Document · PDF

Coalitieakkoord 2026-2030

Raadsvergadering 6 juli 2026, gemeente RhenenBij agendapunt: Presentatie coalitieakkoord14.143 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Bouwen aan een (veer)krachtig Rhenen 2026 2030

Coalitieakkoord

thema’s zijn: bedrijventerreinen, weerbaarheid, integraal plan Binnenveld, energievoorziening, sportpark Candia, fietsen, inclusief samenleven, organisatie en bedrijfsvoering, vermindering regeldruk en veilige gezinnen. De aanvullende bouwstenen zijn aan alle fracties voorgelegd. Door de formerende partijen is vervolgens per reactie beargumenteerd waarom input wel of niet is meegenomen.

C O A L I T I E A K K O O R D

2 0 2 6 – 2 0 3 0

—

G E M E E N T E

R H E N E N

Bouwen aan een (veer)krachtig Rhenen SGP · VVD · D66 · CDA · ChristenUnie — Rhenen, Elst en Achterberg Rhenen staat er goed voor. Voor een aantal beleidsterreinen is het denkwerk in de afgelopen raadsperiode al gedaan en is de koers helder. In de komende raadsperiode is het voor die beleidsterreinen tijd voor de stap van plan naar praktijk. Voor andere beleidsterreinen geldt dat er nieuwe uitdagingen liggen of een bijstelling van de koers noodzakelijk is. Het nieuwe college zal voor deze beleidsterreinen met passende voorstellen naar de raad komen. Lopende projecten worden verder uitgewerkt of gecontinueerd zoals onder andere het Centrumplan Elst, de Rijnbrug, kruising Achterberg en de Stadshaven. B R E E D

G E D R A G E N

Het akkoord bestaat uit de strategische raadsagenda aangevuld met bouwstenen over specifieke thema’s. Om tot een sterk en breed gedragen akkoord te komen, is de samenwerking met alle partijen gezocht. Want de opgaven waar Rhenen voor staat, gaan over de grenzen van coalitie en oppositie heen. De strategische raadsagenda is de basis van dit akkoord. Vijf strategische thema’s voor de komende jaren zijn hierin uitgewerkt in 37 bouwstenen. Deze strategisch thema’s zijn: wonen, sociaal domein, financiën, spreidingswet en bestuurscultuur. Alle fracties zijn uitgenodigd om samen te werken aan deze agenda. De fracties die hebben meegeschreven zijn: SGP, PRO Rhenen, VVD, D66, Rhenens Belang, CDA en ChristenUnie. Het tweede deel van het akkoord bevat 10 aanvullende bouwstenen van de formerende partijen. Deze zijn toegevoegd om thema’s te benadrukken en focus aan te brengen. De thema’s zijn: bedrijventerreinen, weerbaarheid, integraal plan Binnenveld, energievoorziening, sportpark Candia, fietsen, inclusief samenleven, organisatie en bedrijfsvoering, vermindering regeldruk en veilige gezinnen. De aanvullende bouwstenen zijn aan alle fracties voorgelegd. Door de formerende partijen is vervolgens per reactie beargumenteerd waarom input wel of niet is meegenomen.

De combinatie van strategische bouwstenen en de aanvullende bouwstenen vormen het akkoord waar het college de komende vier jaar mee aan de slag gaat. Een college van vier wethouders vanuit de vijf formerende partijen. Zo start deze raadsperiode met een vernieuwde samenwerking en gaan we met een open houding de komende vier jaar in. D A A D K R A C H T De komende vier jaar staan in het teken van uitvoering. Vastgestelde visies en routekaarten worden uitgewerkt in concreet beleid waar inwoners resultaten van zien. We maken de regeldruk merkbaar kleiner. Overbodige regels gaan eruit en voor elke nieuwe regel verdwijnt er minstens één waar het kan. Dit pakken we samen met inwoners op door actief te inventariseren waar regeldruk wordt ervaren. We zetten in op een efficiëntieslag. Moeilijke keuzes leggen we uit, maar we durven wel te kiezen. We houden koers, waarbij de bouwstenen duidelijke kaders geven. V E R B I N D I N G Daadkracht gaat hand in hand met de overtuiging dat je het samen moet doen. SGP, VVD, D66, CDA en ChristenUnie zijn vijf partijen met elk hun eigen wortels en karakter. Wat ons bindt is groter dan wat ons scheidt: verantwoordelijkheid, fatsoen en betrouwbaarheid. De gemeente is er voor álle inwoners. De verscheidenheid aan partijen geeft de ruimte om het kenmerkende karakter van Rhenen, Elst en Achterberg te koesteren en te versterken.

