2022-11-03-verslag-gemeenteraad-ridderkerk.pdf

Woordelijk verslag vergadering gemeenteraad Ridderkerk 3 november 2022 1.

Opening en vaststelling agenda De voorzitter: Goedemorgen allemaal, op dit voor onze raad zo ongebruikelijke tijdstip. Doen we ook maar een keer per jaar, zo’n hele dag met elkaar optrekken. Dat is de Begrotingsraad. In mijn optiek, ik hoop eigenlijk dat u dat ook zo ziet, is dat het jaarlijkse hoogtepunt van de lokale democratie, waarin wij allemaal heel hard gewerkt hebben om alle stukken in kannen en kruiken te brengen. Waarin u allemaal heel hard gewerkt heeft om de algemene beschouwingen op papier te krijgen en rond te sturen, moties te maken met elkaar. Aan het eind van deze dag, vanavond, zullen wij zien hoe dat allemaal afloopt. Ik heb me er in ieder geval enorm op verheugd. Ik hoop van u ook. Allemaal van harte welkom, college ook van harte welkom, mensen op de publieke tribune, de pers, de ambtelijke organisatie en uiteraard de volgers thuis. Het wordt een lange dag. Ik hoop dat u allemaal fit bent, want dit is het aanloopje. We hebben wat berichten van verhindering. Mijnheer Kooijman is ziek. Dat vind ik wel heel sneu op een dag als vandaag. Maar we weten zeker dan mevrouw De Wolff de honneurs goed zal waarnemen. Vanmorgen niet aanwezig mijnheer Swarttouw van Leefbaar Ridderkerk. De hele dag niet aanwezig, maar vanavond bij de stemmingen wel.

Dat zijn mevrouw Gerritse, Partij 18PLUS, mevrouw Griep, Partij 18PLUS, mijnheer Van Neuren, Partij 18PLUS, mijnheer Sluimers, Partij 18PLUS en mevrouw De Vormer, Partij 18PLUS. Maar vanavond zijn ze er wel. Ik mis mevrouw Ripmeester. De heer Rijsdijk: Voorzitter, die is iets later. De voorzitter: Die komt vanzelf vandaag binnen. De heer Rijsdijk: Die komt wel. Ik verwacht ook nog ergens in de ochtend. De voorzitter: Fijn. Dat waren zo’n beetje de huishoudelijke mededelingen wel, bij wijze van opening. Ik zie mijnheer Mijnders ook nog niet. Ik moet echt goed opletten vandaag. De heer Overheid: Ik verwacht hem nog wel, maar ... De voorzitter: Ik moet het in de gaten ... mijnheer Swarttouw is gemeld. Partij 18PLUS is gemeld. Voor de rest klopt het allemaal? Komen straks binnenwandelen mijnheer Mijnders en mevrouw Ripmeester. Goed. De agenda. Iemand iets over de agenda? Dan is hij vastgesteld. Is ook altijd een hele opluchting, op zo’n dag als vandaag.

2.

Vaststelling besluitenlijst raadsvergadering 15 september 2022 De voorzitter: Agendapunt 2, vaststelling besluitenlijst raadsvergadering van 15 september. Iemand daarover? Vastgesteld.

3.

Lijst van ingekomen stukken De voorzitter: 3, lijst van ingekomen stukken. Iemand daarover? Vastgesteld.

Pagina 1 van 86

4.

Algemene Beschouwingen m.b.t. Programmabegroting 2023, Meerjarenraming 2024-2026, 1e Begrotingswijziging 2023 en Collegeprogramma Ridderkerk 2022-2026 en bijbehorende stukken De voorzitter: Komen we bij agendapunt 4, algemene beschouwingen met betrekking tot de Programmabegroting 2023 en de Meerjarenraming 2024-2026 en de eerste Begrotingswijziging 2023. Daaraan hangt het Collegeprogramma. Maar we doen dat tegelijk met agendapunt 5, althans in uw beschouwingen. Besluitvorming is apart, maar de beschouwingen alles in een klap. Tweede Tussenrapportage 2022. De Programmabegroting 2023, Meerjarenraming 2024-2026 en het Collegeprogramma, die is ter kennisname en de eerste Begrotingswijziging. Dat is wat we vandaag met elkaar doen. We hebben daar goede afspraken over gemaakt. a.

1e termijn raad

De voorzitter: Dan beginnen we met de eerste termijn van de raad. Daar hebben we ook een volgorde voor afgesproken. Ik heb hem. Gelukkig staat mijn griffier mij terzijde bij dit alles. We hebben afgesproken om en om, collegepartijen en anderen, om het woord oppositie te vermijden, want daar doen we niet aan. Volgorde is vooral voor de luisteraar, om die ook even mee te nemen in het proces van vandaag. Volgorde is Partij 18PLUS, Partij van de Arbeid/GroenLinks, SGP, Leefbaar Ridderkerk, CDA, ChristenUnie, VVD, Echt voor Ridderkerk en dan de Burger op 1. Vervolgens is het woord aan het college, een voor een, om ook hun beschouwingen en eventuele reacties naar voren te brengen. Dit is het ochtendprogramma. We hebben afgesproken een eerste termijn van zes minuten. Daar zal ik op handhaven. Het is goed gebruik bij de algemene beschouwingen niet te interrumperen. Nu is eerst het woord aan Partij 18PLUS, mijnheer Westbroek. U maakt gebruik van het spreekgestoelte. De heer Westbroek: Voorzitter, wat een verschil met vier jaar geleden. Toen mocht ik ook als eerste spreken tijdens de eerste Begrotingsraad na de gemeenteraadsverkiezingen. Echter wel als kersverse fractievoorzitter van de grootste partij van Ridderkerk. Vandaag mag ik weer als eerste spreken, tijdens de eerste Begrotingsraad na de gemeenteraadsverkiezingen.

Wederom als fractievoorzitter van de grootste politieke partij van Ridderkerk, maar wel vier jaar ervaring rijker. Die ervaring heb ik opgedaan dankzij de plezierige samenwerking met eenieder in deze gemeenteraad, waarvoor dank. Het blijft toch een wonderbaarlijk iets, die gemeenteraadsverkiezingen. De spanningen in de weken vooraf en helemaal op de avond zelf, voel ik nog steeds. Dat we als Partij 18PLUS tevreden terug kunnen kijken op de uitslag zal niet verwonderlijk zijn. Groeien van vijf naar zeven zetels was zeker het vieren waard. Ondanks dat ik als fractievoorzitter niet direct betrokken was bij de formatie van de coalitie, ben ik enorm blij met de uitkomst dat Partij 18PLUS, SGP, CDA en VVD elkaar gevonden hebben en het schitterende coalitieakkoord ‘Hart voor een toekomstbestendig Ridderkerk’ hebben gesloten. Daar gaat je hart sneller van kloppen. Waar mijn hart nog sneller van gaat kloppen, is de prettige sfeer die ik ervaar in deze gemeenteraad, tussen alle partijen. 29 raadsleden die het beste voor hebben met Ridderkerk en wat minder met Zierikzee of Amsterdam. Dan het Collegeprogramma. Een fantastische uitwerking van het coalitieakkoord. Partij 18PLUS ziet veel van haar standpunten hierin terugkomen, in concrete acties. Een percentage zal ik niet noemen. Dat zien we in 2026 wel.

Toch kan ik het niet laten om enkele speerpunten van Partij 18PLUS te benoemen die we terug hebben gezien in het Collegeprogramma. Een boa per wijk, een lokaal woonruimtebemiddelingssysteem, een vast bedrag voor de afvalstoffenheffingen en een groot openbaar sportpark met pumptrackbaan. Het Collegeprogramma heeft 252 concrete acties. Dat is een flinke kluif, naast de zaken die gewoon hun doorgang vinden uit eerder vastgesteld beleid. We hopen dan ook dat er snel rust en duidelijkheid komt bij de medewerkers van onze ambtelijke organisatie. Want juist deze medewerkers zorgen ervoor dat Ridderkerk iedere dag weer een stukje mooier wordt. Partij 18PLUS vindt het belangrijk dat Ridderkerk iedere dag weer een stukje mooier wordt. Zeker in Pagina 2 van 86

een wereld die iedere dag een stukje lelijker wordt. We hebben het iedere dag over de verschrikkelijke oorlog in de Oekraïne en de gevolgen van deze oorlog voor Nederland en Ridderkerk. Maar vergeet niet dat er op meerdere continenten oorlogen woeden en andere ellende heerst. Laten we hopen dat er snel een einde aan al deze conflicten komt. Als je naar de mondiale problemen kijkt, besef je dan ook hoe klein we als Ridderkerk zijn. Dat betekent niet dat we er niet toe doen. We doen er weldegelijk toe. Zo’n dag als vandaag is dan ook belangrijk voor de toekomst van Ridderkerk, of beter gezegd, voor een toekomstbestendig Ridderkerk. Om daar nog een extra bijdrage aan te leveren, heeft Partij 18PLUS drie moties gemaakt, die ik in mijn eerste termijn graag toelicht. Alle andere moties die we mede-indienen, steunen of niet steunen, licht ik in mijn tweede termijn toe. Allereerst onze motie die het college verzoekt om ook boetebepalingen in overeenkomsten en indexatie toe te passen. Voor de helderheid, dit gaat niet over de boetes die de boa’s uitschrijven, maar om clausules in overeenkomsten en contracten. Een voorbeeld hiervan is het Capitulatiemuseum. Ruim 25 jaar geleden is de voormalige school verkocht, met daarin een aantal voorwaarden. Als aan deze voorwaarden niet wordt voldaan, geldt er een boete. Deze boete wat toentertijd gesteld op 50.000 gulden.

