2024-03-21-verslag-gemeenteraad-ridderkerk.pdf

Woordelijk verslag vergadering gemeenteraad Ridderkerk 21 maart 2024 1.

Opening en vaststellen agenda De voorzitter: Hierbij open ik deze raadsvergadering. Ik heet daarbij u allemaal van harte welkom, de leden van de gemeenteraad, de collegeleden, ambtelijke ondersteuning, ook het goedgevulde publiek op de tribune ook van harte welkom, de pers, de volgers op internet en dat allemaal op deze eerste volle lentedag van 2024. Hoe mooi is dat? Er is vanavond een bericht van verhindering ontvangen van de heer Ros van GroenLinks, zodat we vanavond in beginsel met 28 personen vergaderen en iets later komt straks ook nog mevrouw Van Vliet van Echt voor Ridderkerk, zodat we daarmee ook optellen tot 28 personen. Dan gaan we over tot de vaststelling van onze agenda. Kan iedereen zich in de voorliggende agenda vinden? Dat is het geval. Dan stellen we die zo vast. Ik excuseer mij overigens al op voorhand even voor mijn stem. Mijn stem is enigszins op de aftocht en ik heb met mijn stem afgesproken dat dat niet eerder in volledigheid gebeurt voordat deze raadsvergadering is afgelopen, dus we houden er een beetje moed in. Wanneer dat tijdstip is, mevrouw Van Nes-de Man, dat zal moeten blijken, maar daar heeft u zelf ook een belangrijke rol in met elkaar. Snel is niet per se goed, lang ook niet overigens.

2.

Vragenuur voor raadsleden (artikel 42 Reglement van Orde) De voorzitter: Wij gaan met elkaar verder op onze agenda en dan treft u aan het vragenuur voor raadsleden. Wij hebben met elkaar een set aan vragen te bespreken en die zijn wel afkomstig van de Partij van de Arbeid. Ik geef daartoe het woord aan de heer Rijsdijk. De heer Rijsdijk. De heer Rijsdijk: Dank u wel, voorzitter. De Partij van de Arbeid Ridderkerk is benaderd door meerdere inwoners die overlast ervaren van het vele verkeer over de Populierenlaan, waaronder vrachtverkeer en containervervoer van en naar Nieuw Reijerwaard. De overlast speelt al langer en neemt volgens inwoners steeds verder toe. Ook staan er regelmatig files op de Populierenlaan die een probleem zijn voor de hulpdiensten, omdat er geen ruimte is voor automobilisten om aan de kant te gaan. Zwaar verkeer zorgt door de hoge frequentie voor scheurvorming in de muren achter de huizen aan de Jasmijnstraat. Op 26 januari vorig jaar hebben we naar aanleiding van een pilot met containervervoer al vragen gesteld over de verkeersdrukte op de Populierenlaan. Het college heeft toen meerdere mogelijkheden genoemd om het verkeer over de Populierenlaan te verminderen.

Naar aanleiding hiervan hebben wij de volgende vragen: zijn de aanhoudende signalen van de inwoners bekend bij het college? Hoe staat het met de onderzoeken van Dutch Fresh Port over de mogelijkheden om het verkeer over de weg van en naar Nieuw Reijerwaard te verminderen? Hoe staat het met het maken van afspraken om het verkeer tot vanuit de haven Donkersloot van en naar Nieuw Reijerwaard rijdt, gebruik te laten maken van de A38 in plaats van de Populierenlaan? De laatste vraag: zijn er maatregelen mogelijk om op korte termijn de ergste overlast weg te nemen en te zorgen voor een betere doorstroming van het verkeer, ook over de verbindingsweg? Wat kan er op de langere termijn gedaan worden? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Rijsdijk. Dan is het woord nu aan de portefeuillehouder, wethouder Meij. De heer Meij: Ja, dank u wel, voorzitter. Zijn die signalen bekend? Eigenlijk deels, incidenteel kan ik misschien beter zeggen, dus we kennen ze wel, maar het is niet iets wat we nou heel rechtmatig horen. Dat geldt trouwens voor een heleboel andere plekken in Ridderkerk eigenlijk ook. Dan hoe staat het met de onderzoeken? Daar kan ik wel wat langer op antwoorden. We zijn in overleg met Dutch Fresh Port op het Pagina 1 van 41

gebied van mobiliteitstransitie. We kijken naar verminderen, we kijken naar innovatiemaatregelen en we kijken ook naar verduurzaming, dus dat is eigenlijk een gesprek wat we natuurlijk al langer voeren. Dan komen er wat concretere antwoorden. Momenteel heeft de oprit naar de A15 een enkele oprit en deze wordt in overleg met de Rijkswaterstaat verdubbeld naar een dubbele oprit, dat is punt één. Daarnaast vindt ook onderzoek plaats naar het weefvak op de A16, dan moet u denken aan het weefvak vanaf Brienenoord richting Ridderkerk. Hierdoor verbetert de doorstroming op het verkeer vanuit Dutch Fresh Port richting de snelweg. Dat is ook weer middellange termijn, want het zijn wel allemaal dingen die niet allemaal volgend jaar gebeuren, eerder moet je denken aan 2026, 2027. Dan, en dat is ook denk heb ik al bekend, zijn we ook in gesprek met de Rijkswaterstaat en ook wel met het Rijk over de ontsluiting, de oprit, naar de A16, het oortje ook wel eens genoemd, ook dat ligt best ingewikkeld, want daar gaan natuurlijk vrachtwagens moeten invoegen op de A16. Rijkswaterstaat wil nu ook graag de doorstroming op de A16 goed houden. Vrachtwagens die invoegen hebben niet direct de snelheid. Dat betekent ook dat er eigenlijk gewoon een asfaltlaag naast moet komen en die komt er waarschijnlijk dan ook.

De laatste, die is wel vrij concreet, maar daar gaat u straks zelf nog over met het bestemmingsplan, en het gaat er over Nieuw Reijerwaard zelf. Er komt een verbinding vanaf de Selderijweg naar de Hoogzandweg. Er komt een brug waardoor vrachtwagens niet meer terug hoeven over de Hoogzandweg, maar meteen via Nieuw Reijerwaard, kan ik dan zeggen, ontsluit de vierde verbindingsweg, dus dan zitten ze dus meteen op het goede spoor. Nou, dat zit … Financieel is het afgerond. Het gaat nu nog in het bestemmingsplan en daar gaat de raad nog over, maar dan kan dat redelijk snel plaatsvinden. Dan … Vanuit de haven heeft u ook een vraag over de derde vraag. Volgens mij was ook de PvdA dat. In 2022 heeft er een pilot plaatsgevonden met een barge waarbij inderdaad regelmatig voertuig en containers vanaf de haven naar de Dutch Fresh Port gingen. Dat heeft geen navolging gehad. Bij ons zijn er ook geen gegevens bekend dat dat nu nog steeds op grote schaal gebeurt. Enige wat ik weet is dat het misschien enkele keren per dag gebeurt, dus we hebben daarom ook geen afspraken met ze gemaakt omdat eigenlijk die hele barge gewoon gestopt is, dus dat gebeurt niet meer op die manier. Dan de vraag of we op hele korte termijn iets kunnen doen.

Ja, dat … U kunt uit mijn antwoord op vraag twee al een beetje bedenken dat dat allemaal toch middellange termijn wordt en op langere termijn kan er ook nog wel gedacht worden aan intelligente VRI’s, dus die houden dan rekening met de veiligheid uiteraard, maar ook met de doorstroming. Die spelen dus beter in op die stromen. Dus we zijn echt op heleboel fronten bezig, maar het zijn eigenlijk allemaal ontwikkelingen die enige tijd kosten en enige tijd betekent echt wel enkele jaren. Dus dat is aan de ene kant teleurstellend. Daar wilde ik het voorlopig even op laten, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Meij. Ermee. De heer Rijsdijk, geeft het u nog aanleiding voor aanvullende vragen? Dat is het geval. Gaat uw gang. De heer Rijsdijk: Dank u wel, voorzitter. Ja, inderdaad jammer dat er op korte termijn dan toch niet heel veel mogelijk lijkt. Wel goed dat er voor de middellange- en de lange termijn gekeken zou worden. De wethouder gaf aan dat er een bestemmingsplan in de maak is met de mogelijkheid van een brug zodat het vrachtverkeer ook niet meer over de Populierenlaan hoeft.

