2021-11-11-verslag-commissie-samen-wonen.pdf

Woordelijk verslag vergadering commissie Samen wonen 11 november 2021 1.

Opening en vaststellen agenda De voorzitter: Goedenavond, welkom allemaal. Ik open de openbare vergadering van de commissie Samen Wonen van donderdag 11 november 2021. Een bijzonder welkom aan de heren Démoed en De Lange van de rekenkamercommissie Ridderkerk. Dit is een fysieke vergadering. Omdat wij de anderhalve meter afstand handhaven kan deze vergadering niet worden bijgewoond door het publiek. De vergadering is wel live en achteraf via de gemeentelijke website te volgen. Kan de commissie zich vinden in die voorliggende agenda? Mevrouw Van Nes. Mevrouw Van Nes-de Man: Voorzitter, ik kan me er wel in vinden. Ik vind het jammer voor de insprekers dat ze dan wat langer moeten wachten, maar zij weten bij deze dan denk ik ook dat het agendapunt vanavond behandeld wordt en dat ze kunnen blijven zitten. Ik denk, dan moet de rekenkamercommissie die hier nu compleet zit maar even voorgaan. De voorzitter: Ja, duidelijk. Inderdaad, het agendapunt waarover de insprekers inspreken, wordt ook vandaag behandeld.

2.

Spreekrecht voor hen die zich hebben aangemeld De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 2, het ‘Spreekrecht voor hen die zich hebben aangemeld’. Over agendapunt 5, ‘HOV Verdieping studie Rotterdam-Ridderkerk’ zullen vanavond inspreken mevrouw Peekstok namens de werkgroep HOV en mevrouw Van der Laarse. Als zij het woord hebben gevoerd, zal ik namens de gehele commissie hen bedanken, dan hoeven de commissieleden dat niet meer te doen. De maximale spreektijd is vijf minuten. Na uw bijdrage kunt u blijven staan en kunnen de commissieleden aanvullende vragen stellen. Graag de microfoon niet aanraken. Dan vraag ik nu de heer Rottier om de microfoon aan te zetten en als eerst mevrouw Peekstok het woord te geven. Mevrouw Peekstok: Goedenavond allemaal. Ik sta hier namens klankbordgroep HOV en ik wil graag wat inspreken. Wij hebben met grote belangstelling het traject van de HOV-lijnen gevolgd en gesprekken hierover gevoerd met de wethouder en het merendeel van de politieke partijen. Onze dank dat u ons hebt willen ontvangen. Gezien de gang van zaken bij het Oosterpark en bij andere projecten hebben wij niet al te hoge verwachtingen van participatie in Ridderkerk. Dit lijkt helaas te kloppen. De participatie begint vaak pas nadat er een akkoord is in de gemeenteraad, de plannen volledig zijn uitgewerkt en er alleen nog meegedacht kan worden over minimale wijzigingen.

Dit is dan ook de reden dat wij er vroeg ingedoken zijn en we zijn tot de conclusie gekomen dat er vanuit de coalitie weinig verwacht kan worden wat betreft het meedenken over deze toekomstige HOV-plannen. Behalve dat zij met het coalitieakkoord ingestemd hebben, kon geen partij inhoudelijk en met argumenten onderbouwd één of meerdere voordelen van deze ingrijpende plannen geven. Daarom verzoeken wij u dan ook dringend om kritisch naar het voorstel te kijken. U vertegenwoordigt de inwoners van Ridderkerk en niet de MRDH. Voordat u allen een besluit neemt, willen wij een aantal punten onder uw aandacht brengen. Punt één: er wordt een verhoging van de betrouwbaarheid voorspeld doordat er minder afwijkingen in reistijden zullen zijn door belemmeringen als filevorming of andere hinder. Dit is een loze belofte, want de verkeersbelemmeringen zijn voor het grootste deel buiten Ridderkerk, waardoor deze betrouwbaarheid van reistijden teniet worden gedaan. Een voorbeeld van niet meedenken buiten Ridderkerk zijn duidelijk zichtbaar bij de IJsselmondse Knoop. Nu liggen er busbanen, maar deze verdwijnen en hiervoor komt een systeem waarbij de verkeerslichten zodanig ingeregeld zijn dat bussen voorrang krijgen op het Pagina 1 van 61

autoverkeer. Er wordt in de rapporten niet vermeld dat dit systeem automatisch buiten werking wordt gesteld bij filevorming of grote drukte op de rijksweg. Deze informatie hebben wij gekregen van de uitvoerders en ontwikkelaars van deze knoop, maar wij hebben nergens nog gelezen dat dit met u gedeeld wordt. Punt twee: de rotonde Populierenlaan-Goudenregenlaan is als pilotproject aangewezen om te monitoren of de aangepaste rotonde zorgt voor een goede afwikkeling van het openbaar vervoer en de overige verkeersdeelnemers. Ook hier is de informatie niet correct. De wethouder geeft aan dat deze rotonde is gekozen omdat hier de meeste reizigers vanuit Ridderkerk al in de bus zitten. Maar hier gaat het niet om, onzes inziens. Het maakt niet zoveel uit hoeveel mensen er in de bus zitten, het gaat erom of deze rotonde zorgt voor een goede verkeersafwikkeling. Bij deze ronde zijn de aanpassingen in verband met meer omgevingsruimte, de ov-lijn en de minste verkeersbewegingen makkelijker te realiseren en is er dus op een makkelijkere manier een positief resultaat te behalen dan bij een drukke rotonde. Neem als pilot een drukke rotonde, dan krijg je een eerlijker beeld. U weet dat de voorrang op de rotondes voor de bus maar vijftien seconden per rotonde scheelt. Punt drie: het kruispunt Burgemeester de Zeeuwstraat-Lagendijk, het realiseren van linksafstroken voor autoverkeer.

Als deze linksafstroken gerealiseerd worden, komen dan de oversteekplaatsen met het middenstuk te vervallen? Dit zou een onveilige verkeerssituatie veroorzaken. Wilt u er alstublieft voor zorg dragen dat deze oversteekplaatsen behouden blijven? Dit kan mensenlevens schelen, bijvoorbeeld bij Burgemeester de Zeeuwstraat-Seringenstraat was er in twintig jaar zonder middenstuk vier doden gevallen en veel aanrijdingen geweest, daarna in twintig jaar geen doden gevallen en praktisch geen aanrijdingen. Punt vier: in bijlage A van de bestuursovereenkomst worden de kosten van aanpassingen van rotondes, voorrangskruisingen en de Verbindingsweg geraamd op ruim 25 miljoen euro. Met deze aanpassingen krijgen we niet meer dan enkele minuten voordeel op de routes en we verliezen dit voordeel tijdens de spitsuren op de rest van het traject. Vinden de raadsleden dat zij deze kosten kunnen verdedigen? Punt vijf: in het rapport wordt de aanbeveling gedaan om VRI’s te plaatsen in Ridderkerk. Dit heeft helaas alleen een voordeel voor de openbaar vervoerslijnen, niet voor de Ridderkerkers. Het is de duurste oplossing met aanleg-, beheer- en onderhoudskosten. Ook zal dit leiden tot meer vertraging voor het autoverkeer, waardoor er meer fijnstof in de lucht kan komen.

Helaas is de spreektijd te beperkt om nog meer gevolgen en overwegingen te bespreken, maar wij hopen u met deze voorbeelden aan het denken te zetten. Er wordt u een studie voorgelegd die zo goed mogelijk passend is gemaakt. Pas na vaststelling en aanname van dit plan worden specifiekere onderzoeken en berekeningen op inpasbaarheid gemaakt. Daar zouden nog wel eens verrassingen uit kunnen komen die dan, omdat er eenmaal besloten is, gerealiseerd moeten worden. Dit gaat ten koste van leefomgeving, infrastructuur en kwaliteit en in enkele gevallen zelfs de aanpassing van de normoverschrijding. Het is een enorm project, het zijn hoge kosten, verlies van bomen en groen en een grote impact op de leefomgeving langs het hele tracé. En dat met een schamele opbrengst van een kwalitatief ov en een iets kortere reistijd voor een klein gedeelte van de inwoners. De kosten en baten zijn onzes inziens niet in verhouding. Denkt u bij uw stemming aan de inwoners van Ridderkerk? Die vertegenwoordigt u, en niet de MRDH. Het onderhoud van groen in de gemeente holt al jaren achteruit, laten we daar geld in steken, in plaats van in asfalt. De voorzitter: Dank u wel. Namens de hele commissie dank u voor de inspreekbijdrage. Zijn er vragen vanuit de commissie? Mevrouw Van Nes, Burger op 1. Mevrouw Van Nes-de Man: Dank u, voorzitter.