Voor die tijd een flink bedrag. Omgerekend naar euro’s is dat ruim 22.000 euro. Met indexatie had dat vandaag de dag ruim 32.000 euro geweest. Dat is 10.000 euro minder. Maar het maatschappelijk belang is wel nog steeds even groot. Met het toepassen van indexatie doen wij daar door de tijd heen recht aan. We dienen deze motie samen met Echt voor Ridderkerk in. Onze tweede motie verzoekt om maatregelen te nemen bij de voetgangersoversteekplaatsen nabij CBS De Klimop Centrum en het Máximacollege. Wij zijn van mening dat de voetgangersoversteekplaatsen een verhoogde zichtbaarheid moeten krijgen vanwege de kwetsbare doelgroep die daar oversteekt. Deze motie dienen we samen met de SGP, Echt voor Ridderkerk en het CDA in. Onze derde motie heeft misschien wel de bijzonderste titel, namelijk invoeren van de hufterboete. In navolging van gemeentes zoals Rotterdam en Capelle aan den IJssel willen we dat veelplegers van overtredingen in de openbare ruimte hogere boetes opgelegd krijgen. Vervuiling van de openbare ruimte draagt niet bij aan een schoon straatbeeld. Veroorzakers die bewust de openbare ruimte vervuilen, dienen wat ons betreft hard aangepakt te worden. Deze motie dienen we samen met Echt voor Ridderkerk en de VVD in. De eerste versie van deze motie was overigens uitgebreider.

We zijn er namelijk achter gekomen dat het mogelijk is voor gemeenten om bestuurlijk te beboeten, in plaats van strafrechtelijk te beschikken. We hebben een onderzoek daarnaar uit de motie gehaald, omdat dat twee verschillende onderwerpen zijn. Maar we vragen de toezegging aan het college om uit te zoeken wat het verschil is tussen de twee manieren van beboeten en of er voordelen zijn aan het toepassen van de andere manier. Voorzitter, zoals gezegd kom ik in mijn tweede termijn terug op de overige moties. Voor nu wil ik mijn collega-raadsleden, het college, de griffie en natuurlijk de ambtelijke organisatie bedanken voor de prettige samenwerking tot nu toe en kijk ik uit naar de verdere samenwerking. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Mijnheer Rijsdijk, mijnheer Ros, Partij van de Arbeid/GroenLinks. De heer Ros: Dank u wel, voorzitter. 2022 wordt overschaduwd door een gruwelijke oorlog midden op ons continent. 24 februari is een nieuwe zwarte bladzijde in de toch al bloederige Europese geschiedenis. De gevolgen van een krankzinnige aanval, bedacht door één man, zijn ook in onze gemeente voelbaar. We stevenen keihard af op een diepe recessie, een gigantische inflatie en de energieprijzen rijzen de pan uit. Om ondernemers te ondersteunen in deze crisis, willen we een steunpakket instellen voor de Ridderkerkse mkb en dienen daarvoor een motie in.

Voorzitter, zondag begint in Egypte de wereldwijde klimaattop. De signalen zijn alarmerend. We moeten nu een trendbreuk realiseren. De CO2-uitstoot moet dalen in plaats van stijgen. In de regio Rotterdam, wij zijn een rivierdelta, komen de gevolgen van klimaatverandering extra hard aan. PvdA/GroenLinks vindt het zorgwekkend dat het nieuwe college niet kiest voor een aparte wethouder klimaat, nu de nood zo hoog is. Als we niet snel in actie komen, laten we niet alleen een onleefbare wereld achter, Pagina 3 van 86

maar is de aarde straks ook onbewoonbaar. Maar voorzitter, ook lokaal kunnen we het verschil maken. Progressieve politiek bedrijven in een wat conservatieve raad, vergt soms een langere adem. Exact vier jaar geleden, op deze plek, heb ik een motie verdedigt om een duurzaamheidsfonds in te richten. Weet u voorzitter hoeveel stemmen deze kreeg? Exact twee. Bedankt Petra. Nu staat het in het Collegeprogramma en wordt het beleid. Ik wil maar zeggen, tegen bijvoorbeeld mevrouw Dirks, mocht uw allereerste motie vanavond hier sneuvelen, dan weet u een ding, over vier jaar borrelen we na met vegetarische bitterballen. In artikel 22 van de Grondwet staat dat wonen een grondrecht is en wonen een taak van de overheid. Iedere inwoner heeft recht op een dak boven zijn hoofd. Alleen welke woningen we in Ridderkerk bouwen, is een keuze. Al jaren hoort PvdA/GroenLinks bij veel bestemmingsplannen, natuurlijk moeten er ook betaalbare huur- en koopwoningen komen en natuurlijk starterswoningen, maar dat kan toevallig niet hier. Om Ridderkerk groen te houden en niet verder te verstenen, zullen we toch moeten durven af en toe wat hoger te bouwen. Tenminste, zolang we in Nederland onze stikstofproblematiek op orde krijgen. Als je dan dat dak boven je hoofd hebt, is nog niet alles opgelost. Achter de voordeuren, ook in Ridderkerk, is helaas nog schrijnende armoede.

De energiecrisis maakt dat alleen maar erger. Daarom dient PvdA/GroenLinks vandaar twee moties in. Eén, om op korte termijn kinderarmoede te verzachten door intensiever gebruik te maken van minimaregelingen en meer inkomens die nu getroffen worden door de energiecrisis toe te laten, zodat kinderen kunnen blijven sporten en schoolspullen kunnen blijven kopen. De ander om te komen tot versterking van vaardigheden, zodat kinderen en jongeren veerkrachtiger worden en beter leren omgaan met planning, verleiding en frustraties. Voorzitter, PvdA/GroenLinks is geschrokken van het voornemen van Echt voor Barendrecht de BAR-samenwerking op te blazen. De onrust bij werknemers is groot. Een hoog ziekteverzuim, signalen dat veel medewerkers de uitkomsten niet afwachten en vertrekken. Barendrecht heeft alvast 4,3 miljoen euro gereserveerd voor het uittreden. Het is niet ondenkbaar dat Ridderkerk eenzelfde bedrag zal moeten reserveren. Een enorme verkwisting van gemeenschapsgeld. Wij wensen vanaf deze plek de medewerkers, de gemeentesecretaris, de portefeuillehouder heel veel sterkte toe in dit proces, de komende tijd. Voorzitter, de Russische invasie in Oekraïne heeft de grootste vluchtelingenstroom veroorzaakt in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog.

Het is mooi te zien dat vrijwilligers van Ridderkerkse verenigingen en kerken zorgen dat deze en andere vluchtelingen zich thuis voelen in Ridderkerk, in onze mooie gemeente. Maar we hebben ook blijvend creatieve oplossingen nodig voor de huisvesting, zodat bezorgde Ridderkerkers weten dat de wachttijd voor een woning niet zal oplopen door de komst van deze vluchtelingen, waar dan ook vandaan. Afsluitend, voorzitter, de fractie van PvdA/GroenLinks wil alle medewerkers en college bedanken voor de beantwoording van de vele vragen, schriftelijk en in de bijeenkomsten. Daarnaast grote waardering voor de griffie, Machteld, Maarten en Johan, voor al hun inzet rond deze dag. Voorzitter, dan naar u, succes vandaag. Waarschijnlijk uw laatste hoogtepunt in de lokale democratie. De voorzitter: Dank u wel. SGP, mijnheer Kardol. De heer Kardol: Voorzitter, raadsleden, college en andere luisteraars, het is pas crisis als het bier op is. Deze tekst las ik laatst op een wandbordje in Ridderkerk. Doordat we de laatste tijd met een aantal crises zijn geconfronteerd, kijk je toch anders naar zo’n tekst. Je denkt ook aan je naasten. Hoe komt zo’n tekst op hen over? Denk bijvoorbeeld aan mensen die vrezen hun rekeningen niet meer te kunnen betalen. Wat denkt de oorlogsvluchteling ervan, die met zijn geringe kennis van de Nederlandse taal dit soort eenvoudige teksten inmiddels zelf kan lezen.