Daarin creëren we balans tussen wat inwoners belangrijk vinden en wat bijdraagt aan een ontspannen samenleving en een verbonden gemeenschap. Of dit nu gaat om evenementen, ruimte voor

Daarin creëren we balans tussen wat inwoners belangrijk vinden en wat bijdraagt aan een ontspannen samenleving en een verbonden gemeenschap. Of dit nu gaat om evenementen, ruimte voor agrariërs of om de zondagsrust. Deze raadsperiode blijven afspraken over winkelopenstelling, (grootschalige) evenementen en terrasopeningstijden op zondag ongewijzigd. W O N E N

A L S

E E R S T E

S T R A T E G I S C H E

O P G A V E

De eerste prioriteit is het uitbreiden van de woningvoorraad en het bevorderen van de doorstroming. De leefbaarheid en sociale kwaliteit van kernen zijn uitgangspunten bij nieuwbouw en bij de optimalisatie van de woningvoorraad. Mobiliteit en bereikbaarheid zijn essentieel. Naast de auto krijgt de fiets de ruimte. Er komen veilige en betere (school)routes waar mogelijk. Voor het Binnenveld stellen we één integraal plan op waarin wonen, agrarisch ondernemen, recreatie, energie en natuur samenkomen. Daarin wordt het onderzoek naar de haalbaarheid van de ongeveer 2.500 woningen in de zoekgebieden (Rhenen Noord en rondom Achterberg) meegenomen en is de toekomstbestendigheid van de agrarisch ondernemer een belangrijk uitgangspunt. Ten slotte geven we ruimte aan de opvang van tijdelijke inwoners door de Spreidingswet uit te voeren. Daarbij richten we ons op goede inbedding in de samenleving door de continue dialoog te faciliteren. Samenwerking, veiligheid en financiële balans zijn uitgangspunten. R U I M T E

V O O R

O N D E R N E M E R S

Ondernemers, winkeliers en agrariërs zijn de motor van onze kernen. Wij geven hen ruimte om te ondernemen en te groeien: een uitbreiding van bedrijventerrein Remmerden met minimaal vijf hectare en een nieuw terrein langs de Cuneraweg voor kleine en middelgrote bedrijven. Minder regels, snellere vergunningen, een gemeente die als partner naast ondernemers staat. Om te blijven groeien is er een aantal uitdagingen die extra aandacht vragen. Denk aan de energieopgave, netcongestie, klimaatadaptie en mogelijk toekomstige watertekorten. We voeren de routekaart duurzaamheid uit en gaan op zoek naar manieren om tot een robuust energiesysteem te komen. E E N

S A M E N L E V I N G

W A A R I N

I E D E R E E N

M E E D O E T

Een sterke gemeente zorgt voor haar inwoners. Wij zetten in op een samenhangende aanpak bij zorgvragen. Gericht op preventie en vroeg signalering. We continueren de samenwerking met partijen en vrijwilligers(organisaties). We steunen gezinnen als de plek waar kinderen veilig opgroeien. Wij maken werk van een inclusieve gemeente waarin iedereen mee kan doen en ondersteunen sport en ontmoeting. Sportpark Candia (met een multifunctionele padelhal) wordt een plek waar niet alleen wordt gesport, maar ook waar de gemeenschap samenkomt. Daarnaast blijven we betrokken bij de uitvoering van het leefbaarheidsplan Elst. Het is 3 belangrijk dat er voldoende plekken zijn waar inwoners elkaar ontmoeten.

