2023-06-22-verslag-commissie-samen-leven-wonen-ridderkerk.pdf

Verslag commissie Samen leven en Samen wonen Ridderkerk 22 juni 2023 1.

Opening en vaststelling agenda De voorzitter: Goedenavond, ik open deze gecombineerde commissievergadering van Samen Wonen en Samen Leven. En het is tegelijk een bijzondere vergadering, want we gaan gelijk over tot de beëdiging van een burgerlid. En dat is mevrouw Veerman voor de fractie van de Partij van de Arbeid. En ik nodig de burgemeester uit om naar voren te komen om tot de beëdiging over te gaan. En na afloop zullen wij korte tijd schorsen voor felicitatie. Daar zal ik even een seintje voor geven. Het woord is aan de burgemeester Oosterwijk. De heer Oosterwijk: Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: En of u allemaal wilt gaan staan. De heer Oosterwijk: Dat is een mooi ordevoorstel. Voorzitter, raadsleden, burgerleden, aanwezigen, mevrouw Veerman, het is gewoon heel mooi om een commissievergadering als deze met een feestelijk moment te beginnen. En daar gaan we nu ook met elkaar een stukje invulling aan geven. En we hebben met elkaar afgesproken, mevrouw Veerman, dat we dat gewoon heel rustig doen. Het is voelt misschien spannend, maar we gaan dat samen, denk ik, tot een goed einde brengen. U weet allen dat nadat benoemde raadsleden door de gemeenteraad zijn toegelaten tot de raadsvergadering, zullen worden beëdigd. U bent ermee bekend en u heeft het voor een groot deel ook ondergaan.

En wettelijk is voorgeschreven welke eed of verklaring en belofte zij in handen van de raadsvoorzitter moeten afleggen. Deze eed, verklaring en belofte onderstreept het bijzondere ambt van raadslid. Ze dienen onafhankelijk en integer te handelen en dienen zich te houden aan de wetten van dit mooie land. En de raad van Ridderkerk heeft de functie van burgerlid daarnaast ingesteld. Het burgerlid ondersteunt de fractie en kan in de commissie vergadering functioneren op gelijke wijze als een raadslid. Hij of zij kan ook deelnemen aan besloten commissievergaderingen en kan ook kennisnemen van vertrouwelijke stukken. Het burgerlidmaatschap is een belangrijke functie binnen onze lokale democratie. En om het belang en ook het bijzondere karakter van die functie van burgerlid te onderstrepen, heeft de raad verplicht gesteld dat burgerleden en eed of een verklaring en beloften moeten afleggen. En dat doen zij in mijn handen als voorzitter in een commissievergadering. En vanavond is het zover voor ons nieuwste burgerlid, mevrouw Gerda Veerman. Hier staat, ik nodig u uit om naar voren te komen, maar u bent er al. Dat is mooi geregeld. Zodat wij nu, wat mij betreft, ook kunnen overgaan tot uw beëdiging. Dat doe ik door het oplezen van een aantal officiële zinnen, die ook in de kern raken waar het om gaat. En u gaat daarna de verklaring en belofte afleggen.

En dat doet u met de woorden, dat verklaar en beloof ik. Zullen we het zo doen? Ik verklaar dat ik, om als burgerlid te kunnen optreden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in deze functie te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk, enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als burgerlid naar eer en geweten zal vervullen. Mevrouw Veerman. Mevrouw Veerman: Dat verklaar en beloof ik. De heer Oosterwijk: Dank u wel. Dan is het bij deze zover. En u mag wat mij betreft daar een applaus aan verbinden. En mevrouw Veerman, ik hoop dat u in ieder geval een hele fijne en goede tijd heeft in ons aller midden. En als we daar met elkaar ons best voor doen, zeg ik tegen iedereen, dan gaat dat helemaal goed komen. En ik ga u nog een mooi bloemetje overhandigen. Pagina 1 van 39

De voorzitter: Dan vervolgen wij de commissievergadering. Mevrouw Klaver kan het niet helemaal droog houden, maar dat komt wel goed. Iedereen hartelijk welkom op deze gecombineerde commissievergadering, ook de publieke tribune, de mensen die thuis meeluisteren. Het hele college is op onze uitnodiging gekomen. Speciaal welkom. En we gaan er een mooie avond van maken. Ook de accountant is aanwezig. Die gaat ons vermaken met een mooi verhaal. Er is veel te beleven. Alle fracties zijn vertegenwoordigd. Ik heb volgens mij nu bijna mijn hele riedeltje gehad. En gaan we nu naar de agenda. Kan die uw goedkeuring wegdragen? Ook wethouder Meij, hartelijk welkom. We hebben vanavond een fractie extra. Helaas, zeg ik erbij, zijn PvdA en GroenLinks uit elkaar gegaan. Ik zal mijn best doen om ook de goede benamingen bij de commissie- of raadsleden te benoemen. Maar als het een keer fout gaat, hoop ik dat u mij dat op voorhand wil vergeven. Dan is bij deze de agenda vastgesteld. 2.

Spreekrecht voor hen die zich hebben aangemeld De voorzitter: En gaan we over naar agendapunt 2, het spreekrecht voor hen die zich hebben aangemeld. Er hebben zich twee inwoners aangemeld. Dat is mevrouw Punselie over belangenbehartiging en dat is mijnheer of mevrouw, dat weet ik nog niet, Warmerdam over ruimtelijke ordening in Ridderkerk. Beide namen zijn mij aangereikt. Ik ga zo zien wie er komt. Mevrouw Punselie, mag ik u uitnodigen? U mag gebruikmaken van het spreekgestoelte. U heeft vijf minuten, zoals u weet. Na ongeveer vier minuten zal ik een seintje geven. En ik wens u succes met uw inspreekbijdrage. Mevrouw Punselie: Hoe kun je als burger je belangen behartigen? Hoe kun je als raadslid de belangen van burgers behartigen? Hoe zorgen we er met elkaar voor dat de gemeente daadwerkelijk deze belangen behartigt en niet slechts probeert om binnen de wettelijke kaders te blijven? Ik stel u deze vraag zonder zelf het antwoord te kennen. Tot op heden is onze ervaring dat het inspreken enig effect kan hebben. Onze dank is dan ook groot voor degenen die onze noodkreet hebben beantwoord met raad en daad. We waren dan ook erg blij met de unaniem aangenomen motie ter bescherming van onze mooie, oude, hoge bomen in de groene zone. Maar zelfs dan blijft waakzaamheid geboden. Ik schets u kort onze ervaring.

De gemeente heeft aanvankelijk niets gedaan om beschermende maatregelen op te leggen. Dit ondanks het feit dat we de gemeente hier al in augustus 2022 om hebben verzocht. Om die reden hebben we zelf een bomen effect analyse op laten stellen, waaruit bleek dat de voorgenomen maatregelen desastreus zouden zijn voor onze bomen. Omdat de aannemer geen voorschriften opgelegd heeft gekregen door de gemeente, heeft hij per herhaling moedwillig schade aangericht. Om die reden hebben we de gemeente op 3 oktober vorig jaar aansprakelijk gesteld. Als burger voelden we ons gedwongen om onze eigen gemeente aansprakelijk te stellen, omdat zij niet deed wat we van haar mogen verwachten. Vervolgens heeft de gemeente drie dagen daarna de aannemer de richtlijnen bomenposter opgelegd. Op 13 oktober nam u de genoemde motie aan. Zoals u weet ging de aannemer, ondanks dit alles, gewoon door met schade aanbrengen, wat uiteindelijk heeft geleid tot stillegging van de werkzaamheden. Dit besluit zou niet worden opgeheven voordat er een door de gemeente goedgekeurd boombeschermingsplan was opgesteld. Wat een opluchting om niet meer aan te hoeven zien dat je prachtige bomen beschadigd worden. Verleden week woensdag kwam dan uiteindelijk het plan van aanpak boombescherming van de aannemer. Wat een schrik toen wij lazen dat er binnen de kroonprojectie van onze bomen een vast hek geplaatst zou gaan worden.

