Voorjaarsrapportage 2024-digitaal

Financieel beeld

170%

cijfers uit de jaarstukken 2023. Het gepresenteerde beeld zal naar verwachting niet significant veranderen. Een andere kanttekening is dat de besluitvorming over de passantenhaven niet in de hiervoor genoemde cijfers is verwerkt. Tenslotte is het goed om te realiseren dat meerdere kengetallen worden uitgedrukt in een percentage van de baten. Dit kan het beeld en daarmee het oordeel over de hoogte van de schulden vertroebelen. In het licht van de financiële positie is het ambtelijk advies om de ontwikkeling van de schuldquote nadrukkelijker te betrekken bij de afweging van investeringsvoorstellen. Tenslotte kan worden gedacht aan het opnemen van een kader over de hoogte van de schulden bij de actualisatie van de financiële verordening.

Netto schuldquote blijft op niveau van de begroting

150% 130% 110% 90% 70% 50% JRR 2021

80%

JRR 2022

JRR 2023

BGR 2024

H 3.1

VJR 2024

NB. Enige relativering bij de ontwikkeling van de kengetallen die samenhangen met de balans, zoals de schuldquotes en de solvabiliteit, is op zijn plaats. Het gepresenteerde beeld is een momentopname. Verder vertegenwoordigt de balans van de gemeente geen volledig beeld van de vermogenspositie. Dit hangt samen met de specifieke wet- en regelgeving. Op dit moment wordt de vaste activa gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Deze regelgeving zorgt ervoor dat een deel van het bezit zoals gronden niet op de balans staan. Ook mag de gemeente haar bezit niet herwaarderen. Tenzij er sprake is van een duurzame waardevermindering. Op dat moment dient een afwaardering van het bezit plaats te vinden. Hiertegenover staat dat gemeenten investeringen met een maatschappelijk nut wel mogen activeren. Deze investeringen leveren in het economisch verkeer echter nauwelijks geld op.

Solvabiliteit ook op niveau begroting

60%

40%

20%

0% JRR 2021

JRR 2022

JRR 2023

BGR 2024

VJR 2024

Tekort 2024 vraagt om maatregelen Zoals in het financieel op beeldlijnen is aangegeven vraagt het tekort 2024 van bijna € 2 miljoen op korte termijn om daadkracht van het bestuur. Voor 2024 kijken wij naar maatregelen van technische aard, mogelijkheden op organisatieniveau en naar haalbare afwijkingen van beleid. Ingrijpende maatregelen en voor inwoners mogelijk pijnlijke beslissingen willen wij in dit stadium voorkomen. De komende jaren lijken die keuzes echter onvermijdelijk te zijn. Het korte tijdsbestek waarbinnen de maatregelen voor 2024 hun beslag moeten krijgen werkt niet in ons voordeel. Veel zaken liggen ook al vast waardoor de mate van beïnvloeding beperkt is. Wij verwachten niet het hele tekort 2024 te kunnen oplossen. Onze ambitie is minimaal een halvering van het tekort. Voorbeelden van mogelijke maatregelen zijn: a. Budget onderuitputting opnemen b. Reguliere uitgaven Sociaal Domein ten laste van specifieke uitkeringen van het Rijk brengen c. Raadsbesluit extra middelen armoedebestrijding schrappen d. Toevoeging Oekraïne gelden aan reserve woonopgave verlagen e. Inzetten vacaturegelden f. Versoberen van beleid 43

H 3.1

44

Financieel beeld

44

H 2.2

Exploitatie

Financieel beeld

H 3.1

3.2

Exploitatie

Dit hoofdstuk is opgebouwd uit: 3.2.1 Inleiding 3.2.2 Exploitatie 3.2.3 Toelichting op de exploitatie 45

Exploitatie

H 3.2

3.2.1 Inleiding De exploitatie van een gemeente bestaat uit de baten en lasten inclusief reserves van zeven programma's. Een programma is een samenhangende verzameling van activiteiten. Deze worden uitgevoerd om de beoogde bestuurlijke doelen van een programma te realiseren. Een belangrijk onderdeel hiervan is het actualiseren van de baten en lasten uit de begroting 2024 na wijziging. Dit is nodig om tijdig te kunnen anticiperen op mogelijke tekorten of inzicht te krijgen in een positieve ontwikkeling van het resultaat. Om tot actuele prognoses voor 2024 te komen hebben in april gesprekken met de budgetverantwoordelijke plaatsgevonden. In die gesprekken zijn de voorlopige uitkomsten van de jaarstukken 2023 en de realisatie tot april 2024 meegewogen.

Hoewel de nieuwe prognoses op een zorgvuldige manier tot stand zijn gekomen blijft het moeilijk om sommige budgetten vooraf goed te voorspellen. Denk bijvoorbeeld aan het gebruik van de open einde regelingen en de fluctuaties in de uitkering uit het gemeentefonds.

3.2.2 Exploitatie In onderstaande tabel is per programma de ontwikkeling van het resultaat na vaststelling van de begroting 2024 in beeld gebracht. Ter vergelijking zijn in de laatste twee kolommen de concept cijfers 2023 en de cijfers over het jaar 2022 opgenomen. Na de tabel komt u via de link-qr-code bij de specificatie per deelprogramma en per product.

Geraamd resultaat reguliere exploitatie Begroting 2024

Concept jaarrekening 2023

Jaarrekening 2022

werkelijk

werkelijk

vastgesteld in november 2023

vastgestelde wijzigingen tot voorjaarsnota

wijzigingen voorjaarsnota

na wijzigingen voorjaarsnota

Programma 1 - Bedrijfsvoering

10.437 N

98 N

1.195 N

11.729 N

10.854 N

8.453 N

Programma 2 - Dienstverlening

528 N

27 N

7V

547 N

569 N

653 N

Programma 3 - Fysiek

4.207 N

79 N

929 N

5.215 N

4.021 N

3.017 N

Programma 4 - Sociaal maatschappelijk

21.346 N

738 N

572 N

22.657 N

21.403 N

19.915 N

Programma 5 - Economie & toerisme

1.286 N

96 N

151 N

1.532 N

1.185 N

1.039 N

Programma 6 - Veiligheid & handhaving

2.437 N

22 N

107 N

2.567 N

2.272 N

2.098 N

Programma 7 - Algemene dekkingsmiddelen

40.337 V

654 V

1.335 V

42.326 V

41.300 V

38.396 V

97 V

407 N

1.612 N

1.922 N

995 V

3.221 V

(€ x 1.000)

Geraamd resultaat

Specificatie per deelprogramma

Specificatie per product

46

Exploitatie

H 3.2

3.2.3 Toelichting op de exploitatie In dit onderdeel zijn vindt per programma een verdieping plaats van de financiën. Ter vergelijking zijn ook de conceptcijfers 2023 en de de cijfers over 2022 gepresenteerd. Na de programmatabel zijn de voorgestelde wijzigingen uit deze rapportage voor 2024 toegelicht. De toelichting vindt plaats op het niveau van het (deel)programma waarbij een onderscheid is aangebracht tussen de baten, lasten, onttrekking reserves en de toevoegingen aan de reserves. Dit sluit aan bij

de analyse zoals die in de jaarstukken 2023 heeft plaatsgevonden. In vergelijking met eerdere planning en control producten is sprake van een wijziging. Naast het feit dat het meer inzicht biedt voor uw raad is bij de jaarstukken de relatie met de rechtmatigheidsverantwoording eenvoudiger te leggen.

PROGRAMMA 1 - BEDRIJFSVOERING Begroting 2024

Concept Jaarrekening 2023

Jaarrekening 2022

werkelijk

werkelijk

vastgesteld in november 2023

vastgestelde wijzigingen tot voorjaarsnota

wijzigingen voorjaarsnota

na wijzigingen voorjaarsnota

Baten

51 V

17 V

171 V

239 V

223 V

1.684 V

Lasten

10.530 N

115 N

1.554 N

12.199 N

11.093 N

10.375 N

Saldo van baten en lasten (A)

10.479 N

98 N

1.383 N

11.960 N

10.870 N

8.691 N

Onttrekking uit reserves

42 V

0N

188 V

231 V

189 V

253 V

Toevoeging aan reserves

0N

0N

0N

0N

172 N

15 N

Mutaties reserves (B)

42 V

0N

188 V

231 V

16 V

238 V

10.437 N

98 N

1.195 N

11.729 N

10.854 N

8.453 N

Geraamd resultaat (A+B)

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000) 1.1

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

Hogere lasten programma Bedrijfsvoering: € 1.554.000 nadelig a. Hogere lasten van het deelprogramma Bestuur: € 64.000 nadelig Inhuur secretariaat (€ 47.000 N): vervanging wegens ziekte. Accountantscontrole (€ 33.000 N): meerwerk controle jaarstukken 2023. Begroting FoodValley (€ 23.000 N): Gewijzigde verantwoording programmamanagers uitvoering strategische agenda FoodValley. Bij de inhoudelijke programma's is sprake van een voordeel. Wet Open Overheid (€ 105.000 V): Dekking inhuur projectleider WOO en WOO coördinator uit rijksbudget. Inhuur is verantwoord in deelprogramma 1.2 'Organisatie'. Evaluatie participatiestatuut (€ 10.000 N): gereserveerd budget 2023 uit bestuursprogramma toegevoegd aan de begroting 2024. Dekking uit de reserve bestuursprogramma.