Hoe zou dit zijn als dit tekstbord geplakt zou worden op de geschiedenis. Ik ben inmiddels al een eind op weg in het boek ‘In Europa’, een van de pennenvruchten van Geert Mak. Op indrukwekkende wijze laat hij de lezer kennismaken met wat eerdere generaties hebben moeten doorstaan. Tijdens het lezen gingen mijn gedachten terug naar de dodenherdenking van 2019 in Ridderkerk. Voorzitter, u las in uw rol als burgemeester onder andere de namen voor van de Joodse familie Den Hartog. Op Pagina 4 van 86

verschillende manieren zijn ze om het leven gebracht. U zei tijdens de herdenking, eens leefden ze hun leven te midden van ons in Oostendam en allemaal waren ze iemand. U sprak ook de passende woorden uit, opdat we niet vergeten. Ik weet niet of het eerdergenoemde tekstbord ook in de koffieruimte hangt van de BARorganisatie. Maar ik kan me zomaar voorstellen dat deze dan onlangs is weggehaald. De doorontwikkeling van de BAR-organisatie is in een stroomversnelling gekomen. Hoe je het ook wendt of keert, uiteindelijk blijft het doel dat de SGP voor ogen had onveranderd. Hoe kan de Ridderkerkse burger beter worden bediend? Dit neemt niet weg dat de financiële gevolgen onduidelijk zijn en deze situatie voor de ambtelijke organisatie allesbehalve prettig is. Met een motie, die mede wordt ingediend door alle andere partijen uit de raad, dank daarvoor, vragen wij het college, onder andere namens de raad, de dank over te brengen aan de ambtenaren van de BAR-organisatie voor de inzet en betrokkenheid in de afgelopen jaren. Ook wordt verzocht bij het bestuur van de BAR-organisatie aan te dringen op goed werkgeverschap te tonen en werkplezier en doorgroeimogelijkheden hoge prioriteit te geven bij de ontvlechting van de BAR-organisatie. Het is pas crisis als het bier op is, is tekst die goed kan vallen bij de jeugd.

Hoewel, als je met hen in gesprek gaat over hoe ze het leven ervaren, zouden ze uiteindelijk toch wel kritischer naar de tekst kunnen gaan kijken. Het kan zomaar gebeuren dat ze je deelgenoot maken van hun emotionele problemen en dat ze vertellen dat ze sinds enige tijd antidepressiva nodig hebben, omdat ze vaak last hebben van somberheid. De spanningen in de relatie van hun ouders, al dan niet gepaard gaande met geweld, kan ervoor zorgen dat ze last hebben van angsten of verslaving. Voorzitter, ik maak mij zorgen om de jeugd. Uit onderzoek blijkt dat ieder kind gebaat is bij een stabiele thuissituatie. Wij delen dan ook de oproep van de landelijke SGP om als overheid meer oog te hebben voor vecht- en echtscheidingspreventie. Het is wat de SGP betreft zaak hier ook lokaal op te bezinnen. In OostEuropa houden ze wel van een biertje. Daar is ook niets mis mee op zijn tijd. Stel dat het wandbordje met de tekst, het is pas crisis als het bier op is, ook in het Oekraïens voor handen zou zijn, dan vermoed ik dat het weinig aftrek vindt. Zijn er eigenlijk wel woorden te geven aan het leed dat geleden wordt? Een en ander doet me denken aan wat heeft plaatsgevonden in de Tweede Wereldoorlog. Martelingen, deportaties, vele doden. Opnieuw zijn mensen speelbal geworden van geopolitieke belangen en de eigenzinnigheid van machthebbers.

Hebben we iets van de geschiedenis geleerd? Waar gaat dit eindigen? Voorzitter, ik ga afronden. Ik ben begonnen met de tekst die ik las op een wandbord. Een betere tekst zou volgens mij zijn, het is pas crisis als de hoop op is. Maar godzijdank, zo’n wandbord hoeft er niet te komen, want de hoop is niet op. Wat dat betreft vestig ik graag de aandacht op de hoop die ook door veel Ridderkerkers wordt gedeeld met het biljet, er is hoop, want Jezus Christus leeft. Deze posters hangen er meestal rond Pasen, maar zo nu en dan kom ik er ook nog weleens een tegen als ik een rondje door de wijken maak. Terecht eigenlijk, want deze hoop is gefundeerd, stelt niet teleur en die gun je ieder ander ook. In het Bijbelboek Psalmen staat, en die Uw naam kennen, zullen op U vertrouwen. Dit gaat om een kennen met het verstand en met het hart, zowel rationeel als relationeel. De omgang met God en het kennen van God heeft invloed op alle terreinen van je leven. Het geef je leven doel, vorm en inhoud en geeft ook een richting voor je werk. Het overstijgt ons leven hier op aarde. Het kennen van God en de Heere Jezus is het eeuwige leven. Het geeft ook perspectief. Vanuit het vertrouwen op God mag de SGP-fractie haar werk doen. Dit houvast wensen wij u allen van harte toe.

Misschien hebben we het er nog weleens over met elkaar in het vervolg van onze raadsperiode, al dan niet onder het genot van een biertje. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Leefbaar Ridderkerk, mevrouw Kayadoe. Mevrouw Kayadoe: Voorzitter, bijna drie jaar geleden kwamen we in een slechte film terecht door COVID-19, wat wereldwijd een echte crisis opleverde. In de daaropvolgende jaren zette deze crisis zich onverminderd voort en in recordtempo kwamen er daarna nog een aantal crisissen bij, zoals stikstof, de vluchtelingenstroom naar Nederland, grondstoftekort en last but not least de energiecrisis. Plannen worden gemaakt en moeten Pagina 5 van 86

steeds worden bijgesteld. Dit geldt ook voor het huidig college. Het Collegeprogramma is nog niet eens ter kennisneming aangenomen door de raad of de buurgemeente heeft het voortbestaan van de BAR-organisatie op scherp gezet. Is het ook gelijk duidelijk wat voor vlees er in de kuip zit in onze buurgemeente. We zijn dan ook blij met de motie van SGP en dienen deze dan ook van harte mede in. Met alle eerder genoemde ontwikkelingen in de wereld moeten er enorme kosten worden gemaakt, om al deze zaken het hoofd te kunnen bieden. Het mkb gaat gebukt onder energieprijzen en verhoging van de inkoopprijzen. Zie ook het recentelijk faillissement van bakkerij Van der Waal. Financieel heeft de gemiddelde Nederlander het zwaar, aangezien er ook sprake is van historisch hoge inflatie, waardoor de koopkracht een grote daling laat zien. Dit gaat een steeds zwaardere wissel trekken op onze inwoners en op het ondernemerschap. Op de woningmarkt zijn de afgelopen twee jaar turbulente tijden beleefd. Naar welke kant het heen gaat is vooralsnog niet duidelijk. De prijzen van de woningen die te koop worden aangeboden lijken te dalen. De hypotheekrente is stijgende en er is nog steeds een grotere behoefte dan wat er beschikbaar is aan woningen.

