in detailhandel buiten of niet aansluitend aan bestaande winkelgebieden voor detailhandel in goederen die qua aard of omvang van de aangeboden goederen niet of niet goed inpasbaar is in de winkelgebieden. Hieronder vallen: •

detailhandel in brand- en explosiegevaarlijke goederen;

•

detailhandel in volumineuze goederen;

•

meubelwinkels en detailhandel in de volumineuze woongoederen (keukens, badkamers, vloeren, zonwering en jacuzzi’s);

•

tuincentra en

•

bouwmarkten.

Nevenassortimenten in winkels op PDV-locaties moeten passen bij het hoofdassortiment. De Raad van State heeft uitgesproken dat ook kringloopwinkels toelaatbaar zijn op perifere locaties. Er gelden daarnaast ook de volgende maatvoerende beperkingen van de vestigingsvrijheid voor PDV: de Omgevingsverordening van de provincie schrijft voor dat nevenassortimenten niet meer dan 20% van het vloeroppervlak mogen innemen met een maximum van 500 m². Voor de motivering wordt verwezen naar de Omgevingsverordening. Territoriale vestigingsbeperking voor perifere detailhandelsvestigingen Door de gemeente is op 18 april 2011 in de beleidsregels voor het vestigingsbeleid detailhandel in het gebied Noordenweg een gebied aangewezen waar perifere detailhandelsbedrijven zich onder voorwaarden mogen vestigen. Dit gebied is op figuur 3.10 blauw omkaderd. Dit geldt specifiek voor bepaalde soorten detailhandel, die hierboven zijn opgesomd. Uit deze opsomming blijkt dat de gemeente deze mogelijkheid wil bieden indien de detailhandelsbedrijven vanwege volumineus karakter niet in een van de andere winkelgebieden van de winkelhiërarchie kunnen worden geplaatst. Verder gelden de voorwaarden die in de bestemmingsplannen NoordenwegWestmolendijk en De Gieterij hiervoor zijn opgenomen. Figuur 3.10 Ruimtelijke afbakening van de PDV-locatie Donkersloot-Zuid

Bron: Bijlage II Omgevingsverordening provincie Zuid-Holland, versie 15-12-2021, bewerking Ecorys

Detailhandelsvisie Ridderkerk

27

De provincie wil PDV toelaten in het lila gebied. Detailhandel in volumineuze goederen mag volgens de provinciale Omgevingsverordening alleen daar door de gemeente worden toegelaten. Het gemeentelijke PDV-gebied is veel kleiner dan het provinciale PDV-gebied. De gemeentelijke PDV-locatie loopt over de Ringdijk, steekt ter hoogte van de kringloopwinkel door naar de Noordenweg, gaat dan om twee bouwdelen aan de oostzijde van de Noordenweg over de Havenstraat terug naar de Ringdijk. Supermarkt Dirk van den Broek, Superette Ridderhof en de winkels aan de oostzijde van de Ringdijk liggen in de gemeentelijke PDV-locatie. De logica van het verschil in afbakening is dat in het door de gemeente afgebakende PDV-locatie 75 tot 80% van de PDV-winkelvloeroppervlakte in het lila-gebied ligt. Daarnaast ligt een handvol PDV-winkels buiten de provinciale PDV-locatie elders in de gemeente, waaronder (vooral) de lokaal dominante PDV-winkel bouwmarkt Gamma, met Tool Station daarnaast. Alleen de PDV-locatie zoals afgebakend door de gemeente is één van de winkelgebieden van de winkelhiërarchie. Bij de geografische afbakening van het PDV-gebied gaat het om een territoriale beperking van de vrije vestiging van de detailhandel. De reden voor deze beperking is dat gemeente (en provincie) er van uitgaan dat ook PDV-aanbod het beste tot haar recht komt indien het ruimtelijk geconcentreerd wordt.

Daarmee worden de nadelen van PDV (zoals relatief grote automobiliteit) geclusterd in een gebied. Zo wordt schaars bedrijventerrein vrijgehouden voor andere soorten bedrijvigheid.