Als de raad met het voorstel akkoord zou gaan dat dat redelijk snel gerealiseerd kan zijn, kan de wethouder daar als de raad zich naar dat besluit heeft genomen een indicatie geven hoe snel die brug dan gerealiseerd kan zijn? Mijn tweede vraag is: is er ook wel eens nagedacht over de mogelijkheid van een keerlus aan de kant van het viaduct aan de kant van Nieuw Reijerwaard, zodat het vrachtverkeer vanaf Nieuw Reijerwaard ook niet meer het viaduct over hoeft om te keren bij de rotonde die straks ook gebruikt gaat worden voor het hoogwaardig openbaar busvervoer? Dank u wel. De voorzitter: Ik kijk even om me heen of er ook nog andere zijn die een vraag te stellen hebben. Is het er eentje mevrouw Van Nes-de Man? Dan lukt dat nog wel. Gaat uw gang. Pagina 2 van 41

Mevrouw Van Nes-de Man: Dank u, voorzitter. Allereerst een opmerking. Ik hoor de wethouder de Hoogzandweg noemen. De weg is vernoemd naar oud huisarts dokter Hoogzand. De Hoogzandweg … U suggereert de Hoogzandweg, dus ik denk: nou, voor het geval u dat niet helder op het netvlies had, wil ik dat als Rijsoordenaar eventjes toch kwijt. Mijn vraag is: zijn er verkeerstellingen gedaan naar het verkeer en de vrachtwagens op de Populierenlaan? De voorgenomen omvorming van de rotonde PopulierenlaanSeringenstraat naar een gelijkvloerse kruising maakt het voor vrachtwagens gemakkelijker om de Populierenlaan te nemen. Een rotonde moeten ze omheen slingeren, daar worden ze niet vrolijk van. Verwacht u daardoor een toename van aantal vrachtwagens van Nieuw Reijerwaard? De voorzitter: Dat waren de aanvullende vragen. Wethouder Meij. De heer Meij: Voor de heer Rijsdijk, uw eerste vraag, dan kijk ik even naar mijn collega, maar dat duurt denk ik ongeveer een half jaar en dan komt het richting de raad. Uw tweede vraag of er een keerlus kan worden gemaakt, dat denk ik niet. We moeten het met goede bewoording doen. Ik denk dat het ook nog veel duidelijker kan om dat op een duidelijke manier duidelijk te maken dat: u inderdaad die kant niet op moet, dus dat ze niet per ongeluk die kant opgaan. Mevrouw Van Nes vroeg inderdaad of er verkeerstellingen zijn geweest.

Volgens mij worden er standaard verteerstellingen gedaan, ook in het kaarten van HOV, maar die heb ik niet paraat op dit moment. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Nee, er is geen gelegenheid om nog vervolgvragen te stellen. Ja, dan zult u het er toch even mee moeten doen en dan gaan we op die manier u in de gelegenheid te stellen op een ander moment uw vragen te stellen, maar niet vanavond. Dit is het regelement zoals we het met elkaar hebben afgesproken. Dat is uw goed recht. 3.

Vaststelling besluitenlijst raadsvergadering 25 januari 2024 De voorzitter: Wij gaan door met onze agenda en die luidt als volgt dat wij met elkaar ons te buigen hebben over de vaststelling van de besluitenlijst van de raadsvergadering van 25 januari 2024. Kan die conform worden vastgesteld is mijn vraag. Ik zie geen spijtoptanten, dus dan doen we dat zo.

4.

Lijst van ingekomen stukken De voorzitter: Vervolgens gaan wij naar de lijst van ingekomen stukken. Kunnen we die conform vaststellen? Ook dat lijkt het geval. Doen we dat zo.

5.

Verhoging investeringsbudget nieuwbouw IKC De Driemaster in verband met stedenbouwkundige eisen De voorzitter: Gaan we ons nu buigen over het eerste inhoudelijke onderwerp en dat luidt de verhoging van het investeringsbudget nieuwbouw IKC De Driemaster in verband met stedenbouwkundige eisen. Ter debat geagendeerd. De eerste termijn van maximaal drie minuten in een totaal voorziene behandeltijd van zestig minuten. Mijn vraag is wie daarover het woord wensen te voeren. CDA, Partij van de Arbeid, Burger op 1, SGP, Echt voor Ridderkerk, VVD, Leefbaar Ridderkerk, ChristenUnie en GroenLinks. Dan gaan wij als eerste luisteren naar het CDA. De heer Mijnders. De heer Mijnders: Dank u wel, voorzitter. Dat was toch even een verrassing om dit bedrag op dit voorstel te zien dat er nog een extra bedrag van 224.200 euro gevraagd zou worden, ook omdat we dit voorstel de IKC De Driemaster al een paar keer eerder hier in de gemeenteraad hebben behandeld. Daar wordt in het voorstel Pagina 3 van 41

gezegd: het gaat er maar om een bedrag van 6900, maar als we dan het totaal zien van 224.000 dan denken we toch: dat is ook praktisch een nieuwe pumptrackbaan in Ridderkerk, dus het gaat gewoon om een fors bedrag. Waar we als CDA-fractie wel wat twijfels bij hebben is: vinden we het proces nou goed verlopen of juist niet? Omdat we enerzijds zeggen: het is goed dat het college toen het voorstel in juni 2023 naar de raad stuurde, heeft besloten: oké, deze sturen we nog even niet naar de raad dit bedrag, dit gaan we eerst met de school kijken of we dat met de huidige middelen kunnen oplossen. Enerzijds vinden we dat een goede actie, anderzijds hebben we ook wel als fractie zoiets van ja, we worden nu een jaar later opnieuw met verdrongen feiten voorgesteld en eigenlijk ook wel verrast met dit bedrag. Ongebruikelijk willen we als CDA-fractie eigenlijk nog twee vragen stellen aan de wethouder. Doen we normaal niet, maar in dit geval dan wel.

We zijn wel heel erg benieuwd of dit het is, of nu, als je kijkt naar benodigde middelen, of dit bedrag dan voldoende is en dat hiermee ook echt de aanbesteding gestart kan worden? De tweede vraag is: als we het voorstel lezen vanuit juni 2023 dan staat er ook helemaal onderaan ergens “de aanbesteding moet nog plaatsvinden” en het zou best kunnen dat het college opnieuw richting de raad gaat als de aanbesteding wordt gedaan en het bedrag dus niet toereikend genoeg is. Heeft de CDA-fractie dan correct dat het best wel mogelijk is als u bij wijze van spreken volgende maand de aanbesteding start dat u bij wijze van spreken over drie, vier maanden opnieuw met het onderwerp richting raad komt? Dit was het voorlopig voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Mijnders. Dan gaan we nu naar de Partij van de Arbeid, de heer Rijsdijk. De heer Rijsdijk: Dank u wel, voorzitter. De Partij van de Arbeid Ridderkerk was en is blij met nieuwbouw voor De Driemaster. Het schoolgebouw aan de randweg is van 1967 en voldoet niet meer aan de eisen van deze tijd. Met de tijdelijke huisvesting aan de Platanenstraat, die slechts enkele jaren jonger is, is het nauwelijks beter gesteld. De nieuwbouw is het resultaat van hard werken en lef. Jaren geleden moest de school de deuren bijna sluiten, maar zij is toen een andere koers gaan varen en heeft een prachtige ontwikkeling doorgemaakt.

Complimenten voor iedereen die dat mogelijk heeft gemaakt. Dat De Driemaster definitief in West blijft, betekent bovendien een mooie impuls voor de wijk. Nu nog aan de slag met de leegstaande gebouwen in de omgeving. Maar we zijn straks twee jaar en drie besluiten verder en er is nog geen paal in de grond geslagen. Het schoolbestuur deed de aanvraag voor nieuwbouw al in 2017 en volgens de oorspronkelijke planning had het schoolgebouw er vorig jaar al moeten staan. Waar gewerkt wordt, vallen spaanders. Dan kan het best zo zijn dat het college door een fout of voortschrijdend inzicht een keer terug moet naar de raad voor extra budget, maar twee keer is toch wel een keer te veel. Het is bovendien niet de eerste keer dat er voor nieuwbouw van een school meer geld bij moet, denk aan het nieuwe schoolgebouw voor de Gemini, dat ook nog eens te klein is neergezet, waardoor een belangrijke woningbouwlocatie pas later beschikbaar komt. We vragen de wethouder om de interne procesgang kritisch te evalueren en daar lering uit te trekken. Voor nu, voorzitter, gaan we ervan uit dat drie keer scheepsrecht is en dat eindelijk begonnen kan worden met nieuwbouw voor De Driemaster. Goed voor de school, goed voor de leerlingen, goed voor West en goed voor Ridderkerk. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Rijsdijk. Burger op 1, mevrouw Van Nes-de Man.