64 N

Overige (€ 56.000 N): kleinere verschillen waaronder een hogere bijdrage aan GGU fonds van de VNG (€ 9.000 N), restantbudget rekenkamer voorgaande jaren (€ 10.000 N) en diverse (€ 37.000 N) b. Hogere lasten van het deelprogramma Organisatie: € 1.055.000 nadelig Het grootste nadeel binnen dit deelprogramma hangt samen met inhuur van medewerkers door ziekte, moeilijk in te vullen vacatures door de krapte op de arbeidsmarkt en op onderdelen extra ondersteuning. Inhuur management en ondersteuning (€ 182.000 N): openstaande vacature en vervanging wegens ziekte. Inhuur financiën (€ 298.000 N): vervanging wegens ziekte, openstaande vacatures en uitbesteding werkzaamheden: inhuur senior administrateur, financieel adviseur en medewerker debiteuren/crediteuren. De werkzaamheden voor de verbijzonderde interne controle zijn deels uitbesteed.

1.055 N

47

Exploitatie

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000) Inhuur P&O (€ 209.000 N): door krapte op de arbeidsmarkt heeft de raad incidenteel extra budget beschikbaar gesteld bij de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2022. Hiervoor is een recruiter ingehuurd. Daarnaast is het budget voor de inhuur van de salarisadministrateur overgeheveld van deelprogramma 1.3 'Facilitair'. Tenslotte zijn door strengere wet- en regelgeving extra uren besteed voor de verbijzonderde interne controle. Inhuur juridische zaken (€ 319.000 N): vervanging door vacature van juridisch adviseur. Inhuur voor capaciteitsuitbreiding (0,50 FTE) die de raad bij de begroting 2024 beschikbaar heeft gesteld als onderdeel van de formatie-uitbreiding bij bedrijfsvoering. Tenslotte vindt inhuur plaats voor de functie van de projectleider WOO en de WOO coördinator. Een belangrijk deel van de dekking komt uit rijksbudget op DP 1.1 'Bestuur' (€ 105.000). Inhuur communicatie (€ 81.000 N): vervanging wegens ziekte van een communicatieadviseur. Inhuur data en informatie (€ 633.000 N): inhuur als gevolg van formatie-uitbreiding, ziekte en incidentele extra ondersteuning: Na de ontvlechting van de ICT met Veenendaal is tijdelijke extra capaciteit ingezet om de noodzakelijke (en wettelijk vereiste) professionalisering en kwaliteitsverbetering door te voeren.

Verder is de formatie van systeembeheer structureel uitgebreid met 1,0 FTE voor beveiligingstaken en het op peil houden van de ICT dienstverlening. Daarnaast is de formatie voor privacy en informatiebeveiliging uitgebreid met 0,83 FTE om te voldoen aan de aangescherpte wet- en regelgeving. Ook is de formatie voor het digitaal informatiebeheer uitgebreid met 1,0 FTE. Dit draagt bij aan de kwaliteit van het digitale beheer zodat we kunnen voldoen aan de (wettelijke) eisen die daaraan gesteld worden. Dit is ook het gevolg van het verscherpte toezicht door de provincie. Voor al deze ontwikkelingen heeft de raad bij de kadernota 2024 extra geld beschikbaar gesteld. Door de krapte op de arbeidsmarkt vindt veelal inhuur plaats, maar wel met het oog op een vaste aanstelling (detavast constructie). De detavast constructies worden ook toegepast bij de invulling bij de openstaande vacatures van informatieanalisten. Extra formatie uitbreiding (€ 86.000 N): tijdelijke formatie uitbreiding bij facilitaire zaken wegens ziekte (€ 33.000 N). Ook bij communicatie

H 3.2

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000) heeft een uitbreiding plaatsgevonden met 1 extra FTE. Betreft een communicatiespecialist duurzaamheid voor een periode van 3 jaar (2024: € 53.000 N). Dekking vindt plaats uit de CDOKE gelden (zie baten). Per saldo een budgettair neutraal effect. Dekking inhuur (€ 732.000 V): De loonkosten van bedrijfsvoering zijn met € 732.000 (V) verlaagd voor de dekking van de inhuur respectievelijk de detavast constructies. Dit bedrag is inclusief de vacatureruimte van de (tijdelijke) formatie uitbreidingen bij bedrijfsvoering waarmee de raad bij de kadernota 2024 heeft ingestemd (€ 300.000 V). Doorbelasting uren (€ 36.000 V): vanuit bedrijfsvoering is personele overhead doorbelast aan het project opvang Oekraïners. Overige (€ 15.000 N): Diverse kleinere verschillen. c. Hogere lasten van het deelprogramma Facilitair: € 435.000 nadelig

435 N

Het grootste nadeel binnen dit deelprogramma hangt samen met de extra ondersteuning bij de jaarstukken, indexering budgetten facilitair en een nieuw zaaksysteem. Nieuw zaaksysteem (€ 98.000 N): kosten van aanschaf en implementatie. Dekking uit de reserve projecten. Ondersteuning bij jaarstukken 2023, huisvestingsconcept, inkoop en archief (€ 166.000 N): vaststellen prestatielevering zorg en algehele kwaliteitsborging richting de accountant. Samen met de organisatie opstellen van het ontwikkelplan n.a.v. de accountantsverklaring met beperking voor het onderdeel rechtmatigheid bij de jaarstukken 2022. Daarnaast inzet projectleider huisvesting bij het vormgeven van het hybride huisvestingsconcept. Tenslotte extra ondersteuning bij inkoop en archief (dekking uit personeelsbudgetten deelprogramma Organisatie). Toerekening prijsinflatie (€ 72.000 N): budgetten automatisering, informatisering en overige kantoorkosten opgehoogd naar prijsniveau 2024. Dekking uit budget stelpost prijsinflatie (zie deelprogramma 7.2 Algemene dekkingsmiddelen). Toerekening omslagrente en afschrijvingslasten (€ 79.000 V): in het renteomslagpercentage uit de begroting 2024 was geen rekening gehouden met de rentebaten van het schatkistbankieren. Het geactualiseerde percentage zorgt voor een lager bedrag aan toegerekende rentelasten (€ 30.000 V). Doordat de niet gerealiseerde investeringen 48

Exploitatie

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

Toelichting verschil mutatie reserves (B) (in € x 1.000) - vervolg

in 2023 doorschuiven naar 2024 ontstaat een eenmalig voordeel bij de afschrijvingslasten van € 49.000 (V). Voorbeelden van doorgeschoven investeringen zijn: investeringen in de ICT en in de inventaris van de gemeente. Exploitatielasten eigen gemeentelijke gebouwen (€ 43.000 V): de jaarlijkse exploitatielasten van het gemeentehuis en de locatie Remmerden laten in 2024 een voordeel zien. De energieprijzen zijn gedaald (€ 53.000 V). Overige exploitatielasten € 10.000 (N). NB: het voordelig effect van de afschrijvingslasten en rentelasten is verdisconteert in het bedrag onder het punt hiervoor. Verlofsparen (€ 25.000 N): toename medewerkers aan regeling verlofsparen waardoor de toevoeging aan de voorziening structureel is verhoogd. Buitengebruik gesteld vastgoed (€ 61.000 N): betreft verkoopkosten, kosten projectleiding en kosten beheer van de locatie Kerstraat in Rhenen Overige personeelskosten (€ 44.000 N): toename reis- en verblijfkosten, internetvergoeding door personele uitbreiding. Overige (€ 91.000 N): diverse kleinere verschillen zoals toename kosten van werving en selectie (€ 10.000 N), arbo door hoger ziekteverzuim (€ 15.000 N), onderzoek gevolgen Didam arrest (€ 13.000 N; dekking reserve) en kantinekosten (€ 20.000 N). 1.2

1.3

Hogere onttrekking aan reserves programma Bedrijfsvoering: € 188.000 voordelig

a. Hogere onttrekking reserves deelprogramma bestuur: € 20.000 voordelig

20 V

Evaluatie participatiestatuut (€ 10.000 V): onttrekking aan reserve bestuursprogramma. Onderzoeksbudget rekenkamer (€ 10.000 V): onttrekking restantbudget voorgaande jaren aan reserve budgetoverheveling. b. Hogere onttrekking reserves deelprogramma Organisatie: € 57.000 voordelig