3.6

Beleid voor de detailhandel buiten de winkelhiërarchie Zo’n 40-45% van de totale winkelvloeroppervlakte van de detailhandel in Ridderkerk ligt verspreid over de gemeente, buiten de winkelgebieden die deel uitmaken van de winkelhiërarchie. Vestiging van nieuwe winkels buiten de winkelgebieden van de winkelhiërarchie is niet gewenst. Dit volgt uit de doelstellingen van het gemeentelijk detailhandelsbeleid en de motivering daarvoor, zoals uitgewerkt in paragraaf 2.4. Uitplaatsing van winkels uit het kernwinkelgebied of de andere winkelgebieden van de winkelhiërarchie naar elders wordt waar mogelijk voorkomen. De gemeente werkt niet mee aan initiatieven ten aanzien van uitbreiding van de winkelvloeroppervlakte op locaties buiten de winkelgebieden van de winkelhiërarchie, tenzij hier een direct voordeel voor de leefbaarheid uit volgt en dit niet leidt tot negatieve economische effecten voor de winkelgebieden van de winkelhiërarchie. Voor de winkels buiten de winkelgebieden van de winkelhiërarchie wordt een zogenaamd uitsterfbeleid gevoerd. Dit wil zeggen dat de winkel op de huidige locatie kan blijven exploiteren totdat gestopt wordt met deze exploitatie. De gemeente staat open voor plannen om (voormalige) winkellocaties buiten de winkelhiërarchie te transformeren naar andere functies, zoals bedrijfsruimte of woning.

3.6.1 Detailhandel in de kleine kernen De uitval van winkels aan de onderkant van de winkelhiërarchie ten gevolge van een te klein draagvlak geldt ook voor kleine dorpen. In Ridderkerk gaat het dan om Rijsoord en Oostendam. De dichtstbijzijnde grote supermarkt ligt voor de inwoners van Rijsoord relatief ver weg (tabel 2.1). Rijsoord beschikt met circa 3.000 inwoners over een redelijk draagvlak. Hier moet een buurtverzorgende kleine supermarkt als basisvoorziening dichtbij mogelijk zijn. Boon heeft voor dit soort marktsituatie bijvoorbeeld twee formules: Boon’s Dagmarkt (500-800 m² bvo) en de Buurtsuper (200-300 m² bvo). Gestudeerd kan worden op de meest geschikte locatie en de

Detailhandelsvisie Ridderkerk

28

haalbaarheid van een en ander. Voor de inwoners van Oostendam liggen de supermarkten van winkelcentrum De Schoof in Hendrik-Ido-Ambacht te dichtbij om een eigen basisvoorziening mogelijk te kunnen maken.

3.6.2 Functieverandering van buurtstrips De meeste buurtstrips in Ridderkerk en daarbuiten hebben in de loop der tijd hun functie verloren. Een actief beleid om hier winkels met een buurtverzorgende functie te laten terugkeren heeft geen zin. Dergelijke winkels zijn op deze locaties nauwelijks meer rendabel te maken. Bovendien zou dit ten koste kunnen gaan van de winkelgebieden van de winkelhiërarchie. Het draagvlak van de buurtstrips is veelal niet groot genoeg meer voor detailhandel, maar is nog wel groot genoeg voor vormen van persoonlijke dienstverlening die zich richten op lichaamsverzorging (zoals kapsalons); voor ambachtelijk gerichte vormen van dienstverlening (bijvoorbeeld aan het Colijnplein) en voor bedrijfsvormen die zich hoofdzakelijk richten op het bezorgen van boodschappen en maaltijden (zoals in de Irisstraat). Bij de bezorging kan namelijk een groter gebied worden verzorgd dan de directe buurt. Buurtstrips die aan wijkverbindingswegen liggen zijn daarnaast interessant voor kantoorachtige functies en voor medische dienstverlening. De functieverandering is niet altijd gemakkelijk. Zo stond bijvoorbeeld het voormalige pand van Aldi aan de De Wetstraat in Bolnes zo’n 10 jaar leeg. Voor functieveranderingen in de buurtstrips is het geldende bestemmingsplan leidend. In het algemeen laten de bestemmingsplannen deze vormen van functieverandering toe.