agrariërs of om de zondagsrust. Deze raadsperiode blijven afspraken over winkelopenstelling, (grootschalige) evenementen en terrasopeningstijden op zondag ongewijzigd. W O N E N

A L S

E E R S T E

S T R A T E G I S C H E

O P G A V E

V O O R

E E N

S A M E N L E V I N G

W A A R I N

I E D E R E E N

M E E D O E T

Een sterke gemeente zorgt voor haar inwoners. Wij zetten in op een samenhangende aanpak bij zorgvragen. Gericht op preventie en vroeg signalering. We continueren de samenwerking met partijen en vrijwilligers(organisaties). We steunen gezinnen als de plek waar kinderen veilig opgroeien. Wij maken werk van een inclusieve gemeente waarin iedereen mee kan doen en ondersteunen sport en ontmoeting. Sportpark Candia (met een multifunctionele padelhal) wordt een plek waar niet alleen wordt gesport, maar ook waar de gemeenschap samenkomt. Daarnaast blijven we betrokken bij de uitvoering van het leefbaarheidsplan Elst. Het is belangrijk dat er voldoende plekken zijn waar inwoners elkaar ontmoeten. E E N

G E M E E N T E

D I E

O P

O R D E

I S

Dit alles vraagt om een gemeente die op orde is. Wij bouwen aan een slagvaardige organisatie die stuurt op de kerntaken passend bij de gemeente die wij willen en kunnen zijn. Met de nadruk op uitvoerbaarheid. Daarbij wordt slim en verantwoord gebruik van AI en ICT als hulpmiddel ingezet. Er is aandacht voor weerbaarheid. Omdat veel opgaven onze grenzen overstijgen, zoeken wij actief de samenwerking met de regio, buurgemeenten en de provincie. We investeren in de dialoog en nemen regie over onze standpunten. Aan overlegtafels brengen we de voor Rhenen gewenste ontwikkelingen en de daarvoor benodigde middelen onder de aandacht.

O N D E R N E M E R S

G E Z O N D E

F I N A N C I Ë N

Om te blijven groeien is er een aantal uitdagingen die extra aandacht vragen. Denk aan de energieopgave, netcongestie, klimaatadaptie en mogelijk toekomstige watertekorten. We voeren de routekaart duurzaamheid uit en gaan op zoek naar manieren om tot een robuust energiesysteem te komen.

Wij zijn eerlijk over de financiële werkelijkheid. Bij ongewijzigd beleid laat de begroting de komende jaren een tekort zien. Dat betekent dat er keuzes worden gemaakt en prioriteiten worden gesteld. Niet alles kan tegelijk en niet alles kan in deze periode. Wij pakken deze opgave aan met realisme over wat haalbaar is. Met een duidelijke afweging van wat het belangrijkst is en met de vaste lijn aan elke ambitie een reële financiële dekking te koppelen. Zo houden wij de financiën van onze gemeente gezond en blijven plannen geloofwaardig en uitvoerbaar. Tegelijkertijd realiseren we ons dat voorbereiden op de toekomst soms investeringen vraagt en we zoeken daarom in die gevallen naar manieren om samen verder te komen.

E E N

V A N

S A M E N L E V I N G

W A A R I N

I E D E R E E N

M E E D O E T

B O U W S T E N E N

N A A R

F O C U S

I N

D E

U I T V O E R I N G

Een sterke gemeente zorgt voor haar inwoners. Wij zetten in op een samenhangende aanpak bij zorgvragen. Gericht op preventie en vroeg signalering. We continueren de samenwerking met partijen en vrijwilligers(organisaties). We steunen gezinnen als de plek waar kinderen veilig opgroeien. Wij maken werk van een inclusieve gemeente waarin iedereen mee kan doen en ondersteunen sport en ontmoeting. Sportpark Candia (met een multifunctionele padelhal) wordt een plek waar niet alleen wordt gesport, maar ook waar de gemeenschap samenkomt. Daarnaast blijven we betrokken bij de uitvoering van het leefbaarheidsplan Elst. Het is belangrijk dat er voldoende plekken zijn waar inwoners elkaar ontmoeten.