Mevrouw Van Nes-de Man: Ja, dank u voorzitter. Mooi dat werk gemaakt wordt van nieuwe huisvesting van onze basisscholen. De Driemaster is de eerste, De Noord, De Wingerd, De klimop en De Regenboog zitten in de planning. In mei 2023 hebben we het huisvestingsplan onderwijs en integrale kindcentra 2023-2026 aangenomen inderdaad als wijziging op de Verordening onderwijs Ridderkerk 2021. Wijziging was vanwege huisvesting van integrale kindcentra, ruimte voor passend onderwijs ,en extra begeleiding van leerlingen, huisvestingen van de schakelklas mogelijk maken en omdat vanaf januari 2021 de nieuwe gebouwen moeten Pagina 4 van 41

voldoen aan de BENG-eisen. Dat zijn allemaal mooie ontwikkelingen om toe te voegen. In het huisvestingsplan staat een overzicht van de uitgaven voor de jaren 2023-2025. Voor De Driemaster, inclusief kinderopvang, staat daarin een bedrag van 3,4 miljoen. Dit was dus in mei 2023. Echter, in februari 2022 heeft de raad al ingestemd met een investeringsbudget voor nieuwbouw IKC De Driemaster, inclusief indexatie in verband met BENG, van 3,9 miljoen. Toen was bekend dat de school in wijk West zou komen, inclusief de stedenbouwkundige randvoorwaarden. In september van dat jaar hebben wij de inloperbijeenkomst van de nieuwbouw voor inwoners bezocht. Daar werd ons al een plan gepresenteerd zoals dat ook nu bij de stukken zit: een pand met een knik. Waarom was dit krediet vastgesteld in februari 2022 niet opgenomen in het huisvestingsplan 2023-2026 wat in mei 2023 in de raad is behandeld, dus bijna anderhalf jaar later? In juni 2023 wordt dan wederom een verhoging van het krediet gevraagd van ruim vijf ton, nu ten behoeve van passend onderwijs, terwijl dit al benoemd is in het huisvestingsplan onderwijs en integrale kindcentra van wederom mei 2023. Nu, maart 2024, wordt weer extra aanvullend investeringsbudget gevraagd, nu twee en een kwart ton vanwege stedenbouwkundige eisen die al verwerkt waren in het ontwerp van september wat in september 2022 is gepresenteerd.

Snapt u het nog? Februari 2022, De Driemaster vraagt een krediet aan van 3,9 miljoen. Mei 2023, huisvestingsplan onderwijs, De Driemaster krijgt 3,4 miljoen, dus vijf ton minder. Juni 2023, De Driemaster vraagt de gemeente aanvullend krediet van vijf ton. Nu, maart 2024, De Driemaster vraagt aanvullend krediet van twee en een kwart ton. De architect is door de schoolvereniging aangesteld en is blijkbaar lastig op de verhoging van budget bouwkosten aan te spreken en de aanbesteding moet nog plaatsvinden, zo stond in het antwoord op onze vragen. Moet de raad hier er zomaar mee instemmen? Schept dit de precedent van andere scholen die in de planning staan voor nieuwbouw, om er ook zo mee om te gaan? Dank u. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nes-de Man. Precies binnen de drie minuten. Keurig. Dan gaan we nu de SGP, de heer Rottier. De heer Rottier: Dank u wel, voorzitter. Wat is er toch aan de hand met het project De Driemaster? De wethouder heeft medio 2023 500.000 euro extra investeringsbudget gekregen. Nu korte tijd later wordt nog eens ruim twee ton extra budget gevraagd. In de commissievergadering is niet duidelijk geworden waarvoor dat extra geld nodig is. Er ligt al vanaf het vorige raadsbesluit een definitief ontwerp dat niet gewijzigd is en de stedenbouwkundige eisen met de knik zijn al vanaf het begin van het project bekend.

De visuele onderbouwing was een tekening uit 2022 met een zwart doosje met de knik dat het schoolgebouw moet voorstellen. Een moeilijk te volgen verhaal dus. Het project loopt al jaren. Bij de begrotingsraad in 2018 blijkt uit een antwoord van het toenmalige college dat het schoolbestuur instemt met het voorstel van de gemeente voor nieuwbouw. Zo'n zes jaar later staat er nog steeds geen nieuw schoolgebouw. Het project komt maar niet van de grond. De wethouder beloofde in juni vorig jaar dat per 1 oktober 2023 de aanbesteding zou plaatsvinden, maar het is niet gelukt. Het is vertraging op vertraging en daardoor wordt het steeds duurder. In de beantwoording van de nagekomen schriftelijke vragen van Burger op 1 wordt duidelijk wat er aan de hand is. Ik citeer: “Dit krediet had ook in het raadsvoorstel van 29 juni opgevoerd kunnen worden. Echter vond het gemeentebestuur het een verantwoordelijkheid van het schoolbestuur om binnen het ontwerp naar besparingen slash bezuinigingen te zoeken, zodat een extra krediet niet nodig zou zijn. Dat is hen beperkt gelukt en vragen ons toch om het extra benodigde krediet.” Einde citaat. Uit het citaat blijkt dat de wethouder van de meerkosten wist, maar ze bewust niet in dat raadsvoorstel heeft opgenomen. Opvallend is dat het gemeentebestuur wordt genoemd als degene die gevraagd heeft om deze bezuinigingen te zoeken.

Het gemeentebestuur is het college en de raad samen. Bij mijn weten is de raad hierover niet geïnformeerd. Waarom niet? Nog een paar vragen aan de wethouder en dat is ook het einde van mijn verhaal. Kan de wethouder toezeggen dat de school met het extra budget voor het totaalbedrag van afgerond 4,6 miljoen Pagina 5 van 41

euro kan worden gebouwd en de raad niet nog een keer met een overschrijding wordt geconfronteerd? Wanneer wordt het schoolgebouw uiterlijk in gebruik genomen? Kan de wethouder bevestigen voldoende grip op het project te hebben? Tot zover. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Rottier. Dan gaan we nu naar Echt voor Ridderkerk, de heer Kloos. De heer Kloos: Dank u wel, voorzitter. Ook wij betreuren de verschillende stappen en de verhogingen die met dit project in de afgelopen tijd heeft plaatsgevonden. Ik ga het verhaal niet herhalen wat mijn voorgangers al hebben gezegd. Een ander punt van aandacht heeft wel, is mede naar aanleiding van het antwoord op de vragen van Burger op 1, de bouw hier positie van de gemeente. Wij blijven betreuren dat de gemeente niet het voortouw hierin kan nemen, want hierdoor had wellicht een en ander kunnen worden bespoedigd. Is het inderdaad altijd zo dat als er een keuze is tussen een schoolvereniging en de gemeente, dat dan de schoolvereniging … De voorzitter: Interruptie van de heer Kooijman. De heer Kloos: Voorrang heeft om het uit te voeren? Daarop zou ik graag een antwoord hebben. Dank u. De voorzitter: Heel goed. Dat gaat er ook komen, maar er is eerst een interruptie voor u van de heer Kooijman. De heer Kooijman. De heer Kooijman: Ja, een vraag aan Echt voor Ridderkerk.

Die geeft aan het te betreuren dat de gemeente zelf niet bouwheer was, omdat daarmee vertraging zou worden voorkomen. Kan de heer Kloos uitleggen hoe hij dat dan zou zien? Waarom … Dat lijkt erop dat dus de vertraging nu door de school komt en niet doordat de gemeente nu iets aanvraagt. De voorzitter: De heer Kloos. De heer Kloos: Dank u wel, voorzitter. Ik heb begrepen uit de stukken dat als er een school gebouwd gaat worden, er twee partijen zijn die als bouwheer kunnen optreden. Hetzij de gemeenten die de financiën moeten verstrekken, hetzij een schoolvereniging of de organisatie van de school die daarachter staat. Vandaar mijn opmerking. De voorzitter: Nog een aanvullende vraag van de heer Kooijman. De heer Kooijman: Nou, het is meer een herhaling van mijn vraag, want het is geen antwoord met de vraag die ik heb gesteld. Waarom denkt de heer Kloos dat als de gemeente bouwheer was geweest, dat we dan geen vertraging hadden gehad en nu kennelijk de schuld, of schuld, de reden van vertraging nu bij de school neerlegt? Kan ik daar een antwoord op krijgen? De voorzitter: De heer Kloos. De heer Kloos: Dank u, voorzitter. Ik ga nog een keer een poging wagen.