In diverse gevallen heeft transformatie naar andere functies dan winkels plaatsgevonden. De gemeente wil het gesprek met de vastgoedeigenaren over functieverandering in de buurtstrips aangaan.

3.6.3 Beleid voor overige verspreid gelegen solitaire winkels Verspreid over de gemeente liggen diverse solitaire winkels. De meeste van deze winkels zijn overwegend al langere tijd op hun locatie gevestigd en hebben een vaste klantenkring die hen gericht bezoekt. Op deze manier weten zij zich staande te houden, zonder nabijheid van andere winkels waarmee ze gezamenlijk klanten kunnen trekken. De winkels die nu buiten de bestaande structuur zijn gevestigd, kunnen blijven zitten. Kleinschalige vergroting van individuele winkels die gericht is de mogelijkheid om aan te passen aan de eisen van de tijd is bespreekbaar; het bestemmingsplan is daarbij leidend. Ook hier geldt dat voorop staat dat deze initiatieven geen negatieve effecten mogen veroorzaken voor de winkelgebieden van de winkelhiërarchie.

Detailhandelsvisie Ridderkerk

29

4

Specifieke aspecten detailhandelsbeleid

In dit hoofdstuk komen drie specifieke aspecten van het gemeentelijk detailhandelsbeleid aan de orde: het beleid voor de bedrijveninvesteringszones voor winkelgebieden; het standplaatsenbeleid; het beleid voor de openingstijden van winkels en het beleid voor internet retail.

4.1

Beleid voor bedrijveninvesteringszones t.b.v. winkelgebieden Een winkelgebied is meer dan een verzameling losse winkels. Men profiteert van elkaars nabijheid. Samenwerking is en blijft noodzakelijk om de gezamenlijke klanten te blijven binden. De instelling van een bedrijveninvesteringszone (BIZ) kan helpen bij het verbeteren van de organisatiegraad van de ondernemers van de winkelgebieden en bij de financiële voeding van activiteiten die door of in opdracht van de ondernemers van de winkelgebieden worden georganiseerd. Voor de instelling van de BIZ is de medewerking van de gemeente nodig. De gemeente Ridderkerk werkt mee aan de instelling van dergelijke zones voor winkelgebieden van de winkelhiërarchie conform de regels in de Wet op de bedrijveninvesteringszones (2015). In 2018 is voor het centrum van Ridderkerk en in 2021 voor wijkwinkelcentrum Dillenburgplein een BIZ ingesteld. Jaarlijks wordt voor de beide BIZ’en door de gemeente fiscaal budgetten geïnd ten behoeve van de uitvoering van activiteitenplannen van de ondernemers van de winkelgebieden. De BIZ voor het centrum van Ridderkerk werkt naar tevredenheid van de ondernemers. Bij een nieuwe stemming over de toekomst van de BIZ (voor een tweede 5-jaren termijn) in februari 2023 heeft 98% voor gestemd. Met beide BIZ’en wordt elk jaar voldoende geld opgehaald, volgens de ondernemers.

4.2

Standplaatsenbeleid Onder een standplaats wordt door de gemeente Ridderkerk verstaan het vanaf een vaste plaats op een openbare en in de openlucht gelegen plaats te koop aanbieden, verkopen of afleveren van goederen dan wel diensten, gebruikmakend van fysieke middelen, zoals een kraam, een wagen of een tafel. Met het oog op het spanningsveld tussen fysieke winkels en ambulante winkels (standplaatsen) wordt van de zijde van winkeliers zo nu en dan kritisch gesproken over de ondernemers met standplaatsen. Het voelt bij hen als oneerlijke concurrentie. De ambulante winkels zouden genieten van lagere huisvestingslasten en omzet wegnemen van fysieke winkels die in dezelfde branche opereren. Omdat ambulante winkels gedurende de week meerdere standplaatsen in meer gemeenten invullen en in alle gemeenten leges moeten betalen voor de vergunning; moeten zorgen voor verkoopwagens en thuis of in een bedrijfsruimte voor opslag, is er niet echt sprake van voordeel op het gebied van de huisvestingslasten. Ten aanzien van de omzetverdringing van ambulante winkels ten opzichte van fysieke winkels is van belang dat de gemeente volgens de Europese en nationale regelgeving geen onderscheid mag maken tussen takken van de detailhandel op basis van concurrentieoverwegingen.