Ben je niet in de gelegenheid om een woning te kunnen kopen, dan is het onverteerbaar dat je minstens acht tot negen jaar ingeschreven moet zijn alvorens er een kans gemaakt kan worden op een huurwoning. Waarbij wachttijden ook nog eens nadelig beïnvloed worden door landelijke besluiten met betrekking tot huisvesting van statushouders. Sociaal gezien is er sprake van vereenzaming, maar ook van polarisatie, welke ook in Ridderkerk een feit is. Hierdoor komt de leefbaarheid, maar ook zeker het samenleven en naar elkaar omzien binnen ons dorp behoorlijk onder druk te staan. Aansluitend hierop is het voor alle inwoners van Ridderkerk belangrijk dat onze veiligheid in al zijn aspecten gewaarborgd blijft. Met de komst van een nieuw participatiebeleid gaat er gebruik gemaakt worden van klantreis en straatpraat, staat er in het Collegeprogramma. We missen hierin het opzetten van een goed digitaal netwerk. Leefbaar Ridderkerk dient dan ook een motie in om bij het opzetten van het nieuwe participatiebeleid ook onderzoek te doen of Like je Wijk geïmplementeerd kan worden, een neutraal digitaal platform die inmiddels bewezen heeft dat zij van toegevoegde waarde kan zijn. Het positieve zichtbaar maakt. Een wijkplatform waarop nuttige informatie en activiteiten gedeeld kunnen worden voor en door wijkbewoners. Deze zou gelinkt kunnen worden aan een toekomstig wijkdashboard.

Leefbaar Ridderkerk maakt zich zorgen om de veiligheid in Ridderkerk. We hebben in Ridderkerk te maken met grootstedelijke veiligheidsproblematiek. Enige jaren geleden ben ik uitgelachen toen ik meldde dat de drillrap in opmars was. Helaas moeten we constateren dat de ontwikkelingen met betrekking tot veiligheid in een neerwaartse zitten. De traditionele criminaliteit neemt weliswaar af. Echter zijn er meerdere signalen dat de fysieke en digitale invloeden en beïnvloeding een steeds grotere vlucht nemen. Victum blaming via social media, het gaat echt vaak verder dan wij ons realiseren. Laten we ook duidelijk zijn. Tachtig procent van de jeugd heeft geen wapen. Twintig procent echter wel. Gevoelens van onveiligheid dragen bij tot het dragen van een wapen. Waar het eerst om een mes ging, gaat het nu om een nep of een echt vuurwapen. Sociaal media is een nieuwe ontmoetingsplek. Hebben ouders hier wel zicht op? Voorkomen moet worden dat jeugdigen afglijden. We realiseren ons dat sommigen daar meer steun bij nodig hebben. We zijn nog in afwachting van de uitkomsten van het onderzoek, waar vorig jaar om is verzocht. Wel vragen wij de toezegging van de portefeuillehouder om na de uitkomst van dit onderzoek ook in te gaan zetten op jongerenwerkers zeven dagen in de week zichtbaar op straat en zichtbare boa’s. Zij zijn van toegevoegde waarde bij problematische jeugdgroepenaanpak.

Maximaal inzetten op preventie. Er moet voorkomen worden dat jeugdigen afglijden, immers zij hebben nog een heel leven voor zich. Ook zij hebben recht op een goede toekomst. In de tussentijd moet er een duidelijk signaal afgegeven worden, tot hier en niet verder. Wij dienen dan ook een motie in om de gebieden rond de middelbare scholen vooralsnog aan te wijzen als veiligheidsrisicogebieden. Leefbaar Ridderkerk heeft dit jaar voor het eerst geen algemene beschouwing ingeleverd. Een weloverwogen keuze van onze fractie. Wij hebben daarvoor gekozen om onze energie te steken in zaken die voor het nut van Ridderkerk gebruikt kunnen worden, zoals de eerder aangenomen motie met betrekking tot het loslaten van het variabel tarief afvalstoffenheffing en de motie Pagina 6 van 86

steun energiecrisis verenigingen. Nu ook weer in de twee moties die wij vandaag indienen. De uitvoering van het Collegeprogramma van ambitie naar actie zal Leefbaar Ridderkerk kritisch op de voet volgen en waar nodig een motie of amendement indienen. Leefbaar Ridderkerk spreekt de wens uit dat we als raad zullen samenwerken, in het belang van onze mooie gemeente en diens inwoners, met respect voor ieders normen en waarden. Nog even een kleine persoonlijke noot van mij. Mijn achternaam Kayadoe is een Molukse achternaam. In het Collegeprogramma staat vermeld dat er samen met de Molukse gemeenschap gewerkt gaat worden aan het plaatsen van een monument ter ere van 75 jaar Molukkers in Ridderkerk. Dat betekent dat er in 2027 een monument zou moeten zijn. Immers, de eerste mannen werden in Ridderkerk ondergebracht in 1952 in Kamp Q. Als er al in 2023 incidenteel 50.000 euro gevraagd wordt om te reserveren, is dat best bijzonder. Daarnaast durf ik me, bekend met de historie, af te vragen of alle Ridderkerkse Molukkers nut en noodzaak van een monument zien. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. CDA, mijnheer Overheid. De heer Overheid: Dank u, voorzitter. Namens het CDA Ridderkerk willen wij allereerst de gemeenteraad, het college en de ambtenaren complimenteren en een woord van dank uitspreken voor wat er in het afgelopen jaar tot stand is gebracht.

Extra aandacht willen we vragen voor alle medewerkers binnen de BAR-organisatie. Door de keuze van de gemeente Barendrecht wacht hen allen een roerige en onrustige tijd. CDA Ridderkerk wenst eenieder hier veel sterkte bij en hoopt dat er snel duidelijkheid en rust komt voor de organisatie en de medewerkers en dient ook van harte de motie van de SGP mede in. Begin dit jaar zijn in Ridderkerk de verkiezingen geweest. Ondanks het verlies van een zetel zijn wij toch gevraagd om aan te schuiven voor het gesprek om te komen tot een nieuwe coalitie. Een mooi proces, waarin we samen met Partij 18PLUS, SGP en de VVD uitvoerige gesprekken hebben gevoerd over allerhande onderwerpen en ontwikkelingen die spelen binnen de kerk. Dat alles heeft geleid tot het mooie coalitieakkoord Hart voor een toekomstbestendig Ridderkerk en het huidige gelijknamige Collegeprogramma. Hierin vinden we veel van onze speerpunten terug. Punten die onze vier pijlers, publieke gerechtigheid, gespreide verantwoordelijkheid, solidariteit en rentmeesterschap raken. Dat onze toekomst niet altijd goed te voorspellen is, blijkt ook dit jaar weer. Het is een jaar onder hoogspanning geweest. Dat duurt nog steeds voort. We gaan van de ene crisis naar de andere crisis. Corona, het klimaat, woningen, asiel, de energiecrisis, stikstof en de oorlog in Oekraïne. De meest urgente is wel de crisis van de bestaanszekerheid.

Kunnen we onze energierekening nog wel betalen? Blijft er nog geld over voor de boodschappen? Het is dan ook zaak dat we inspelen op al deze ontwikkelingen en omzien naar elkaar. Dit sluit echter niet uit dat we ook met de lopende ontwikkelingen binnen Ridderkerk verder willen. De actuele zaken spelen nu, maar we moeten ook naar de toekomst kijken en zorgen dat we daar ook de goede keuzes voor maken. De sterkste schouders moeten de zwaarste last dragen. Maar hoe moeilijk is dat als je ook zelf in een situatie verkeert waar de nood hoog is en je niet het gevoel hebt dat je de sterkste schouders hebt. In Den Haag worden deze problemen dan ook onderkend en worden er nu vele maatregelen genomen die in het teken staan van solidariteit en bestaanszekerheid. Als we als gemeente Ridderkerk deze crisis willen aanpakken, dan moeten we de pas doorbreken en de handen ineenslaan. Minder ik, meer wij. We kunnen blijven kijken hoe de verschillende crisissen zich verder ontwikkelen, maar het is nu ook aan ons hier in Ridderkerk om er daadwerkelijk op te reageren. Het reageren doen we door concrete actiepunten te benoemen om het leef- en werkklimaat in Ridderkerk in stand te houden en waar nodig nog te verbeteren. Enkele van deze punten wil ik hier nog eens extra benoemen. Veiligheid is een zaak van iedereen.