Als de gemeente hier bouwheer zou zijn geweest, dan was het waarschijnlijk mogelijk geweest het hele proces te versnellen, omdat dan niet verder overleg met andere partijen, waaronder een schoolvereniging, noodzakelijk zou zijn. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan wij door naar de volgende spreker. VVD, de heer Borst. Pagina 6 van 41

De heer Borst: Dank u wel, voorzitter. De VVD Ridderkerk heeft er moeite mee dat het college nu nog een keer terugkomt om meer geld te vragen voor de bouw van het integraal kindcentrum De Driemaster. Die extra kosten hoeven nou niet per erg te zijn, want in het geval van het IKC zijn er naast een mooi en modern schoolgebouw allerlei voordelen die gewoon niet in cijfers en berekeningen zijn uit te drukken. Waar het ons wel echt om gaat, is dat we het idee hebben de controle, de grip, op dit soort ruimtelijke ontwikkelingen kwijt te raken. Het maken van het ontwerp duurde langer, een akoestisch onderzoek moest worden uitgevoerd en de kinderopvangorganisatie had meer tijd nodig om te bepalen of ze de hogere huur konden betalen. Voorzitter, dat voelt voor ons aan als een samenloop van omstandigheden waar we maar moeilijk vat op zien te krijgen. De VVD in Ridderkerk vraagt zich ook hardop af hoe het nu heeft kunnen gebeuren dat we er pas laat achter komen dat die knik in het schoolgebouw extra geld kost, terwijl in 2022 al bekend was dat die knik nodig was. Inmiddels is duidelijk geworden dat het schoolbestuur de gemeente al eerder heeft verzocht om de meerkosten van die inmiddels beruchte knik te betalen. Dat het college dan in eerste instantie de verantwoordelijkheid van het schoolbestuur vindt om binnen het budget te blijven, dat begrijpen we.

Het schoolbestuur is nu eenmaal bouwheer van dit project. Waar was het niet een onmogelijke opgave om van het bestuur te verwachten dat ze in deze fase van het project nog twee ton konden bezuinigen? Wat we in ieder geval zeker weten is dat we deze meerkosten liever in juni 2023 al op tafel hadden willen hebben, want dan waren we in ieder geval in één keer klaar geweest. Voorzitter. We zijn te ver in dit proces om nu weer helemaal opnieuw te beginnen. Ondertussen blijven de bouwkosten stijgen, dus we moeten ook gewoon snel door met de bouw van de school. Het mag duidelijk zijn dat de VVD Ridderkerk zich wel zorgen maakt over de regie die we als gemeente hebben op dit soort ruimtelijke ontwikkelingen. Want nu is het bedrag nog te overzien, maar wat als het gaat om vijf ton, of een miljoen, of nog meer? Ik wil de wethouder daarom vragen wat het college in het vervolg anders gaat doen om de regie te hebben en te houden op de kosten, maar ook op de doorlooptijd van deze projecten. Daar laat ik het nu even bij, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Borst. Dan gaan we nu naar Leefbaar Ridderkerk en ik zie dat dat woord gevoerd gaat worden door de heer Lapaer. De heer Lapaer: Ja, dank u wel voorzitter. Voor de derde keer ligt er een budgetaanvraag om een school te bouwen en in dit geval een met een knik voor nu al meer dan 4,6 miljoen euro.

De fractie van Leefbaar Ridderkerk ondersteunt graag goede huisvesting voor scholen, want de jeugd heeft de toekomst. Dan wil je ook graag dat zij les krijgen of opvang krijgen in een mooi duurzaam pand wat voldoet aan alle normen. In 2022 zijn we gestart met een investeringsbudget van rond de 2,7 miljoen en in 2024 zijn we beland bij een investering van ongeveer 4,6 miljoen. Dan is er de vraag: waar eindigt dit? Want tot op heden is er nog geen steen gemetseld. Het laatste aanvullende budget van 224.000 euro om te voldoen aan de stedenbouwkundige eisen, onze eigen eisen, at blijft een lastige. In 2022 lag al vast dat het gebouw door de knik duurder zou worden dan begroot en kreeg de bouwheer opdracht te onderzoeken of er besparingen gerealiseerd konden worden. Had dit niet eerder beter begroot kunnen worden? Hoewel het daadwerkelijk nodig is om een school welk aan alle eisen voldoet te bouwen. Nu in 2024 is er kennelijk niets gevonden om te besparen en draait de gemeente alsnog op voor de extra kosten. Onze fractie begrijpt niet waarom er in 2022 bewust is gekozen om de raad niet te informeren over het ontbreken van voldoende budget en moeten wij nu maar ervan uitgaan dat de bouwheer er alles aan gedaan heeft om de besparingen te vinden.

Leefbaar Ridderkerk gaat ervan uit dat met toekenning van het aanvullend budget er op korte termijn gestart gaat worden met het bouwen en moeten nu toch voldoende beschikbaar … Met bouwen, sorry. Wij hopen dat er niet nogmaals om extra budget gevraagd gaat worden en dat we straks een mooi nieuw gebouw hebben staan ten behoeve van IKC De Driemaster. Dank u wel.

Pagina 7 van 41

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Lapaer. Dan gaan we nu naar de ChristenUnie, de heer Kooijman. De heer Kooijman: Voorzitter. Ik had een korte bijdrage die vooral over het proces ging, maar ik hoor vanavond al zoveel bijdrages waarvan ik zeg: ja, dat is precies ook het geluid wat ik als ChristenUnie wil meegeven, bijvoorbeeld van de VVD, van de SGP, CDA, PvdA en misschien vergeet ik er nog eentje of twee. Dat zijn precies ook de zaken waar ik dacht: daar moeten we echt alert op zijn. Dus dat hoef ik niet te herhalen. Aanvullend dan nog twee dingetjes. De stedenbouwkundige eisen. Kijk, ik kan me voorstellen dat een stedenbouwkundige zegt: het is belangrijk dat zo'n knik erin komt. Maar bij allerlei eisen daar hoort ook gewoon een stuk kosten dan bij. Ik snap, eigenlijk is dat de vraag die de VVD ook al een beetje stelde: hoe kan dat dan zijn dat iemand … Dat dan vervolgens de kosten daarvan dat dat zo lang boven de markt blijft zweven of ieder geval niet bekend wordt wat dat dan is? Hoeveel grip hebben we daar dan nog op om daar als raad nog wat van te vinden? Dus die vraag zou ik toch nog extra willen benadrukken. Vooral ook van welke … De voorzitter: Mijnheer Kooijman, u heeft een interruptie van mevrouw Van Nes-de Man. Mevrouw Van Nes-de Man: Ja, dank u voorzitter.

De knik heeft van het begin af aan in het ontwerp gezeten, dus wij begrijpen helemaal niet waarom dat daar nu opeens extra kosten bijkomen. Die hadden gewoon aan het begin er al in moeten zitten. Deelt u die mening? Want ik krijg de indruk dat u het anders ziet. De voorzitter: De heer Kooijman. De heer Kooijman: Nou, ik weet niet waar u het uit opmaakt dat ik het anders zou zien, maar het gaat mij er vooral om dat als er ontwerpeisen worden gesteld, dan moet je op een geven moment ook de consequentie daarvan in beeld gaan krijgen. Dat had wat sneller gemogen wat mij betreft. Dus vraag vooral aan de wethouder: hoe gaat het college dit nou in het vervolg voorkomen? Dan tweede puntje wat ik nog wil meegeven. Wij hadden in de commissie gevraagd om ook inzicht te krijgen in de verbeelding daarvan van hoe ziet die knikt eruit? We zagen in eerste instantie een vrij summier plaatje. Dat werd … Later hebben wij mooie bouwtekeningen, of hoe heet het, visualisatie gekregen impressie van hoe het schoolgebouw eruit komt te zien. Hartstikke mooi. Knik was inderdaad ook goed te zien daarin, maar het belang van die knik daar stond wel iets over in het raadsvoorstel. Dat had ook te maken met andere gebouwen in de omgeving. Dat belang daarvan dat kan ik er in ieder geval niet uit opmaken.