Mevrouw Peekstok, dank voor het inspreken … Dat was niet meer de bedoeling, sorry, dat heeft de voorzitter al gedaan. U geeft aan dat: kijk, voor proef neemt u nu een rotonde en dat is niet de drukste rotonde. Welke drukke rotonde zou u dan wel voor ogen hebben om als proef te nemen? En nog een wat algemener vraag: sinds hoe lang bent u nu op de hoogte van deze plannen van in principe de vrije busbaan waar het mee begonnen is? Pagina 2 van 61

De voorzitter: Mevrouw Peekstok. Mevrouw Peekstok: Oké, dat zijn er twee. De eerste: sowieso twee duidelijk, nou, drie duidelijke, drukke rotonden zijn die bij de Aldi. Dat is de Populierenlaan-Burgemeester de Zeeuwstraat, die is iets te druk mijns inziens om daar als proef wat mee te doen. Je hebt ook nog die van Geerlaan-Burgemeester de Zeeuwstraat, dat is ook een hele drukke rotonde die wat opener ligt. En je hebt natuurlijk de Vlietlaan-Vondellaan, dat is ook een hele bekende drukke rotonde, die biedt misschien ook wat meer ruimte. En sinds … Ik ben erbij gevraagd door de andere drie leden van de klankbordgroep in april en zij zijn sinds november 2020 hiermee bezig. De voorzitter: Dank u wel. Zijn er verder nog vragen vanuit de commissie? De heer Kooijman. De heer Kooijman: De ene vraag is al door mijn voorganger gevraagd, dus die hoef ik niet te herhalen. Want ik hoorde u in het begin ook zeggen: we hebben gesprekken gevoerd met de meeste partijen, coalitiepartijen. Jullie zijn ook bij ons langs geweest, ik heb u niet gezien, maar uw collega’s zijn bij ons langs geweest. Ik vind het jammer dat u nu aangeeft: daar hoeven we weinig van te verwachten, want de rijen zijn gesloten. Ik herken dat niet, in ieder geval niet bij mezelf en ook niet als ik nog terugdenk aan het gesprek. We hebben heel uitgebreid met elkaar gesproken, het was een open gesprek wat mij betreft.

Mochten jullie daar anders over denken, dan wil ik oproepen: kom nog een keertje langs met ons, want wat dat betreft staan wij altijd open voor nieuwe gesprekken. Dus dat wil ik in ieder geval meegeven. Over de noodzaak tot maatregelen heb ik nog één vraag. Ik hoor u enerzijds zeggen: het is eigenlijk niet nodig, want wat heeft het nou voor resultaat en de verkeersbelemmeringen zijn eigenlijk helemaal niet in Ridderkerk. Anderzijds hoor ik u ook wel zeggen: maar er zijn nog wel andere drukke maatregelen. Waar maakt u zich nu uiteindelijk zo’n zorgen over? Is dit nu dat we geld gaan verkwisten, is het dat er ruimte voor uw deur anders wordt ingericht, waar zit nou de angst? De voorzitter: Mevrouw Peekstok. Mevrouw Peekstok: Even reconstrueren wat u nou allemaal zei. Wilt u het nog een keer herhalen? De voorzitter: De heer Kooijman. De heer Kooijman: Ik probeer het iets korter te doen. Wat is nou de kern waarom u zegt: dit is echt geen goed plan, dit moet stoppen, of anders? De voorzitter: Mevrouw Peekstok. Mevrouw Peekstok: Het punt is dat we niet tegen openbaar vervoer zijn voor een goede bereikbaarheid. Alleen, alle mensen die van de bus gebruik maken die wij hebben gesproken, die zijn allemaal tevreden, die ervaren niet die opstopping die opgelost zou kunnen worden – want zoals blijkt, blijft dat in stand op de snelweg en op de IJsselmondse Knoop.

Dus we zijn niet tegen openbaar vervoer, maar we zijn wel tegen alles wat daar eventueel voor moet wijken om dat dus te realiseren. Dus de verkeersveiligheid, als je natuurlijk om rotondes heen extra busstroken maakt, de verkeersveiligheid voor auto’s, voor fietsers, voor voetgangers. Nou wordt daarnaar gekeken daar kan nog wel eens verschillend over gedacht worden. En het gaat ook heel veel groen kosten. Dat zie je bijvoorbeeld in de tekeningen die gemaakt zijn om die rotondes te realiseren, alles gaat ten koste van groen, dus dat vinden we ook lastig. Dus het openbaar vervoer is niemand slecht over te spreken die wij gesproken hebben, behalve nu natuurlijk bijvoorbeeld in Slikkerveer, maar dat is al een voorstap op het insteken op de HOV-lijn. Dus het openbaar vervoer is in principe intact voor de mensen die wij Pagina 3 van 61

spreken, dus om zo’n groot project op te starten wat zoveel moet kosten voor iets wat wij niet terugzien in wat nodig is en wat wij denken dat ten koste gaat van de verkeersveiligheid en een hoop groen, dat is het punt. De voorzitter: Dank u wel. De heer Kooijman, duidelijk? De heer Kooijman: Ja. Ik heb nog honderden vragen, maar graag de uitnodiging: kom nog een keer langs, dan praten we er nog een keer over. De voorzitter: Zijn er verder nog vragen vanuit de commissie? Dan dank ik u nogmaals voor de bijdrage en dan vraag ik mevrouw Van der Laarse naar voren voor de inspreekbijdrage. Ook voor u geldt vijf minuten. Mevrouw Van der Laarse: Goedenavond. Vanavond heb ik spreekrecht aangevraagd bij de commissie Samen Wonen. Samen Wonen klinkt mooi, alsof je op weg bent naar een gezamenlijk gewenst mooi doel. Helaas vind ik de reden waarvoor ik hier sta helemaal niet mooi. Tot mijn grote schrik en verbijstering, ook van de medebewoners in mijn appartementenblok en de omliggende appartementen, blijkt de gemeente te overwegen een busbaan aan te leggen de route Vlietlaan-Vondellaan-Burgemeester de Zeeuwstraat. De aanleg van een eventuele busbaan heeft ruimte nodig. Onze grote zorg is dat het groen of misschien zelfs het water zal moeten wijken. Wij als bewoners willen absoluut niet dat het groen verdwijnt, ook niet gedeeltelijk.

Dit lijkt me voor niemand moeilijk te begrijpen, want wie wil zo’n mooie groene woonomgeving nu inruilen voor een blok beton en een stuk asfalt met een langsrazende bus? Ondanks de drukke doorgaande weg is de omgeving prachtig. Ik kijk zelf uit over de Vondellaan. Er staan geweldig mooie bomen, er leven veel vogels en het is heerlijk groen. Het uitzicht vanuit onze appartementen is fantastisch, het is hier heerlijk thuiskomen. Veel mensen genieten van de dieren, komen wandelen, fietsen of vissen en in de winter wordt er geschaatst op de singel. Het is echt een hele fijne woonplek, nu nog wel. Ik reis al bijna acht jaar dagelijks met het ov naar Rotterdam. Ik vond het prima geregeld in Ridderkerk: haltes waren goed bereikbaar en je was heel snel op Zuidplein. Ik heb gelezen dat de doelen van het HOV onder andere zijn het realiseren van een tijdswinst van enkele minuten door de aanleg van de busbaan en het aantrekken van meer reizigers door deze snellere verbinding. Echter, het verplaatsen en het opheffen van haltes ter voorbereiding op het HOV zijn nu al een verschraling van het openbaar vervoer in de wijken. Er moet nu veel verder gelopen worden en sommige van mijn medereizigers hebben aangegeven dat ze nu op de terugweg tien tot vijftien minuten langer onderweg zijn om thuis te komen. Ik vind ook dat er op deze manier geen oog voor de ouderen onder ons is.