CDA Ridderkerk wil de veiligheidsproblemen in de gemeente samen met onze partners aanpakken door preventie, toezicht en handhaving. Voor een echte veilige samenleving hebben we meer nodig dan alleen handhaving. Voor het terugdringen van jeugdoverlast, huiselijk geweld en criminaliteit is samenwerking tussen zorg, onderwijs, burgers en maatschappelijke organisaties vaak essentieel. We moeten ons thuis beschermd Pagina 7 van 86

en geborgen voelen. Dit geldt nog meer voor kwetsbare groepen. Het gezin als hoeksteen van de maatschappij. Het gezin als de plek waar je opgroeit en waar je alles leert wat je later nodig hebt. Het is daarom belangrijk dat we het in stand houden, beschermen en versterken, want dat thuis staat steeds vaker onder druk. CDA Ridderkerk richt zich in het bijzonder op het tegengaan van criminaliteit die een grote impact heeft op het slachtoffer, diens directe omgeving en het veiligheidsgevoel in de samenleving. Het is dan ook goed om waar te nemen dat de inwoners van Ridderkerk zelf hier ook actief mee aan de slag zijn. Zo zijn er de buurtwhatsappgroepen en buurtouders die jongeren aanspreken. Initiatieven die het CDA toejuicht en verder wil uitbreiden. Ook de verkeersveiligheid valt hieronder. Iedereen moet zich veilig op straat kunnen bewegen, of het nu gaat om voetgangers, fietsers of automobilisten. Een ander onderwerp wat ons allemaal raakt, is de krapte op de woningmarkt. Een probleem dat niet alleen Ridderkerk raakt, maar heel Nederland. We willen er alles aan doen om voor iedereen een woning te realiseren die voldoet aan de wensen. Als CDA Ridderkerk hebben we aangegeven om in ieder geval aan de slag te gaan met het realiseren van duizend extra woningen in Ridderkerk.

Het is dan ook goed dat volgens de nieuwe Huisvestingswet gemeenten voor vijftig procent woningen mogen toewijzen aan inwoners van de eigen gemeente. Een goede stap om woningzoekenden uit Ridderkerk ook daadwerkelijk een kans te geven op een woning in Ridderkerk. Voor het verduurzamen van woningen wil het CDA Ridderkerk een duurzaamheidsfonds oprichten. Hier kunnen de inwoners en ondernemers gebruik van maken als zij een woning of bedrijf willen verduurzamen. Bijvoorbeeld door het aanbrengen van isolatie. Een van de belangrijkste speerpunten waar we als CDA Ridderkerk op willen acteren is de armoede. Armoede die, gelet op de huidige energiecrisis, zich in vele lagen van de bevolking laat gelden. De gezinnen met jonge kinderen die vanwege de financiële nood hun kinderen de laptop niet kunnen geven, of nog erger, de kinderen zonder een goed ontbijt naar school laten gaan. Het is taak voor ons als gemeentebestuur om deze groeperingen te herkennen en daar actie op te ondernemen. Zoals ik al juist heb aangestipt, hoe kunnen we van onze eigen inwoners verlangen dat ze vluchtelingen gaan opvangen als ze zelf de eindjes niet aan elkaar kunnen knopen? We moeten zorgen dat onze eigen inwoners meer rust in hun leven en meer financiële armslag krijgen. Tot slot. Als Ridderkerkse samenleving staan we de komende jaren voor grote veranderingen.

Het CDA dient vandaag drie moties in, maar daar wil ik verder op terugkomen in mijn tweede termijn. Voor deze veranderingen moeten we samen op weg naar een nieuwe tijd met gelijke kansen voor iedereen. We wensen daarom bij dit alles heel Ridderkerk en daarbij het college, de raad en de ambtenaren Gods zegen toe. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. ChristenUnie, mevrouw De Wolff. Mevrouw De Wolff-ter Beek: Voorzitter, samen bouwen aan een toekomstbestendig Ridderkerk, dat is de titel van het Collegeprogramma waar we vandaag over debatteren en waarvan we de begroting vaststellen. Voordat ik de inhoud induik, wil ik complimenten geven. Het programma is een heldere en goed leesbare vertaling van het coalitieakkoord. De uitvoering is mooi gemaakt en het bijbehorend filmpje is aansprekend. Daar mag je trots op zijn. Dan nu de inhoud in. Net als in onze algemene beschouwing doe ik dat met als kapstok onze eigen programmaslogan, Samen Recht Doen. Samen, want geen mens is een eiland. Elk mens wil zich gezien en erkend voelen. Het is een oerbehoefte. Wanneer het je lukt om dat gevoel te erkennen, dan bouw je aan een gezonde maatschappij. Wanneer je wilt bouwen aan een gezonde maatschappij, moet je nadenken over een visie op samen leven. Je moet nadenken hoe je een sterk fundament legt tussen mensen met al die verschillende wensen en behoeften.

Je moet bewust bezig zijn met het maken van stevig cement om al die mensen bij elkaar te houden. Helaas, dat zien we onvoldoende terug in het Collegeprogramma. Is het Collegeprogramma het dan niet? Nee, zeker niet. We zien mooie plannen en bijbehorende investeringen rondom de buitenruimte, rondom sport en ondernemerschap. Belangrijke zaken, want een mooie omgeving helpt om je prettig te voelen. Maar de drive en de ambitie die we in de zichtbare plannen zien, die zouden we Pagina 8 van 86

ook graag willen zien in het sociaal domein. Het lijkt wel of het vergroten van arbeidsparticipatie de enige nieuwe stap is. Om een kleine stap in de goede richting te zetten, een voorbeeld te geven, dienen wij vandaag de motie buurtcirkel in elke wijk in. Een buurtcirkel is niet iets wat direct zichtbaar is. Je fietst er niet langs en je wijst het niet aan. Het is geen korte klap, snel succes, maar met een buurtcirkel bouw je wel aan een stevig cement tussen mensen die zich daardoor gezien en erkend voelen. Recht doen. Wat is recht doen? Het is geen eenvoudige vraag. Wanneer overtreed je dat recht? Is het recht overtreden wanneer je fouten maakt? Of is het recht overtreden wanneer je anderen geen kans hebt gegeven? Voor dit college is het duidelijk, er moet gestraft en beveiligd worden. Men verwacht veel van camera’s en een boa in iedere wijk. Maar gaan we daar de problemen mee oplossen? Krijgen we daarmee jonge criminelen weer op het rechte pad? Nee, de ChristenUnie pleit niet voor een aanpak van kusje erop en klaar. Fout is fout. Maar waar is de aandacht voor dit college voor de bron van de problemen? Geef aandacht aan gezinnen. Ondersteun bij de opvoeding. Jeugdcriminaliteit, voortijdig school verlaten, psychische problematiek, werkloosheid, het is te vaak het gevolg van een onveilige thuissituatie. Recht doen begint niet bij een straf.

Recht doen begint bij hulp aan hen die niet dezelfde kans hebben gehad als jij en ik. Recht doen, dat doe je ook wanneer je aandacht hebt voor mantelzorgers. We zijn daarom blij dat de Pluim die zijn krijgen verhoogd gaat worden. Maar daar kan het niet bij blijven. Het geeft terecht extra waardering. Je lost er geen problemen mee op. Er moet wat ons betreft een nieuw beleid komen, waarin we beschrijven hoe we hen gaan ondersteunen. Er moet geld worden vrijgemaakt om respijtzorg makkelijker mogelijk te maken, zodat mantelzorgers er niet aan onderdoor gaan en daarmee ook een beroep moeten doen op zorg. Doen. De komende jaren zijn het moment van de waarheid in het uitvoeren van de Klimaatvisie en de Warmtevisie. We moeten gaan doen. Dan gaat het om grote zaken, als bijvoorbeeld de transitie in Bolnes. In het Collegeprogramma wordt hierover met geen woord gerept. We hopen dat de wethouder ons vandaag kan geruststellen op dit onderwerp. Doen gaat ook om kleine stappen. Daarom dienen we vandaag de motie slimme bandenpomp in, waarmee je als Ridderkerk een klein stapje bijdraagt aan een schonere wereld. We moeten gaan doen waar we ja tegen zeiden. Denk hierbij aan het rookverbod bij overheidsgebouwen. De raad heeft begin dit jaar unaniem ingestemd met het opnemen van het verbod in de APV. Tot nu toe is er geen zichtbare actie geweest. Daarom dienen we vandaag hier een motie over in.

Denk bij doen ook aan het Oosterpark. Wat houdt het herbezinnen in? Gaan we het hele denkproces weer overdoen? Gaan de Rowdies toch naar een andere plek? Ook belangrijk, wat wil het college nu met het scherm? Het is belangrijk om hier snel duidelijkheid in te geven. Onze vierde en laatste motie, bescherming en onderhoud monumentale bomen, gaat ook over doen. Maar dat had ook over samen en recht kunnen gaan. Particuliere eigenaren draaien nu zelf voor de kosten van het onderhoud op. Met deze motie hopen we hier verandering in te brengen. Tot slot nog een woord over de ontmanteling van de BARorganisatie. Onze fractie maakt zich daar ernstige zorgen over. We voorzien een leegloop. Vooral bij de o zo nodige specialisten. Specialisten die straks weinig uitdaging hebben binnen een gemeente. Wat hebben we aan een eigen organisatie met alleen maar generalisten? Worden straks de specialisten tegen een veel hoger uurtarief weer ingehuurd. Het is aan dit college om een solide organisatie in te richten. Een organisatie die in staat is om de uitdagingen waar we voor staan aan te kunnen pakken. Samen Recht Doen, het is de bril waarmee de ChristenUnie naar het Collegeprogramma heeft gekeken. Een programma wat volstaat met daadkracht en actie, maar wel vooral gericht op de zichtbare kant of op snelle, eenmalige acties.