Dus misschien dat de wethouder daar ook nog iets over kan zeggen, waarom het nou zo belangrijk is dat die knik daar wel moest komen en dat we daar dus ook extra geld voor beschikbaar moeten stellen. Ik dank u. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kooijman. Dan als laatste spreker in eerste termijn GroenLinks, mevrouw Dirks. Mevrouw Dirks: Dank u, voorzitter. De knik. Dat is nu ondertussen wel bekend, maar ook wij staan niet echt heel erg positief tegenover het voorstel wat vanavond op tafel ligt. Er is al eerder een budget gevraagd voor de verhoogde bouwkosten. Daar zijn we mee akkoord gegaan en nu wordt er dus nog een keer budget gevraagd voor iets wat vanaf het begin al bekend was en dat is dus die knik. We hebben ook de tekeningen van allereerste keer ervoor gehouden met de tekeningen van nu en het spelletje zoek de verschillen gespeeld. Nou, echt niks, dus er is iets fout gegaan. Er is een rekenfout maakt. We zijn dus van mening dat de raad vanaf het begin niet goed geïnformeerd is. Zo kunnen we ons werk natuurlijk ook niet goed doen. We dienen geen motie van treurnis in, maar treurig is het zeker. Onze vraag is dan ook: waar ligt deze fout? Waarom zijn vanaf het begin de stedenbouwkundige eisen niet meegenomen qua budget?

Pagina 8 van 41

De voorzitter: Dat was uw bijdrage. Dank u wel. Dan gaan we nu luisteren naar portefeuillehouder, wethouder Stip aan u het woord. Mevrouw Stip: Ja, dank u wel, voorzitter. Voorzitter, achteraf denk je wel eens, had ik het maar anders aangepakt. Dat gevoel bekroop mij tijdens de behandeling van dit voorstel tijdens de commissie. Naar de mening van het college was dit een simpel voorstel wat we zonder al te veel inhoudelijke woorden voldoende duidelijk was. Ook mijn inleiding in de commissie was vanuit diezelfde gedachte kort. Te kort blijkt achteraf. Op dat soort momenten besef je dat je als wethouder dagelijks met de materie bezig bent, maar dat je het als wethouder en college niet vanzelfsprekend moet vinden dat commissie en raadsleden op dezelfde vlieghoogte zijn als het gaat om bouwprocessen, bouwheerschap, bouwkostenkompas, et cetera. Gelukkig hebben we meer informatie kunnen verstrekken naar aanleiding van een nog ontvangen schriftelijke vragen van Burger op 1 na de commissie. Hopelijk hebben alle raadsleden die antwoorden kunnen lezen, want dat schetst hopelijk ook wat meer duidelijkheid. Het verdient niet de schoonheidsprijs dat we als college meerdere malen om krediet voor een project komen vragen. Wel vind ik het een verplichting om zorgvuldig met … De voorzitter: Wethouder Stip, u heeft een interruptie van de heer Mijnders van het CDA. De heer Mijnders.

De heer Mijnders: Dank u wel, voorzitter. Voor de zekerheid of ik het goed begrijp. Ik hoor de wethouder zeggen dat we als commissie niet op dezelfde vlieghoogte zaten en dat we meer kennis moeten opnemen van hoe de markt en al die processen werken. Geeft de wethouder dan bij deze aan dat het eigenlijk de schuld is van de commissie in de raad dat wij het niet goed begrepen hebben, omdat het stuk gewoon niet duidelijk genoeg was? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Wethouder stip. Mevrouw Stip: Dank u wel, voorzitter. Nee, ik probeer juist in mijn woorden aan te geven dat ik het voorstel vollediger had willen maken, zodat er meer context bij zat voor de raad en dat dat een misinschatting was. Wat ik als laatste aan wilde geven is ook het verdient niet de schoonheidsprijs dat we als college meerdere malen om krediet voor een project komen vragen. De voorzitter: Wethouder Stip, u heeft wederom een interruptie. Nu van mevrouw Van Nes-de Man van Burger op 1. Mevrouw Van Nes-de Man: Dank u voorzitter. De raad gaat over de hoofdlijn en over het budget, maar de raad gaat natuurlijk niet over de hele bouwproces en dat rijtje wat u net opsomt, dus dat had weinig toegevoegd als u dat in de commissie had gedaan. Dat had dan ook niet nodig geweest. De voorzitter: En uw vraag is? Opmerking. Oké. Nou, vooruit. Wethouder Stip, u vervolgt uw betoog.

Mevrouw Stip: Ga ik toch nog even een keer de zin herhalen, zodat het wel volledig blijft. Het verdient niet de schoonheidsprijs dat we als college meerdere malen om krediet voor een project komen vragen, maar wel vind ik het een verplichting om zorgvuldig met gemeenschapsgeld om te gaan. We hadden ervoor kunnen kiezen om in het raadsvoorstel van 29 juni 2023 een stelpost als beslispunt op te nemen voor de extra kosten door de stedenbouwkundige eis. Echter hebben we eerst het schoolbestuur die bouwheer is verzocht bezuinigingen en besparingen in het ontwerp door te voeren om binnen het reeds beschikbaar gestelde krediet te blijven. Dat is helaas beperkt gelukt. Vandaar wederom een voorstel voor een extra krediet. Voorzitter, dan ga ik ook eventjes de vragen langs en ik hoop dat ik goed heb meegeschreven. Pagina 9 van 41

De voorzitter: Interruptie van mevrouw Dirks van GroenLinks. Mevrouw Dirks: Ja, dank u voorzitter. Maar is deze keuze om dat aan de school voor te leggen, is dat ook bekend aan ons geworden destijds? De voorzitter: Wethouder Stip. Mevrouw Stip: Voorzitter, toentertijd kwam voor het eerst het signaal van dat er meerkosten zijn door de knik en hebben wij eerst het schoolbestuur gevraagd om daar goed in verder te kijken en te kijken naar mogelijke bezuinigingen. Toen zijn wij … Ondertussen lag de uitwerking van het raadsvoorstel, zoals in de schriftelijke vragen van Burger op 1 ook beantwoord was, hoe het traject er zogezegd uitzag, dus toen wisten we nog niet exact wat de kosten waren, maar hadden we een stelpost op kunnen nemen. Op die manier hadden we dat in juni kunnen doen, maar hebben we ervoor gekozen eerst naar extra bezuinigingen kijken, eerst verder uitspitten en vervolgens brengt dat ons tot dit voorstel vandaag. De voorzitter: Mevrouw Dirks, u heeft nog een vervolgvraag. Daarna is mevrouw Van Nes-de Man aan de beurt. Mevrouw Dirks: Dank u. Maar is dat gecommuniceerd naar de raad? Mevrouw Stip: Nee, toentertijd hebben we dat nog niet gecommuniceerd aan de raad dat er eventueel meerkosten voor een knik zouden zijn. We hebben eerst gekeken: zijn er besparingen en dergelijke, dan hadden we helemaal niet voor meerkosten naar de raad hoeven komen. De voorzitter: Dank u wel.

Mevrouw Van Nes-de Man. Mevrouw Van Nes-de Man: Dank u, voorzitter. De knik heeft van begin af aan van dit ontwerp in het gebouw gezeten. Hoe kan het dan dat je in 2024 opeens komt met aanvullend geld, omdat er stedenbouwkundige eisen van de gemeente liggen? Die eis die begrijp ik overigens, maar er staat hier alleen maar los van dat er extra geld nodig is om de stedenbouwkundige eisen te kunnen verwerken in het pand, terwijl dit van het begin af aan erin zat. Dat moet gewoon in het eerste budget, de eerste krediet, moeten die kosten allang opgenomen zijn. Dus het is gewoon een raar verhaal. De voorzitter: De vraag is? Mevrouw Van Nes-de Man: Ja, hoe zit dat? De voorzitter: Precies. Wethouder. Mevrouw Stip: Dank u wel, voorzitter. Bij het stellen van de eis was er geen bewustzijn van de meerkosten die de eis uiteindelijk tot gevolg hadden. De school is gaan tekenen dergelijke begroting op gaan stellen. In de loop van het proces is daar uiteindelijk een begroting uitgekomen, is daar een overschrijding te zien geweest en dat was onder andere door de stijgende bouwkosten. Later kwam het signaal: nou, wellicht heeft de knik daar ook invloed op. De knik heeft nooit als losse post in de begroting gezeten, dat het achteraf een losse post moet zijn, omdat het daadwerkelijk op die manier meerkosten opleverden.