Om precies te zijn op drie meter afstand van de erfgrens, terwijl alle te beschermen bomen veel verder uit de erfgrens liggen, de kronen. Sommigen bijna op zeven meter. We verzochten de gemeente direct aan ons te bevestigen dat er niet met de sloop aangevangen werd voordat wij het plan van aanpak door onze deskundige hadden laten beoordelen. Iets wat we overigens eerder hadden gevraagd. Het antwoord was een eenvoudig nee. De ergste schrik kwam afgelopen maandag. Bij terugkomst van het door ons geïnitieerde overleg van Wooncompas, waar overigens de wethouder Pagina 2 van 39

ruimtelijke ordening bij aanwezig was, en men ons verzekerde voortaan heel zorgvuldig om te zullen gaan met ons groen, troffen wij per mail het collegebesluit intrekking stilleggen sloop en last onder dwangsom. Anders dan dit besluit doet vermoeden, worden hierin voorwaarden verstrekt waaronder de aannemer mag gaan werken binnen de beschermde kroonzone van onze bomen. Om u een indruk te geven. De aannemer mag er met materieel tot duizend kilo werken. De aannemer mag graven, mag verdichten, hij mag de wortels afzagen, hij mag onze bomen vellen en hoeft hiertoe zelfs geen omgevingsvergunning aan te vragen. Ook mag de aannemer de bodem saneren tot aan de erfgrens. Weliswaar onder toezicht, maar de schep gaat er gewoon in. De gedane beoordeling van de gemeente is voor de aannemer voldoende om weer aan de slag te gaan, ook al is deze beoordeling op onjuiste informatie gebaseerd. Het plan van aanpak van de aannemer gaat namelijk uit van de boom effecten analyse van de boom op het terrein van Obadja, waarvan overigens zeer recent de kroonprojectie teruggesnoeid is. Onze boom effect analyse, met hele andere positionering en afmeting van de bomen wordt benoemd, maar niet toegepast. De gemeente stelt dat haar besluit de volgende dag al in werking treedt. Met andere woorden, de aannemer kan beginnen.

In plaats van ons, ondanks alles wat er gebeurd is, de gelegenheid te bieden om te reageren op het plan, schrijft de gemeente dat belanghebbenden in bezwaar mogen tegen haar besluit. Maar dan moet deze burger wel naar de rechter om een voorlopige voorziening aan te vragen, want de aannemer hoeft de uitkomsten van de bezwaarprocedure niet af te wachten. De voorzitter: U heeft nog één minuut. Mevrouw Punselie: Goed zo. Uit alles blijkt dat de gemeente niets heeft gedaan om serieus onze belangen te behartigen. En niet alleen onze belangen. De beschermde groene zone, één van de weinigen in het centrumgebied, zal ernstig aangetast worden en naar verwachting gaan de meeste bomen dood. Maar de flat moet er komen, goedschiks of kwaadschiks. Als de bomen doodgaan of ernstig verminkt worden binnen een jaar na afronding van de werkzaamheden, moeten deze worden vervangen, stelt de gemeente. Alleen hieruit blijkt al dat er met weinig kennis en liefde naar de situatie is gekeken. De bomen zullen namelijk eerst ziek worden en een langzame dood sterven. Dit duurt over het algemeen langer dan een jaar. Ik hoop dat u begrijpt dat wij alle vertrouwen in de gemeente kwijt zijn. Notabene, de wethouder wonen zat er wetende van dit besluit bij toen Wooncompas sprak over het feit dat we hen dan nu toch wel moesten vertrouwen.

De oude burgemeester heeft ons verzekerd dat de gemeente er alles aan zou doen om de bomen te beschermen. Ze gaan gewoon dood en u wordt bedankt. De belangen liggen niet bij ons allermooie Ridderkerk. De voorzitter: Wilt u afronden. Mevrouw Punselie: Het is overduidelijk waar de belangen wel liggen. Dank u. De voorzitter: Dank u wel voor uw bijdrage, namens de hele commissie. Wie van de commissieleden wil een vraag stellen. Ik zie vijf handen. Ik ga het nu toch even noteren. Ik begin met mevrouw Kayadoe van Leefbaar Ridderkerk. Mevrouw Kayadoe: Dank u wel, voorzitter. Ik werd even getriggerd. U spreekt erover dat de aannemer mag boomwortels weghalen. En u zegt vervolgens, bomen sterven dan niet meteen af, maar worden eerst ziek. Maar volgens mij is, voor zover ik het ooit geleerd heb bij biologie, als je boomwortels afbreekt, dat betekent niet dat ze ziek worden, maar dat ze doodgaan. Klopt dat? De voorzitter: Mevrouw Punselie.

Pagina 3 van 39

Mevrouw Punselie: Ja, dat klopt inderdaad. Ze gaan dood. En het is inderdaad door het wortels wegsnijden. Ongeveer 25 procent van de wortels gaan weggesneden worden. En het is ook nog eens de combinatie met saneren, afgraven, alle anderen, verdichten, rijden binnen de kroonzone, werken met 1.000 kilo materieel binnen de beschermde zone. De combinatie van alles. Dat klopt. De voorzitter: Mevrouw Kayadoe is tevreden, zie ik. Dan ga ik naar mijnheer Kooijman van de ChristenUnie. De heer Kooijman: Allereerst, spijtig om te horen dat u niet tevreden bent over het gevoerde beleid, op dit moment. Overigens wel ben ik dankbaar dat er kennelijk een gesprek is geweest tussen jullie en Wooncompas en waarbij de wethouder ook aanwezig was. Waar we ook om gevraagd hadden. Dat is in ieder geval goed. Ik hoor u een heleboel dingen zeggen. Ik ben wel gewend om hoor en wederhoor toe te passen. En dat maakt het voor mij op dit moment wel lastig om daar ook een mening over te vormen. En daarom zou ik u willen vragen van, wat is precies uw duw waarom u nu de commissie inspreekt. Wilt u ons iets meegeven? Heeft u echt een concrete vraag aan ons? Of wilt u gewoon u uw ei kwijt? Wat is het? De voorzitter: Zijn dat al uw vragen, mijnheer Kooijman? Mevrouw Punselie. Mevrouw Punselie: Dank u wel.

Ten eerste is er toegezegd, naar aanleiding van de motie die jullie op 13 oktober ingediend hebben, om u op de hoogte te houden van de ontwikkelingen. Naar ik begrepen heb, bent u niet van deze ontwikkeling op de hoogte gesteld. Is alleen op de hoogte gesteld van dat de last onder dwangsom ingetrokken is. En als je dat document leest en je doorgrond het, dan heeft dat consequenties voor de hele groene zone. We hebben met elkaar allemaal uitgesproken dat die groene zone heel erg belangrijk is. De erfgoedcommissie verwijst hier ook naar, dat er alles aan moet gebeuren om die zone in stand te houden. En als je dan ziet wat er uiteindelijk geschreven wordt en wat voor besluit er is gekomen, ondanks alle ellende die veroorzaakt is en waar wij door de deskundigen laten beoordelen wat de consequenties zijn, dat is gewoon dat die bomen doodgaan, wat uw voorgangster zei. Wordt die groene zone helemaal niet beschermd. Er wordt uitgegaan voor onjuiste informatie. Dat kunt u verifiëren. Dat is ook logisch, hoor en wederhoor. Maar wij worden door dit besluit, wat de volgende dag in werking treedt, niet eens in staat gesteld om onze expertise ter beschikking stellen, om een controle te doen, om het gesprek aan te gaan, om vragen te stellen. Het enige wat wij kunnen doen, is naar de rechter gaan met een voorlopige voorziening. En volgens mij is dat toch niet de bedoeling van de motie.

Van alles wat we aangegeven hebben van onze wil, van onze zorg, dat vind ik echt erg. En u bent als raad wel degene denk ik die controleert. Ik bedoel, het is niet met mijn vakgebied. Maar dan met deze punten van zorg en deze belangrijkheid voor ons centrum, waar nog maar een klein stukje groen over is, wordt er een besluit genomen, zonder hoor of wederhoor van ons, door het college. Die gaat hiermee akkoord. En wij moeten naar de rechter. En dat wil ik in ieder geval benoemen. En het is heel fijn als u hoor en wederhoor doet. Wij zullen ook vanzelfsprekend weer een expertiserapport op laten stellen. Daar zijn we ook gelijk mee gestart. Maar we hebben één dag. En dat vind ik zelf heel onfatsoenlijk. Eén dag en dan treedt het besluit in werking, op het moment dat je zo'n brief krijgt. Na de hele voorgeschiedenis wat we met elkaar hebben uitgesproken. U merkt, ik ben er geëmotioneerd door. Ik vind het verschrikkelijk. We hebben de impressie laten zien, de eerste een jaar geleden, wat dit doet als de groene zone wegvalt. Dat is best wel heftig. En de bomen gaan gewoon dood. En dan denk ik, hoe bedenk je het? De voorzitter: Dank u wel. Is het antwoord naar tevredenheid? Dan gaan we naar mijnheer Kloos, Echt voor Ridderkerk. De heer Kloos: Dank u wel, voorzitter.