Detailhandelsvisie Ridderkerk

30

In de gemeente Ridderkerk geldt voor het standplaatsenbeleid de Nota Standplaatsen 2008. Met dit beleid heeft de gemeente de verkoop van goederen vanuit standplaatsen regelen. De criteria voor het standplaatsenbeleid zijn te vinden in de Algemene Plaatselijke Verordening 2020.

4.3

Beleid voor de vestiging van internet retail Omdat internet retail een diepgaande invloed heeft op bijna alle branches van de detailhandel, op de restaurants en op de commerciële vrijetijdsvoorzieningen (leisure) waarbij de ene branche (bijvoorbeeld damesmode) sterker gevoelig is dan een andere branche (bijvoorbeeld tuincentra) is het ook voor de gemeente Ridderkerk zaak om beleidsregels vast te stellen voor de vestiging van internet retail in de gemeente. Beleidsmatig wordt voor de internet retail onderscheid gemaakt tussen publieksfunctie en geen publieksfunctie. Indien het geen publieksfunctie heeft (bijvoorbeeld bij bezorgdiensten zoals van maaltijdbezorgers en flitsbezorgers) is er sprake van een niet-detailhandelsfunctie. Hiervoor zijn de buurtstrips, de bedrijventerreinen (met name de PDV-locatie Noordenweg e.o. en wellicht sommige locaties van de centrumrandzones logisch. Indien het een primaire publieksfunctie heeft, bijvoorbeeld een fysieke winkel van een internet retailer (zoals Coolblue) of van een afhaalpunt in een fysieke winkel, is vestiging in één van de winkelgebieden van de winkelhiërarchie gepast. In dit geval wordt het beschouwd als detailhandel. Kantoren van internet retailers (zonder uitstalruimte voor consumenten) zijn toegestaan in panden met een passende kantorenbestemming.

Voor internet retail vanuit woningen gelden de regels voor bedrijven in woningen in het bestemmingsplan.

Detailhandelsvisie Ridderkerk

31

Bijlage I: Definities

Detailhandel: het bedrijfsmatig te koop aanbieden, uitstallen ten verkoop, verkopen, verhuren en leveren van goederen aan personen die goederen kopen of huren voor gebruik, verbruik of aanwending anders dan in de uitoefening van een beroeps- of bedrijfsactiviteit Winkel: een voor het publiek vrij toegankelijke ruimte met uitstalling van artikelen ten behoeve van verkoop aan particulieren Detailhandelsstructuur: de winkelgebieden die worden gerekend tot de winkelhiërarchie en het overige, verspreid gelegen winkelaanbod in een gebied Winkelgebied: een geografisch afgebakend gebied waarbinnen minimaal 5 winkels zijn gevestigd, eventueel samen met andere consumentverzorgende functies (horeca, dienstverlening etc.) Bruto-vloeroppervlak (= bvo): vloeroppervlakte van een ruimte, dan wel van meerdere ruimten van een vastgoedobject gemeten op vloerniveau langs de buitenomtrek van de buitenste opgaande scheidingsconstructie, die de desbetreffende ruimte of ruimten omhult Winkelvloeroppervlak (= wvo): de voor het publiek toegankelijke winkelruimte, inclusief zichtbare ruimtes (zoals bijvoorbeeld etalages en de ruimte achter toonbanken en kassa’s) waar de producten voor verkoop en verhuur zijn uitgestald (exclusief magazijn, kantoor, etalage etc.) Dagelijkse detailhandel: verkoop van voedings- en genotmiddelen en van artikelen op het gebied van persoonlijke verzorging.