We roepen het college op om acties toe te voegen, die ook recht doen aan samen leven, omdat alleen dan Ridderkerk echt toekomstbestendig zal worden. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. VVD, mevrouw Klaver. Mevrouw Klaver: Dank u wel, voorzitter. Beste inwoners, kijkers en luisteraars thuis, beste raad, college, geacht college en overige aanwezigen hier in de zaal. Voorzitter, als ik zo vrij mag zijn, als liberaal in de huidige Pagina 9 van 86

tijd weet ik dat die vrijheid nooit vanzelfsprekend is, helaas, dat wij ons hebben voorbereid op vandaag door voorgaande Begrotingsraden terug te lezen, te kijken en te luisteren. Om de sfeer een beetje te proeven en aan te voelen hoe zulke dingen lopen. De verschillen hier in deze zaal zitten in de zwaarte die wij geven aan verschillende onderwerpen, onze benaderingswijze, onze nuances, hoe je iets zegt ook en in de toon die die muziek maakt. De VVD zet vandaag, net als alle andere partijen, hekken neer en vlaggetjes. We hangen waar het kan slingers op en we slaan wat piketpaaltjes. Dat doen wij op basis van de belangrijkste waarden van de VVD, namelijk allemaal heidjes, vrijheid, verantwoordelijkheid, sociale rechtvaardigheid, verdraagzaamheid, gelijkwaardigheid en wederkerigheid. Tot zover deze algemene beschouwing over de algemene beschouwingen. Het volgende vindt de VVD Ridderkerk belangrijk. In Ridderkerk ben je veilig. Als je je veilig voelt, kun je verstandige keuzes maken die goed zijn voor jezelf en je naasten. Keuzes die ertoe leiden dat je leven elke dag ietsje beter wordt. Veiligheid is een basale eerste levensbehoefte. Ik heb wel wat jongeren om mij heen die eigenlijk zeggen, wifi is de basale eerste levensbehoefte, maar wat mij betreft is dat toch echt veiligheid. Veiligheid is voor dit college gelukkig topprioriteit.

Er komen meer boa’s, zodat we er eentje hebben in elke wijk. Dat was een van de verkiezingsbeloften van de VVD. Net als extra mobiele camera’s. Het feit dat cybercriminaliteit wordt aangepakt. De nadruk op verkeersveiligheid. Buurtpreventie wordt verstevigd. De strenge handhaving van regels is goed. Je mag hier zijn wie je bent, in vrijheid. Daar staan we voor. Daar vechten we voor. Daar werken we aan. Maar daar staat wel tegenover dat je je gedraagt. Doe je dat niet, volgen er maatregelen. Wat we nog meer belangrijk vinden, is dat je Ridderkerk meedoet. Dat betekent dat we gebruik moeten maken van alle verschillende krachten om Ridderkerk toekomstbestendig te maken en te houden. We zijn best divers hier. Veel verschillende mensen. Maar die inclusie, iedereen betrekken, daar zijn we nog niet zo goed in. De nieuwe vormen van participatie uit het Collegeprogramma zijn daarom welkom. We kijken ernaar uit hoe die hun effect gaan hebben. In Ridderkerk doe je mee. Dat betekent ook dat we inwoners op gang helpen als ze dreigen het niet te redden. De gemeente doet dat. Er zijn gelukkig veel lokale en ook veel landelijke regelingen en organisaties die daar nu mee bezig zijn. Nu in deze moeilijke tijden. Dat is belangrijk. Maar beter nog is preventie, zoals in het Collegeprogramma staat.

Mensen zelfredzaam maken, laaggeletterdheid aanpakken, vroegsignalering en voorkomen van armoede en schulden. Het voornemen om meer mensen uit een uitkering naar passend werk te helpen, past daar ook heel goed bij, wat ons betreft. In Ridderkerk doe je mee. Dat betekent ook dat er ruimte is voor de broodnodige ontspanning, ontmoeting, gezelligheid en creativiteit. Die vind je terug in onze motie, maar daarover de tweede termijn. In Ridderkerk zijn de financiën op orde. Dat vinden wij ook belangrijk. Geld is natuurlijk geen doel op zich, maar wel een van de middelen om een goede kwaliteit van leven en welzijn mogelijk te maken. Het is goed dat we flinke reserves hebben. Dat moeten we zo houden. De begroting van de gemeente Ridderkerk is structureel sluitend. Dat is essentieel wat de VVD betreft. Ook weer zo’n verkiezingsbelofte. In Ridderkerk woon je prettig. Iedere Ridderkerker verdient een woning, zeiden wij voor de verkiezingen. Maar een geschikt, betaalbaar dak boven je hoofd is helaas voor velen nog steeds geen vanzelfsprekendheid. Bouwen overigens ook niet, na de stikstofuitspraak van de Raad van State van gister. Toch moeten we bouwen en daarmee zuinig, efficiënt en creatief gebruik maken van de schaarse ruimte. We moeten stapelen, toekomstbestendig denken, circulair bouwen.

Nieuw te bouwen maatschappelijk vastgoed zo bouwen dat we ze later weer kunnen ombouwen naar woningen. Dan als laatste, in Ridderkerk vinden we het belangrijk dat je van het gas af kan. Dat gaat natuurlijk over de energietransitie. Belangrijk hierbij is wel op te merken dat het voortbestaan van de natuur nu en de mens wordt bedreigd, maar de aarde waarschijnlijk niet. Die draait ook zonder ons wel door. We doen dit voor onszelf. Verantwoordelijk als we zijn voor onze eigen keuzes. De VVD Ridderkerk vindt het belangrijk dat inwoners goed geïnformeerd en gefaciliteerd zelf een realistisch plan kunnen trekken. Van het gas af betekent ook iets in overdrachtelijke zin. Iets met rust. Daarom benoem ik hier de onrustige periode die nu geldt voor de medewerkers binnen de BAR-organisatie. We willen, vanaf deze plek, hen een hart onder de riem steken. Zet hem op. Tot slot, heel belangrijk ook, willen we alle ambtenaren en de griffier weer bedanken Pagina 10 van 86

voor al hun geduld bij hun ondersteuning. De nieuwe VVD-fractie bedankt u voor uw aandacht. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Echt voor Ridderkerk, mevrouw Van Vliet. Mevrouw Van Vliet: Dank u wel, voorzitter. Als eerste richt ik het woord even aan u en u alleen. U hebt de afgelopen twaalf jaar vele raadsvergaderingen en Begrotingsraden voorgezeten. Vandaag is het zeer waarschijnlijk uw laatste Begrotingsraad van Ridderkerk, omdat Ridderkerk op zoek is gaat naar een nieuwe burgemeester. Namens EvR wil ik u nogmaals danken voor uw toewijding aan Ridderkerk in de afgelopen jaren en wens ik u alvast veel succes toe met verdere stappen in uw leven. Maar natuurlijk nemen we vandaag nog geen afscheid van u. Dan een woord van dank aan alle griffiemedewerkers, die de afgelopen week weer zo enorm hard hebben gewerkt om alle fracties de ondersteuning te bieden die sommigen meer dan anderen hard nodig hadden. Echt voor Ridderkerk in ieder geval wel. Dank daarvoor. Ook dank aan alle ambtenaren die zo hard voor ons allemaal aan de slag zijn gegaan om het nieuwe Collegeprogramma en de financiële rapportages op te stellen en vragen daarover te beantwoorden. Aan hen wil ik ook meegeven dat wij goed begrijpen dat u allen in een moeilijk vaarwater verkeert vanwege de ontwikkelingen binnen de BARorganisatie.