Ook wij zijn blij dat er in ieder geval afgelopen maandag een gesprek is geweest met Wooncompas, de wethouder over een aantal zaken. In uw bijdrage verwijst u dat u waarschijnlijk Pagina 4 van 39

richting een voorlopige voorziening gaat vragen en een kort geding gaat aanspannen tegen de gemeente. Welke mogelijkheden zien uw experts nog om dit op een bepaalde manier te kunnen kanaliseren? Dank u wel. De voorzitter: En misschien mag ik u vragen of u wat beknopter kunt antwoorden. En u hoeft niet te herhalen wat u al eerder heeft gezegd. Dat kent de commissie. U heeft het woord. Mevrouw Punselie: Ik zal mijn best doen. Is voor mij erg lastig. Wat voor mogelijkheden? De experts zijn nu bezig met de effecten van wat de gemeente voorschrijft in kaart te brengen. Dat moet natuurlijk heel snel. En om even te zeggen, daar zijn we nachtenlang aanwezig geweest, zonder emotionele claims, want dat moet heel snel. En dat betekent dat de voorlopige voorziening nu is aangevraagd. En dan is het effect daarvan dat, als het goed is, er pas verder gegaan mag worden nadat er een rechtszaak is geweest, een bezwaarprocedure. Ik ben zelf juridisch niet zo heel goed onderlegd, maar dat is de enige mogelijkheid om in bezwaar te gaan. En het besluit zegt ook, als u wilt dat we stoppen met de werkzaamheden, dan moet u daar een voorlopige voorziening voor aanvragen. En dat is nu gebeurd. De voorzitter: Dank u wel. Dat waren u vragen, mijnheer Kloos? Dan gaan we naar mijnheer Coule, Burger op 1. De heer Coule: Dank u wel, voorzitter. Ik heb twee vragen.

In eerste instantie gaat het ook over de bomen in uw eigen tuin. Heb ik dat goed begrepen? En de daar aansluitende vraag is dan, jullie woningen zijn ook een Rijksmonument. Daar zijn we heel zuinig op. Maar is er ook contact geweest met de wethouder erfgoed hierover? Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Punselie. Mevrouw Punselie: Dank u wel. Ja, wij hebben contact gehad met de wethouder erfgoed. Die is zelfs bij ons thuis geweest. Waarvoor dank. Die heeft gekeken. De bomen staan in de groene zone, tegen de erfgrens van het nieuw te bouwen complex. We hebben de wethouder laten zien wat de nieuwe ontwikkeling doet. Het effect daarvan op onze bomen, met wat we nu weten uit de bouwvergunning. Dat het gebouw dichterbij komt en hoger wordt, maar ook, wat heel erg belangrijk is, welke werkzaamheden er plaats gaan vinden. Er wordt repak gestort, zwaar materieel. De wethouder heeft dat zelf kunnen aanschouwen. Maar het ergste van alles is eigenlijk de peilverhoging die vergund gaat worden. Dat betekent dat het peil, het maaiveld van het nieuwe complex een halve meter hoger komt. Afwatering, u weet met het klimaatverhaal wat er gaat gebeuren. Alleen al door die peilverhoging gaan de bomen gewoon dood. Die kunnen niet tegen water, door meerdere experts bevestigd. De wethouder heeft ons toegezegd, en verbeter me als ik het niet goed doe, maar zich in te spannen om de bomen te beschermen.

Ik vraag me dan ook of de wethouder dit plan, wat dit besluit van het college doorgrond heeft, wat hij doet? Want met dit besluit is er geen boom beschermd en gaan ze gewoon allemaal dood. De voorzitter: Dank u wel. En ik zie mijnheer Coule knikken. Dan gaan we naar mijnheer Rijsdijk, PvdA. De heer Rijsdijk: Dank u wel, voorzitter. Er is al een aantal keren aan gerefereerd, aan het gesprek dat heeft plaatsgevonden. U noemde het ook in uw inspreekbijdrage, Kunt u iets meer vertellen over het gesprek, hoe u dat ervaren heeft? En zijn er bijvoorbeeld ook afspraken gemaakt? En mijn tweede vraag die betreft het hek. U zegt, er wordt een hek geplaatst op ongeveer drie meter afstand, maar er staan bomen op zeven meter afstand. Betekent dat dat een deel van het probleem, nadrukkelijk een deel, is opgelost als het hek dan op die zeven meter geplaatst zou worden. Dank u wel. Pagina 5 van 39

De voorzitter: Mevrouw Punselie. Mevrouw Punselie: Dank u wel. Ik heb gerefereerd aan het gesprek met Wooncompas. We hebben dat zelf geïnitieerd, na afloop van de vorige raadsvergadering, waarin Partij 18PLUS een handreiking deed aan Wooncompas. Als zij over wilden tot laagbouw, wat ze dan van hen nodig hadden. En meermaals is die handreiking gedaan. Wij dachten, als die handreiking er is, laten wij het initiatief nemen en toch Wooncompas verzoeken om hierover te spreken. Mijnheer Lagerwaard van Wooncompas heeft dat meegenomen naar zijn directie. En dat heeft geleid tot een uitnodiging met de wethouder ruimtelijke ordening aanwezig. In dat gesprek is in ieder geval te kennen gegeven dat er niets buiten de vergunning ... Dat in ieder geval de handreiking van laagbouw niet aan de orde was, maar dat er ook buiten de vergunning, zoals bijvoorbeeld het plaatsen van galerijen aan het openbaar gebied, conform de Welstandsnota, dat dat ook niet aan de orde ... Men gaat niets doen buiten de vergunning om voor ons. Toen hebben we gevraagd, wat wilt u dan wel doen voor ons? Wij hebben continu gevraagd, u kan over heel veel zaken ... Maar wat wil Wooncompas wel doen? Wooncompas is wel bereid om wat groenaanpassingen te doen of wat groenplanting te doen. Hebben wij gezegd, dat is conform de afgegeven vergunning. Want daar staat een aanbeveling in dat u wat aan groen moet doen.

En de herplant van de bomen die ze gaan kappen, zit niet aan het historisch gebied. Die zit juist aan de andere kant, aan de Blaak. Wij vinden het vanzelfsprekend. De opmerking daarbij was wel, als we dan wat aan dat groen gaan doen, heeft dat dan wel zin, want u heeft nog een beroepsprocedure lopen, dan doen we het misschien voor niks, als u toch naar de rechtbank gaat. Wat we al gaan. Toen hebben wij in ieder geval aangegeven dat het sowieso die aanbevelingen opgevolgd moeten worden en dat het dan niet kan zijn van, dan moet je je beroep intrekken. Mensen moeten gewoon vanuit intrinsieke motivatie en vanuit de afgegeven vergunning dit willen doen. Dat is heel erg belangrijk. Wat ik heel erg jammer vond, is dat de wethouder ruimtelijke ordening die daarbij zat niet ons daarin ondersteunde en zei, het is vanzelfsprekend dat dit moet gebeuren. Wij hadden echt het gevoel van, wij zitten met elkaar tegen Wooncompas. Het gesprek ging in goede harmonie, maar feitelijk gaat Wooncompas niets voor ons doen. Jammer van de handreiking van Partij Acne 18PLUS en onze inzet. En wij zullen zelf in ieder geval initiatief nemen hoe wij dan denken dat er wat met het groen kan gebeuren. Wij hebben de handschoen, voor zover mogelijk, wel opgepakt en zullen daar een voorstel in gaan doen naar Wooncompas. En uw tweede vraag, het hek van drie meter. Dat hek van drie meter gaat ...

U moet zich voorstellen, de kroon van onze bomen die gaat wisselend tussen de vierenhalf en de zeven meter het te slopen terrein in. Een die kroon moet anderhalve meter buiten de kroon om vrij. Die zevenenhalve meter die ik aangeef, is anderhalve meter om de kroon. Op het moment dat er een hek geplaatst wordt bij de ene boom op zevenenhalve meter, bij de andere boom op vijfenhalve meter, dan blijf je uit die kroon. Dan blijf je in de veilige zone. Dat wordt ook voorgeschreven op de bomenposter. Heel opmerkelijk, want de gemeente heeft bij de bomenposter zelf voorgeschreven aan Wooncompas, nadat wij de gemeente aansprakelijk hebben gesteld. Wooncompas moet werken via die bomenposter. Nu laat de gemeente dit los. Die stelt een hek op drie meter. Dat gaat natuurlijk dwars door de ... En die stelt ook dat er in die kroonzone van zevenenhalve meter gewerkt mag gaan worden, afgegraven. Weliswaar onder toezicht sommige werkzaamheden, niet alle, maar dat is juist wat er niet mag. En dat is ernstig. Als het hek past binnen de wetten of binnen de voorgeschreven regels, per boom is dat een andere, maar als dat netjes gedaan wordt, dan is het goed. De voorzitter: Dank u wel. Daarmee zijn we aan het eind van de vragenbeantwoording. Danken we u nogmaals en mag u opvolger naar voren komen. Mijnheer Warmerdam, u mag uw bijdrage starten. En na vier minuten zal ik een seintje geven.