Nu heeft het schoolbestuur gevraagd om voor deze meerkosten extra krediet aan de raad te vragen. Vandaar dat het voorstel vandaag voorligt. Pagina 10 van 41

De voorzitter: Mevrouw Van Nes-de Man, u heeft nog een aanvullende vraag. Mevrouw Van Nes-de Man: Ja, dank u. Als die knik, die heeft van begin af aan erin gezeten. Daar wordt getekend, wordt gerekend. Waarom wordt er dan … Want dan ga ik het omdraaien. Waarom wordt er dan zonder knik gerekend terwijl die erin getekend is en kom je dan zoveel jaar later, zeker twee jaar later of meer, kom je dan voor aanvullend krediet omdat er opeens een knik in zit? Die heeft er altijd ingezeten. De voorzitter: Wethouder. Mevrouw Stip: Er is inderdaad gelijk gerekend met een begroting, maar daar waren eerst meerkosten en dat dat de invloed van de knik was, werd pas later duidelijk dat dat een onderdeel van de meerkosten waren. De voorzitter: Dank u wel. Dan is als eerste nu aan de beurt, de heer Rijsdijk van de Partij van de Arbeid. De heer Rijsdijk: Dank u wel, voorzitter. Twee vragen, want ik ben inmiddels toch ook wel in enige verwarring gebracht door de antwoorden van de wethouder. Waarom is er niet voor gekozen om in juni 2023 gewoon open en transparant tegen de raad te zeggen hoe het ervoor stond? Dat is mijn eerste vraag. Mijn tweede vraag: op het moment dat er vorig jaar gekozen was om wel een stelpost in de begroting op te nemen, hoeveel verder waren we dan al in het proces geweest ten opzichte van nu? Want we zijn nu toch meer dan een half jaar verder. Dank u wel, voorzitter.

De voorzitter: Wethouder Stip. Mevrouw Stip: Dank u wel, voorzitter. Wij hadden inderdaad een stelpost op kunnen nemen zoals ik beschreven had, maar dat had betekent dat we een schatting van een bedrag moesten doen. Dat gaat dan om het normbedrag en dat krijgt het schoolbestuur dan ook, dus dan zijn we dat geld ook kwijt. Wij hebben ervoor gekozen: kijk eerst naar bezuinigingen, want anders ben je het geld sowieso kwijt en dan wordt er niet meer genoeg naar de bezuinigingen wellicht gekeken, want als bouwheer krijg je dan gewoon het geld. Als wij die stelpost toentertijd hadden opgenomen en nu niet naar de raad hadden gegaan, dan had dat niet betekent dat het proces direct verder was, want er waren ook andere vertragingsfactoren zoals genoemd in de schriftelijke beantwoording van de vragen, zoals de omgevingsvergunning. Maar tegelijkertijd heeft het ook tijd gekost om bezuinigingen uit te zoeken en ook door te voeren. De voorzitter: Ik zie allerlei handen gaan. Ik kies ervoor om eerst even nog de heer Rijsdijk een aanvullende vraag te laten stellen, daarna de heer Rottier, daarna de heer Kooijman en daarna mevrouw Van Nes-de Man, dat iedereen het maar even weet. De heer Rijsdijk. De heer Rijsdijk: Dank u wel, voorzitter.

Dan geeft de wethouder nog geen antwoord op de vraag waarom er niet voor gekozen is om in juni vorig jaar open en transparante aan te geven hoe de vlag er op dat moment bij hing, los van de keuze om dan wel of geen stelpost op te nemen. Daar zou ik toch graag nog een reactie op krijgen. Dank u wel. De voorzitter: Wethouder. Mevrouw Stip: Dank u wel, voorzitter. Toen zijn we inderdaad voor de bouwkostenverhoging gekomen. We hadden wellicht al het signaal kunnen delen. Voor ons was het signaal nog pril om eerst uit te zoeken en is het

Pagina 11 van 41

toentertijd niet gedeeld. Hebben we het eerst aan het schoolbestuur gevraagd om verder uit te werken om te kijken of het überhaupt nodig was. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we nu door naar de heer Rottier. De heer Rottier. De heer Rottier: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, er hangt steeds boven de markt dat die knik veel geld kost en ik hoor de wethouder zeggen: ja, we hadden eigenlijk die knik moeten laten begroten en ergens in het lijstje een stuk knik en dan bedrag achter. Nu als je goed naar dat gebouw kijkt, is het gewoon een recht gebouw, het zijn twee rechte stukken die je schuin op elkaar zet. Dus die knik die kost helemaal zoveel geld niet. Het probleem is als je het ontwerp maakt, die knik geeft beperking, want dat is een raar hoekje. Je ziet ook in het ontwerp, daar is nu bijvoorbeeld een trap in gefrommeld. Dus waar je die knik legt is heel belangrijk, omdat je dan twee lengtes overhoudt en langer is het niet. Als het een lange lengte is, kun je veel meer. Dus die knik zat er van begin af aan in en daar maak je aan het begin een begroting en er staat nergens een stuk knik. Dus je weet van begin af aan wat het kost. De voorzitter: Mijnheer Rottier, kom tot uw vraag. De heer Rottier: Dus de vraag is waarom er steeds gezegd wordt dat op een gegeven moment duidelijk werd wat die knik kostte, want dat zit van het begin af aan erin. De voorzitter: Wethouder Stip.

Mevrouw Stip: Dank u wel, voorzitter. De bouwheer vormt inderdaad zijn begroting, daar komt een totaalplaatje uit en daar waren meerkosten. Die meerkosten leken eerst vooral aan de bouwkostenstijging te hangen en daarna kwam het signaal: nou, de knik heeft hier ook dusdanig invloed op wat buiten het normbudget zit. Daarmee is dit voorstel gekomen dat het schoolbestuur heeft gevraagd als bouwheer: we zien extra kosten voor de knik en daarmee vragen we of daar het krediet voor verhoogd kan worden. De voorzitter: Aanvullende vraag de heer Rottier. De heer Rottier: Maar dat verklaart niet het moment, want dat moet van het begin af aan duidelijk geweest zijn dat het teveel kostte. De voorzitter: Wethouder. Mevrouw Stip: Dank u wel, voorzitter. Zoals ook bij Burger op 1 aangegeven, op het moment van het stellen van de eis was er nog geen bewustzijn dat er meerkosten waren ten opzichte van het normbudget voor een knik. Uiteindelijk zijn in de begroting er meerkosten opgetreden van onder andere eerst het idee: dat is vooral bouwkostenstijging. Daarna kwam het signaal: dat is ook een stukje knik, want dat zit niet binnen het normbudget waar die is gebaseerd op de verordening.

Toen is uitgezocht: kunnen we niet bezuinigen binnen de schetsen, binnen het ontwerp, om alsnog binnen dat normbudget te komen met daarnaast gegeven de bouwkostenstijgingen? Dat is beperkt gelukt, vandaar dat dit voorstel nu alsnog in de raad ligt vanavond. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Stip. Dan gaan we nu naar de heer Kooijman. U heeft even moeten wachten, maar aan u het woord. De heer Kooijman: Ik probeer het nog even terug te halen, want het was ook wel eventjes weer terug. Het waren overigens twee scherpe en terechte vragen van de Partij van de Arbeid. Op de laatste vraag die over de Pagina 12 van 41

meerkosten en waarom had dat niet in de stelpost opgenomen, antwoordde de wethouder, en ik zeg het nu in mijn woorden eventjes: dat hebben we niet gedaan, want dan hadden we … Dat geldt dan als normbedrag moeten geven en dan waren we het gelijk kwijt geweest als normbedrag en nu hebben we nog de ruimte om te kijken van kan er minder. Maar in mijn optiek klopt dat niet, omdat we hadden juist een normbedrag, zoveel per vierkante meter en dat is dat is het normbedrag. Toen bleek door de begroting die de bouwheer zelf maakte dat de kosten hoger waren, de begroting was hoger dan het normbedrag. Toen is ze gaan uitzoeken waar dat door kwam. Enerzijds door gestegen bouwkosten en anderzijds doordat die knik toch duurder blijkt te zijn, maar dan is dat toch gebaseerd op een begroting en dan kan je toch op dat moment ook zeggen: nou, we nemen dat als stelpost aan, we geven jullie nog wel eens opdracht mee: kijk of u nog verder kan bezuinigen, maar dan hebben we het in één keer alvast aan de raad voorgelegd. Dan heb je wel aan de raad complete verhaal voorgelegd. Want nu lijkt het wel alsof we in juni 2023 maar het halve verhaal hebben gehoord. De voorzitter: Wethouder Stip. Mevrouw Stip: Dank u wel, voorzitter. Inderdaad zoals aangeven had in dat voorstel een stelpost kunnen zitten.