Deze bus is de enige manier van openbaar vervoer om vanuit Ridderkerk naar de stad te komen. So far zie ik hier nog niets hoogwaardigs staan. In al die jaren reizen met het openbaar vervoer heb ik nog nooit oponthoud gehad in Ridderkerk, dus waarom zou hier een busbaan moeten worden aangelegd? Er valt hier in Ridderkerk helemaal geen tijdwinst te behalen. Waanzin om daar miljoenen aan uit te geven en misschien de prachtige woonomgeving van honderden mensen te vernietigen. Er lijkt totaal geen nut en noodzaak te zijn. De werkelijke knelpunten liggen buiten Ridderkerk, is mijn ervaring. Wat te denken van het grote kruispunt bij het Van der Valk-hotel bijvoorbeeld? Daar sta ik wel geregeld vast met de bus. Ook wil ik nog de aandacht vestigen op het thuiswerken dat door het coronatijdperk een vlucht heeft genomen, en de populariteit van de elektrische fiets. Daarmee ben je nu al op je bestemming voordat je hier in Ridderkerk een bushalte hebt bereikt. Voor hoeveel mensen gaat Ridderkerk eigenlijk op de schop? Ridderkerk is omringd door de A15 en de A16 en sinds kort ligt er een lelijk bedrijventerrein voor onze drempel met als gevolg toenemend zwaar verkeer. Niet goed voor de gezondheid en de luchtkwaliteit. En nu gaat wellicht het prachtige van de doorgaande weg er ook nog aan. Ik vind het ongelooflijk.

Er lijkt wat deze busbaan betreft op bestuurlijk niveau geen oog voor of connectie te zijn met de werkelijkheid. Het is ook opvallend hoe weinig mensen

Pagina 4 van 61

afweten van de plannen van deze HOV-lijn. Natuurlijk, de regels zullen allemaal keurig gevolg zijn tijdens de voorbereidingen van dit project, maar wel met zo weinig mogelijk ruchtbaarheid, dat is mijn indruk. Als het doordringt tot de mensen is het al te laat en wat hebben we aan inspraak achteraf als alles al besloten is? Niets, denk ik. Samen Wonen, het klinkt mooi, maar met de plannen voor het HOV is geen hart en gevoel voor omwonenden of omgeving zichtbaar. Regels, geld en onderlinge afspraken boven de burgers, dat is de norm naar mijn mening in de huidige politiek. Ik vrees dat het helaas wat dit onderwerp betreft hier in de gemeente Ridderkerk niet anders is, alhoewel ik hoop dat de commissie Samen Wonen zijn naam in deze wel eer aan zal doen door het belang van het groen te respecteren. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel namens de gehele commissie. Zijn er vragen vanuit de commissie? De heer Kooijman, ChristenUnie. De heer Kooijman: Ja, één vraag. U heeft het steeds over busbanen. Uit uw bijdrage begreep ik dat u bij de Vondellaan woont. Het kan een definitiekwestie zijn, of een beeld, we hebben allemaal een beeld bij een busbaan. Als ik de stukken lees, dan gaat het over een buspasseerstrook een stuk voor de rotonde.

Heeft u datzelfde beeld, of heeft u het beeld van een busbaan, dan komt er langs de hele Vondellaan één stuk busbaan? Mevrouw Van der Laarse: Ja, ik weet dat ik precies, omdat het ook heel moeilijk is om een duidelijk beeld te krijgen wat jullie van plan zijn. De heer Kooijman: Oké, nou, we hebben in de stukken wel wat schetsen gekregen, dus misschien dat u die ook nog eens kan doorkijken. Mevrouw Van der Laarse: Ik heb wel een … De voorzitter: Mevrouw Van der Laarse, even voor de luisteraars thuis. Mevrouw Van der Laarse: Ja, sorry, sorry. De voorzitter: Ik geef u even om de beurt het woord. Mevrouw Van der Laarse. Mevrouw Van der Laarse: Nou, ik heb wel een soort verslag ook gekregen waar een route stond ingetekend en die hele route was aangegeven zeg maar van de Vlietlaan over de Vondellaan over de Burgemeester de Zeeuwstraat als de beoogde route. Dus ja, wat moet je daarvan verwachten? De voorzitter: De heer Kooijman, ChristenUnie. De heer Kooijman: Nou, misschien krijgt u dus vanavond nog wat meer informatie daarover, maar ik heb al wat schetsen gezien van wat er dan concreet wordt bedoeld, zeg maar. Het is voor zover ik heb gezien niet de bedoeling dat er een hele busbaan over de hele route komt. Maar goed, misschien moeten we dat even afwachten dan. De voorzitter: Mevrouw Van Nes, Burger op 1. Mevrouw Van Nes-de Man: Dank u.

Ik vind het een goede inspraak, hij is me uit het hart gegrepen, kan ik wel zeggen. Hoewel ik minder met de bus reis, maar ik herken er heel veel in. U spreekt nu in, heeft u een

Pagina 5 van 61

achterban, spreekt u namens heel veel mensen in? Of zegt u: ik doe dit eigenlijk op persoonlijke titel, het zit mij hoog en ik wil dit hier delen? De voorzitter: Mevrouw Van der Laarse. Mevrouw Van der Laarse: Ik doe het gezamenlijk met onze VvE. We proberen ons toch hard te maken om meer mensen te informeren. We hebben ook een flyer gemaakt, omdat we toch willen dat meer mensen hiervan op de hoogte zijn. We spreken veel mensen aan en we merken toch ook grote schrik bij heel veel mensen en ook eigenlijk niemand is ervan op de hoogte, totaal niet. Heel wonderlijk. De voorzitter: Duidelijk. Zijn er verder nog vragen vanuit de commissie? Dan dank ik u nogmaals voor de tijd en dan kunt u eventueel weer plaatsnemen en wachten tot het agendapunt behandeld wordt. Dan vraag ik de heer Rottier de microfoon uit te zetten. Daarbij zijn op GroenLinks na alle fracties vertegenwoordigd. Ik heb wel te horen gekregen dat de heer Ros nog onderweg is, dus die zal dadelijk aanschuiven. 3.

Vaststellen besluitenlijst commissie Samen Wonen 30 september en 7 oktober 2021 De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 3, ‘Vaststellen besluitenlijsten commissies Samen Wonen 30 september en 7 oktober 2021’. Toezeggingen en acties aan de hand van besluitenlijst 7 oktober. Lijst met acties punt 5, ‘Evaluatie deelscooters’: gespreksnotitie is geagendeerd, is afgedaan. Lijst met toezeggingen, nummer 1, ‘Afvalbeleidsplan’. Wethouder Japenga, hebben we daarvoor een streefdatum? De heer Japenga: Ja, voorzitter, het is al een aantal keren even voorbijgekomen hier op dit moment in vergelijkbare vergaderingen. Wat het college betreft is deze toezegging afgedaan door meerdere raadsinformatiebrieven te sturen en ook antwoorden op vragen van raadsleden. Dank u wel. De voorzitter: Dan is die bij deze afgedaan. Punt 2, ‘Water… De heer Piena: Voorzitter? De voorzitter: De heer Piena, VVD. De heer Piena: Ik was net even bezig met de inspreker ‘…’, dus ik ben even het laatste kwijt. Over welk punt hebben we het nu bij de lijst van toezeggingen? De voorzitter: Punt 1. De heer Piena: Ja, het is een beetje … Sorry, maar ik ben een man, hè, ik kan geen twee dingen tegelijk. De voorzitter: Dat maakt helemaal niet uit, misschien ging ik iets te snel. Lijst met toezeggingen en dan punt 1, ‘Afvalbeleidsplan’. De heer Piena, VVD. De heer Piena: Voorzitter, die vindt de VVD niet als afgedaan.

Want nogmaals, wat hier ook staat, zou de raad laten weten welke oplossing nou het beste wordt gezien, ook ten aanzien van de pasjes. Over de pasjes hebben wij nog nooit informatie gekregen of ze wel of niet voor de inwoners ter beschikking worden gesteld om van die ondergrondse container gebruik te maken. Er is alleen het besluit toegekend of aangegeven dat het niet kan als je in een laagbouwwoning woont. Dus de VVD vindt hem niet afgedaan.

Pagina 6 van 61

De voorzitter: Wethouder Japenga. De heer Japenga: Voorzitter, we hebben over de pasjes ook gecommuniceerd in de RIB’s van 7 mei en 16 juli. En daarbij, laat ik dat ook nog even zeggen, hebben we het besluit natuurlijk al genomen bij het vaststellen van het beleidsplan dat de ondergrondse containers papier en gft ook zouden worden afgesloten. Dat is te lezen in het beleidsplan wat is vastgesteld, waarbij ook investeringsbudgetten zijn beschikbaar gesteld toentertijd. Die staan gewoon helder in het beleidsplan, dus er is nooit een verandering op het besluit geweest. Dan is nu de semantische discussie bijna dat er eerst een besluit zou moeten vallen, maar we hebben aangegeven: we geven aan aan de raad dat er wordt afgesloten. Dat hebben we gedaan en ze worden in december afgesloten. Daarmee zijn we voor het afsluiten meer als ruim van tevoren naar de commissie gegaan en naar de raad, voorzitter. De voorzitter: De heer Piena, VVD, wilt u daarop reageren? Want het is aan de commissie natuurlijk of die is afgedaan of niet. De heer Piena: Voorzitter, de VVD is het niet met de wethouder eens. Nogmaals, ja, het besluit kan wel genomen zijn om de ondergrondse containers af te sluiten voor de laagbouw, maar hier staat duidelijk dat wij geïnformeerd zouden worden over de mogelijkheden van het gebruik van pasjes. Dat heeft de wethouder niet gedaan.