In de praktijk gaat het hierbij om supermarkten, versspeciaalzaken, drogisterij- en parfumeriezaken Niet-dagelijkse detailhandel: winkels die artikelen verkopen met een doorgaans lagere koopfrequentie dan dagelijkse artikelen. In de praktijk gaat hierbij om winkels in de recreatieve sector (huishoudelijke artikelen, kleding, mode, schoenen, sport, rijwielen) en de doelgerichte sector (bruin- en witgoed, doe-het-zelf, wonen, tuinartikelen en dierenartikelen). Perifere detailhandelsvestigingen (= PDV): winkels die door de aard en omvang van de gevoerde artikelen moeilijk inpasbaar zijn in winkelgebieden die deel uitmaken van de winkelhiërarchie Volumineuze detailhandel: detailhandel waarbij het hoofdassortiment bestaat uit omvangrijke goederen waarvoor een grote uitstallingsruimte nodig is.

Detailhandelsvisie Ridderkerk

32

Over Ecorys

Ecorys is een toonaangevend internationaal onderzoeks- en adviesbureau dat zich richt op de belangrijkste maatschappelijke uitdagingen. Door middel van uitmuntend, op onderzoek gebaseerd advies, helpen wij publieke en private klanten bij het maken en uitvoeren van gefundeerde beslissingen die leiden tot een betere samenleving. Wij helpen opdrachtgevers met grondige analyses, inspirerende ideeën en praktische oplossingen voor complexe markt-, beleids- en managementvraagstukken. Onze bedrijfsgeschiedenis begon in 1929, toen een aantal Nederlandse zakenlieden van wat nu beter bekend is als de Erasmus Universiteit, het Nederlands Economisch Instituut (NEI) oprichtten. Het doel van dit gerenommeerde instituut was om een brug te slaan tussen het bedrijfsleven en de wereld van economisch onderzoek. Het NEI is in 2000 uitgegroeid tot Ecorys. Door de jaren heen heeft Ecorys zich verspreid over de wereld met kantoren in Europa, Afrika, het Midden-Oosten en Azië. Wij werven personeel met verschillende culturele achtergronden en expertises, omdat wij ervan overtuigd zijn dat mensen met uiteenlopende eigenschappen een meerwaarde kunnen bieden voor ons bedrijf en onze klanten. Ecorys excelleert in zeven werkgebieden: •

Economic growth;

•

Social policy;

•

Natural resources;

•

Regions & Cities;

•

Transport & Infrastructure;

•

Public sector reform;

•

Security & Justice.

Ecorys biedt een duidelijk aanbod aan producten en diensten: •

voorbereiding en formulering van beleid;

•

programmamanagement;

•

communicatie;

•

capaciteitsopbouw (overheden);

•

monitoring en evaluatie.

Wij hechten waarde aan onze onafhankelijkheid, onze integriteit en onze partners. Ecorys geeft om het milieu en heeft een actief maatschappelijk verantwoord ondernemingsbeleid, gericht op meerwaarde voor de samenleving en de markt. Ecorys is in het bezit van een ISO14001-certificaat dat wordt ondersteund door al onze medewerkers.

1003362

33

Postbus 4175 3006 AD Rotterdam Nederland

Watermanweg 44 3067 GG Rotterdam Nederland

T 010 453 88 00 F 010 453 07 68 E netherlands@ecorys.com K.v.K. nr. 24316726

W www.ecorys.nl

Sound analysis, inspiring ideas

BELGIË – BULGARIJE – INDIA – KROATIË - NEDERLAND – POLEN – SPANJE – TURKIJE - VERENIGD KONINKRIJK

Postbus 4175 3006 AD Rotterdam Nederland Watermanweg 44 3067 GG Rotterdam Nederland T 010 453 88 00 F 010 453 07 68 E netherlands@ecorys.com K.v.K. nr. 24316726 W www.ecorys.nl