Wij geven u graag het advies mee deze ontwikkeling ook als kans te zien. Een kans om bijvoorbeeld in of sec voor een prachtige gemeente als Ridderkerk aan de slag te gaan. Het zijn moeilijke tijden. Niet alleen voor u als ambtenaar van de BAR, maar voor vele Nederlanders, Europeanen en alle bewoners van deze aarde. Het is de ene crisis naar de andere waar we in rollen. Sommige crisissen vallen zelfs tegelijkertijd. Waren het voorheen mensen met een laag tot zeer laag inkomen die het moeilijk hadden, nu zijn het ook middenstanders en kleine ondernemers die het hoofd nauwelijks boven water kunnen houden. College, aan u een grote uitdaging om te zorgen dat Ridderkerkers al deze crisissen zoveel mogelijk het hoofd kunnen bieden. Mensen met een bijstandsuitkering, kleine zelfstandigen, maar ook mensen met een gemiddeld inkomen en AOW’ers hebben de komende tijd veel steun nodig. Ook uw steun. Dat voor een groot deel natuurlijk beschreven is in het hier voorliggende Collegeprogramma. Een programma dat er prachtig uitziet. Voorzien van een ondersteunende promotiefilm. Chapeau hoor. Dan na vandaag graag actie. Niet te veel en te lange onderzoeken, maar actie. Kijk ook naar de initiatieven die elders al met succes zijn toegepast en resultaten boekten. Beter goed overgenomen dan verkeerd verzonnen, zeg ik maar.

Echt voor Ridderkerk heeft zowel in haar verkiezingsprogramma als de algemene beschouwingen diverse richtingen meegegeven hoe wij een Ridderkerk van de toekomst zien. Veel van onze ideeën, wensen en suggesties vinden we gelukkig terug in dit Collegeprogramma, zoals boa in elke wijk, 65-plus gratis met de bus, enzovoort. Daarom omarmen we dit programma om hoofdlijnen. De voorzitter: Mevrouw Van Vliet, iets meer afstand, anders vervormt het geluid. Mevrouw Van Vliet: Sorry. Daarom omarmen we dit programma op hoofdlijnen. Echter, sommige onderdelen zijn minder SMART, zeker in het sociaal domein. Plannen dienen specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden te zijn. Dan zijn plannen pas echt SMART. Veel van de plannen dienen nog nader uitgewerkt te worden. Daarom het verzoek aan het college om bij die uitwerking wel echt SMART te zijn. We vertrouwen erop dat u dit doet, maar we blijven controleren. Want vertrouwen is goed, maar controle is beter. We dienen zelf een viertal moties in. Te weten, onderzoek of de huisvesting van Wijkvereniging Drievliet ’t Zand naar Sportcentrum Drievliet mogelijk is, ook omdat De Botter dan kan uitbreiden, dicht bij eigen locatie. Die motie spreekt voor zichzelf en is ook de wens van beide partijen. Uitbreiding van de vuurwerkvrije zones, zodat ook locaties waar dieren verblijven vuurwerkvrij worden.

Proef met samenwonen van alleenstaande bijstandsgerechtigden. Dit is nu zo’n voorbeeld van een initiatief dat elders met succes en resultaat is Pagina 11 van 86

uitgevoerd en reeds in regulier beleid is omgezet. Het geeft deze inwoners namelijk de kans hun relatie uit te proberen, met behoud van uitkering. Dat gaat fraude tegen, zorgt voor minder belasting van de ambtenaren en tenslotte is het ook positief voor doorstroming op de woningmarkt. Alleen maar voordelen. De laatste motie gaat over het plaatsen van een openbaar invalidentoilet, toegankelijk invalidentoilet dat 24 uur per dag te gebruiken is. Ook hier zijn andere gemeenten ons reeds voorgegaan. Een toilet dat mensen met blaas- en darmproblemen uit huis kan krijgen en zorgt dat mensen die afhankelijk zijn van een rolstoel ook makkelijk kunnen toiletteren. Het toilet is zelfreinigend, hufterproof en de buitenzijde kan elk uiterlijk krijgen dat we wensen. Dat kan zowel gratis als kostendekkend worden gemaakt. Kortom, iets waar een gemeente die inclusie heel hoog in het vaandel heeft staan geen nee tegen zou mogen zeggen. Tevens dienen wij met een groot aantal overige fracties moties mede in, in het belang van Ridderkerk en Ridderkerkers nu en in de toekomst. Als laatste ga ik nog kort in op de beschouwingen van de overige partijen. Wij delen de mening van PvdA/GroenLinks dat er weer een miljoen uit de reserves wordt onttrokken om de begroting sluitend te maken.

Wij zijn van mening dat dit niet de manier zou moeten zijn en vernemen graag van het college antwoord op onze vraag hierover. Fijn dat de SGP de betaalbaarheid van de energietransitie ook een belangrijk thema vindt. EvR gaf dat al bij de bespreking van de RES aan. Twee vragen aan het CDA. Hoe ziet het CDA de toekomst van onze financiën, wanneer telkens uit reserve wordt geput en feitelijk geen echt sluitende begroting is op basis van inkomsten? Die vraag stellen we overigens ook aan de VVD. CDA, er is toch al een verbinding tussen Ridderkerk en station Barendrecht, middels de bus 601? Wij delen uw mening dat organisaties als voedsel-, kleding- en fietsenbank gefaciliteerd dienen te worden, maar dan wel met openheid van zaken voor wat betreft hun financiën. VVD, staat u open voor waterstofgas, als keuze bij de transitie en verduurzaming? ChristenUnie, uw fractie had een sterke bijdrage. Positief kritisch en als nieuwe oppositiepartij vinden wij dat deze rol u heel goed past. Als laatste Burger op 1. Ook uw bijdrage vonden wij sterk. Net als u en anderen vinden wij ook dat het geluidsscherm in de Oosterpark gerealiseerd moet worden, dat de boomgaard moet blijven en de Erasmuslaan een ontsluitingsweg is, welke niet als 30 kilometerweg ingericht zou moeten worden. We juichen de pilot met waterstofgas ook toe. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel.

Tot slot, Burger op 1, mevrouw Van Nes-de Man. Mevrouw Van Nes-de Man: Voorzitter, collega’s, luisteraars, ik hoop dat ik nog even uw aandacht vast kan houden. Er is immers al 48 minuten lang tegen u aan gepraat. Een illustere voorganger en voorbeeld voor mij, tevens naamgenoot, begon zijn bijdrage door eerst even te wachten en dan heel rustig en bedachtzaam te beginnen, voorzitter, dank u wel. Dan zit iedereen rechtop en vol aandacht. Had ik die gave ook maar. Ik moet het hebben van inhoud. Hopelijk boeit dat voldoende voor de komende nog 5,5 minuut. We vinden het mooi wonen en fijn leven in Ridderkerk, maar het kan beter. Als je om je heen kijkt, dan zie je wat er nu allemaal aan negatieve ontwikkelingen over elkaar heen buitelt in de wereld, in rap tempo, bekruipt mij het gevoel te zeggen, het is mooi en fijn leven in Ridderkerk. Punt. Maar we zijn hier vandaag om de begroting te bespreken, onze visie te geven op het Collegeprogramma. Wij kunnen dat in vrijheid doen. Daarom ga ik toch maar over tot de orde van deze dag. Burger op 1 beperkt zich tot het Collegeprogramma. Dit zet immers de lijnen uit voor de komende vier jaar. De basis hiervoor is helaas weer een coalitieakkoord en geen raadsbreed akkoord. Hiervoor is nog steeds te weinig draagvlak in deze raad. Alles beschouwend moeten we verstandig omgaan met onze financiën. Er komt de komende jaren veel op ons af.

Er zijn grote zorgen onder andere onder onze ondernemers. Vooral detailhandel en horeca, maar ook onze inwoners, onder andere zij die van een minimuminkomen moeten rondkomen. We weten dat ook in Ridderkerk kinderen zonder ontbijt naar school gaan. Wij doen vandaag een voorstel voor onderzoek voor alle basisschoolkinderen gratis ontbijt te geven. Dat zou kunnen in samenwerking met bedrijfsleven en ouders. Het CDA sprak daar ook over. Kinderen die afhankelijk zijn van doelgroepenvervoer worden nu niet altijd binnen de geldende normtijden opgehaald. Wij Pagina 12 van 86

vragen de gemeente in die gevallen taxikosten te vergoeden. Het gaat om een relatief kleine groep, die het moeilijk heeft als hun dagritme verstoord wordt. Er komt een nieuw burgerparticipatiebeleid. Daar behoort ook een nieuw convenant. Dit moet in goed overleg, met instemming van alle partijen, opgesteld worden. Dat hoort bij een convenant. Wat Burger op 1 betreft maatwerk voor elke wijk. Wij zijn trots op de eigenheid van onze wijk. Dat moeten we koesteren. Het vastgestelde inrichtingsplan Oosterpark wordt heroverwogen. Dat spreekt ons wel aan. Maar zet de plannen voor de geluidswal door. Veel inwoners hebben daar behoefte aan. De fietsstraat Oosterparkweg, waar velen dan weer tegen zijn, wordt daarentegen niet opnieuw bekeken. Laten we de discussie in de raad voeren, wat doorgaande wegen zijn. Dan als raad bepalen waar 30 en waar 50 kilometer? Maar ook waar auto-te-gast-weg en waar niet? Doe dat via een participatietraject. Dit raakt ons allen, aanwonenden en gebruikers. De oude huishoudschool zou mede door brede participatie bestemd worden voor maatschappelijke partners, een wijkgebouw en woningen. Nu moeten dat alleen woningen worden. Alle participatie ten spijt. De monumentenstatus dan, inclusief interieur en vleugelnootboom? Onze gemeentelijke monumentenlijst groeit. Dat is mooi.