Dit akkoord rust op concrete bouwstenen, uitgewerkt langs de SMART-systematiek met heldere doelen, mijlpalen en momenten van verantwoording. Daardoor kan de raad de controlerende en kaderstellende taak goed uitvoeren. De maatschappelijke en bestuurlijke werkelijkheid vraagt tegelijkertijd om realisme. We leven in een tijd van snelle veranderingen, zoals geopolitieke ontwikkelingen, vraagstukken rond energievoorziening, de stikstofproblematiek en veranderende wet- en regelgeving. Dat heeft ook gevolgen voor onze gemeente. Niet alles wat we willen, kan tegelijkertijd worden gerealiseerd. Daarom is het maken van duidelijke keuzes essentieel.

E E N

Wij vragen het college om in het najaar met een uitvoeringsprogramma te komen. Wij verwachten daarbij dat het college verdere keuzes maakt op basis van haalbaarheid, urgentie, beschikbare middelen en ambtelijke capaciteit en rekening houdend met bestaande verplichtingen. Met daarbij duidelijke prioritering en fasering binnen het kader van de verschillende bouwstenen. Dit zodat er focus ontstaat in de uitvoering. Om recht te doen aan alle inwoners blijft de raadsbrede samenwerking het uitgangspunt.

G E M E E N T E

D I E

O P

O R D E

I S

F I N A N C I Ë N

De bouwstenen

1. De raad in positie

De bouwstenen

In dit document staan eerst de 37 bouwstenen van de vijf strategische thema’s die door zeven partijen samen zijn opgesteld. Door de raad is aangegeven dat deze richtinggevend zijn voor het nieuwe college en ze zijn daarom opgenomen in het coalitieakkoord. Ze staan in willekeurige volgorde. Ze zijn in dit document in groene tabellen weergegeven.

Verandering bestuurscultuur

Het gaat om de volgende strategische thema’s: 1. 2. 3. 4. 5.

De raad in positie (bestuurscultuur), uitgewerkt in 14 bouwstenen; Financiën, uitgewerkt in 7 bouwstenen; Spreidingswet, uitgewerkt in 6 bouwstenen; Sociaal Domein, uitgewerkt in 5 bouwstenen; Woningbouw, uitgewerkt in 5 bouwstenen.

Aanvullende bouwstenen

De raad in positie

1.1 Cultuur en rolvastheid – aanbevelingen Quick Scans en Jasper Loots Alle fracties zijn het erover eens dat de bestuurscultuur moet veranderen zodat de raad een proactieve, sterke en leidende rol kan krijgen en kan uitgroeien tot het hoogste bestuursorgaan van Rhenen. Het veranderen van een (bestuurs)cultuur is geen kwestie van processen en procedures maar een kwestie van gedrag. Daarbij gaat het onder meer om:

• • • • •

duidelijkere rolopvattingen; verbetering van vergadercultuur; kwaliteitsverbetering processen; versterking van onderling vertrouwen; professionelere samenwerking tussen raad en college.

Daaronder volgen in willekeurige volgorde de aanvullende bouwstenen die door de coalitiepartijen zijn toegevoegd. Deze zijn in blauwe tabellen weergegeven. Ze gaan over de volgende thema’s: 6. Organisatie en bedrijfsvoering; 7. Verminderen regeldruk; 8. Toekomstbestendige energievoorziening; 9. Versterken weerbaarheid; 10. Integraal plan Binnenveld; 11. Sterke gezinnen, veilige relaties; 12. Uitvoeringsagenda fietsen; 13. Uitvoeringsagenda inclusief samenleven; 14. Bedrijventerreinen; 15. Sportpark Candia en sportaccommodaties.