En nogmaals, de VVD verzoekt bij deze om alsnog aan te geven waarom er geen gebruik van deze pasjes gemaakt zou worden en wat de eventuele kosten daarvan zijn. Gewoon, normale informatie hierover, ondanks dat er al een besluit over genomen is. De voorzitter: Zijn er meer in de commissie die er zo over denken? Mevrouw Kayadoe, Leefbaar Ridderkerk. Mevrouw Kayadoe: Dank u wel, voorzitter. Er staat expliciet dat de heer Japenga gaat nakijken en de raad gaat informeren. Dat is niet gebeurd, dus dat moet gewoon alsnog gebeuren. De voorzitter: Mevrouw Van Nes, Burger op 1. Mevrouw Van Nes-de Man: Eens. De voorzitter: Duidelijk. De heer Rijsdijk, Partij van de Arbeid. De heer Rijsdijk: Ik ondersteun dat ook, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Nog andere fracties? De heer Rottier, SGP. De heer Rottier: Voorzitter, ik herken dit niet wat de voorgaande sprekers zeggen. Er is duidelijk gecommuniceerd onlangs dat die containers worden afgesloten en dat het alleen voor de laagbouw is. Dat is onlangs in de vergadering gezegd, dus ik beschouw hem als afgedaan. De voorzitter: Mevrouw Kayadoe, Leefbaar Ridderkerk. Mevrouw Kayadoe: Dank u wel, voorzitter.

Dan wil ik nog eventjes citeren: “Wethouder Japenga zegt toe dat het college, voordat het college besluit tot het afsluiten van de ondergrondse papiercontainers, de raad laat weten welke oplossing als beste wordt gezien.” Dat hebben we nog niet gekregen.

Pagina 7 van 61

De voorzitter: Zijn er verder nog commissies die hierop willen reageren? Nu is de stand: vier vinden het niet afgedaan en zeven vinden het wel afgedaan. Mevrouw Fräser, D66. U vindt hem niet afgedaan? Mevrouw Fräser: Niet afgedaan, voorzitter. De voorzitter: Dan is het zes-vijf. De heer Ros. De heer Ros: Ik heb een deel van de discussie gemist, maar ik weet wel waar het over gaat en de motie is volgens mij niet afgedaan. De voorzitter: Dan is die bij deze niet afgedaan. Wethouder Japenga. De heer Kooijman, ChristenUnie. De heer Kooijman: Voorzitter, om nou misverstanden te voorkomen: de heer Ros heeft het over een motie die niet is afgedaan. Dus volgens mij gaat er iets mis. Mijnheer Ros. De voorzitter: Ik verstond niet dat het om een motie ging. Hij zei … Wethouder Japenga. De heer Japenga: Voorzitter, hier staken bijna de stemmen, maar laat ik het zo zeggen: er komt in december een RIB, ik wil finaal dan dat nog eens noteren wat er is afgesproken en wat de besluiten zijn geweest. Wellicht is het een herhaling van zetten, wellicht is het betere herhalingen, maar laten we het in december in de RIB dan maar nog eens verduidelijken. Ik hoop dat de commissie daarmee geholpen is, voorzitter. De voorzitter: De heer Piena, VVD. De heer Piena: Voorzitter, dank u wel. Ik hoop dat het geen herhaling van zetten is, want er ontbreekt informatie die ons toegezegd is.

Dat zouden we toch graag in de raadsinformatiebrief zien. Dus nogmaals, ik hoop niet op een herhaling van zetten. De voorzitter: Nou, wethouder Japenga geeft dat er nog informatie komt, dat er nog een RIB komt en dan zien we dat tegen die tijd of die dan wel is afgedaan. Dan gaan we naar de volgende, punt 2, ‘Watervisie’. Wethouder Meij, een streefdatum? Eerste kwartaal 2022. Punt 3, ‘Aanpak Oosterpark’. Wethouder Meij, ook daarvoor een streefdatum voor de RIB? December 2021. Dan punt 4, ‘Electropark 17’. Wethouder Oosterwijk, stand van zaken en een streefdatum? De heer Oosterwijk: Voorzitter, ik ga mij niet branden aan de vraag of iets afgedaan is, maar ik kan de commissie wel melden dat er inmiddels opdracht is gegeven aan een partij om de kerk van binnen en van buiten te fotograferen om daarmee ook vast te leggen hoe interieur en exterieur er tot op heden bij staat. We gaan daarnaast ook in de buitenruimte, je zou kunnen zeggen, een verwijzingsplek of een informatiebord maken die als zodanig blijft herinneren aan de kerk daar ter plaatse. De voorzitter: En een streefdatum daarvoor? De heer Oosterwijk: Nou, de fotograaf gaat deze maand aan de slag en zal er ongetwijfeld wat moois van maken. We gaan in de komende periode die herdenkingsplek of dat informatiebord maken en ja, wanneer dat precies klaar is, dat weet ik niet zozeer.

Dat was ook niet zozeer de oproep van de toezegging.

Pagina 8 van 61

De voorzitter: Vindt de commissie dat deze dan is afgedaan? Ja? Top. Punt 5, ‘Bestemmingsplan Pruimendijk’. Vragen zijn beantwoord, is afgedaan. Punt 6, ‘Inrichting en uitbreiding Vredehof’. Vragen zijn beantwoord en is ook afgedaan. Punt 7, ‘Bestemmingsplan Oosterpark’. Vraag is beantwoord en is afgedaan. 4.

Rapport rekenkamercommissie “De energietransitie in Ridderkerk” De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt 4, ‘Rapport rekenkamercommissie over energietransitie’. Aanwezig hiervoor zijn de heren Démoed en De Lange van de rekenkamercommissie. Daarbij zijn ook aanwezig wethouder Japenga en mevrouw Rombouts. We hebben een bepaalde procedure. Als eerste geef ik het woord aan de rekenkamercommissie, aan de voorzitter, voor een eventuele toelichting en een inleiding op het rapport. De heer – eens even kijken – Démoed. De heer Démoed: Voorzitter, dank u wel. Ik maak een paar inleidende opmerkingen en ik vraag uw toestemming om mijn collega De Lange, die het onderzoek heeft begeleid, nog een aantal inleidende opmerkingen te maken, als u dat goed vindt. Een paar startopmerkingen. We hebben als rekenkamercommissie natuurlijk, in het voorgesprek wat we ook altijd met de fractievoorzitters is dit onderwerp aan de orde geweest. Een boeiend onderwerp wat natuurlijk niet alleen de Ridderkerkse samenleving raakt, maar ook regionaal en landelijk belangrijk is en actueel. We hebben in het onderzoek onderzocht op welke wijze de taakstelling die Ridderkerk in dat verband heeft vormgegeven is en hoe effectief de door u gestelde beleidskaders daarbij in de uitvoering zijn.

Ik kan in ieder geval over het proces zeggen dat wij op buitengewoon plezierige manier met de organisatie hebben samengewerkt, maar dat moet altijd geloof ik via het college, dus dat doen we maar aan mijnheer Japenga, die complimenten overbrengen. Dat was heel plezierig. Ik wil vragen of de heer De Lange nog een paar inleidende opmerkingen mag maken, voorzitter. De voorzitter: De heer De Lange. De heer De Lange: Dank u wel, mijnheer de voorzitter. De rekenkamercommissie zou bijna willen beginnen met excuses voor dit rapport, want we hebben niet de neiging om zulke dikke rapporten op te leveren als het dit keer geworden is. Aan de andere kant, dit is een onderwerp van een dusdanig gewicht dat die dikte misschien wel weer op zijn plaats is. En ja, toevallig valt het net samen met een niet onbelangrijke conferentie ergens in Noord… Nee, in Schotland, hè, is het geloof ik? Dan komen we even terecht bij de timing, die is nooit ideaal voor dit soort rapporten. Dit is een proces wat zo enorm doorgaat, dat op een gegeven moment wil de rekenkamercommissie daar toch enigszins een thermometer in steken en kijken wat eruit komt en dat is dus ook duidelijk wat we hier hebben gedaan. Daar blijkt dan ook meteen uit hoe gecompliceerd deze materie is, de materie zelf.