Pagina 6 van 39

De heer Warmerdam: Goedenavond raadsleden, college, toehoorders, mijn naam is Hans Warmerdam en ik woon samen met mijn gezin bijna twintig jaar in Ridderkerk, in een historische woning uit het jaar 1782 aan de Kerksingel. Dit met veel plezier, tot ongeveer anderhalf jaar geleden. Mijn contacten met de gemeente bestonden tot dan uit het halen van een paspoort of een rijbewijs. Sinds december 2022 speelt de renovatie van de Blaakflats en hebben wij op een ander vlak intensief contact met de gemeente. In verband met het project Blaak praten en mailen wij en onze buren zeer intensief naar de gemeente en Wooncompas. Wij zijn enorm geschrokken van de acties en communicatie van de gemeente. Ik leg u een aantal feitelijke situaties en vergelijkingen voor ten aanzien van onze contacten met de ruimtelijke ordening organisatie van Ridderkerk. En aan het eind heb ik een vraag voor u. Er is onderzoek gedaan, op onze aanvraag, door een Wabo-ambtenaar naar de diepe sporen die vlak bij onze erfgrens zijn gemaakt door vrachtwagens van Waal Wooncompas tijdens de sloop, op de wortels van onze bomen. Wij hebben meerdere malen verzocht om een rapport van dit onderzoek. Wij hebben dit nooit gekregen. Meerdere ambtenaren, die regelmatig met nieuwe waarheden komen bij de afdeling ruimtelijk ordening, die ook nog eens een keer met elkaar conflicteren.

Een motie die wordt aangenomen voor de bescherming van de groene zone wordt ingevuld door Waal Wooncompas met een nieuw, door de gemeente goedgekeurd plan, waarbij wij niet in de gelegenheid gesteld zijn om de door ons ingeschakelde deskundigen te laten beoordelen. Het gaat om onze bomen. Mijn buurvrouw is hier net op gegaan. We mochten de volgorde niet veranderen. Vandaar deze verkeerde zin. Er is een grote kans op dood of beschadiging van onze bomen. Dat is niet de motie die u met zijn allen heeft aangenomen. Waar de trillingsmeters geplaatst worden, is nog onzeker. Zeker is in ieder geval dat men ze zelf niet mag aflezen. We moeten er maar op vertrouwen dat de gemeente correct gaat handhaven bij overschrijdingen. Dit onder andere in de wetenschap dat er in het sloopveiligheidsplan onjuiste normeringen staan, voor onze niet onderheide Rijksmonumentale woningen. En een herstelplan bij schade is er ook niet. Dit vertrouwen in handhaven vanuit de gemeente bij overschrijding van regels en afspraken is er niet. Naast het bovenstaande en het goedgekeurde boomplan is immers de sloop pas stopgezet na herhaaldelijk goed gedocumenteerde meldingen van overschrijdingen door ons. Dat heeft weken gekost. Helaas hebben wij de raad een aantal weken geleden met een nipte meerderheid de verklaring van geen bedenkingen zien aannemen ten aanzien van Blok 1.

Nog dank aan de partijen die tegen hebben gestemd en ook dank aan degenen die goede vragen hebben gesteld en mooie suggesties hebben gedaan. Het recente gesprek met de wethouder en de directeur van Wooncompas was, naar de gemeente kijkend, een grote teleurstelling. Het voorstel van 18PLUS, waar mevrouw Punselie het ook al over heeft gehad, waarvoor dank, overal laagbouw en een andere plek voor de verloren woningen werd bestempeld met, dat willen we niet. Ook Burger op 1, PvdA-GroenLinks en Leefbaar kwamen met vergelijkbare voorstellen, waarvoor ook dank. Dit is echter onbespreekbaar voor de wethouder en Wooncompas. Ook is men, de gemeente, niet bereid om aanpassingen te doen, zoals bijvoorbeeld de galerij in het openbaar gebied, de Blaak, te positioneren, conform de Welstandsnota en visie van het wijkoverleg. Dit terwijl men voor Wooncompas buitenplans gaat afwijken, tegen alle toezeggingen naar ons en uw raadsleden in. De wethouder en de ambtenaar hebben geen moment geprobeerd om boven de partijen te gaan staan, wat we mogen verwacht verwachten van de gemeente. Sterker nog, de wethouder verkeert in de veronderstelling dat hij bij de herziene omgevingsvergunning het advies van de bezwarencommissie heeft opgevolgd. Niets is minder waar.

Daar waar de wethouder een keuze had om de ontwikkeling beter te maken binnen het vigerende bestemmingsplan, heeft hij ervoor gekozen om buitenplans te gaan afwijken, door de Kruimelregeling toe te passen. Dit is slechts een kleine greep van hetgeen wat wij meemaken, de afgelopen anderhalf jaar. Ondertussen hebben we weer een bezwaar ingediend. Dat is niet onze wens. Wij zijn voor een open en goede, eerlijke, transparante dialoog. Ik wil u nogmaals meegeven dat hetgeen wat ik met u deel vanavond alleen maar op feiten is gebaseerd.

Pagina 7 van 39

De voorzitter: U heeft nog één minuut. En u kan een vraag stellen, maar u krijgt vanavond geen antwoord daarop. De heer Warmerdam: De zorg die wij als burgers hierover hebben, is dat wij absoluut niet gehoord worden door de gemeente en Wooncompas. En absoluut geen vertrouwen hebben in hoe dit project begeleid en uitgevoerd wordt. Neem dit mee naar uw fracties en denk na over hoe u hiermee wil omgaan als partij. Wij zien zoveel misstanden, dat wij sterk in twijfel trekken of uw controle op hoofdlijnen voldoende is hier. Zeker op dit dossier. Mijn vraag als burger aan u als volksvertegenwoordigers is dan ook om een meer gedetailleerde, sterkere controle uit te oefenen op de ruimtelijke ordening organisatie. Dit zodat anderen niet hetzelfde overkomt en wij nog, daar waar mogelijk, op een normale, menselijke wijze betrokken worden bij zaken die direct invloed hebben op onze eigendommen en het cultuurhistorisch centrum. Dank u voor uw aandacht. De voorzitter: Bedankt voor uw bijdrage. Er is nu gelegenheid om vragen te stellen. De heer Warmerdam: Worden die genotuleerd? De voorzitter: Alles komt in een woordelijk verslag. Mijnheer Rijsdijk, mijnheer Kloos, mijnheer Coule. Begin ik met mijnheer Rijsdijk. De heer Rijsdijk: Dank u voorzitter. U sprak over de trillingsmeters in uw inspreekbijdrage en dat u niet weet waar die geplaatst gaan worden.

Kunt u aangeven waar ze volgens u geplaatst zouden moeten worden? En mijn tweede vraag die betreft het vertrouwen waar u over sprak. Het spreekwoord zegt natuurlijk, vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Als er een eerste stap vanuit de gemeente of Wooncompas gezet zou worden om dat vertrouwen te herstellen, wat zou dat dan volgens u moeten zijn? Dank u wel. De voorzitter: Mijnheer Warmerdam. De heer Warmerdam: Ik had begrepen van u dat ik niet mocht antwoorden. De voorzitter: Dat is niet wat ik gezegd heb. U heeft nu een vraag gekregen en daar mag u een antwoord op geven. Twee vragen. De heer Warmerdam: Excuus, dan moet de vraag nog een keer herstellen, want mijn invulling van wat u zei, is dat ik ze niet mocht beantwoorden, gezien de tijd. Excuus. De voorzitter: Dat wil ik u wel uitleggen. U kondigde in uw bijdrage aan dat u een vraag ging stellen. En ik gaf u voor de zekerheid aan dat u dan vanuit de raad daar geen antwoord op krijgt. De heer Warmerdam: Dan begrijp ik uw antwoord. De voorzitter: Dat is niet hoe het hier werkt. Aan u het woord. Ik meen dat er vragen gesteld zijn. De heer Warmerdam: Maar ik heb daar niet opgelet. Het spijt me zeer. Gezien uw antwoord heb ik niet de vragen precies geregistreerd.