Maar welke bescherming geeft dit aan een pand en het pand en zijn omgeving? Open ruimte en groen worden bejubeld in onze Groenvisie. Prachtig om onze agrarische gronden zoveel als mogelijk agrarisch te houden en veel waarde te hechten aan onze cultuurgronden. Projectontwikkelaars en Grondwijzer doen er alles aan juist die gebieden vol te bouwen. Het is immers goedkope grond. Dit agrarisch houden kan alleen als dit college stevig de regie op ruimtelijke ontwikkeling neemt. De Geerpolder en de boomgaard Nieuw Reijerwaard zijn nu nog groen, maar ontwikkelingen liggen op de loer. Hou ook deze gebieden agrarisch. Dit college hecht toch aan industrieel en agrarisch erfgoed? Breng dat in de praktijk. Het is mooi dat dit college tegen de weg door de boomgaard is. Maak deze ook onmogelijk voor de toekomst. We hebben onze schaarse, groene ruimten heel hard nodig in ons geasfalteerde en versteende gebied. Groen is een levensbehoefte. Kies voor duurzaam bomenonderhoud. Snoeien in plaats van kappen. Hun waarde staat beschreven in de Groenvisie. Dit jaar kapt de gemeente minstens 188 volwassen bomen. Hoeveel zijn dat bij andere partijen? Dit past niet in de Groenvisie. In onze groene kraag hebben we prachtige natuurgebieden. Die wil je te voet of per fiets bezoeken. Wij vragen fietsbeugels op die plekken, waar deze nog ontbreken. We willen onze fietsen goed kunnen parkeren.

Dan de BAR-ambtenaren. De BAR-ambtenarenorganisatie wordt ontbonden. Dit is een lastige operatie, waar ook inwoners zeker het nodige van zullen merken. Laten we met elkaar achter de Ridderkerkse organisatie gaan staan en compassie tonen als niet alles even vlot loopt. Medewerkers, dank voor de inzet rondom deze begroting. Succes en tot ziens in de Ridderkerkse organisatie. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Dan waren de algemene beschouwingen vanuit de raad. Mag ik u attenderen op het overzicht van de moties. Heeft u allemaal aangetroffen op uw desk. Dat is belangrijk, omdat je daar ook de nummering in kan zien. Dat is ook de volgorde die we vanavond aanhouden bij de stemmingen daarover. Voor de boekhouding is het belangrijk het overzicht bij de hand te houden. b.

1e termijn college van B&W

De voorzitter: Dan gaan we nu over naar de eerste termijn van het college. Dan heeft als eerste het woord de portefeuille financiën, wethouder Van der Duijn Schouten. Ga uw gang. De heer Van der Duijn Schouten: Soms heb je een paar nodig, voordat je resultaat bereikt. Goed, voorzitter, geachte leden van de raad en geacht publiek, als college zijn we bijna zes maanden onderweg. Voor mij persoonlijk betekent dat, dat ik nu bijna zes maanden wethouder ben. Sommige raadsleden vinden het vandaag spannend, geldt niet alleen voor hen. Ondanks dat ik al een tijdje meeliep als raadslid, is mij de afgelopen maanden wel duidelijk geworden dat ik aan de voorkant weinig besef had waar ik aan begon. Ik kan u verklappen, het overtreft alle verwachtingen. De reeds ervaren wethouders, de directie en zeker onze Pagina 13 van 86

burgemeester hebben er, naast een hartelijk ontvangt, voor gezorgd dat er in korte tijd een team staat dat prettig samenwerkt en dat de eerste resultaten neerzet. Daarbij is de ambtelijke ondersteuning ronduit fantastisch. Alles wat ik daar meer van zeg, kan daar alleen maar afbreuk aan doen. Voorzitter, voordat ik op de inhoud van mijn portefeuille overga, wellicht goed om nog even te melden dat ik op de vragen, die in de algemene beschouwingen door sommige partijen zijn gesteld, vanmiddag in mijn tweede termijn hoop terug te komen. U hoeft nu nog niet bang te zijn dat ik ze vergeet. Het zijn financieel onzekere tijden, voor veel inwoners en ondernemers. Het is vandaag al een aantal keer genoemd. Wat dat aangaat, is er in een paar maanden tijd veel veranderd. Bij het opmaken van de Kadernota voor 2022, dat deden we in het voorjaar van ’21, werd voor dit jaar nog gerekend op een inflatiepercentage van 1,5 procent. Bij het opstellen van de Kaderbrief voor volgend jaar, in het voorjaar van dit jaar, werd door het CPB nog gerekend op een inflatiepercentage van 2,2 procent. Dat zijn inmiddels percentages waar we alleen nog maar van kunnen dromen. Naast de prijsontwikkeling lijkt ook de situatie op de arbeidsmarkt voor veel ondernemers en instellingen steeds uitdagender te worden.

Al deze ontwikkelingen hebben ook in sterke mate invloed op de financiële positie en de slagkracht van de gemeente. Bij het opstellen van de begroting heeft het college ervoor gekozen om te blijven rekenen met een inflatiepercentage van 2,2 procent, zoals opgenomen in de Kaderbrief. Dit is gedaan in het volle bewustzijn van het feit dat de feitelijke inflatie in 2022 veel hoger ligt en dat dit voor volgend jaar waarschijnlijk ook het geval zal zijn. Maar het bijkomende effect hiervan, is dat ook de belastingtarieven slechts met 2,2 procent stijgen. In tijden waarin de koopkracht voor velen achteruitgaat een welkome matiging van kosten voor inwoners en ondernemers. Mede met het oog daarop is ook nog eens kritisch gekeken naar de kostprijsopbouw van afvalstoffenheffing en rioolrecht en wordt door het college voorgesteld de kwijtschelding, die onverminderd van toepassing blijft, niet langer onderdeel te laten zijn van de kostprijs. Dat alles heeft geleid dat de ontwikkeling van de woonlasten in Ridderkerk ligt tussen de min en plus drie procent. Zoals u in het actuele overzicht van de woonlasten heeft kunnen zien. Uiteraard kan dit voor een individueel gezin anders zijn, zeker als er sprake is van een koopwoning met een WOZ-waarde die fors afwijkt van het gemiddelde. Maar dat doet niets af aan het overall beeld van een zeer beperkte stijging of zelfs daling van de woonlasten.

Een beeld waar we als college in deze bijzondere tijden zeer content mee zijn. Tegelijkertijd is het ook goed hierbij op te merken dat we ook voor volgend jaar weer ons best zullen doen de stijging beperkt te houden, maar dat een ontwikkeling als nu gepresenteerd op dit moment voor volgend jaar zeker niet gegarandeerd kan worden. Bij dit alles is het college zich er terdege van bewust dat voor de gemeente de kosten volgend jaar fors sterker zullen stijgen dan de 2,2 procent, zoals in de begroting opgenomen. We zien die ontwikkeling ook dit jaar al, zoals u in de tweede Tussenrapportage heeft kunnen lezen. Om aan die ontwikkeling ook op financiële wijze het hoofd te kunnen bieden, is in het Collegeprogramma een post opgenomen van 3,5 miljoen voor kostenontwikkeling en 350.000 voor stijging van kapitaalslasten. Hiermee zou in 2023 circa 7 procent extra inflatie op kosten opgevangen moeten kunnen worden. Wellicht goed om hier nogmaals te melden dat deze budgetten zijn opgenomen in de niet in de programma’s opgenomen baten en lasten. Dat is één programma. Ik kan er ook niks aan doen. In de huidige opzet van onze begroting betekent dat, dat aanwending in andere programma’s uitsluitend mogelijk is binnen het budgetrecht van uw raad.