Het raakt een groot aantal beleidsvelden, het raakt een groot aantal samenwerkingsverbanden, het raakt publiek-private relaties, het is enorm afhankelijk van de bijdrage van anderen – de gemeente kan dit bepaald niet alleen natuurlijk – financiering is in een heleboel opzichten ook nog onduidelijk, er is hele specifieke expertise voor nodig. Kortom, dit is echt een problematiek waar, ik zou zeggen, je niet voldoende bovenop kan zitten. Wellicht dat dit rapport minder nieuwe inzichten geeft dan misschien we hadden gehoopt als de rekenkamercommissie, maar ik denk wel dat dit een heleboel zaken in één keer goed samenvat en goede overzichten geeft waar ik hoop dat de raad houvast aan heeft. Als we dan kijken naar de bevindingen, dan eigenlijk zijn er enigszins complimenten thuis bij de gemeente Ridderkerk. Qua ambities en qua tempo en ook qua daadwerkelijk middelen beschikbaar stellen is Ridderkerk voortvarend bezig en loopt daar wel enigszins voor op andere gemeenten. In het hele proces lukt dat natuurlijk nooit, omdat je zo enorm gevangen zit in een heel netwerk van allerlei samenwerkingen en overkoepelende organisaties om dit te doen. Met die ambitie zit het goed, maar ambitie is natuurlijk op papier en ambitie is natuurlijk makkelijk. De echte crux van dit verhaal gaat nu pas komen, het echt vaststellen: wat worden de Pagina 9 van 61

maatregelen waarmee de Ridderkerk de ambitie probeert te bereiken, en wie moet dat doen? En wat betekent dat voor allerlei andere beleidsveld en zorgen dat het daar ook landt. Dat is zowel voor u als raad als voor de ambtelijke organisatie een forse uitdaging. Het is daarbij ook wel de vraag of de ambtelijke organisatie al in positie is om dit te kunnen doen qua bemensing, qua het spel kunnen spelen in de regio. Daar spelen echt aandachtspunten. De financiering had ik al gezegd, dat is ook nog steeds een vraagstuk. Dat speelt ook voor de informatievoorziening naar u als raad toe. Er is veel informatie, maar dat is ook weer veel en daar een vaste structuur zou zeer handig zijn. Daar vandaan, van de bevindingen komen we bij de aanbevelingen. De eerste is misschien wel de wezenlijkste: zorg als raad dat jullie zelf sturing geven, of dat u zelf sturing geeft aan de sturing. Zorg dat de raad niet overvallen wordt door allerlei externen, maar zorg dat u zelf kaders stelt waarmee de besluitvorming over die sturing gaat plaatsvinden. Ik denk dat dat wel een van de belangrijke … Ik denk eigenlijk dat dat de belangrijkste aanbeveling is.

En daarbij opletten dat het niet alleen gaat om de outcome-indicatoren, dus de ambitie, maar ook daadwerkelijk dat er indicatoren gebruikt gaan worden voor wat er opgeleverd gaat worden aan die maatregelen, dus dat we ook outputindicatoren daar gaan gebruiken. Aandacht voor de BAR Organisatie, die is hier nog niet op orde. Er wordt geworven, maar dat is zeker een aandachtspunt. En goed in de gaten houden of die BAR Organisatie in staat is om de regie te pakken die Ridderkerk wil voeren in de regio en waar dit elders nog speelt. Dan komen we bij de inwoners, daar zien we dat nog maar hele beperkte aantallen daarvan bereikt zijn met dit vraagstuk. Hoe die te bereiken en hoe vervolgens een intermediair te worden om te zorgen dat die inwoners de maatregelen gaan gebruiken die beschikbaar zijn, dat is zeker ook nog een aandachtspunt. Daar speelt ook één helder overzicht, een soort dashboard, op dit vlak die de moeite waard zou kunnen zijn. En ten slotte een aantal puntjes op de i – maar daar ga ik verder niet in detail in – voor de evaluatie en verantwoording van dit beleidsvraagstuk. Dat zijn volgens mij de highlights uit dit rapport en daarmee wou ik het woord teruggeven aan de voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan vraag ik u de microfoon uit te zetten. Dan vraag ik of er vragen zijn vanuit de commissie aan de rekenkamercommissie.

Dus nog niet aan de wethouder, maar echt aan de rekenkamercommissie. Zijn er vragen? ChristenUnie, hoeveel vragen heeft u? De heer Kooijman: Twee. De voorzitter: SGP, hoeveel vragen? De heer Rottier: Eén vraag. De voorzitter: Eén vraag. Mevrouw Van Nes, Burger op 1, hoeveel vragen? Mevrouw Van Nes-de Man: Ook eentje. De voorzitter: Eén vraag. Dan mag u gelijk de vraag stellen. Mevrouw Van Nes-de Man: Dank u. Ik ben nog niet in de gelegenheid geweest het rapport helemaal door te worstelen, ik hoop dat voor de raad wel te doen. Het was redelijk lijvig en soms is het druk. Waar ik wel op wil reageren is, ik hoor u net zeggen: de raad moet de regie nemen in deze. Dat verbaast mij een beetje, want mijns inziens ligt die bij het college. Wat mijzelf daarin wel treft is dat wat hierin staat, het college neemt de regie. Dat is precies wat ik in de algemene beschouwingen ook heb aangegeven, dus dat is voor mezelf wel grappig. De voorzitter: De heer De Lange, wilt u daarop reageren? Pagina 10 van 61

De heer De Lange: De rekenkamer is eerder bezig geweest met de kaderstellende rol van de raad, waarbij we gezien hebben dat nogal eens de raad het idee heeft: wie heeft nou de regie over de beleidsmaatregelen, is dit nou het college of de raad? In lijn met wat we daar hebben gedaan vloeit dit advies: zorg dat je als raad daadwerkelijk bovenop het vaststellen van deze beleidsmaatregelen zit. Dus eigenlijk is het antwoord: nee, probeer dat bij de raad te houden. De voorzitter: Duidelijk. Dan gaan we naar de vraag van de SGP, de heer Rottier. De heer Rottier: Dank u wel, voorzitter. De centrale onderzoeksvraag, die stelt wat de effectiviteit is van de gestelde beleidskaders, bij de uitvoering daarvan. Mijn vraag is of achteraf gezien die vraag wel helemaal gelukkig is, want ja, beleidskaders zijn nooit effectief, want dat zijn kaders. De voorzitter: De heer De Lange. De heer De Lange: Goed punt, en dat speelt hier zeker, omdat in de beleidskaders hier nog helemaal geen concrete maatregelen zijn die effect gaan hebben op de energietransitie. We hebben wel gekeken: hoe effectief is het huidige beleid in het organiseren, het proces organiseren, de regie pakken? Dat soort zaken, daar geven we wel commentaar op.

We konden hier gewoon nog niet echt commentaar geven op de vraagstukken die we eigenlijk wel zouden willen beoordelen: gaat het lukken bij gemeente Ridderkerk om daadwerkelijk die transitie voor elkaar te krijgen? Maar daarvoor schuiven we nog een paar jaar door in de tijd. De voorzitter: De SGP, de heer Rottier. De heer Rottier: Ja, een helder antwoord. Zo hebben wij het ook gelezen dat we zijn nog bezig met het organiseren van het hele traject en het zal nog vele jaren gaan gebeuren. Dus we zitten nog erg vroeg in het traject om echt te kunnen evalueren, zeg maar. We zijn nog aan het opstarten. De voorzitter: De heer De Lange. De heer De Lange: Ja en nee. Ja wat betreft daadwerkelijk de maatregelen om energietransitie voor elkaar te krijgen. Nee wat betreft het betrekken van de inwoners van Ridderkerk, het betrekken van externe partijen, pakken van alle regie. Als je dat een keertje loslaat, is het heel moeilijk om dat terug te pakken, dus daar kan je niet vroeg genoeg bovenop zitten, denk ik. De voorzitter: De heer Rottier, SGP. De heer Rottier: Dat laatste is helemaal correct in onze ogen, waarbij het wel zo is, omdat het nu nog vrij abstract is, zien de inwoners het concrete nog niet. Die komen wat beter in beweging als het zeg maar je eigen straat gaat raken, of je eigen woning. De voorzitter: De heer De Lange. De heer De Lange: Dat verwachten wij inderdaad ook.

De voorzitter: Duidelijk. Is uw vraag zo beantwoordt, de heer Rottier? Dan gaan we naar de vragen van de heer Kooijman, u had twee vragen, ChristenUnie.