Pagina 8 van 39

De voorzitter: Dan zal ik ze wel kort samenvatten. De tweede vraag ging over vertrouwen en de eerste vraag ging over de wijze waarop geacteerd was. Dan komt het misschien in uw herinnering terug. Mijnheer Rijsdijk, zegt u de eerste vraag nog even kort. De tweede lijkt me goed aangekomen. De heer Rijsdijk: Dank u, voorzitter. Hij is groen. Mijn eerste vraag betrof de plaatsing van de trillingsmeters. Waar die volgens u geplaatst zouden moeten worden. Dank u wel. De heer Warmerdam: Daar is niets over bekend of niet bij ons, laat ik het zo zeggen. De voorzitter: En de tweede vraag over het vertrouwen. De heer Warmerdam: Daar moeten we goed over nadenken, gezien het laatste gesprek wat we hebben gehad, waarbij eigenlijk ons vertrouwen wederom een knauw heeft gekregen. Ik wil daar graag later op terugkomen. De voorzitter: Mijnheer Rijsdijk. De heer Rijsdijk: Dank u wel, voorzitter. Ik vroeg waar de trillingsmeters volgens u geplaatst zouden moeten worden, of u daar zelf een beeld bij heeft. Omdat u zei, we weten niet waar ze geplaatst worden. Maar heeft u daar een idee over? Dank u. De voorzitter: mijnheer Warmerdam. De heer Warmerdam: Nee, dat heb ik niet. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar mijnheer Kloos, Echt voor Ridderkerk. De heer Kloos: Dank u wel, voorzitter. Om op de vervolgvraag van Jeroen even door te gaan.

Ik heb begrepen dat die trilmeters op dit moment alleen op onderheide gebouwen zouden worden geplaatst, zowel bij Wooncompas als bij dat Obadjacentrum. Maar dat mensen in de Kerksingel het toch ook wel op prijs stelden dat soortgelijke trilmeters worden geplaatst op hun Rijksmonumentale woningen, want dan krijg je natuurlijk hele andere metingen. Mijn tweede vraag is ook even aanhakende op onze bijdrage van vorige week, dat u wellicht ook gehoopt had dat in het overleg van maandag er duidelijkheid kwam over de nulmeting scheefwonen. Klopt dat? Dank u wel. De voorzitter: Mijnheer Warmerdam. De heer Warmerdam: Dat hadden wij inderdaad gehoopt. U stelde de vraag of wij gehoopt hadden dat er duidelijkheid zou komen over scheefstand en nulmeting. En dat hadden wij gehoopt, maar dat is niet gekomen. De voorzitter: Zijn daarmee uw vragen voldoende beantwoord? De heer Kloos: Dank u wel, voorzitter. Nogmaals, die trilmeters zouden toch ook op die Rijksmonumentale woningen moeten worden gehangen, off vergis ik me dan? De voorzitter: Mijnheer Warmerdam.

Pagina 9 van 39

De heer Warmerdam: Volgens ons zou dat bijzonder goed zijn, mede omdat de norm voor niet onderheide monumentale woningen anders is dan voor de gebouwen waar ze volgens u nu aan bevestigd zullen gaan worden. De voorzitter: Dank u wel. Tot slot, mijnheer Coule, Burger op 1. De heer Coule: Dank u wel, voorzitter. Twee dingen. Weer over de trillingsmeters, maar ook over de nulmeting van de scheefstand. Het is me niet duidelijk of er zekerheid is, of u die gaat krijgen of niet. Dat is vraag nummer één. En wanneer zou het vertrouwen hersteld zijn tussen de wethouder en Wooncompas en u in deze situatie? Wat zou er voor u verbeterd moeten zijn? De voorzitter: Mijnheer Warmerdam. De heer Warmerdam: Om te beginnen met vraag nummer twee, daar heb ik net antwoord opgegeven bij mijnheer Rijsdijk. We hebben afgelopen maandag een gesprek gehad. En eigenlijk vlak voor het gesprek kwam er nog informatie van de gemeente binnen, die heel belangrijk was. We hebben daar ons eigenlijk niet meer op kunnen voorbereiden. Om ervoor te zorgen dat als ik daar iets over zeg ik het juiste zeg, wil ik u daar graag per mail op antwoorden wat ervoor nodig is. Excuseer, ik ben vraag nummer één even kwijt. De voorzitter: Dat ging ook weer over die trillingsmeters. De heer Warmerdam: Wat was precies de vraag? De voorzitter: Mijnheer Coule.

De heer Coule: Mijn vraag over de trillingsmeters en de nulmeting van de scheefstand was, of het zeker is dat u die gaat krijgen, ja of nee? De voorzitter: Mijnheer Warmerdam. De heer Warmerdam: Het antwoord daarop is nee. De voorzitter: Dan danken wij u voor de vragenbeantwoording. En dan mag u weer op de publieke tribune plaatsnemen. En de onderwerpen zullen vanavond verder niet aan bod komen in de vergadering. 3.

Toelichting accountant op zijn Accountantsverslag over de controle van de Jaarstukken 2022 De voorzitter: Agendapunt 3, de toelichting van de accountant op zijn Accountantsverslag over de controle van de Jaarstukken 2022. Aanwezig is mijnheer Van Vugt van Deloitte. En die nodigen we uit om hiervoor plaats te nemen. Welkom. En misschien dat mijnheer Van Vugt straks ook de naam van zijn collega wil noemen, want die hebben het niet doorgekregen. We krijgen nu een toelichting door de accountant, in de vorm van een presentatie. Er kunnen ook vragen worden gesteld over de Managementletter van de BAR 2022. Die wordt ook bij dit agendapunt betrokken. Dat is nog aan u meegedeeld. En dan is nu het woord aan de accountant. Als u vragen heeft tussendoor mag dat. Het liefst aan het eind. Maar als het ter verduidelijking nodig is, steekt u dan even uw hand op. Mijnheer Van Vugt, aan u het woord. De heer Van Vugt: Dank u wel, voorzitter. Collega van mij is Roy Aleman. Dat is even de eerste vraag van u als voorzitter. En wij hebben inderdaad de controle afgerond. U heeft, als het goed is, een presentatie gemaild Pagina 10 van 39

gekregen, digitaal of misschien op papier ook beschikbaar gesteld. En ik wilde inderdaad aan de hand van een paar kernpunten de controle over 2022 aan u toelichten. Ik heb ook even nagedacht over een titel die ik aan deze controle zou willen meegeven. En die titel is wat mij betreft, als we het hele proces en de uitkomst bekijken, zou ik die als titel Een solide fundament willen meegeven. En ik hoop dat in mijn toelichting duidelijk is waarom ik dat als titel heb meegegeven. Op de eerste sheet vindt u terug het controleproces. En wij hebben gisteren de controleverklaring afgegeven. Daarmee is ook het controleproces formeel beëindigd en hebben we fase 5 afgerond. Deze controle, dat vindt u dan op de volgende sheet met als kopje goedkeuringstoleranties, hebben we uitgevoerd met een goedkeuringstolerantie van 1.570.000 euro. Dat is de grens waarbij wij nog kunnen goedkeuren. Als wij fouten in uw jaarrekening zouden aantreffen die hoger zijn dan die 1.570.000 euro dan zouden wij uw jaarrekening niet meer kunnen goedkeuren. En voor onzekerheden geldt een wettelijk percentage van 3 procent. Dat is een bedrag van 4.710.000 euro. En wat is een onzekerheid? Dat is een post waarvan wij niet kunnen vaststellen of die goed of fout is. En dat is meestal aan de orde als er controle-informatie ontbreekt. Dan kunnen wij gewoon de juistheid van een post niet vaststellen.

U heeft zelf als gemeenteraad overigens een rapporteringstolerantie vastgesteld van 50.000 euro. En dat wil zeggen dat als wij fouten aantreffen die 50.000 euro of hoger zijn, dan vindt u die sowieso terug in ons controleverslag. Ik zei het al even, gisteren de controleverklaring afgegeven. Die is goedkeurend. Dat is denk ik de belangrijkste conclusie, want daar is het allemaal voor bedoeld. Dat wil zeggen dat de jaarrekening, wat ons betreft, een getrouwe weergave geeft van wat er financieel is gebeurd. Het financiële plaatje geeft een juist beeld van hoe Ridderkerk ervoor staat. Dit jaar hebben wij ook nog een goedkeurende verklaring afgegeven bij de rechtmatigheid. En dat wil zeggen dat de financiële beheerhandelingen door uw organisatie, door uw college rechtmatig hebben plaatsgevonden. Dat de financiële wetten en regels, die bij al die euro's horen in uw Jaarstukken, dat die goed hebben plaatsgevonden, dat die wetten zijn nageleefd. Dat betekent ook in onze opinie dat u zich vooral kunt concentreren in het verantwoordingsdebat op de inhoudelijke kant van de Jaarstukken van, wat vindt u met elkaar ervan dat het beleid is gerealiseerd of niet is gerealiseerd? En de financiële informatie, dat u daarop kunt vertrouwen dat die inderdaad een juiste weergave geven van de werkelijkheid. Op de volgende sheet staat een kopje algemeen boven.