57 V

Inhuur recruiter personeelszaken (€ 57.000 V): onttrekking aan reserve budgetoverheveling. c. Hogere onttrekking reserves deelprogramma Facilitair: € 111.000 voordelig Vervanging zaaksysteem (€ 98.000 V): onttrekking aan reserve projecten. Onderzoek gevolgen Didam arrest (€ 13.000 V): onttrekking uit reserve budgetoverheveling. Mutatie reserves (B)

Hogere baten programma Bedrijfsvoering: € 171.000 voordelig a. Hogere baten van het deelprogramma Organisatie: € 89.000 voordelig

H 3.2

Geraamd resultaat (A+B)

111 V 75 N

188 V 1.195 N

89 V

Doorbelasting uren (€ 37.000 V): vanuit bedrijfsvoering is materiële overhead doorbelast aan het project opvang Oekraïners. Uitbreiding formatie (€ 52.000 V): de personele uitbreiding met een communicatiespecialist duurzaamheid voor 3 jaar wordt gedekt uit de inkomsten van CDOKE. b. Hogere baten van het deelprogramma Facilitair: € 81.000 voordelig

81 V

Exploitatiebaten eigen gemeentelijke gebouwen (€ 28.000 V): bijstelling huuropbrengsten gemeentehuis voornamelijk door inhuizing GGD. Buitengebruik gesteld vastgoed (€ 51.000 V): de beheerkosten van het vastgoed aan de Kerkstraat zijn samen met de verkoopkosten en de kosten voor projectleiding gedekt uit de toekomstige verkoopopbrengst. Overige (€ 2.000 V): diverse kleinere verschillen Saldo van baten en lasten (A)

1.383 N 49

49

Exploitatie

H 3.2

PROGRAMMA 2 - DIENSTVERLENING Begroting 2024

Concept

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2023 vastgesteld in

vastgestelde wijzigingen

wijzigingen

na wijzigingen

november 2023

tot voorjaarsnota

voorjaarsnota

voorjaarsnota

Baten

425 V

41 N

8V

391 V

314 V

298 V

Lasten

952 N

15 V

1N

938 N

883 N

791 N

Saldo van baten en lasten (A)

528 N

27 N

7V

547 N

569 N

493 N

Onttrekking uit reserves

0N

0N

0N

0N

0N

0N

Toevoeging aan reserves

0N

0N

0N

0N

0N

160 N

Mutaties reserves (B)

0N

0N

0N

0N

0N

160 N

528 N

27 N

7V

547 N

569 N

653 N

Geraamd resultaat (A+B)

werkelijk

werkelijk

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000) 2.1

Hogere lasten programma Dienstverlening: € 1.000 (N) a. Hogere lasten deelprogramma Rhenense Publieksbalie: € 1.000 nadelig

1N

Overige (€ 1.000 N): Diverse kleinere verschillen. 2.2

Hogere baten programma Dienstverlening: € 8.000 (V)

a. Hogere baten deelprogramma Rhenense Publieksbalie: € 8.000 voordelig

8V

Overige (€ 8.000 V): Diverse kleinere verschillen. Saldo van baten en lasten (A)

7V

Geraamd resultaat (A+B)

7V

50

Exploitatie

H 3.2

PROGRAMMA 3 - FYSIEK Begroting 2024

Concept

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2023 vastgesteld in

vastgestelde wijzigingen

wijzigingen

na wijzigingen

november 2023

tot voorjaarsnota

voorjaarsnota

voorjaarsnota

Baten

8.376 V

332 V

957 N

7.750 V

6.843 V

6.594 V

Lasten

12.649 N

597 N

553 V

12.692 N

11.103 N

9.304 N

Saldo van baten en lasten (A)

4.273 N

265 N

404 N

4.942 N

4.260 N

2.710 N

Onttrekking uit reserves

90 V

659 V

400 V

1.149 V

1.789 V

307 V

Toevoeging aan reserves

24 N

473 N

925 N

1.422 N

1.550 N

614 N

Mutaties reserves (B)

66 V

186 V

525 N

273 N

239 V

307 N

4.207 N

79 N

929 N

5.215 N

4.021 N

3.017 N

Geraamd resultaat (A+B)

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000) 3.1

Het grootste voordeel binnen dit deelprogramma wordt veroorzaakt door de lagere doorbelasting van rente aan de investeringen. Dit komt door verschuivingen van de investeringsplanning over de jaren en door een lager renteomslagpercentage. Voor uitleg zie deelprogramma 7.2. Het totale voordeel binnen dit deelprogramma op de rente is hierdoor € 161.000 (V) en het voordeel op de afschrijving bedraagt € 94.000 (V). Exploitatie verkeer en Mobiliteit € 35.000 (N): In 2023 is het Leefbaarheidsplan vastgesteld. Een deel van dat plan betreft "ontmoetingsmogelijkheden in Elst", gedekt uit de reserve projecten en de reserve budgetoverheveling. De last van € 42.000 (N) is in deze rapportage meegenomen. Voor de aanleg van glasvezel ontvangen we een vergoeding (zie deelprogramma 3.2). Een deel van de vergoeding is voor de degeneratiekosten van het straatwerk. Dit levert binnen dit deelprogramma een nadeel op van € 45.000 (N). Voor het opstellen van het beeldkwaliteitsplan is € 50.000 (N) vanuit het collegeprogramma beschikbaar. Dit wordt onttrokken aan de reserve collegeprogramma.

werkelijk

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

Lagere lasten van het programma Fysiek: € 553.000 voordelig a. Lagere lasten deelprogramma Verkeer en openbare ruimte: € 88.000 voordelig

werkelijk

88 V

Het voordeel door de lagere doorbelasting van de rente aan de investering bedraagt € 57.000 (V). Door verschuivingen van de investeringsplanning over de jaren, is er ook een voordeel op de afschrijvingslasten van € 50.000 (V). Overige kleine verschillen binnen deze exploitatie: € 5.000 (N). Exploitatie afval (€ 57.000 (N): Het bijstellen van de afvalambitie levert in 2024 een nadeel op van € 47.000 (N). Voor een uitgebreidere toelichting zie de beleidsverantwoording van dit deelprogramma. De kosten voor het plaatsen van containers bij Rhenendeal vormen een nadeel van € 20.000 (N). Het voordeel door de lagere doorbelasting van de rente aan de investering bedraagt € 4.000 (V). Overige kleine verschillen binnen deze exploitatie: € 6.000 (V). Exploitatie riool € 126.000 (V): Het voordeel door de lagere doorbelasting van de rente aan de investering bedraagt € 94.000 (V). Door verschuivingen van de investeringsplanning over de jaren, is er ook een voordeel op de afschrijvingslasten van € 36.000 (V). Overige kleine verschillen binnen deze exploitatie: € 4.000 (N). NB. Resultaat afval en riool: de exploitatie afval levert voor 2024 per saldo een negatief resultaat op van € 241.000 (N). De exploitatie riool sluit met een voordeel van € 132.000 (V). 51

Exploitatie

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

Lagere lasten rente en afschrijving € 14.000 (V): naast de bovengenoemde voordelen op de verschillende exploitaties, is er nog een voordeel op de overige onderdelen binnen dit programma. Overig € 40.000 (V): diverse kleinere verschillen. b. Lagere lasten van deelprogramma Ruimtelijke ontwikkeling € 534.000 voordelig Het hoge voordeel op de lasten en op de baten wordt veroorzaakt door een (budgettair neutrale) actualisatie van de grondexploitatie Achterberg West 2. Omgevingsdienst (€ 53.000 N): De kosten van de omgevingsdienst nemen met € 20.000 toe als gevolg loon- en prijsstijgingen (dekking ten laste van stelpost prijsstijgingen deelprogramma 7.2). De per saldo hogere kosten ad € 33.000 (N) worden voor een bedrag van € 14.000 (N) veroorzaakt door een toename van de structurele formatiekosten van de OdrU. Daarnaast is sprake van een hoger benodigd aantal advies uren wat zorgt voor een kostenstijging van € 19.000 (N). Aanleg glasvezel (€ 50.000 N): In 2024 wordt de aanleg van het glasvezel netwerk in Rhenen weer voortgezet. We verwachten hiervoor een opbrengst van € 95.000 (zie baten). Hiertegenover staan kosten van toezicht ad € 50.000 (N). Per saldo levert dit op dit deelprogramma een voordeel van € 45.000. Hiertegenover staan de kosten van herstel van de bestrating (degeneratiekosten) ad € 45.000 die zijn geraamd op deelprogramma 3.1.