Cultuur en rolvastheid Specifiek

Meetbaar

De raad, het college en de ambtelijke organisatie ontwikkelen gezamenlijk een professionele bestuurscultuur waarin meer aandacht is voor het proactief stellen van beleidskaders en minder sturing achteraf op technische details. Er wordt gebouwd aan een cultuur die is gebaseerd op rolvastheid, voorspelbaarheid, transparantie en vertrouwen. De aanbevelingen uit de QuickScans en begeleiding van Jasper Loots worden vertaald naar concrete werkafspraken. • • • • •

Vaststellen gezamenlijk gedrags- en samenwerkingskader. Jaarlijkse evaluatie bestuurscultuur. Minimaal 1 gezamenlijke reflectiebijeenkomsten per jaar. Daling van procedurele escalaties/conflicten in vergaderingen. Evaluatie door griffie en presidium op samenwerking.

Acceptabel

Alle fracties, college en directie onderschrijven gezamenlijk de uitgangspunten en spreken elkaar aan op naleving.

Realistisch

Gebruik maken van bestaande aanbevelingen, begeleiding griffie en bestaande overlegstructuren.

Tijdgebonden

Q3 2026: gezamenlijk bestuurskader vastgesteld. Vanaf Q4 2026: jaarlijkse evaluatie. Jaarlijks rapporteren aan raad.

1.2

Bestuursverantwoordelijkheid

1.3 Lange termijn strategische agenda raad

De raad is eindverantwoordelijk voor het stellen van kaders en het controleren van het college in het belang van de gehele gemeenschap. Daarbij hoort het maken van afgewogen keuzes op basis van feiten, lange termijnvisie en algemeen belang. De raad luistert naar betrokkenen, inwoners en insprekers, maar mag niet incidentgedreven besluiten nemen. Bestuurlijke stabiliteit vraagt om consistentie en voorspelbaarheid. De raad moet zichtbaar afwegingen maken en daar transparant verantwoording over afleggen.

Bestuursverantwoordelijkheid Specifiek

Meetbaar

• • • • •

prioriteiten van de raad zichtbaar te maken; samenhang tussen dossiers te bewaken; tijdig kaderstellende momenten te organiseren; de werkdruk beter te spreiden; meer grip te krijgen op planning en besluitvorming.

De raad stuurt op consistentie, voorspelbaarheid en afgewogen besluitvorming, waarbij inspraak wordt meegenomen, maar niet leidend is boven het algemeen belang. • •

Tijdige betrokkenheid raad Voorbeeld KPI’s: -% besluiten overeenkomstig beleidskaders -% besluiten op tijd genomen (raadsagenda) -Aantal besluiten aangepast na incident/inspraakdruk -Mate van participatieverwerking (aantoonbaar) -Raadsconsistentie (afwijkingen t.o.v. eerder beleid)

Acceptabel

Alle fracties onderschrijven gezamenlijk de uitgangspunten van bestuurlijke verantwoordelijkheid en spreken elkaar aan op naleving.

Realistisch

Gebruik maken van bestaande aanbevelingen, begeleiding griffie en bestaande overlegstructuren.

Tijdgebonden

De raad spreekt de wens uit om te werken met een meerjarige strategische raadsagenda waarin op resultaten en minder op intenties wordt gestuurd. Hiermee kan meer focus worden aangebracht in prioriteiten en kan de raad proactief sturen op belangrijke maatschappelijke en bestuurlijke opgaven. Een lange termijnagenda helpt:

Lange termijnagenda raad Specifiek Meetbaar

De raad ontwikkelt een meerjarige strategische raadsagenda met bestuurlijke prioriteiten, gespreid over de tijd. • Vastgestelde agenda met prioriteiten. • Definieer KPI’s, bijvoorbeeld op: proces (voortgang); realisatie beleidsdoelen; (pro)activiteit raad; creatie draagvlak; • Jaarlijkse actualisatie. • Koppeling met begrotingscyclus.