Pagina 11 van 61

De heer Kooijman: Die eerste had eigenlijk met dit onderwerp te maken, het betrekken van de inwoners. We horen net insprekers over een ander onderwerp, daar ging het ook over participatie. Hoe doe je dat nou goed? Ik had wel gehoopt dat ik hier ook wat handvaten kreeg om te kunnen zeggen: wat is nou een goede manier om in deze fase, waarin we nog niet alles weten, toch op een of andere manier onze inwoners mee te krijgen in dit verhaal? Of in ieder geval ook in een latere fase het gevoel te geven: daar zijn we al eerder over geïnformeerd. Dat is de ene kant. De andere kant, dan trek ik dat ook gelijk naar ons als raad toe. Wij hebben een aantal kaders vooraf meegegeven, onder andere betaalbaarheid vinden we ontzettend belangrijk. Maar tegelijkertijd moeten we denk ik ook met elkaar erkennen dat het is nog niet allemaal heel zeker wat er gaat gebeuren en hoe dat gaat. Hoe gaat nou straks zo’n warmtenet werken? We zien dat in Rotterdam gaan ze failliet, dus hoe zit dat nou precies? Dus onze vragen zijn al heel concreet in de uitwerking, terwijl we eigenlijk nog niet kunnen verwachten dat het college daar al antwoord op heeft, zover zitten we nu nog niet in dat traject. Maar wat zou nou de rol van de raad in deze fase moeten zijn om, nou ja, mee te gaan sturen richting de concreter wordende situatie? Ik hoop dat u mijn vraag een beetje begrijpt. De voorzitter: De heer De Lange.

De heer De Lange: Dank u, voorzitter. Ik vrees op de eerste dat we geen antwoord hebben. We hebben de thermometer erin gestopt, we hebben gezien wat er nu aan participatie gebeurt, we hebben gezien dat dat beter, meer kan. Wat nou precies goed werkt, dat weet de rekenkamer ook niet. Daar zal de raad, college en wellicht ook de ambtelijke organisatie toch expertise op dat vlak moeten raadplegen. Ik moest even glimlachen, want we zitten te kijken naar onderzoek naar participatie, naast de evaluatie die er nu gebeurt bij de gemeente zelf, dus vandaar dat het even grappig was. Maar daar heb ik dus geen antwoord op. Concrete vragen, wat moet de raad nu al doen? Ik denk dat het belangrijkste is, en daar proberen we een aanzet te geven, om structuur te brengen in dit hele vraagstuk. Er is al een overzicht van: welke beleidsterreinen raakt het en wat speelt daar? Langs die lijn kan de raad denk ik proberen samen met het college overeen te komen dat op die manier ze geïnformeerd wordt. Want nu is de informatie naar de raad van verschillende aard, van verschillende kanten en ik denk dat daar in eerste instantie verbetering plaatsvindt. En vanuit die informatie en die structuur dan aan de slag gaan met: waar willen we waarop sturen? En dat gewoon afspreken met het college, dat is de volgende stap dan. De voorzitter: De heer Kooijman, ChristenUnie.

De heer Kooijman: Daar toch iets op doorgaand. Als het college nu in de RES bijvoorbeeld met het voorstel komt: wij gaan voor een warmtevisie en we gaan de komende jaren of zo, komend jaar, gaan we kijken hoe dat dan concreet moet gaan worden en we gaan eerst eens in Bolnes kijken dat moet gaan uitpakken, dus voorlopig zijn we daar nog mee bezig. Alle raadsleden hier – en misschien een aantal inwoners ook wel – die hebben daar wel gelijk beelden bij en die zien wat er in Rotterdam gebeurt, dat het lastig is en die maken zich zorgen over betaalbaarheid en monopolie, et cetera. Die vragen, daar hebben we nu nog geen antwoord op. Maar als we nu, en dat kan ik me ook best voorstellen dat raadsleden zeggen: maar als wij nu het college nu die kant op laten gaan, als we dan over vijf jaar tot de conclusie komen ‘daar lopen we op vast’, dan hebben we misschien vijf jaar verspild ofzo. Dus hoe ga je nou als raad ook proberen wel door te gaan, zonder dat je de grip erop verliest? Hetzelfde geldt de andere kant op, bijvoorbeeld als gaat over het gebruik van waterstof bijvoorbeeld, de andere kant op. Het college zegt: nu voorlopig even niet, maar we houden het in de gaten. Misschien moeten we daar – ik hoor het mensen zeggen in de raad – wel meer op inzetten. De voorzitter: De heer Démoed.

Pagina 12 van 61

De heer Démoed: Nou, ik zat nog even over die vraag na te denken. Ik zeg wel vaker bij dit soort dingen: het venijn zit in de start. Dus je zou het vraagstuk toch ook moeten proberen plat te slaan voor mensen. Kijk, wat natuurlijk de opgave van de energietransitie is heel hoog-over en is voor mensen, daar zitten allemaal – nou, u verwoordde het, ik hoef ik niet te herhalen – ook zorgen in: is het betaalbaar, kan ik het wel? Tegelijkertijd denk ik dat er in de wijken ook hele waardevolle kleinschalige initiatieven gebeuren. Dus volgens mij moet je het ook voor mensen in hun leefwereld – en als u zegt: wat kunnen wij eraan doen – in de contacten met mensen op wijkniveau plat proberen te slaan en te zeggen: hier begint het mee, want die mensen dragen als eerste bij, al ben je zelf maar op consumentniveau bezig om dat te doen. Waardoor je het vraagstuk langzaam tastbaarder kan maken en ook die grotere opgave bespreekbaar kan maken. Dat is volgens mij wel iets wat je ook in de rol denk ik prima als raadslid met het college kan doen. Maar ik denk wel, daarom zeg ik bewust: het zit in de start. Want op het moment dat je natuurlijk eerst langs hoog-over allemaal, dan raak je mensen steeds verder kwijt, want mensen denken: ja, het zal wel, het zal wel een bestuurlijk gedoetje zijn weer waar wij niet bij horen.

Toch helpt het wel om die mensen die vooruitlopen, die zijn er altijd, die wonen in Ridderkerk ook. Ik ken ze niet, maar die kent u wel waarschijnlijk, die dan toch de ambassadeur daarvan kunnen worden. Dat schoot me te binnen. De voorzitter: De heer De Lange. De heer De Lange: In het verlengde daarvan, het venijn zit in de start. Dit is typisch een onderwerp waar je met scenariodenken mee aan de slag zou kunnen gaan. Dan kan je door middel van opties open te houden die start als het ware ietsje naar achteren schuiven, waardoor je beter kan bewegen als dingen meer duidelijk worden. Dat zijn we nog niet tegengekomen nu bij gemeente Ridderkerk. De voorzitter: De heer Kooijman, ChristenUnie. De heer Kooijman: Dat laatste was een interessante toevoeging, dank u wel. De voorzitter: De heer Mijnders. De heer Mijnders: Dank u wel, voorzitter. Een vraag aan de rekenkamercommissie. De heer De Lange gaf ook net aan: op een gegeven moment moet je een keer een punt maken en het rapport ook uitbrengen. We hadden natuurlijk vorige maand of twee maanden geleden ook het rekenkamerrapport over wonen in Ridderkerk, de Woonvisie. En nu dus over onder andere de RES. In de brief van het college staat onder andere: een X-aantal aanbevelingen hebben we al opgepakt in de Klimaatvisie, omdat het parallel liep met het maken van de Klimaatvisie zelf.

Bij het rapport van de rekenkamercommissie zagen we dat heel veel punten, eigenlijk de aanbevelingen al heel veel punten waren opgepakt. En nu is dat weer zo. Ik snap dat het lastig is, want op een gegeven moment moet je natuurlijk een punt maken en we gaan nu een rapport uitdoen. Maar in hoeverre werkt u dan samen op dat moment met het college om al eerder aanbevelingen door te geven? Want bij het wonen was dat niet gebeurd en nu lees ik bij Klimaatvisie hier dat dus de rekenkamercommissie en het college of het ambtenarenapparaat wel met elkaar gesproken hebben en dat tegelijkertijd al aanbevelingen zijn overgenomen door het college. Begrijp ik het goed, en waarom wel hierbij en waarom niet bij het rapport over de Woonvisie? Dank u wel. De voorzitter: De heer Démoed. De heer Démoed: Nou ja, we zijn natuurlijk altijd blij als mensen aanbevelingen overnemen, ook als ze er al mee beginnen voordat ze het met u bespreken. Dus dat vinden we helemaal niet erg. Maar ik begrijp dat u iets Pagina 13 van 61

anders bedoelt. Dat is wat de heer De Lange volgens mij net ook zei, het is heel ingewikkeld – en zeker bij dit onderwerp, omdat het eigenlijk een soort doorlopend proces is – om zeg maar hét goede moment te zoeken waarop je dat doet. Ik denk overigens wel, en die stelling durf ik wel aan, dat dit momenteel wel heel goed is, want u staat met elkaar ook aan de vooravond, we hadden het er net over, van die uitvoering. Ik denk dat hier ook in: hoe ga je nou als college en raad met elkaar om op dat proces te sturen? Dat hier hele concrete aanbevelingen en aanwijzingen zijn om dat proces van die uitvoering, waar die inwoners toch heel direct bij aan de orde komen, samen veel beter uit te kunnen voeren op het moment dat je … Ja, kijk, papier is geduldig, maar het komt straks op de uitvoering aan en ik denk dat de dingen die hierin staan – althans, dat hopen wij, maar wij hebben die overtuiging en hopen dat u die later ook hebt – heel bruikbaar kunnen zijn om dat proces straks handen en voeten te geven. En nogmaals, er zullen altijd betere momenten zijn waarop je dingen met elkaar bespreekt, maar in dit onderwerp is dat in mijn beleving wel erg ingewikkeld, omdat het ook een soort doorlopend proces is wat nog jaren zal duren. De voorzitter: Mevrouw Fräser, D66. Mevrouw Fräser: Dank u wel, voorzitter.