U krijgt morgen de definitieve stukken vanuit de griffie gemaild. De definitieve jaarrekening en de definitieve controleverklaring van ons en het definitieve Accountantsverslag. En er zitten nog drie aanpassingen in, die ik toch even met u wilde delen. En de eerste aanpassing is, is dat in de Jaarstukken, die u morgen krijgt, een stukje tekst over begrotingsonrechtmatigheden uit is gehaald. Daar staat namelijk nog in dat er begrotingsonrechtmatigheden zijn vastgesteld van 856.000 euro. En begrotingsonrechtmatigheden op kredieten, op investeringsbudgetten van 300 en 9.000 euro. Dat hebben we eruit gehaald, uit Jaarstukken gehaald, maar ook uit ons rapport gehaald, omdat u als raad op 25 mei een besluit heeft genomen waarin u met elkaar heeft gezegd, deze afwijkingen, deze onrechtmatigheden zijn wat ons betreft acceptabel. Heeft u in feite goedgekeurd. Dan hoeven ze ook niet meer in de definitieve jaarrekening, die u moet opsturen naar het Rijk, dan nog te worden opgenomen. Een tweede punt, wat nog wat anders is, met name ook in ons accountantsrapport, wat u morgen krijgt, is dat 20 juni, dat was eergisteren, er nog een brief binnenkwam die ging over het feit dat de controle van het Openbaar Lichaam, Jeugdhulp Rijnmond, de GRJR vaak afgekort genoemd, dat de accountantscontrole daar nog niet is afgerond en dat er bij die controle omissies, fouten zijn geconstateerd.

Dat werkt niet gelijk door naar de jaarrekening 2022 van u. Dat hebben we afgelopen dagen nog geanalyseerd van, wat zou dit dan voor de jaarrekening van de gemeenten kunnen betekenen? Het werkt niet door op uw cijfers, maar het betekent wel dat u een wat verhoogd risico loopt met betrekking tot de afrekening van deze Gemeenschappelijke Regeling in 2023. Zij hebben meer onzekerheid of hun jaarrekening wel klopt. Dat betekent ook dat u wat meer onzekerheid heeft, wat meer risico heeft dat er nog een afrekening volgt, die dan in 2023 uiteraard verwerkt moet worden. Dat kan natuurlijk positief zijn en dat kan nadelig zijn. Dat is natuurlijk nu niet te zeggen. Daar vindt u in het definitieve rapport van ons een passage over. En het derde, Pagina 11 van 39

die is vrij eenvoudig, er zaten nog een aantal schoonheidsfoutjes in die rapportage van ons. En die hebben we er natuurlijk gelijk even uitgehaald. Dan het volgende sheetkopje algemeen, nog iets over de controleverklaring. Heb ik al toegelicht. Goedkeurend oordeel. Dan ook iets over het proces. Het proces is wat ons betreft van de controle goed verlopen, plezierig verlopen ook. En dat vinden wij om twee redenen knap. In de eerste plaats, omdat de hoeveelheid werk om een jaarrekening te maken is echt enorm toegenomen. Dat heeft te maken met de toename van de hoeveelheid specifieke uitkeringen die uw gemeente heeft, SPUKs, in de afkorting genoemd. U moet maar denken aan bijvoorbeeld de Oekraïne-opvang, corona. Al die specifieke uitkeringen worden verantwoord in de zogenaamde SiSa-bijlagen, Single information single audit-bijlagen, onleesbare bijlage in uw Jaarstukken. Maar daar legt u verantwoording af over de besteding van die specifieke gelden van het Rijk. En de hoeveelheid van die regelingen is in een periode vanaf 2019 verviervoudigd. Dat betekent ook dat de verantwoordingsdruk, de administratiedruk om dit allemaal goed te verantwoorden, die SiSa-bijlagen te maken dat die ook enorm is toegenomen. Dat is tegelijkertijd eigenlijk de enige kwetsbaarheid geweest in het proces, dat we gezien hebben dat daar het proces gewoon efficiënter en beter kan.

En dat gaan we zeker ook evalueren om te kijken of dat volgend jaar gewoon sneller kan. Maar dat is wat ons betreft ook het enige kritiekpunt, opletpunt voor de toekomst. Waarom is het in de tweede reden knap? Zoals u natuurlijk weet, de BAR-organisatie zit natuurlijk in een fase van zeg ontvlechten, voor een deel. Taken gaan weer terug naar de gemeente toe. Dat betekent dat ook in die omstandigheden, waarin de BAR-organisatie natuurlijk zich bevindt, dat deze Jaarstukken ook geproduceerd en gemaakt zijn. Dan op het kopje algemeen nog wat andere bevindingen, die ik goed vind om het met u te benadrukken. Wij hebben ook geconstateerd dat er geen Europese aanbestedingsfouten zijn gemaakt. Dat is wat mij betreft ook een compliment aan uw organisatie. In het verleden is dat wel anders geweest. Raadsleden die iets langer in de raad zitten, die weten dat wellicht nog dat dat weleens speelde. Maar wij constateren nu opnieuw geen Europese aanbestedingsfouten gemaakt over 2022. Er is wel één boekingsfout gemaakt. Dat is gebeurd bij het project Jong Vermogen van 105.000 euro. Dit is puur een post die per ongeluk in de boekhouding van 2022 is terechtgekomen. Die hoorde in de boekhouding van 2023 thuis. Maar het proces van een jaarrekening maken, was al zover dat het corrigeren van deze ene beperkte fout zoveel energie kostte dat dat niet meer efficiënt was om dat nog te doen.

Die hebben we gewoon laten staan. Die kunnen wij ook makkelijk hebben binnen die goedkeuringstolerantie van bijna 1,6 miljoen euro, maar hij is wel hoger dan 50.000 euro. We melden hem nu uiteraard wel. We hebben ook nog een onzekerheid in het sociaal domein. Dat is overigens een post die al vele jaren terugkomt, eigenlijk vanaf de invoering van het sociaal domein. Dat niet op alle uitgaven de prestatielevering kan worden vastgesteld. Dat is een onzekerheid. Dat heeft ook te maken met de tijdigheid van aanleveren van stukken vanuit de zorgaanbieders. Het is wat ons betreft inmiddels een klein bedrag geworden, 243.000 euro. Dat is relatief laag. Even wetende dat we een goedkeuringstolerantie hebben van 4,7 miljoen voor onzekerheden, is deze 243.000 euro natuurlijk uiteraard vrij beperkt. En op onze volgende sheet vindt u dat dan nog even terug, die twee kernbevindingen. En wat we daar ook even bewust hebben gedaan, is sociaal domein staat ook daarboven als kopje boven dat plaatje. Wat we ook nog even bewust hebben gedaan, is het getal van vorig jaar erbij gezet, zodat ook kunt zien dat het een dalende lijn is. Die onzekerheden zijn van 416.000 euro naar 243.000 euro gedaald. Je ziet dat dat proces ook ieder jaar weer een stukje beter gaat. Openbaar Lichaam Jeugdhulp Rijnmond heb ik denk ik uitvoerig toegelicht, zoals dat ook op deze sheet staat.

De volgende sheet nog iets over resultaat rechtmatigheid. Resultaat sta ik zo nog even bij stil. Maar ik hecht er nog wel even aan dat plaatje wat u daar ziet, dat geeft aan op welke programma's er meer geld uit is gegeven dan in de begroting is opgenomen en op welke programma’s minder. En wat wij geconstateerd hebben, inclusief uw besluit van 25 mei, dat die programma's waar meer geld is uitgegeven, bijvoorbeeld op programma 1 is dat het geval en bijvoorbeeld op programma 13 is dat het geval, daar zien wij dat die uitgaven allemaal wel passen binnen het beleid en passen binnen de regels die u met elkaar heeft afgesproken. Dit waren de bevindingen eigenlijk van het controleproces en de uitkomsten van de controle zelf. Een tweede puntje waar ik wil Pagina 12 van 39

stilstaan, is het financiële resultaat. Dat vindt u dan op het volgende plaatje ook terug. Resultaat en vermogen. Hier ziet u de ontwikkeling van uw eigen vermogen terug. En uw eigen vermogen begon met 93,7 miljoen. Eigen vermogen zijn overigens de reserves van de gemeente Ridderkerk. Dat begon met 93,7 miljoen. Vervolgens heeft u tussentijds 5,5 miljoen per saldo uit de reserves gehaald, om het te besteden aan allerlei doelen. Het resultaat van de jaarrekening is 7 miljoen positief. Dat betekent dat per saldo uw eigen vermogen, uw reserves met 1,5 miljoen zijn gegroeid. En uw eigen vermogen is dan ook eind 2022 95,1 miljoen. En als we dat even vergelijken met 2020, het jaar waarin Eneco-aandelen werden verkocht, toen was het 95,6 miljoen. Dan ziet u dat u een heel stabiele omvang van reserves heeft. Op de sheet daarna een iets andere invalshoek van datzelfde resultaat. Daar hebben we even de baten en de lasten op een rijtje gezet, de zuivere baten en lasten. En dan ziet u dat de zuivere baten 155,4 miljoen waren, dat de totale lasten, de zuivere lasten, ik noem het altijd maar de cash out lasten, echt gewoon de euro's die de deur uitgaan, 153,9 miljoen was. En dat brengt ons ook weer tot een positief saldo van 1,5 miljoen. En dat is diezelfde 1,5 miljoen waar uw eigen vermogen, uw reserves mee gegroeid zijn.