Grondexploitatie Achterberg West 2 (€ 991.000 V): Voor de jaarrekening 2023 heeft een actualisatie van de grondexploitatie Achterberg West 2 plaatsgevonden. Hierbij zijn ook de jaarschijven 2024-2026 geactualiseerd. De plankosten zijn ten opzichte van de begroting 2024 € 247.000 lager geraamd. Daar tegenover staat dat de verkoopopbrengsten zijn doorgeschoven naar 2025 (zie baten) Het saldo van de mutaties ad € 744.000 (V) wordt op de balanspost onderhanden werk gemuteerd waarmee de mutaties budgettair neutraal zijn. Verkoop locatie voormalige Springplank (€ 51.000 N): Voor de verkoop van de locatie voormalig Springplank dienen voorbereidingskosten te worden gemaakt. Dit zijn kosten voor inzet van een projectleider en inhuur van een planeconoom en juridisch advies. Rekening houdend met de benodigde

H 3.2

534 V

voorbereidingskosten in 2025 en 2026 gaat het om een totaal bedrag van € 145.000 (N). De verwachting is dat deze kosten worden goedgemaakt met de te realiseren grondopbrengsten. Verkoop voormalig Dorpshuis Elst (€ 34.000 N): Het verkoopproces van het Dorpshuis Elst dient na de gerechtelijke procedure opnieuw te worden opgestart. Hiervoor dienen kosten voor projectleiding en juridische ondersteuning te worden bijgeraamd. Daarnaast dient een bedrag te worden opgenomen voor de monitoring van de steenmarterhopen. Aankoop perceel Maatsteeg 20 (€ 29.000 N): Op 29 maart 2024 heeft de raad ingestemd met de aankoop van de Maatsteeg 20. Met deze aankoop zijn aankoop-, onderzoeks- en taxatiekosten gemoeid. Daarnaast is er sprake van derving van pachtopbrengsten. Leges omgevingsvergunningen (€ 27.000 V): In 2023 is een bedrag van € 27.000 (V) toegevoegd aan de voorziening bouwleges wegens behandeling vergunningen waarvan de opbrengst in 2023 is verantwoord. Dit bedrag valt in 2024 vrij en dient ter dekking van inhuurkosten (zie personeelskosten). Opstellen gebiedsvisie Dr. Wallerstraat (€ 70.000 (N): In samenwerking met Rhenam stellen we een integraal plan voor herstructurering van de woningen aan de dr. Wallerstraat. Voor 2024 ramen we hiervoor kosten voor het opstellen van een gebiedsvisie, projectleiding, planeconomie en het participatie traject.

De kosten worden gedekt ten laste van de reserve collegeprogramma (€ 37.000) en de reserve ruimtelijke ordening (€ 33.000). Opvang vluchtelingen Oekraïne (€ 18.000 N): Voor de opvang van de vluchtelingen uit de Oekraïne worden diverse opvangplekken bekostigd zoals 10 flexwoningen, huur van vakantiehuisjes en een aantal woningen. De kostenraming voor de 10 flexwoningen Prattenburg dienen per saldo met € 18.000(N) te worden verhoogd. Op het deelprogramma 4.5 zijn de huisvestingskosten van de andere opvangplekken en de overige kosten van opvang Oekraïners geraamd. De kosten worden gedekt ten laste van de SPUK Opvang Ontheemden Oekraïne Versnelling woningbouw (€ 255.000 N): In 2023 is een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld van € 535.000 voor het project versnelling van de woningbouw. Het voorbereidingskrediet is in 2023 niet 52

Exploitatie

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

volledig besteed, het restant ad € 240.000 (N) wordt in 2024 geraamd. De dekking vindt plaats ten laste van de reserve woningbouwopgave. Het eerste resultaat van de versnelling is de inkoop en plaatsing van 15 flexwoningen aan de Binnenweg. We maken hierbij gebruik van de rijk garantieregeling waarvoor per woning een bedrag van € 1.000 moet worden bijgedragen, per saldo derhalve € 15.000 (N). Lagere rentelasten (€ 44.000 V): Het rente omslagpercentage is naar beneden bijgesteld. Voor het deelprogramma ruimtelijke ontwikkeling betekent dit € 44.000 (V) lagere rentelasten. Personeelskosten deelprogramma ruimtelijke ontwikkeling (€ 29.000 V): Het formatiebudget ruimtelijke ontwikkeling kan met € 408.000 (V) worden verlaagd wegens meerdere vacatures en de overheveling van de formatie landelijk gebied naar het programma economie. Om de capaciteit op niveau te houden en om in benodigde extra capaciteit te voorzien dient het inhuurbudget met € 379.000 (N) te worden bijgeraamd. Overige (€ 3.000 V): Diverse kleinere verschillen. c. Hogere lasten deelprogramma Duurzaamheid: € 69.000 nadelig

b. Lagere baten van deelprogramma Ruimtelijke ontwikkeling: € 849.000 nadelig Aanleg glasvezel (€95.000 V): In 2024 wordt de aanleg van het glasvezel netwerk in Rhenen weer voortgezet. We verwachten hiervoor een opbrengst van € 95.000 (V). Hiertegenover staan kosten van toezicht ad € 50.000. Per saldo levert dit op dit deelprogramma een voordeel van € 45.000. Hiertegenover staan de kosten van herstel van de bestrating (degeneratiekosten) ad € 45.000 die zijn geraamd op deelprogramma 3.1. Grondexploitatie Achterberg West 2 (€995.000 N): Voor de jaarrekening 2023 heeft een actualisatie van de grondexploitatie Achterberg West 2 plaatsgevonden. De verkoopopbrengsten zijn doorgeschoven naar

69 N

Inhuur beleidsmedewerker afval € 81.000 (N): wegens (weer) openstaande vacature. Overig € 12.000 (V): diverse kleinere verschillen. 3.2

Lagere baten van het programma Fysiek € 957.000 nadelig

a. Lagere baten van deelprogramma Verkeer en openbare ruimte: € 109.000 nadelig Exploitatie Afval € 99.000 (N): Het bijstellen van de afvalambitie levert in 2024 een nadeel op van € 55.000 (N). Voor een uitgebreidere toelichting zie de beleidsverantwoording van dit deelprogramma. De bijstelling van de legesopbrengst levert een nadeel op van € 64.000 (N), het aantal huishoudens waar een aanslag aan is opgelegd is lager dan bij de begroting ingeschat. De verwachte extra bijdrage van Nedvang (prullenbakkenvergoeding) wordt ingezet voor de containers Rhenendael € 20.000 (V). Overige verschillen: € 10.000 (N): diverse kleinere verschillen.

H 3.2

109 N

848 N

2025. Dit levert voor 2024 een nadeel op van € 995.000 (N). Zie ook de bijstelling van de lasten. Leges omgevingsvergunningen (€150.000 V): Er zijn diverse woningbouwprojecten in ontwikkeling (zie toelichting projecten). Dit betekent dat we voor 2024 en 2025 een groot aantal aanvragen voor omgevingsvergunningen nieuwbouwwoningen verwachten. Daarnaast verwachten we de aanvraag omgevingsvergunning voor twee zonneparken. Dit leidt tot een hogere legesopbrengst ten opzichte van de raming zoals vastgesteld bij de legesverordening. Opvang vluchtelingen Oekraïne (€111.000 N): Voor de opvang van vluchtelingen uit de Oekraïne zijn in 2022 10 flexwoningen op Prattenburg geplaatst. De exploitatielasten zijn budgettair neutraal in de begroting geraamd met een 'fictieve' huuropbrengst in afwachting van de te ontvangen rijksmiddelen. De 'fictieve' huuropbrengst ad € 111.000 (N) wordt onder gelijktijdige dekking ten laste van de SPUK Opvang Ontheemden Oekraïne van de begroting afgevoerd (zie ook onderdeel reserves). Overige (€ 13.000 V): Diverse kleinere verschillen. Saldo van baten en lasten (A)

404 N

53

H 3.2

Exploitatie

H 3.2

Toelichting verschil mutatie reserves (B) (in € x 1.000) 3.3

Hogere toevoegingen aan reserves voor het programma Fysiek: € 925.000 nadelig

a. Hogere toevoeging aan reserves voor het deelprogramma Ruimtelijke ontwikkeling: € 925.000 nadelig

925N

Huisvestingsdeel SPUK Oekraïne (€ 925.000 N): In 2024 ontvangen we € 1.743.000 (V) SPUK opvang ontheemden Oekraïne. De dagvergoeding is verlaagd van € 83 naar € 61. Omdat het leefgeld niet meer in de dagvergoeding is begrepen neemt het procentuele aandeel van de vergoeding voor huisvestingskosten toe van 50% naar 75%. Dit betekent dat € 1.307.000 wordt ontvangen voor de huisvestingskosten. De huisvestingskosten worden voor 2024 geraamd op € 382.000 waardoor een bedrag van € 925.000 N wordt toegevoegd aan de reserve woningbouwopgave. 3.4

Hogere onttrekking aan reserves voor het programma Fysiek: € 400.000 voordelig

a. Hogere onttrekking aan reserves voor het deelprogramma Verkeer en openbare ruimte: € 90.000 voordelig

90 V

Leefbaarheidsplan Elst € 40.000 (V): Het deelplan "ontmoetingsmogelijkheden in Elst" van het leefbaarheidsplan Elst wordt gedeeltelijk gedekt uit de reserve projecten. Opstellen beeldkwaliteitsplan € 50.000 (V): dekking uit de reserve collegeprogramma. b. Hogere onttrekking aan reserves voor het deelprogramma Ruimtelijke ontwikkeling: € 310.000 voordelig