Ik heb een vraag die eigenlijk best wel aansluit bij een aantal vragen die gesteld zijn door de ChristenUnie en mevrouw Van Nes, denk ik. Dat heeft te maken met de aanbeveling E en ik relateer daaraan ook aanbeveling F. Dat gaat over het betrekken en bereiken van ondernemers en inwoners in relatie tot het meer gebruik maken van beschikbare subsidies. Ik realiseer me heel goed, een rekenkamerrapport kijkt altijd terug en niet zozeer vooruit. Dit is een heel bekend fenomeen waar wij in de gemeente Ridderkerk echt al heel erg lang tegenaan lopen en ook waar wij als raad al best wel lang tegen het college zeggen: joh, pak dit op, communiceer, doe het beter, in de combinatie, in whatever het ook moge zijn. Mijn vraag is dan ook, omdat u terugkijkt in het verleden, of u ook een verbetering in dat opzicht heeft waargenomen. De voorzitter: De heer Démoed. De heer Démoed: U vraagt nu iets wat breder gaat dan dit onderzoek, dus u draagt bijna een onderwerp voor een onderzoek aan. Kijk, als u hier zegt … De voorzitter: Mevrouw Fräser, D66. Mevrouw Fräser: Dat deel ik niet. Mijn vraag gaat eigenlijk heel specifiek over de energietransitie en de ambities die wij hebben over het klimaat. De voorzitter: De heer Démoed.

De heer Démoed: Nou ja, wat daar lastig is, we hebben gezegd: we zien een heel duidelijke scheiding dat zeg maar de ambities in de beleidskaders op papier, daar is waardering voor. In de uitvoering is er echt nog wel een wereld te winnen, dus ook op dat punt. Dus als u zegt: heeft u grote verbetering kunnen waarnemen? Dan is dat niet zichtbaar, omdat dat misschien ook met de fase van die uitvoering te maken heeft. Dus om dat nou in de verwijtende sfeer, maar in die constatering kunnen we nog niet zoveel zien. Wat daar volgens mij wel – en dat bedoelde ik net ook met die opmerking over venijn in de start – wil je dat soort netwerken opbouwen. We leven met elkaar in een netwerksamenleving, dus als je die mensen wil enthousiasmeren, bereiken, dan zul je in dat netwerk terecht moeten komen. Dus dat vraagt wel dat je met elkaar als college en raad denk ik het gesprek moet hebben: je kunt heel veel in communicatie, je kunt brieven sturen, je kunt van alles doen, maar volgens mij gaat het pas echt werken als je met elkaar in dat netwerk terechtkomt om in wijken en Pagina 14 van 61

omgevingen waar je ondernemers. Maar goed, dan kom ik op een ander onderwerp terecht, dat was uw vraag niet. De voorzitter: Is uw vraag zo beantwoord? Zijn er verder nog vragen vanuit de commissie aan de rekenkamercommissie? De heer Rottier, SGP. De heer Rottier: Voorzitter, ik heb nog een tweede vraag. Ik vraag aan de rekenkamer om te reflecteren op het voorgenomen besluit. Even klikken. Nummer drie, die vraagt om voldoende capaciteit en middelen ter beschikking te stellen en zo nodig de raad daar een voorstel voor voor te leggen. Als ik aanbeveling C goed heb gelezen, slaat het niet zozeer op alleen budget ter beschikking stellen, maar meer dat er voldoende expertise wordt aangetrokken. Zoals het besluit nu is geformuleerd, zou je erin kunnen lezen dat je ongelimiteerd budgetaanvragen zou moeten goedkeuren. Daar mis ik een beetje de doelmatigheid en de effectiviteit en de betaalbaarheid. Wil de rekenkamer reflecteren op dat besluit? De voorzitter: De heer Démoed, of de heer De Lange? De heer Démoed: Misschien dat de heer De Lange zo aan wil vullen. Volgens mij is het nooit een goed idee om ongelimiteerd budgetten ter beschikking. Dat zouden wij nooit aanbevelen in ieder geval, maar dat staat er volgens mij ook niet.

Maar als uw vraag is: is onze aanbeveling breder dan alleen dat budget? Want ja, die gaat ook over expertise, kennis, maar misschien dat mijnheer De Lange hem nog wel aanvullen. Maar die ziet niet alleen op de financiële middelen, maar die gaat ook juist over andere dingen, omdat het een complex onderwerp is. De voorzitter: De heer De Lange. De heer De Lange: Dank u, voorzitter. Vanuit de BAR Organisatie hebben we een duidelijk signaal gekregen dat de expertise en de capaciteit nog niet toereikend is voor de manier waarop ze dit zou willen aanpakken. De voorzitter: De heer Rottier, SGP. De heer Rottier: Helder, dan kan ik het plaatsen hoe de rekenkamer tot die uitspraak is gekomen. De voorzitter: Zijn er verder nog vragen? De heer De Lange. De heer De Lange: Er ligt daar potentieel wel een probleem rondom de beschikbare expertise, want dit is natuurlijk iets waar alle gemeentes mee bezig zijn en het aantal mensen die deze expertise heeft is beperkt. Dat speelt ook een rol. De voorzitter: Dank u wel. De heer Breeman, CDA. Nee, er heeft al één iemand gesproken van de fractie, dus dan zou u dat even via de heer Mijnders moeten doen, of een latere vraag nog stellen. Wil de rekenkamercommissie nog zelf wat toevoegen? Nee? Dan bedank ik jullie voor jullie komst en dan vraag ik nog wel even op de plaats te blijven zitten voor de rest van de behandeling van het punt.

Dan gaan we naar het volgende behandelpunt. Wil de commissie nog vragen stellen aan de griffier over dit raadsvoorstel en het ontwerp raadsbesluit? Of wil de griffier zelf wat toelichten? Nee? Dan geef ik nu het woord aan de wethouder, wethouder Japenga. De heer Japenga: Voorzitter, dank u wel. Er ligt een mooi rapport en bedankt ook voor de complimenten die werden uitgedeeld over de samenwerking met de organisatie. Dat is ook wederzijds, ik zal dat ook Pagina 15 van 61

overbrengen, maar het is ook wederzijds een mooi proces, een goed proces, elkaar bevragen op: waar ben je mee bezig en hoe staat het ervoor, en wordt het al wat, om het zo maar te zeggen. Dan is het inderdaad ook een heel omvattend onderwerp, veelomvattend. Maar ook een zeer interessant onderwerp en ja, met allerlei aspecten. De regio komt erin voor, landelijk komt erin voor, maar ook lokaal, de wijk, maar ook de straat en de woning, zou je zeggen. Op al die aspecten zullen we moeten acteren, plannen maken, stippen op de horizon zetten, maar ook vervolgens daar niet in blijven hangen. Want papier is geduldig, werd er gezegd, zo zien wij dat ook. Maar gewoon actief aan de slag. Ik denk dat, er werd net al even gezegd: is het rapport al wellicht het momentum? Toen ik kreeg te horen dat er een rapport zou komen, dacht ik ook even: hé, maar we zijn nog zo druk met onze Klimaatvisie bezig, zou het niet dan beter daarna kunnen? Maar goed, wij gaan er niet over en dat is ook goed geregeld. Dus het komt zoals het komt en het is goed dat je de thermometer erin steekt, ook al is dat niet altijd voor jouzelf of voor de organisatie kennelijk het geschikte moment, dan toch.