Dat hebben we op dat moment niet gedaan, omdat wij het niet rijp genoeg vonden en eerst echt meer onderzoek naar bezuinigingen wilden. Het had ook een overweging kunnen zijn om wel de stelpost erin op te nemen. Dan had je dat budget had je zogezegd misschien minder impuls om voor extra bezuinigingen te zorgen dat ze daar verder naar zouden kijken. Dus wij hebben daar op dat moment voor gekozen, maar het had in dat voorstel als stelpost opgenomen kunnen worden. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Van Nes-de Man. Mevrouw Van Nes-de Man: Ja, dank u voorzitter. Meerkosten voor de knik. Dat kan niet. Ik kan het niet citeren, maar u gaf net aan: nou, misschien zat dat daar wel in. Dus dat had net zo goed het fietsenhok kunnen zijn. Ik geef dan gewoon toe … Of zou u dan gewoon toe moeten geven zit een fout in de begroting? U gaf ook aan: het schoolbestuur kwam met het verhaal van die knik, dus dat hebben wij maar in het voorstel gezet. Dus u heeft het verhaal van het schoolbestuur waarvan wij als leken het raar … Onacceptabel zal ik niet zeggen, maar een vervelend of een raar verhaal vinden wat niet klopt in ieder geval. Heeft u dat nou zo klip en klaar overgenomen van het schoolbesturen, want zo zegt u het wel, en dat aan de raad gepresenteerd? Dan heb ik nog een vraag van andere orde als die erachteraan mag. Ja, uiteraard binnen dit agendapunt.

U gaf ook aan dat de gemeente in de beantwoording op onze schriftelijke vragen, dat als de gemeente bouwheer was geweest, dat u wel had kunnen kijken naar of die twee ton bezuinigd had kunnen worden op het verhaal en dat gaat nu niet. Waar baseert u dat dan op? De voorzitter: Wethouder Stip, twee vragen. Mevrouw Stip: Dank u wel, voorzitter. Ik begin even met de tweede vraag, omdat ik even niet helemaal uitkwam wat de eerste vraag uiteindelijk exact is. Maar, even kijken hoor. Moet ik even vragen om hem te herhalen? Ik heb hem niet genoteerd. Dan ook even de eerste vraag, want ik weet even niet welke vraag dat was. De voorzitter: Mevrouw Van Nes-de Man, als u het even kort kunt samenvatten. Mevrouw Van Nes-de Man: We kunnen het misschien beter een voor een doen, want ze hangen niet aan elkaar samen. Ik zal beginnen met de tweede vraag, die is het kortst. U geeft in de beantwoording op onze Pagina 13 van 41

schriftelijke vragen aan: als de gemeente de bouwheer was geweest had u misschien wel die tweeënhalve ton kunnen bezuinigen op dit verhaal, had u niet met dit voorstel naar de raad gekomen. Waar baseert u dat op? De voorzitter: Wethouder Stip. Mevrouw Stip: Dank u wel, voorzitter. Als bouwheer zitten wij heel dicht op het proces en kunnen wij constant aan de knoppen draaien. Daarin hebben we ook uitgesproken, heb ik ook in de beantwoording van de vragen meegenomen, daarom hebben wij ook een voorkeur bouwheerschap hebben, die expertise hebben we in huis en kunnen we wel meer aan knoppen draaien. Een garantie kan ik niet geven of wij het dan compleet bespaard hadden uiteindelijk, of wij ook meerkosten hadden gehad, maar wij hebben gewoon meer knoppen om aan te draaien als wij bouwheer zijn. Dus vandaar dat dat ook onze voorkeur heeft. De voorzitter: Mevrouw Van Nes-de Man, u had nog een tweede vraag. Mevrouw Van Nes-de Man: Ja, ik wil daar nog heel even op doorborduren, want u zegt net: wij … De voorzitter: Ja, maar we houden het wel een beetje bondig. Mevrouw Van Nes-de Man: Bouwheer … Ik ga het proberen. De school is bouwheer, wat is dan … Het is natuurlijk raar. Wij geven het krediet, moeten het krediet beschikbaar stellen. U zit in nauw contact en nauw overleg met die bouwheer mag ik aannemen, dat lijkt me niet meer dan logisch.

Het zou niet uit moeten maken wie de bouwheer is. Waarom heeft u die bouwheer dan niet kunnen bewegen tot die bezuiniging van twee-en-een-kwart ton terwijl u zelf in de beantwoording zegt: als we het zelf hadden gedaan, had dat misschien wel gekund. Ik bedoel, ik kan toch ook aangeven waar die knoppen zitten aan die bouwheer van de school? De voorzitter: Wethouder Stip. Mevrouw Stip: Dank u wel, voorzitter. Het is puur wetgeving dat een schoolbestuurder keuze heeft om bouwheer te zijn en dan ligt daar ook de verantwoordelijkheid, dus ook de verantwoordelijkheid in hoeverre wij betrokken worden en op welk niveau. Tuurlijk bieden wij ook aan om, en dat hebben we ook gedaan, om onze expertise mee te laten kijken met bezuinigingen. Maar de verantwoordelijkheid ligt bij het schoolbestuur. De voorzitter: Dank u wel. Duidelijk. De heer Mijnders, u had uw hand omhoog. De heer Mijnders: Dank u wel, voorzitter. We hadden in de bijdrage al over die bezuinigingen. Op zich vonden we wel als CDA een goed iets om te gaan kijken, kan het bedrag op het normbedrag teruggehaald worden en dat bedrag wat lager kan worden? We zijn nu als fractie ook wel benieuwd, want er staat dat het beperkt gelukt is en dat uiteindelijk toch De Driemaster terug is gekomen bij college om toch het bedrag voor de knik of niet de knik te vragen.

Wij zijn als fractie benieuwd, welk bedrag is nou eigenlijk bezuinigd? Dus hoeveel heeft het uiteindelijk opgeleverd en zijn ze uiteindelijk met hetzelfde bedrag weer terugkomen om op te vragen of is er bijvoorbeeld tien- of twintigduizend gelukt om te bezuinigen? Kan de wethouder daar antwoord op geven? De voorzitter: Wethouder Stip.

Pagina 14 van 41

Wethouder Stip: Dank u wel, voorzitter. Die exacte cijfers heb ik niet paraat, maar er zijn wel voor tienduizenden euro’s bezuinigd. De voorzitter: Dank u wel. Dan is nu het woord aan de heer Rijsdijk met nog een interruptie. Ik stel me een klein beetje voor dat we dan daarna de wethouder even de gelegenheid geven om al die andere vragen die u eerder al had gesteld ook van antwoord te voorzien. De heer Rijsdijk. De heer Rijsdijk: Dank u wel, voorzitter. De wethouder gaf een aantal keren aan dat in juni 2023 het signaal nog niet afgegeven kon worden, omdat het in mijn woorden toen allemaal nog te pril was. Alleen ik constateer wel, juni 2023, maar 2024. Ik zei net een half jaar, maar er zit zelfs nog veel langer tussen, negen maanden. Waarom is er in de tussentijd niet voor gekozen om dat signaal aan de raden af te geven? Dat had natuurlijk ook via een raadsinformatiebrief gekund. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Wethouder Stip, u geeft een antwoord en daarna gaat u ook verder met uw andere antwoorden. Mevrouw Stip: Dank u wel, voorzitter. Ik heb niet aangegeven dat het signaal niet had aangegeven kunnen worden. Ik had het toentertijd ook aan kunnen geven. Wij hebben dat moment gevraagd voor die extra bezuiniging eerst verder het traject in te gaan. Tussentijds hebben we daar niet over geïnformeerd, omdat de bouwheer daar volledig mee aan de slag was.

Zodra wij daar allemaal in mee zijn genomen, zijn wij de routing ingegaan om met een voorstel hier naar de raad te komen. Wat ik ook zojuist aangaf was niet alleen de vertraging en de tijd die nodig was voor die bezuinigingen, maar ook voor de omgevingsvergunning en dergelijke, daar heeft de bouwheer in de tussentijd ook allemaal tijd aan besteed. Dan mocht ik nu verder gaan met andere vragen als ik het goed hoorde, voorzitter. De vraag van CDA was ook: is dit het? Kan aanbesteding gestart worden? Als de raad vandaag instemt met het voorstel, dan gaat het schoolbestuurder ermee aan de slag om het ontwerp definitief te maken en dan een aanbesteding in te gaan. Dan is de planning om eind dit jaar te gaan beginnen. Ik kan zeker geen garantie geven of ik nooit hiervoor naar de raad terugkom. Bij de Rehobothschool zijn we zelfs een jaar na de uitbreiding voor de overschrijding van het budget nog naar de raad gegaan, dus daar kan ik geen garanties van doen. Ik heb al gezegd, het verdient niet de schoonheidsprijs om zo vaak terug te komen naar de raad, maar die garanties kan ik niet geven. Dat was die vraag. Even kijken. Daarmee beantwoord ik denk ik ook de vraag: kan met dit bedrag worden gebouwd? Met dit bedrag gaan ze het ontwerp dus definitief maken en de aanbesteding aan. Dan zou de gebruik namen … Dat was ook een vraag, wanneer dan we gebruik namen van het gebouw.