Het voordeel zit overigens voor het grootste deel in het programma ... De voordelen zijn voor het grootste deel het programma sociaal domein, 2,7 miljoen. En het programma gezondheid en duurzaam 1,4 miljoen. En één post wil ik hier nog wel even in het bijzonder noemen, omdat dat bij u opvalt, maar het valt in het hele land op. Dat heeft te maken met de specifieke uitkering rondom Oekraïne vluchtelingen. Ook uw gemeente heeft daar behoorlijk wat geld op overgehouden. En dat is niet alleen in Ridderkerk, dat zien we in het hele land. Bij eigenlijk alle gemeenten is dit aan de hand. Wat speelt daar? We zijn allemaal overvallen denk ik door die oorlog in 2022. En toen heeft het Rijk heel snel een faciliteit in het leven geroepen, dat de Oekraïne vluchtelingen moesten worden opgevangen. En het Rijk heeft daar de gemeenten te hulp gevraagd. En het Rijk heeft daar ook een normvergoeding voor afgesproken van, als gemeenten daarmee aan de slag gaan, dan krijgt u als gemeente een bepaald normbedrag om die vluchtelingen te kunnen opvangen. Tussentijds is dat normbedrag nog één keer naar beneden toe bijgesteld, halverwege 2022. Maar het uitgangspunt was wel die norm. En wat blijkt in de praktijk, dat de gemeenten dit veel, ik zal maar zeggen, goedkoper, tegen minder lasten deze taak hebben kunnen doen. En vervolgens is ook afgesproken dat de gemeenten dit geld mogen houden.

U hoeft dat niet terug te betalen. U mag dat inzetten voor andere doelen. Dat is aan u als raad om daar ook een keuze in te maken, maar u mag het houden. En vervolgens is ook afgesproken dat de vergoedingssystematiek vanaf 2023 en ‘24 wel wordt veranderd. En dat is natuurlijk ook logisch, want inmiddels zijn we een jaar verder en hebben we een wat beter beeld hierbij. Dat is even bij deze post. Dan nog iets over de exploitatie. Daar hecht ik ook nog wel even aan, omdat ik denk dat dat een van de belangrijkste uitdagingen, aandachtspunten voor uw toekomst is. Dat vindt u op het plaatje exploitatie met een geel en een rood kleurtje. Wat ik daar belangrijk vind om te laten zien, is dat het saldo van baten en lasten, dat zijn de zuivere baten en lasten van de gemeente Ridderkerk, wat je daar ziet is dat bij de begroting na wijziging 2022 dacht u dat u een negatief saldo van baten en lasten van 9,4 miljoen euro zou hebben. Daar zou uw eigen vermogen, uw reserves mee afnemen. Dat was de gedachte bij de begroting na wijziging. Vervolgens zien we de realisatie. En bij de realisatie zien we dat het 1,5 miljoen, 1.460.000 euro, afgerond 1,5 miljoen positief is. Uw eigen vermogen is met 1,5 miljoen euro gegroeid. Dat is een verschil van 10,9 miljoen euro ten opzichte van de begroting na wijzing. Een positief verschil, een voordelig verschil.

Waar zit hem dat vooral op? Dat zit hem vooral op een voordeel aan de lastenkant van 2,9 miljoen. Minder uitgaven dan begroot. En dat zit hem voor 7,9, laten we zeggen 8 miljoen euro, aan de batenkant. En daaronder heb ik dat ook in percentages uitgedrukt. Dan ziet u, zo is uw verschil eigenlijk opgebouwd. Het voordelig verschil in uw Jaarstukken bestaat eigenlijk voor 2,9 miljoen uit minder lasten en ongeveer 8 miljoen uit hogere baten. Wat hierbij ook nog opvalt, dat is het tweede punt wat we in dit plaatje zien, en dat is eigenlijk de gele balk. Wij zien dat u bij de primaire begroting dacht dat u 131 miljoen euro aan lasten zou hebben. U heeft tussentijds uw begroting aangepast naar 156,8 miljoen. Dat zijn gewoon raadsbesluiten die genomen zijn. En vervolgens heeft u werkelijk uitgegeven 153,9 miljoen. Maar hier ziet u in een enorme toename van de Pagina 13 van 39

activiteiten van de kosten. De begroting is met 19 procent verhoogd tussentijds en in werkelijkheid heeft u daarvan 17 procent ook daadwerkelijk besteed. En dat verschil van die 2 procent betreft die 2,9 miljoen euro voordeel op de lasten. En waarom vind ik dit nu belangrijk? Dit zien we bij alle gemeenten, maar dit vertelt ook iets over de druk op uw gemeente en de druk op uw organisatie. Want dit staat ook voor allerlei extra activiteiten, extra werkzaamheden, corona, Oekraïne vluchtelingen, energietoeslag. Zo kunnen we nog wel even doorgaan. Maar zo zie je in een periode van een lastige arbeidsmarkt, waar het moeilijk is om mensen te binden en te boeien aan de organisatie, zie je tegelijkertijd dat er wel een enorme hoeveelheid activiteiten op u afkomen en ook allemaal moeten worden weggezet. En u bent daar ook nog voor een groot deel in geslaagd, want de toename van activiteiten was 19 procent en 17 procent daarvan is gewoon gerealiseerd. Daar hoort natuurlijk ook extra geld bij. Die heeft u dan ook gekregen. Het Rijk is daarin best wel ruimhartig geweest, de afgelopen jaren. En daar ziet u dat voordeel van, wat ik eerder zei, ongeveer 8 miljoen euro, dat voordeel op die baten. Dat heeft echt te maken met het extra geld vanuit het Rijk om al die activiteiten, die baten onder andere te kunnen uitvoeren.

Dat vind ik even een belangrijk signaal ook naar jullie als organisatie en als raad, om even zo ook naar de cijfers te kijken wat er in een jaar tijd gewoon gebeurt, namelijk ook gewoon 17 procent meer activiteiten. Op het volgende plaatje nog enkele kengetallen, uiteraard die ook iets vertellen over de financiële positie. Wat ik daar belangrijk vind om nog aan te geven, is de vaste activa. Dat zijn de investeringen. Dat dacht u dat de investeringen eind 2022 alles bij elkaar, uw totale bezit, uw totale wegen, straten, pleinen, gebouwen, dat die op 187 miljoen zouden uitkomen en de werkelijkheid is 126 miljoen. Dat is 62 miljoen euro lager. Daar zie je de vertaling terug van vertraging in de uitvoering van investeringen. Het heeft ook te maken met vertraging in de aankoop van bijvoorbeeld erfpachtgronden, et cetera, maar je ziet hier wel enigszins terug dat het moeilijk is, ook met de arbeidsmarkt, om investeringen uit te voeren conform, zal ik maar zeggen, plan en wat je met elkaar ook misschien wel wil. Als je minder investeert, betekent het ook dat je minder schulden hoeft te maken, minder geld hoeft aan te trekken. Dat zie je dan terug bij de post schulden. Dan zie je ook dat jullie schuldpositie bij de begroting 112 miljoen verwacht en uiteindelijk 51 miljoen is. Je ziet ook een veel lagere schuldpositie terug.