Dus we zijn er ook heel blij mee dat het toch op dit moment is verschenen, want we waren hard bezig ook met de Klimaatvisie opstellen, hadden de Warmtevisie al in de raad vastgesteld en de RES 1.0 was ook onderwerp van gesprek. Nou, dat heeft elkaar gekruist en je zou kunnen zeggen – en daarom, er was net ook een vraag: hoe zit het nou met dat momentum? Aanbevelingen overgenomen en voor een deel waren we ook met zaken bezig, hè? Dus in dat opzicht heeft het op een goede manier elkaar gekruist, zou ik zeggen. Ook de aanbevelingen die er verder liggen, daar kunnen wij best ook mee verder en die herkennen we ook zeker voor een aantal onderdelen. Dat heeft, voorzitter, kort dan nog, ook te maken gewoon met het feit waar we nu zitten. Vooral afgelopen periode – ik zeg het even zwart-wit – meer abstracte plannen en nu steeds dichter toe naar concretisering, bijvoorbeeld waar het gaat om de Warmtevisie die nu uitkomt in een wijkplan in Bolnes. Dan ga je ook concreet dan met bewoners aan tafel, een onderwerp van participatie. Hoe precies? Je kan het voor dit hele grote onderwerp niet op één regel zetten wat de participatie hierbij zal wezen. Dat is een veelheid van momenten en manieren waarop je participatie zal toepassen. Nou, zo even de eerste aftrap, voorzitter. Wij zijn blij met het resultaat en we voelen ons ook gesterkt en gesteund in de richting waarmee we bezig zijn.

De voorzitter: Zijn er vragen aan de wethouder? De heer Soffree, Partij van de Arbeid. De heer Soffree: Dank u wel, voorzitter. De heer De Lange heeft het onderzoek en de aanbevelingen in punten opgesomd. Ik heb ook gehoord: we zijn er al goed mee bezig. Ik las ook dat de gemeente al vroegtijdig is begonnen met het werven van ambtenaren met kennis. Mijn vraag is: hoe staat het daarmee, gaat dat een beetje lukken? En kunnen we ook informatie krijgen over de termijn waarop de aanbevelingen voor ons concreet opgepakt zijn en dat u aan kan geven op welke manier u dat heeft aangepakt? Even kijken, hoor. Nou ja, goed, een van die zaken is ook dan het concreet in beeld brengen van wat nou precies de opbrengst is van de inzet van de gemeente Ridderkerk. Dank u wel. De voorzitter: Wethouder Japenga. Even het lampje, de heer Soffree. De heer Japenga: Dank, voorzitter. Het is zo dat we zeg maar voor de energietransitie en voor het klimaat en energie een groot aantal medewerkers hebben, die daar ook toe uitgerust zijn en volgens mij zijn er op dit moment geen vacatures. Ik kijk even of … Er loopt er nog één, maar daar kan mevrouw Rombouts zo nog wel even op ingaan.

Maar we hebben echt een mooi aantal mensen, mag ik het zo zeggen, die ook zeer deskundig zijn en ja, waar het ontbreekt wordt soms ook een bureau ingeschakeld, hè? In de afgelopen jaren hebben we dat overigens ook gedaan met Over Morgen, om maar eens een voorbeeld te noemen, waarbij je menskracht inhuurt wat zo gespecialiseerd is dat je het ook vaak niet in eigen huis kunt hebben, dus dan kan je beter een

Pagina 16 van 61

bureau voor een bepaalde tijd inschakelen. Maar zeg maar het geheel overziend, zijn we ver op weg. Ik weet niet zeker of we honderd procent nu hebben ingevuld, maar dan kijk ik nog even naar mevrouw Rombouts. De voorzitter: Mevrouw Rombouts. Mevrouw Rombouts: Dank u wel. We hebben eigenlijk zo goed als alles op orde. De Klimaatvisie bestaat uit zeven thema’s en die thema’s zijn eigenlijk heel uiteenlopend. Dat gaat van opslagmogelijkheden tot circulaire samenleving, mobiliteit en energieopwekking en energiebesparing. Dus dat vraagt natuurlijk ook een verscheidenheid aan expertises in een team. Ik kan daarbij zeggen dat alles nu ingevuld is. En toevallig is er deze week inderdaad weer een nieuwe vacature vanwege vertrek van een collega, maar goed, ja, dat komt en dat gaat en dat houden we natuurlijk ook niet tegen met elkaar. En verder zijn we helemaal samen, als team zijnde. De voorzitter: Dank u wel. De heer Soffree, Partij van de Arbeid, heeft u verder nog vragen? De heer Soffree: Ja, nou goed. Mijn eerste vraag was: de punten die genoemd zijn in het rapport, de aanbevelingen, of het college de wethouder daar concreet op in kan gaan op welke manier daar aandacht aan gegeven wordt en op welke termijn we daar de vruchten van kunnen plukken, zal ik maar zeggen. De voorzitter: Wethouder Japenga. De heer Japenga: Voorzitter, ook terechte vraag.

Het is zo dat we het voornemen hebben – en ik dacht dat die al afgesproken was met de griffie – om in januari een raadsbijeenkomst te houden waarin we de raad weer verder meenemen in: hoe staat het ervoor in Bolnes, hoever zijn we nou met het wijkplan? Waarin we ook in kunnen gaan op de aanbevelingen: waar staan we nou, wat hebben we al gedaan, wat hebben we kunnen doen? En waar ook zeg maar de eerste voortgangsrapportage beschikbaar is, waarbij we gezocht hebben naar: hoe kunnen we dat nou het beste doen? Een soort eerste resultaat van de voortgangsrapportage met een bepaalde insteek, met monitoring op al die onderwerpen die net werden genoemd. Die staan ook in onze Klimaatvisie en het uitvoeringsplan, dat hebben we heel gedetailleerd opgeschreven, niet alleen met een stip op de horizon, maar ook: wat willen we in 2025 en 2030 hebben bereikt? En in de voortgangsrapportage staat ook hoever we al zijn met de plannen of eventuele doelstellingen. Dus we beschouwen de eerste voortgangsrapportage ook maar even als een soort nulmeting, waarbij we graag met de raad ook in gesprek gaan: dit hebben we nu met elkaar opgezet. Het is best lastig, er is eigenlijk ook niet een gemeente waarvan je zegt: nou, geef ons dat voorbeeld maar eens. Dus het is ook ontwikkelen tijdens de job en daar zijn we ook dus nu mee bezig.

Dat komt nu al binnenkort naar de raad, maar graag in januari verder het gesprek aan over: is dit de tool die de raad wil gebruiken om te sturen, zitten de knoppen erop, of moet er nog een andere knop aan worden toegevoegd waarmee kan worden gestuurd? Dat is ook een van de aanbevelingen natuurlijk om daar meer grip op te krijgen in het grotere geheel, dus dat willen we in januari doen. De voorzitter: De heer Soffree, Partij van de Arbeid. De heer Soffree: Helder, dank u wel, wethouder. We gaan in januari ernaar uitkijken. De voorzitter: Zijn er verder nog vragen vanuit de commissie aan de wethouder? Nee? Dan de afspraak is dat een rapport van de rekenkamercommissie altijd ter debat naar de raad gaat voor minimaal tien minuten. Voor welke behandeltijd kiest de commissie voor de eerste termijn? Eerste termijn twee minuten? Ik zie heel veel ja

Pagina 17 van 61

knikken. De heer Kooijman één minuut. Voor dertig minuten, kan de commissie zich daarin vinden? De heer Kooijman? De heer Kooijman: Voorzitter, ik kon net toen u even rondkeek, keek ik naar u en niet de andere kant op. Dus ik weet niet of iedereen heeft gezegd dat ze allemaal wat willen zeggen, maar ik had niet het idee dat er veel bijdrages zijn. De voorzitter: Ik zag veel mensen enthousiast knikken, maar dan heb ik dat misschien verbeeld. De VVD, de heer Piena. De heer Piena: Voorzitter, ik denk dat we met twintig minuten, dat is normaal gesproken ook wel bij de rekenkamercommissie, wel toe kunnen. Maar ik weet niet hoe de anderen daarin staan. De voorzitter: Twintig minuten totale behandeltijd. Kan iedereen zich daarin vinden? Ja, nou zie ik weer iedereen knikken. Top, dan gaat die voor twintig minuten naar de raad. Onbekend: (niet verstaanbaar) De voorzitter: Twee minuten. Voordat we naar het volgende agendapunt gaan, geef ik even de heren Démoed en De Lange en mevrouw Rombouts de gelegenheid de zaal te verlaten. Nogmaals bedankt voor de aanwezigheid. 5.