310 V

Voorbereidingskrediet versnelde woonopgave (€240.000 N): In 2023 is een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld voor het project versnellen woonopgave. Het voorbereidingskrediet is in 2023 niet volledig besteed, het restant wordt in 2024 geraamd en onttrokken aan de reserve woningbouwopgave. Gebiedsvisie dr. Wallerstraat (€70.000 V): Onttrekken € 37.000 (V) aan de reserve uitvoering collegeprogramma en € 33.000 (V) aan de reserve ruimtelijke ordening. Mutatie reserves (B)

525 N

Geraamd resultaat (A+B)

929 N 54

Exploitatie

H 3.2

PROGRAMMA 4 - SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK Begroting 2024

Concept

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2023 vastgesteld in

vastgestelde wijzigingen

wijzigingen

na wijzigingen

november 2023

tot voorjaarsnota

voorjaarsnota

voorjaarsnota

Baten

6.116 V

200 V

2.778 V

9.095 V

9.395 V

7.761 V

Lasten

27.505 N

964 N

3.469 N

31.937 N

31.140 N

27.963 N

Saldo van baten en lasten (A)

21.388 N

764 N

690 N

22.842 N

21.745 N

20.203 N

Onttrekking uit reserves

51 V

26 V

118 V

194 V

652 V

634 V

Toevoeging aan reserves

9N

0N

0N

9N

309 N

347 N

Mutaties reserves (B)

42 V

26 V

118 V

185 V

342 V

287 V

21.346 N

738 N

572 N

22.657 N

21.403 N

19.915 N

Geraamd resultaat (A+B)

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000) 4.1

36 V

Overige (€ 36.000 V): Diverse kleinere verschillen. b. Hogere lasten van het deelprogramma Jeugd preventief: € 159.000 nadelig Inhuur functies (€ 176.000 N): Op een aantal functies vindt inhuur plaats. Dekking van de lasten vindt, deels, plaats binnen de personeelsbegroting. Het gaat o.a. om de functie van jeugdconsulent en leerplichtambtenaar. Onderwijsachterstandenbeleid - Wet Oké - SPUK (€ 59.000 V): Dit betreft de Wet Ontwikkelkansen door kwaliteit en educatie (Wet Oké). Het heeft als doel om de taalontwikkeling van jonge kinderen te stimuleren en de kwaliteit van de peuterspeelzalen te verbeteren en te harmoniseren ten opzichte van de kinderopvang. Hiervoor ontvangen we middelen middels een SPUK. Het nieuwe tijdvak loopt tot en met 2026. Tegenover de baten staan lasten van een gelijke omvang." Gemeentelijk vastgoed € 49.000 (N): Bestaande uit een voordeel op de energielasten van de gemeentelijke gebouwen binnen dit programma door lagere tarieven (5.000 V) en een nadeel door stijging van de schoonmaakkosten, gemeentelijke heffingen en verzekeringen (34.000 N). Door een administratieve wijziging is er nog een nadeel van €20.000 op schoon-

werkelijk

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

Hogere lasten programma Sociaal maatschappelijk: € 3.469 nadelig a. Lagere lasten van het deelprogramma Sociaal domein: € 36 voordelig

werkelijk

159 N

maak, gemeentelijke heffingen en verzekeringen waar binnen deelprogramma 4.3 een voordeel op de lasten. tegenover staat van €20.000 (V). Jeugd- en jongerenwerk -bijdrage EU (€ 15.000 N): Dit betreft een Europees project over jongeren en duurzaamheid. Het project geldt voor 2023 én 2024. Tegenover de baten staan lasten van een gelijke omvang. Onderwijsbeleid- en leerlingzaken € 15.000 (N): Er vindt een verhoging van het budget plaats naar € 27.000 gezien de hoogte van de uitgaven in voorgaande jaren. Overige verschillen (€ 37.000 V): De kosten leerplichten ramen we met € 10.000 bij gezien de uitgaven in voorgaande jaren. Diverse kleinere verschillen: (€ 47.000 V) c. Hogere lasten van het deelprogramma Jeugd maatwerk: € 1.166.000 nadelig

1.166 N

Zorg in natura Jeugdzorg (€ 1.079.000 N): Bij Jeugd maatwerk is een behoorlijke bijstelling nodig van de begrote bedragen. Dit kondigde zich al aan op basis van de realisatiecijfers in 2023, waarover een informatienota is geschreven eind 2023. Dit beeld zal ook terugkomen bij de analyse van de jaarrekening 2023. De grootse afwijking ten opzichte van voorgaande jaren zit in de aantallen en zorgzwaarte. Met name bij verblijf en specialistische ambulante dagbesteding zien we een significante toename. Er is geen 55

Exploitatie

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

Zorg in natura Jeugdzorg (€ 1.079.000 N): direct aanwijsbare oorzaak aan te wijzen. We hebben te maken met de na effecten van corona. Dat zorgde voor een toename van de aantallen tot het niveau van voor de pandemie (zie bijgaande grafiek met de ontwikkeling van de aantallen cliënten) en een toename in de zorgzwaarte (zie bijgaande grafiek met de ontwikkeling van de kosten per cliënt ten opzichte van het gemiddelde in FoodValley). Daarnaast zijn er veel wisselingen geweest in personeel. Het overgaan naar zelforganiserende teams met het vertrek van de coördinator is ook van invloed geweest. De maatregelen die we op korte termijn nemen zijn het verscherpen van de kaders door middel van beleidsregels, het instellen van een poortwachter die het jeugdteam gaat coachen in het normaliseren, inzetten eigen/netwerkkracht en het afschalen en verkorten van trajecten. Tevens gaan we strakker sturen op verantwoordelijkheden vanuit de Jeugdwet en de Wet passend onderwijs. Inhuur aantal functies (€ 239.000 N): Op een aantal functies vindt inhuur plaats. Dekking van de lasten vindt, deels, plaats binnen de personeelsbegroting. Het gaat o.a. de functie van beleidsadviseur Jeugd en beleidsadviseur WMO. Uitvoeringskosten Jeugdzorg (€ 103.000 V): De uitvoeringskosten van Jeugdzorg dalen in 2024 met name door efficiency.

Personeelslasten deelprogramma Jeugd maatwerk (€ 49.000 V): Dit betreft enerzijds een aframing van € 94.000 (V) van de lasten; dit wordt ingezet voor de inhuur in 2024. Anderzijds komt een medewerker woonplaatsbeginsel over van het deelprogramma maatschappelijke ondersteuning preventief (€ 45.000 N). d. Lagere lasten van het deelprogramma Maatschappelijke ondersteuning preventief: € 66.000 voordelig Personeelslasten deelprogramma Maatschappelijke ondersteuning preventief (€ 124.000 V): Dit betreft een aframing van de vaste personeelslasten; dit wordt ingezet voor de inhuur in 2024. MFG Bestegoed € 80.000 (N): In 2023 is het Leefbaarheidsplan Elst vastgesteld. Een deel van dat plan betreft "Bestegoed als de huiskamer

H 3.2

66 V

van Elst", gedekt uit de reserve projecten(€ 60.000) en een cofinanciering van de Provincie (€ 20.000). De uitvoering van dit plan is verschoven naar 2024. Vrijwilligersondersteuning (€ 68.000 N): Dit betreft de extra ondersteuning van vrijwilligers in 2024 voor een begroot bedrag van € 68.000. Dit betreft een budgetoverheveling uit 2023 en loopt als zodanig via de reserve budgetoverheveling. Gemeentelijk vastgoed € 34.000 (V): Bestaande uit een voordeel op de energielasten van de gemeentelijke gebouwen door lagere tarieven (€ 43.000 V) en een nadeel door stijging van de schoonmaakkosten, gemeentelijke heffingen en verzekeringen (€ 22.000 N). Door een administratieve wijziging is er nog een voordeel van € 20.000 (V) op schoonmaak, gemeentelijke heffingen en verzekeringen waar binnen deelprogramma 4.1 een nadeel op de lasten tegenover staat. Voor de gymzalen Lijsterberg en Achterberg zijn er op basis van de inspectie van eind 2023 extra kosten voor vervanging van materialen voor in totaal €7.000 (N). Mantelzorgondersteuning (€ 24.000 V): Dit betreft aframing van het budget voor mantelzorgondersteuning ten behoeve van de inzet van een mantelzorgconsulent. SPUK Ido (€ 21.000 N): De SPUK Ido is van toepassing op 2023 en 2024. Het bedrag wordt rechtstreeks doorbetaald aan de bibliotheek. De lasten komen overeen met de baten.