Dat heeft niet te maken met dingen die niet gaan gebeuren, maar dat heeft wel sterk te maken met dingen die op een later moment gaan gebeuren. Dan komen we bij uw kengetallen. De netto schuldquote, dat zegt iets over de schulden. De netto schuldquote is overigens ... Als die 100 procent is, dan wil dat zeggen dat uw schulden gelijk zijn aan de omvang van uw begroting. Als u een schuldquote zou hebben van 100 procent, wil dat zeggen dat u schulden heeft van ongeveer 150 miljoen euro. U heeft een schuldquote, die ook nog eens een keer heel laag is. Die is 6,1 procent. Het landelijke gemiddelde zit rond de 50 procent. Dat is echt heel laag. Heel weinig schuld. Daarnaast even de solvabiliteitsratio. Dat zegt iets over de verhouding tussen schuld en reserves, uw eigen vermogen. U ziet dat uw eigen vermogen 59,3 procent is. Dat is ook heel hoog. De VNG hanteert een norm van 50 procent. Boven de 50 procent is goed. En er zijn niet zo heel veel gemeenten die boven die 50 procent uitkomen. Dat betekent ook, dit bevestigt het beeld inderdaad, u bent een gemeente met relatief een hoog eigen vermogen, een hoge reservepositie en een lage schuldpositie. En uiteraard fors gunstiger dan begroot. Even naar die schuldquote kijkend. U dacht bij de begroting nog dat het 71 procent zou worden. Dat heeft te maken met het feit dat die investeringen 61 miljoen euro zijn achtergebleven.

Daar heeft u minder voor hoeven te lenen. Is die schuldquote fors lager. U dacht bij de begroting dat uw eigen vermogen met 9 miljoen zou dalen, maar uw eigen vermogen is uiteindelijk met 1,5 miljoen toegenomen. Dan verbetert uiteraard je solvabiliteitsratio sterk. In die zin, dan de volgende sheet, hebben we dat nog even in de tijd uitgezet. Dat is echt voor de liefhebber, hoe uw schuldquote en solvabiliteit dan zich ontwikkeld heeft in de tijd vanaf 2019. Ik wilde uw hele gunstige financiële positie ook nog even afzetten ten opzichte van de onroerendzaakbelasting. Dat vindt u dan op de sheet kengetallen met al die staafjes erop, die blauwe staafjes. Ik heb een rood staafje om de gemeente Ridderkerk gezet. Ook uw lokale heffingenniveau is ten opzichte van het landelijke gemiddelde vrij laag. Uw lokale heffingen zijn 929 euro voor een meerpersoonshuishouden in een koopwoning, eigen woning. Pagina 14 van 39

En het landelijke gemiddelde is 944 euro. En daarbij valt ook wel op dat het bij u met name de onroerendzaakbelasting aan de lage kant is en dat de afvalstoffenheffing wat aan de wat hogere kant is. Maar alles bij elkaar, het hele mandje voor de burger, is lager dan het landelijk gemiddelde. Kortom, gunstige financiële positie en relatief laag lokale heffingenniveau. Dan iets over het weerstandsvermogen. Daar wilde ik eigenlijk kort bij melden, dat u heeft meer dan voldoende buffers, reserves om al uw risico's op te vangen. Dat is een factor 6. Dat wil zeggen dat u tegenover iedere euro risico 6 euro aan buffers en weerstandsvermogen heeft staan. Dan heb ik de conclusie van het financieel beeld op de sheet daarna opgenomen. Daar wil ik het ook nog mee afsluiten. En dan is dat eigenlijk de tweede sheet van de conclusie financieel beeld. Dat is dat in mijn ogen heeft u een hele sterke financiële positie, solide fundament. En is de kernvraag voor de gemeente rik niet zozeer de financiën, maar is de kernvraag veel meer de capaciteit om de dingen gerealiseerd te krijgen en om uw ambities weggezet krijgen in de organisatie. En dat in een BAR-organisatie die natuurlijk volop in beweging is, waarin natuurlijk van alles gebeurt, is dat in mijn ogen de grootste spannende uitdaging, vraag voor de komende, laat zeggen, één à twee jaar.

Niet zozeer de financiën, maar veel meer de vraagstukken rondom realisatie en arbeid. En dan is het ook een spannende vraag, hoe gaat u daarmee om, ook naar de begroting ’24? Hoe kijkt u tegen de wendbaarheid? Hoe kijkt u tegen weerbaarheid? Hoe gaat u ook de vele incidentele middelen, die de gemeente Ridderkerk heeft, inzetten op een wellicht lenige, innovatieve manier om ook de structurele uitdagingen, de structurele opgaves met elkaar te realiseren. Dat is in mijn ogen veel meer het perspectief waar je als gemeente Ridderkerk naar zou kunnen kijken. Bouwgrond en exploitatie sla ik even over, want u weet het, u heeft weinig bouwgrond en exploitatie. Ik heb begrepen dat het recent weer eentje door jullie is vastgesteld, na hele lange tijd. Daar is misschien ook wel inhoudelijk natuurlijk de kernvraag van, hoe gaan we om met de toekomstige woningbehoefte? Hoe gaan we om met onze woningvoorraad? En hoe ontwikkelen we dat? Dat vertelt dit wel. Maar vanuit financieel oogpunt gezien, zitten hier natuurlijk heel weinig financiële risico's voor de gemeente Ridderkerk. Ten slotte, de GR BAR. Ik heb daar één sheet over opgenomen.

Wat wij daar gezien hebben, en ik denk dat dat u niet verrast, in het midden van de ontvlechting en de hele discussie die daar ook heeft gespeeld, dat wij gezien hebben dat de processen in heel veel aspecten in opzet toereikend zijn, maar we zien wel dat het heel moeilijk was om op alle vlakken, zal ik maar zeggen, de toepassing en de naleving van alle afspraken en processen en procedures lastig was. In die zin zagen wij in 2022 niet echt veel verbetering in de processen, maar dat had natuurlijk ook alles wel te maken met, waar gaan we met zijn allen naartoe met de organisatie? Wat mij betreft is dit een reflectie van ons rapport en de belangrijkste opmerkingen die ik u wilde meegeven in de richting van 2024 en de rest van ‘23. Ik hoop dat het duidelijk was. De voorzitter: Dank u wel voor het heldere verhaal. Het was zo duidelijk dat er tussentijds geen enkele vraag was. En we gaan kijken welke vragen nu gesteld gaan worden. Wie wil het woord? Mijnheer Coule, hoeveel vragen heeft u? Eén vraag. Mijnheer Rijsdijk, PvdA, twee vragen. Mijnheer Kloos, Echt voor Ridderkerk, drie. Wie wil er vervolgens vier vragen stellen? Mijnheer Kooijman. Vijf. Dat is eentje extra. Dat is wel erg royaal, maar dat mag. Dan beginnen we met mijnheer Coule, Burger op 1, voor uw ene vraag. De heer Coule: Dank u wel, voorzitter. Ik heb één vraag over de conclusie financieel beeld.

En wat valt financieel op? Punt nummer 7. Veel onzekerheid vanuit het Rijk over structurele baten in de toekomst. En dan staat er, een ravijnjaar 2026-2027. Daar zou ik iets meer uitleg over willen, waar u hier op doelt? De voorzitter: Mijnheer Van Vugt. De heer Van Vugt: Dank u wel. De voorzitter: Ik hoop dat u ons op de rand van het ravijn. Pagina 15 van 39

De heer Van Vugt: Dank u wel, voorzitter. Hier heb ik inderdaad op deze sheet een aantal trends aangeven die landelijk spelen. Die spelen ook voor u. Wat je ziet is, zoals ik eerder eigenlijk ook wel zei, dat in de jaren, laat ik zeggen, vanaf 2019 tot en met 2025 het Rijk best wel ruimhartig is met het geven van geld aan gemeenten. De specifieke uitkeringen zijn enorm toegenomen. En die zijn vaak ook royaal. Daar kunt u het vaak zeker voor doen. En dat geldt ook voor de algemene uitkering. Die is ook de afgelopen jaren fors toegenomen en zal ook de komende jaren ... Is die best gunstig. Ook de Meicirculaire liet bijvoorbeeld een gunstig beeld zien. Maar tegelijkertijd heeft het Rijk ook al aangekondigd, vanaf 2026, dat ze gaan korten op die algemene uitkering. Dat was aanvankelijk 3 miljard, dat is inmiddels 2 miljard. En ze hebben ook aangekondigd dat ze naar een andere financieringssystematiek gaan. U kent wellicht het begrip trap-op-trap-af. Als het Rijk meer geld uitgeeft, krijgt u als gemeente ook meer geld. Geeft het Rijk minder geld uit, krijgt u ook minder geld. Maar dat geeft heel veel instabiliteit, want je bent dan afhankelijk van wat het Rijk doet. Dat hoor je vaak pas in december. Dan is het jaar al voorbij. Kunt u er nauwelijks meer wat aan doen. Kunt u niet meer positief of negatief bijsturen. Die systematiek gaat veranderen. Er komt een meer stabiel systeem.