Acceptabel

Alle fracties leveren input via presidium en agendacommissie.

Realistisch

Aansluiten bij bestaande P&C-cyclus en coalitie-/raadsprioriteiten.

Tijdgebonden

Eind 2026: eerste meerjarige raadsagenda vastgesteld.

Q3 2026: gezamenlijk bestuurskader vastgesteld. Vanaf Q4 2026: jaarlijkse evaluatie. Jaarlijks rapporteren aan raad.

1.4 Herijken, kaderstellen en borgen

1.5 Rolvastheid van de raad

De nieuwe raad hoeft niet volledig opnieuw te beginnen met beleid, begrotingen en bestuurlijke afspraken. Veel kaders en plannen bieden een bruikbare basis. Om de raad in de nieuw beoogde rol te positioneren worden bestaande beleidskaders herijkt.

De raad wil sterker sturen op rolvastheid binnen het lokale bestuur. Dit betekent dat de raad zich nadrukkelijk richt op kaderstelling, prioriteiten en controle, en minder op technische of uitvoerende details. Belangrijke aandachtspunten daarbij zijn:

Om de raad bij complexe of zwaarwegende dossiers beter in positie te brengen, spreken partijen uit dat het belangrijk is dat de raad vooraf kaders en richtlijnen vaststelt, voordat college en organisatie aan de slag gaan met verdere uitwerking en uitvoering. Deze borging aan de voorkant kan door middel van een zogenaamde Startnotitie welke aan de raad wordt voorgelegd. Het college past herijking van de kaders toe of verklaart waarom niet. De nadruk ligt dus op de kwaliteitsverbetering van bestaande bestuurlijke praktijk.

• • •

vasthouden aan eerder vastgestelde kaders;

•

ruimte houden voor politiek debat over richting en keuzes.

focus op hoofdlijnen en maatschappelijke effecten; technische vragen zoveel mogelijk schriftelijk of buiten commissievergaderingen afhandelen;

Rolvastheid draagt bij aan duidelijkere verantwoordelijkheden en een effectiever samenspel tussen raad, college en organisatie.

Herijken, kaderstellen en borgen Specifiek

Meetbaar

Bij complexe dossiers werkt de raad met startnotities waarin kaders vooraf worden vastgesteld. Hiermee wordt niet alleen de informatiepositie van de raad versterkt, maar ook de kaderstellende en controlerende rol van de raad gedurende het gehele proces. • • • • •

Startnotitie verplicht bij alle grote dossiers (o.a. doelstellingen, gewenste maatschappelijke effecten, beleidsmatige en financiële randvoorwaarden). Planning en momenten van terugkoppeling. Criteria waarop voortgang en resultaten kunnen worden beoordeeld. Elk voorstel bevat SMART-doelen en mijlpalen. Periodieke voortgangsrapportage per kwartaal.

Acceptabel

College committeert zich aan principe “pas toe of leg uit”. Dit betekent dat het college bij de uitvoering inzichtelijk maakt hoe de vastgestelde kaders worden toegepast, en eventuele afwijkingen expliciet motiveert richting de raad. Hierdoor ontstaat meer transparantie over bestuurlijke afwegingen en kan het politieke debat beter plaatsvinden op inhoud en kaderstelling.

Realistisch

Kan worden ingebed in bestaande besluitvormingsprocessen.

Tijdgebonden

Q4 2026: standaardformat startnotitie vastgesteld. Vanaf 2027 structureel toegepast.

Rolvastheid van de raad Specifiek Meetbaar

De raad focust op kaderstelling, controle en maatschappelijke effecten. • • •

Technische vragen grotendeels schriftelijk afgehandeld. Minder detaildiscussies in commissies. Jaarlijkse evaluatie vergaderkwaliteit.

Acceptabel

Alle fracties onderschrijven uitgangspunten.