Advies- en cliëntenraad (€ 5.000 V): De kosten voor de advies en cliëntenraad kunnen naar beneden worden bijgesteld omdat het budget over voorgaande jaren niet wordt uitgegeven. Inlooppunten (€ 16.000 N): Dit betreft een verhoging van de subsidie aan De Steiger en is in het kader van de participatie. Overige (€64.000 V): bestaande uit de lagere doorbelasting van rente aan de investeringen door een lager renteomslagpercentage. Voor uitleg zie deelprogramma 7.2. Het totalevoordeel binnen dit deelprogramma op de rente is hierdoor € 82.000 (V). Verhoging van het subsidiebudget voor MO levert een nadeel op van €7.000 (N). Overige kleinere verschillen van per saldo €11.000.

56

Exploitatie

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000) e. Hogere lasten van het deelprogramma Maatschappelijke ondersteuning maatwerk: € 268.000 nadelig

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000) 268 N

WMO- begeleiding - individueel (€ 141.000 N): Op basis van de uitgaven in 2023 en het actuele verzilveringspercentage dienen de uitgaven voor "Begeleiding individueel" naar boven bijgesteld te worden. GGZ-arrangement (€ 125.000 N): Ten onrechte is momenteel geen budget geraamd voor GGZ-arrangement (€ 125.000) Deze lasten kunnen we in het geheel doorbelasten aan gemeente Ede Inhuur tweetal functies (€ 91.000 N): Op de functie van projectleider rechtmatigheid WMO en Jeugd vindt inhuur plaats. Dekking van de lasten vindt, deels, plaats binnen de personeelsbegroting. Personeelslasten deelprogramma Maatschappelijke ondersteuning maatwerk (€ 63.000 V): Dit betreft enerzijds uitbreiding van de formatie met 0,5 FTE voor een mantelzorgconsulent (€41.000 N). Voor deze formatie zijn er (deels) lasten binnen deelprogramma 4.3 afgeraamd. Anderzijds betreft dit een aframing van de lasten in 2024 met € 104.000; dit wordt ingezet voor inhuur. PGB - WMO (€ 62.000 V): Dit betreft lagere lasten voor de PGB van de Wmo. Dit past in de transitie die we willen bewerkstelligen van Persoons Gebonden Budget naar Zorg in Natura (ZIN) Uitvoering WMO (€ 16.000 N): Het budget in 2024 worden afgestemd op lasten in voorgaande jaren. Toeslagenaffaire (€ 10.000 N): We ramen nog lasten in 2024 voor de afwikkeling van de toeslagenaffaire. De kosten kunnen we volledig verhalen op het Rijk middels een SPUK.

Kosten vervoer (€ 10.000 N): De kosten voor vervoer worden bijgeraamd. f. Hogere lasten van het deelprogramma Participatie preventief: € 704.000 nadelig Opvang ontheemden lasten (€ 414.000 N): De gemeente Rhenen ontvangt een vergoeding voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne van het Rijk. Hiervoor heeft het Rijk normenbedragen vastgesteld. Tegenover de vergoeding van het Rijk staan € 414.000 aan lasten die de gemeenten Rhenen maakt in 2024.

H 3.2

Wet Inburgering (€ 263.000 N): Elk jaar krijgen de gemeenten een uitkering voor het aanbieden van inburgeringsvoorzieningen, de SPUK. Het bedrag van de SPUK is bedoeld voor het uitvoeren van de taken van de gemeente in het kader van de Wet inburgering 2021. De lasten komen overeen met de baten uit de SPUK. Inhuur tweetal functies (€ 77.000 N): Op twee functies vindt inhuur plaats. Het gaat om de functies van beleidsadviseur W&I en beleidsondersteuner voor project Integraal Beleidskader Sociaal Rhenen. Dekking van de lasten vindt, deels, plaats binnen de personeelsbegroting WMO- kosten vervoer (€ 10.000 N): Dit betreft vervoer naar de dagbesteding. Op basis van de uitgaven in 2023 dienen de begrote uitgaven naar boven bijgesteld te worden. Onderwijsroute (€ 40.000 N): De Onderwijsroute bereidt inburgeraars voor op instroom in het Nederlandse beroeps- en hoger onderwijs. In deze route volgen zij een taalschakeltraject waarin zij in relatief korte tijd Nederlands op niveau B1 (of hoger) leren en worden voorbereid op een vervolgopleiding. De lasten komen overeen met de baten uit de SPUK. Zie ook toelichting aan de lastenkant. Formatie-uitbreiding (€ 24.000 N): Een functie waar normaal inhuur op plaats vond wordt nu vast ingevuld. Dit gaat gepaard met meerkosten. Overige verschillen (€ 124.000 V): 1.

Aframing van het budget voor algemene kosten voor participatie nieuwkomers (€ 120.000 V). 2. Bijstelling van de bijdrage aan Vluchtelingenwerk (€ 4.000 V) g. Hogere lasten van het deelprogramma Participatie maatwerk: € 1.273.000 nadelig

704 N

1.273 N

Stijging aantal bijstandsgerechtigden (€ 363.000 N): We verwachten in 2024 een stijging van het aantal bijstandsgerechtigden in de gemeente Rhenen. Dit in combinatie met een stijging van de bijstandsuitkering per cliënt leidt tot een kostenstijging. Energiearmoede (€ 240.000 N): De regeling voor energiearmoede loopt door tot in 2024. De middelen hiervoor zijn doorgeschoven van 2023 naar 2024. De baten ontvangen we van het Rijk middels een zogenaamde SPUK. Dienstverleningsovereenkomst (€ 217.000 N): De gemeente Veenendaal voert voor ons de bijstand uit. De samenwerking ligt vast in een 57

57

Exploitatie

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

dienstverleningsovereenkomst (DVO). De DVO kent een kostenindexatie. Tevens gaat gemeente Veenendaal voor ons de schuldhulpverlening uitvoeren. Minimaregeling - Cunerapas (€ 200.000 N): Het budget was gebaseerd op gebruik van 500 passen. De verwachting is dat dit stijgt naar 900 passen. Uitgaande van gemiddeld gebruik van 400 euro betekent dit een benodigd budget van € 360.000. Minimaregeling - bijzondere bijstand (€ 80.000 N): De kosten voor bewindvoering zijn gestegen omdat de regeling is versoepeld voor de burgers. Tevens komen door de verhoging van het minimumloon meer mensen in aanmerking voor bijzondere bijstand regeling broodnood. Bijdrage loonkosten - IW4 (€ 72.000 N): Wij dragen bij aan de loonkosten van IW4. Door indexatie stijgen de loonkosten in 2024. Minimaregeling - dotatie dubieuze debiteuren (€ 35.000 N): In 2024 is weer een storting noodzakelijk in de voorziening dubieuze debiteuren van het sociaal domein. Minimaregeling - energietoeslag (€ 30.000 N): We ramen een budget voor energietoeslag in 2024. Minimaregeling - langdurigheidstoeslag (€ 25.000 N): Door meer gebruik minimaregelingen neemt ook beroep op toeslag toe. Minimaregeling - kwijtschelding gemeentelijke belastingen en heffingen (€ 15.000 N): Van de kwijtschelding werd in voorgaande jaren meer gebruik gemaakt dan begroot. We verhogen het budget om deze reden.

Overige verschillen (€ 4.000 V): Diverse kleinere verschillen. 4.2

2024. Tegenover de baten staan lasten van een gelijke omvang. Overige verschillen (€ 28.000 V): Gemeentelijk vastgoed € 28.000 (V): door de stijging van de huuropbrengst van het gemeentelijk vastgoed binnen dit programma. b. Hogere baten van het deelprogramma Maatschappelijke ondersteuning preventief: € 34.000 voordelig

Onderwijsachterstandenbeleid - Wet Oké - SPUK (€ 59.000 N): Dit betreft de Wet Ontwikkelkansen door kwaliteit en educatie (Wet Oké). Het heeft als doel om de taalontwikkeling van jonge kinderen te stimuleren en de kwaliteit van de peuterspeelzalen te verbeteren en te harmoniseren ten opzichte van de kinderopvang. Hiervoor ontvangen we middelen middels een SPUK. Het nieuwe tijdvak loopt tot en met 2026. Tegenover de baten staan lasten van een gelijke omvang. Jeugd- en jongerenwerk -bijdrage EU- € 15.000 (V): Dit betreft een Europees project over jongeren en duurzaamheid. Het project geldt voor 2023 én

34 V

Overige verschillen (€ 34.000 V): 1. De SPUK Ido is van toepassing op 2023 en 2024. Het bedrag wordt rechtstreeks doorbetaald aan de bibliotheek. De hogere baten (€ 21.000 V) komen overeen met de bijstelling van de lasten. 2. MFG Bestegoed € 20.000 (V): In 2023 is het Leefbaarheidsplan Elst vastgesteld. Een deel van dat plan betreft "Bestegoed als de huiskamer van Elst", deels gedekt door cofinanciering van de Provincie (€ 20.000 V). De uitvoering van dit plan is verschoven naar 2024. 3. We ramen de inkomsten voor sociale basisondersteuning af (€ 19.000 N), omdat deze in 2022 en 2023 niet plaatsvonden. 4. Gemeentelijk vastgoed € 12.000 (V): door de stijging van de huuropbrengst van het gemeentelijk vastgoed binnen dit programma. c. Hogere baten van het deelprogramma Maatschappelijke ondersteuning maatwerk: € 172.000 voordelig