Dat zou dan Q1 2026 worden. Dan was er nog een concrete vraag over het woordje gemeentebestuur ergens in de beantwoording van de vragen. Nou heb ik die op papier, dus kan ik niet zo snel makkelijk met CTRL+F eventjes zoeken waar het woordje staat. Dat kon ik niet vinden. Ik kan me voorstellen dat het verward is met het college en het gemeentebestuur, maar ik kon het niet zo snel terugvinden. Echt voor Ridderkerk verwees ook nog even naar de keuze van bouwheerschap. Dat gaf ik net al even aan, het is echt wetgeving. Het ligt echt bij de schoolbestuur willen zij bouwheer zijn ja of nee. Wij geven altijd aan dat we als gemeente heel graag bouwheer zijn, dus dat geven wij sowieso al mee. Maar wettelijk is het zo ingeregeld dat het schoolbestuur zeker kan kiezen om bouwheer te zijn. Ga ik nog eventjes … Ja, wat gaan we anders doen voor regie op dit soort projecten? Dan kom je ook een beetje in het verhaal van het bouwheerschap. Als je schoolbestuur bouwheer is, dan ligt daar een verantwoordelijkheid en ben je met elkaar in gesprek en probeer je dat ook te faciliteren, maar vooral met die voorkeur dat wij bouwheer willen zijn, vinden wij het heel belangrijk om een regie op een project te hebben. Dan kan nog steeds zijn, hebben we ook gezien, dat er andere ontwikkelingen zijn die een project doen vertragen, maar daarmee willen wij wel zo dicht mogelijk op het project zitten.

Pagina 15 van 41

De voorzitter: Dank u wel. Ik merk nu een aantal interrupties. Ik heb niet per se gezien wie nou als eerste was, maar mijn blik was die kant op. Dus ik veronderstel de heer Kooijman en daarna de heer Borst en daarna dacht ik mevrouw Van Nes-de Man. In die volgorde. De heer Kooijman. De heer Kooijman: Wie weet hebben we dezelfde vraag ook, zou zomaar kunnen. De vraag was concreet, wat gaat het college verbeteren? Als antwoord komt in mijn woorden: ja, wij willen graag bouwheer zijn. Maar goed, de wethouder geeft zelf net ook al aan: ja, het is niet aan ons om die keuze te maken. Dus ik ben vooral benieuwd, wat gaat het college nou in volgende situaties verbeteren? Wat gaat er veranderen? De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Stip. Mevrouw Stip: Ja, dank u wel voorzitter. De wetgeving kan ik sowieso niet veranderen, dus het kan gewoon zijn dat een schoolbestuur bouwheer is en wat wij dan ook doen is dat wij allemaal klaarstaan om een stuurgroep te vormen en met elkaar het gesprek aan te gaan. Maar dan ligt er echt een verantwoordelijkheid bij het schoolbestuur hoe zij verder het traject aanpassen en daar hebben zij de vrijheid in. Wij vinden het belangrijk om met elkaar frequent in gesprek te zijn en dat proberen wij in die zin ook te doen, maar daar zijn wij ook wel afhankelijk in van een bouwheer.

Daarnaast proberen wij voor alle projecten die verder spelen en de komende projecten om nogmaals aan te geven dat wij heel graag bouwheer zijn. De voorzitter: Nog een vervolgvraag van de heer Kooijman. De heer Kooijman: Ja, begrijp ik het nou goed dat de wethouder nu eigenlijk aangeeft: eigenlijk gaan wij niets anders doen, het enige is dat wij hopen, en dat geven we ook aan het begin aan, alsjeblieft laat ons bouwheer zijn, maar op het moment dat wij geen bouwheer zijn, dan is het toch maar afwachten wat er gebeurt en dan moeten we maar hopen dat het niet nog een keertje voorkomt. Is dat wat de wethouder nu zegt? De voorzitter: Wethouder Stip. Mevrouw Stip: Nee, dat is niet wat ik zeg voorzitter. We hebben ook stuurgroepen met de schoolbesturen en dergelijke, maar wij hebben geen interne projectleider op het project zitten, omdat wij geen bouwheer zijn. Dus wij hebben stuurgroepen, daar zijn wij in gesprek en daar krijgen wij ook te horen: er zijn meerkosten en dergelijke. Daar vragen wij het een en ander uit te zoeken, dus die stuurgroepen zijn er. Daarbuiten zit een vrijheid voor de bouwheer om het op te pakken zoals zij dat wenselijk achten binnen de wetgeving. De voorzitter: Dan gaan we even bezien of die vraag op dezelfde manier heeft geleefd bij de fractie van de VVD. De heer Borst.

De heer Borst: Ik had inderdaad exact dezelfde vraag als de heer Kooijman voorzitter, maar ik wil daar toch nog even gezien het antwoord van de wethouder op voortborduren. Want die wederkerigheid tussen de gemeente en het schoolbestuur die is helder. Dat snappen we. We begrijpen ook dat we niet kunnen afdwingen dat we als gemeente bouwheer zijn. Tot zover. Maar wat gaat het college dan zelf nog anders doen om in de toekomst meer grip en meer regie te houden op dit soort ontwikkelingen? Er zitten er best nog wel een aantal aan te komen en we moeten toch niet willen dat het proces iedere keer eruitziet zoals dat nu gaat? Dus wat is de wethouder dan de volgende keer in zo’n project van plan om dat zelf anders te doen? De voorzitter: Wethouder Stip.

Pagina 16 van 41

Mevrouw Stip: Dank u wel, voorzitter. Bij de volgende projecten en de projecten die op de planning staan zijn wij ook gevraagd als bouwheer. Daar ga ik binnenkort de raad ook informeren middels een raadsinformatiebrief. Ook PCPO heeft haar visie veranderd en wil graag dat de gemeente ook bouwheer wordt, dus in die zin zijn wij daar hard mee bezig om dat hier intern op te pakken met de expertise die wij hier intern hebben met onze projectleiders. De voorzitter: Dank u wel. Dan hebben we nog van mevrouw Van Nes-de Man een vraag. Mevrouw Van Nes-de Man: Dank u, voorzitter. Denkt de wethouder dan niet dat schoolbesturen die nu meeluisteren zullen zeggen: als ik dit zo hoor, dan leveren wij onze eigen bouwheer of nemen wij het bouwheerschap op ons, want dan is het simpel. We gaan naar de raad, we redden dit niet met het krediet of willen iets aanpassen of mooier maken en dan krijgt de raad het krediet, want de wethouder heeft het daar geen grip op. Hoe ziet u dat? U heeft geen grip op het krediet wat nu gevraagd wordt, want u speelt dat eenop-een door naar de raad: we willen extra krediet voor die knik. Terwijl u zelf al aangeeft dat het eigenlijk niet aan de knik ligt, maar het aan de bouwkosten ligt. Dan heeft u daar toch geen regie op? De voorzitter: Wethouder Stip. Mevrouw Stip: Dank u wel, voorzitter.

Dat klinkt een beetje tegenstrijdig, want ik heb juist de tijd genomen om verder uit te laten zoeken welke extra bezuinigingen er mogelijk zijn doordat zij met het signaal van die knik kwamen en niet gekozen om een stelpost toentertijd op te nemen, omdat ik juist heb gevraagd: ga dan nou goed kijken wat er bezuinigd kan worden en dergelijke? Dus in die zin hebben we juist gevraagd aan het schoolbestuur om dat verder na te gaan en is het toentertijd niet gelijk een-op-een overgenomen. De voorzitter: Dank u wel. Dan zag ik mevrouw Dirks, GroenLinks. Aan u het woord. Mevrouw Dirks: Dank u, voorzitter. De wethouder gaf net aan dat het dus niet naar de raad is gecommuniceerd of er dus wel of geen stelpost was ingezet. In toekomstige soortgelijke projecten, gaat het college dat wel doen, dus wel communiceren met de raad? De voorzitter: Wethouder Stip. Mevrouw Stip: Dank u wel, voorzitter. Ik hoor hier natuurlijk vanavond ook een behoefte, dus in die zin neem ik dat ook mee naar vervolgtrajecten om daar extra scherp op te zijn, om te kijken: is er een moment eerder om de raad hier ook in mee te nemen? De voorzitter: Dank u wel. Wethouder Stip, was u daarmee aan uw eerste termijn toegekomen qua afronding? Mevrouw Stip: Volgens mij heb ik door de interrupties, de verdere vragen … Nee, ik zie er nog eentje openstaan. Het belang ook van de knik voor de omgeving van de ChristenUnie.