Hogere baten programma Sociaal maatschappelijk: € 2.778 voordelig

a. Lagere baten van het deelprogramma Jeugd preventief: € 16.000 nadelig

H 3.2

16 N

172 V

Overige verschillen (€ 172.000 V): 1. Ten onrechte is momenteel geen budget geraamd voor GGZ-arrangement (€ 125.000 V) Deze lasten kunnen we in het geheel doorbelasten aan gemeente Ede. Derhalve dienen we de baten ook te ramen. 2. We ramen momenteel geen baten voor overname Wmo-voorzieningen door gebruikers of andere gemeenten, terwijl we wel jaarlijks hiervoor inkomsten ontvangen. We gaan hiervoor € 13.000 (V) ramen. 3. We ramen baten bij voor eigen bijdrage maatwerk (€ 12.000 V) conform de hoogte van de baten in voorgaande jaren. 4. We kunnen een deel van de personele van het deelprogramma doorbelasten (€ 10.000 V). 5. We ramen nog baten van € 10.000 (V) in 2024 voor de afwikkeling van de toeslagenaffaire. De kosten kunnen we volledig verhalen op het Rijk middels een SPUK. Bijramen van de baten (€ 2.000 V) voor leges gehandicaptenparkeerkaart, omdat de werkelijke opbrengsten in voorgaande jaren hoger waren dan de opbrengsten. 58

Exploitatie

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000) d. Hogere baten van het deelprogramma Participatie preventief: € 2.155.000 voordelig

Toelichting verschil mutatie reserves (B) (in € x 1.000) - vervolg 2.155 V

Bekostigingsregeling opvang ontheemden - SPUK (€ 1.852.000 V): De gemeente Rhenen ontvangt een vergoeding voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne van het Rijk. Hiervoor heeft het Rijk normenbedragen vastgesteld. De (voorlopige) vergoeding bedraagt € 1.852.000. Achteraf stelt het Rijk op basis van realisatie de definitieve vergoeding vast. Wet Inburgering - SPUK (€ 263.000 V): Elk jaar krijgen de gemeenten een uitkering voor het aanbieden van inburgeringsvoorzieningen, de SPUK.

4.4

Hogere onttrekking aan reserves programma sociaal maatschappelijk: € 118.000 voordelig

a. Hogere onttrekking aan reserves deelprogramma Maatschappelijke ondersteuning preventief: € 128.000 voordelig

128 V

Vrijwilligersorganisatie (€ 68.000 N): Dit betreft de extra ondersteuning van vrijwilligers in 2024. Dit betreft een budgetoverheveling uit 2023 en loopt als zodanig via de reserve budgetoverheveling. MFG Bestegoed (€ 60.000 V): In 2023 is het Leefbaarheidsplan Elst vastgesteld. Een deel van dat plan (€ 60.000) betreft "Bestegoed als de huiskamer van Elst", deels gedekt uit de reserve projecten. De uitvoering van dit plan is verschoven naar 2024.

Het bedrag van de SPUK is bedoeld voor het uitvoeren van de taken van de gemeente in het kader van de Wet inburgering 2021. De lasten komen overeen met de baten uit de SPUK. Zie ook toelichting aan de lastenkant. Onderwijsroute - SPUK (€ 40.000 V): De Onderwijsroute bereidt inburgeraars voor op instroom in het Nederlandse beroeps- en hoger onderwijs. In deze route volgen zij een taalschakeltraject waarin zij in relatief korte tijd Nederlands op niveau B1 (of hoger) leren en worden voorbereid op een vervolgopleiding. De lasten komen overeen met de baten uit de SPUK. Zie ook toelichting aan de lastenkant. e. Hogere baten van het deelprogramma Participatie maatwerk: € 433.000 voordelig

H 3.2

Toelichting verschil mutatie reserves (B) (in € x 1.000) - vervolg b. Hogere onttrekking reserves deelprogramma Participatie maatwerk: € 11.000 voordelig

11 V

Onttrekking reserve WWB (€ 11.000 V): Gezien de stijging van het aantal cliënten WWB onttrekken we het restant van de reserve. Mutatie reserves (B)

118 V

Geraamd resultaat (A+B)

572 N

433 V

Energiearmoede (€ 240.000 V): De regeling voor energiearmoede loopt door tot in 2024. De middelen hiervoor zijn doorgeschoven van 2023 naar 2024. De baten ontvangen we van het Rijk middels een zogenaamde SPUK. BUIG-budget (€ 193.000 V): Om de bijstandsuitkeringen te kunnen betalen ontvangen we van het Rijk een zogenaamd BUIG-budget. We prognosticeren een stijging van het aantal cliënten vanaf 2024. Gezien de stijging van het aantal cliënten stellen we dit budget naar boven bij. Saldo van baten en lasten (A)

690 N

59

Exploitatie

H 3.2

PROGRAMMA 5 - ECONOMIE & TOERISME Begroting 2024

Concept

Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2023 vastgesteld in

vastgestelde wijzigingen

wijzigingen

na wijzigingen

november 2023

tot voorjaarsnota

voorjaarsnota

voorjaarsnota

Baten

237 V

50 V

126 V

413 V

497 V

303 V

Lasten

1.540 N

168 N

475 N

2.183 N

1.705 N

1.357 N

Saldo van baten en lasten (A)

1.303 N

118 N

349 N

1.770 N

1.208 N

1.054 N

Onttrekking uit reserves

19 V

22 V

198 V

239 V

99 V

108 V

Toevoeging aan reserves

2N

0N

0N

2N

76 N

93 N

Mutaties reserves (B)

17 V

22 V

198 V

238 V

23 V

15 V

1.286 N

96 N

151 N

1.532 N

1.185 N

1.039 N

Geraamd resultaat (A+B)

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000) 5.1

De hogere lasten op dit deelprogramma worden met name veroorzaakt door kosten landelijk gebied, subsidie Rijnweek en personeelskosten economische zaken. Landelijk gebied (€ 133.000 N): In 2023 is een deel van het uitvoeringsbudget landelijk gebied ad € 24.000 (N) niet besteed en overgeheveld naar 2024 (dekking reserve budgetoverheveling). Het formatiebudget 2024 is hoger dan de feitelijke formatiekosten. Dit verschil ad € 13.000 (N) wordt overgeheveld naar het uitvoeringsbudget. Er dient RO capaciteit ad € 96.000 (N) te worden ingehuurd voor de functiewisselingen in het landelijk gebied. Hiervoor ontvangen we middelen van het Rijk en provincie (zie baten). Subsidie museum (€ 24.000 N): Het hogere subsidie voor het museum wordt veroorzaakt door de gestegen huisvestingskosten als gevolg van een hogere huur die de gemeente in rekening brengt. Tegenover dit hogere subsidie staat een verhoging van de huuropbrengst (zie baten) en een dekking ten laste van de stelpost prijsstijgingen.

werkelijk

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

Hogere lasten van programma Economie & toerisme: € 475.000 nadelig a. Hogere lasten van het deelprogramma Economische zaken: € 475.000 nadelig

werkelijk

475 N

Exploitatie Kwintelooijen (€ 84.000 N): Het budget voor het beheer van Kwintelooijen dient met € 32.000 (N) te worden verhoogd onder gelijktijdige aframing van het formatiebudget op deelprogramma 6.2. Daarnaast wordt de toerekening van de groene BOA ad € 47.000 (N) aan de exploitatie Kwintelooijen in de begroting verwerkt. Deze verloopt eveneens budgettair neutraal. Recreatie & toerisme (€ 62.000 N): Op basis van het beleidsvisie recreatie en toerisme en het daarbij behorende uitvoeringsagenda zijn de budgetten bijgesteld. De kosten van de incidentele actiepunten bedragen voor 2024 € 41.000 (N). In 2024 wordt het wandelroutenetwerk opgeleverd. Rhenen draagt hier € 21.000 (N) aan bij. Beide bedragen worden gedekt ten laste van de reserve budgetoverheveling. Subsidie Rijnweek (€ 75.000 N): In de raad van december 2023 heeft de raad ingestemd het subsidiëren van de Rijnweek 2024 met een bedrag van € 75.000 (N). Dekking vindt plaats ten laste van de restant middelen subsidieregeling grote evenementen. Erfgoedvisie (€ 38.000 N): Een deel van de projecten in het kader van de beleidsvisie Erfgoed Rhenen is in 2023 niet uitgevoerd en doorgeschoven naar 2024. Hiervoor wordt € 38.000 (N) geraamd. Dekking vindt plaats ten

60

Exploitatie

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

Toelichting verschil mutatie reserves (B) (in € x 1.000)

laste van de reserve uitvoering collegeprogramma en investeringen sociaal domein (provinciaal subsidie kerkenvisie). Lagere rentelasten (€ 21.000 V): Het rente omslagpercentage is naar beneden bijgesteld. Voor het deelprogramma economische zaken betekent dit € 21.000 (V) lagere rentelasten. Personeelskosten economische zaken € 86.000 (N): De personeelskosten voor economische zaken worden met € 86.000 (N) verhoogd. Dit betreft een budgettair neutrale overheveling van de formatie landelijk gebied van ruimtelijke ontwikkeling naar economische zaken. Overige (€ 6.000 V): Diverse kleinere verschillen. 5.2

5.3

198 V

Erfgoedvisie (€ 38.000 V): Onttrekken budget aanpassen van gevels ter behoud en verbeteren van het karakteristieke gezicht van de binnenstad met de wederopbouwstijl ad € 20.000 (V) ten laste van de reserve uitvoering collegeprogramma en € 18.000 (V) ten laste van de reserve investeringen sociaal domein

126 V

De hogere baten op dit deelprogramma worden met name veroorzaakt door de te verwachten inkomsten voor uitvoering van taken in het landelijk gebied. Landelijk gebied (€ 96.000 V): De gemeenten hebben een belangrijke rol in de voorbereiding, uitvoering en handhaving van de beëindigingsregeling en in de Aanpak Piekbelastingen. Hiervoor ontvangen de gemeenten decentralisatie-uitkeringen uitvoeringskosten (Rijk), compensatie van de gemeentelijke capaciteitsinzet (provincie) en procesgelden ten behoeve van transitie landelijk gebied/UPLG (provincie). Zekerheid over de hoogte van de bedragen en het tijdstip van ontvangst is niet volledig te geven. Vooralsnog ramen we voor 2024 een stelpost van € 96.000 (V). Exploitatie Kwintelooijen (€ 7.000 V): De hogere inkomsten betreffen met name de herberekening van de bijdrage van de gemeente Veenendaal op basis van de contractueel vastgelegde indexering. Stadsmuseum (€ 21.000 V): De raming van de huuropbrengst is op basis van de toegepaste indexering verhoogd. Overige (€ 2.000 V): Diverse kleinere verschillen. Saldo van baten en lasten (A)

Hogere onttrekking aan reserves programma Economie & toerisme: € 198.000 voordelig

a. Hogere onttrekking reserves deelprogramma Economische zaken: € 198.000 voordelig

Hogere baten van programma Economie & toerisme: € 126.000 voordelig

a. Hogere baten van het deelprogramma Economische zaken: € 126.000 voordelig

H 3.2

Landelijk gebied (€ 24.000 V): Onttrekken restant uitvoeringsbudget landelijk gebied 2023 ten laste van de reserve budgetoverheveling Recreatie en toerisme (€ 62.000 V): Onttrekken bijdrage routenetwerk ad € 21.000 (V) en incidentele uitgaven uitvoeringsagenda recreatie en toerisme ad € 41.000 (V)ten laste van de reserve budgetoverheveling en Subsidie Rijnweek 2024 (€ 75.000 V): ten laste van de algemene reserve Mutatie reserves (B)

198 V

Geraamd resultaat (A+B)

151 N

349 N

61

61

Exploitatie

H 3.2

PROGRAMMA 6 - VEILIGHEID & HANDHAVING Begroting 2024

Concept Jaarrekening 2023

Jaarrekening 2022

werkelijk

werkelijk

vastgesteld in november 2023

vastgestelde wijzigingen tot voorjaarsnota

wijzigingen voorjaarsnota

na wijzigingen voorjaarsnota

Baten

21 V

2V

67 V

91 V

37 V

75 V

Lasten

2.514 N

25 N

175 N

2.713 N

2.367 N

2.260 N

Saldo van baten en lasten (A)

2.493 N

22 N

107 N

2.623 N

2.330 N

2.185 N

Onttrekking uit reserves

56 V

0N

0N

56 V

58 V

87 V

Toevoeging aan reserves

0N

0N

0N

0N

0N

0N

Mutaties reserves (B)

56 V

0N

0N

56 V

58 V

87 V

2.437 N

22 N

107 N

2.567 N

2.272 N

2.098 N

Geraamd resultaat (A+B)

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

6.1

6.2

Hogere lasten programma Veiligheid & handhaving: € 175.000 nadelig a. Hogere lasten van het deelprogramma Openbare orde en veiligheid: € 79.000 nadelig

79 N

Veiligheids Regio Utrecht (€ 23.000 N): De VRU heeft de begroting 2024 bijgesteld. De bijdrage van Rhenen neemt met € 23.000 (N) toe tot € 1.355.000. In deze kostenstijging is een loon-en prijsontwikkeling begrepen van € 42.000 welke kan worden gedekt ten laste van de stelpost prijsstijgingen. Een verlaging van de bijdrage met € 11.000 is een gevolg van de bijstelling van de ijkpuntscores. Hiertegenover staat een lagere algemene uitkering. Personeelskosten Openbare orde en veiligheid (€ 55.000 N): Het formatiebudget openbare orde en veiligheid kan met € 28.000 (V) worden verlaagd wegens een vacature. Om de capaciteit op niveau te houden dient het inhuurbudget met € 82.000 (N) te worden bijgeraamd. Overige (€ 1.000 N): Diverse kleinere verschillen. b. Hogere lasten van het deelprogramma Handhaving: € 96.000 nadelig

Hogere baten programma Veiligheid & handhaving: € 67.000 voordelig

a. Hogere baten van het deelprogramma Openbare orde en veiligheid: € 20.000 voordelig

20 V

Personeelskosten Openbare orde en veiligheid (€ 20.000 V): De opvang van vluchtelingen uit de Oekraïne vraagt capaciteit binnen de functie crisisbeheersing. Een deel van de formatie wordt toegerekend aan de kosten opvang vluchtelingen Oekraïne. b. Hogere baten van het deelprogramma Handhaving: € 48.000 voordelig

48 V

Personeelskosten handhaving (€ 48.000 V): Een deel van de formatie groene BOA wordt doorberekend aan de exploitatie van Kwintelooijen (zie deelprogramma 5.1) Saldo van baten en lasten (A)

107 N

Geraamd resultaat (A+B)

107 N

96 N

Personeelskosten handhaving (€ 96.000 N): De hogere personeelskosten worden veroorzaakt door de inhuur van extra capaciteit toezichthouder bouwvergunningen en extra capaciteit BOA.

62

Exploitatie

H 3.2

PROGRAMMA 7 - ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN Begroting 2024

Concept Jaarrekening 2023

Jaarrekening 2022

werkelijk

werkelijk

vastgesteld in november 2023

vastgestelde wijzigingen tot voorjaarsnota

wijzigingen voorjaarsnota

na wijzigingen voorjaarsnota

Baten

43.090 V

737 V

812 V

44.638 V

43.055 V

40.270 V

Lasten

2.888 N

709 N

523 V

3.074 N

1.847 N

1.425 N

Saldo van baten en lasten (A)

40.202 V

28 V

1.335 V

41.565 V

41.208 V

38.845 V

Onttrekking uit reserves

194 V

626 V

0N

820 V

760 V

205 V

Toevoeging aan reserves

58 N

0N

0N

58 N

668 N

654 N

Mutaties reserves (B)

135 V

626 V

0N

761 V

92 V

449 N

40.337 V

654 V

1.335 V

42.326 V

41.300 V

38.396 V

Geraamd resultaat (A+B)

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000) 7.1

Toelichting verschil saldo baten en lasten (A) (in € x 1.000)

Lagere lasten programma Overige dekkingsmiddelen: € 523.000 voordelig a. Hogere lasten van het deelprogramma Belastingen: € 34.000 nadelig

34 N

Uitvoeringskosten belastingen (€ 34.000 N): De uitvoeringskosten belastingen nemen toe. De hogere kosten worden deels veroorzaakt door de aanbesteding/transparantieprocedure voor de belastingsoftware van de gemeente Ede. De kosten zijn hierdoor gestegen waarbij het aandeel van Rhenen € 18.000 bedraagt. Daarnaast stijgen de kosten als gevolg van prijsstijgingen. Hiervoor is dekking binnen de stelpost prijsstijgingen. b. Lagere lasten van het deelprogramma Overige dekkingsmiddelen: € 557.000 voordelig Het grootste voordeel binnen dit deelprogramma hangt samen met aframing van de reservering voor prijsinflatie en de verlaging van het centrale inhuurbudget. Hiertegenover staat een 'nadeel' omdat er een lager bedrag aan rentelasten wordt doorbelast aan de programma's. Vrijval reservering prijsinflatie (€ 555.000 V): de begroting 2024 is opgesteld op het prijsniveau 2023. Voor het opvangen van prijsontwikkelingen in de programma's is in dit deelprogramma een reservering opgenomen. In deze rapportage is de reservering volledig afgeraamd en ingezet om de prijsontwikkelingen in de programma's op te vangen.