Realistisch

Ondersteund door griffie en voorzitters.

Tijdgeboden

Vanaf september 2026 nieuwe werkwijze actief.

Proces Kwaliteit 1.6 BOB-model: betere toepassing en inbedding

1.7 Werkbijeenkomsten voor grote dossiers

De raad ziet het BOB-model als een bruikbaar instrument om onderscheid te maken tussen beeldvorming, oordeelsvorming en besluitvorming. Er bestaat de behoefte om dit model consequenter toe te passen en beter in te bedden in de bestaande commissiestructuur. Met name bij complexe of politiek zwaarwegende dossiers kan het BOB-model bijdragen aan:

Complexe of gevoelige dossiers worden nadrukkelijk op de strategische agenda gezet met prioriteit en voorgenomen planning volgens het BOB-model. Er kan gewerkt worden met raadswerkgroepen of informele bijeenkomsten in een veilige setting. Dit biedt ruimte voor verdieping, gezamenlijke informatieopbouw en open gesprek zonder directe politieke druk in de beeldvormingsfase Dergelijke bijeenkomsten kunnen bijdragen aan:

• • • •

betere voorbereiding van besluitvorming door raad; duidelijkere rolverdeling tussen raad en college; meer ruimte voor inwonersparticipatie tijdens beeldvorming; meer focus en kwaliteit tijdens politieke oordeelsvorming en besluitvorming.

• • • •

betere gezamenlijke beeldvorming; vroegtijdige signalering van knelpunten; versterking van inhoudelijke kennispositie van de raad; meer rust en zorgvuldigheid in besluitvorming.

BOB-model beter toepassen Specifiek Meetbaar

Het BOB-model wordt structureel toegepast bij complexe en politiek relevante dossiers. • 100% van de grote dossiers bevat expliciete BOB-fasering. • Aan het begin van een traject worden afspraken gemaakt over de haalbare planning, doorlooptijden en mijlpalen waarlangs het proces gemonitord kan worden. • Jaarlijkse evaluatie toepassing BOB-model.

Acceptabel

Raad, presidium, griffie en college stemmen procesafspraken gezamenlijk af.

Realistisch

Bestaande commissiestructuur blijft behouden; procesverbetering vindt plaats binnen huidige organisatie.

Tijdgebonden

September 2026: nieuwe werkwijze vastgesteld. Januari 2027: volledige toepassing.

Werkbijeenkomsten grote dossiers Specifiek Meetbaar

Instellen van informele raadswerkgroepen voor complexe dossiers. • •

Minimaal 2 werkgroepen per jaar. Evaluatie effectiviteit na afronding dossier.

Acceptabel

Formele besluitvorming blijft openbaar en vindt openbaar plaats binnen de reguliere democratische structuren.

Realistisch

Kan binnen huidige vergaderstructuur.

Tijdgebonden

Vanaf Q3 2026 inzetbaar.

1.8 Verbetering van informatiepositie raad op grote dossiers

1.9 Continuïteit informatievoorziening:

Voor grote en complexe dossiers is regelmatig contact tussen raad en ambtelijke organisatie van belang om de informatiepositie van de raad te versterken. Informeel consulterende gesprekken met betrokken ambtenaren zijn hierbij cruciaal. De raad moet hierin zelf ook proactief werken waarbij de duidelijke rolverdeling helder blijft en bestuurlijke verantwoordelijkheid loopt via het college.

De raad moet structureel en tijdig worden geïnformeerd over de voortgang van dossiers om zijn kaderstellende en controlerende rol goed te kunnen vervullen. Dit vraagt om vaste rapportagemomenten en eenduidige voortgangsinformatie per dossier. Essentieel is de borging van dossierhistorie, zodat besluiten, wijzigingen en afwegingen altijd herleidbaar zijn. Dit voorkomt kennisverlies en ondersteunt consistente besluitvorming. Transparantie en volledigheid in informatievoorziening versterken het vertrouwen tussen raad, college en organisatie.

Verbetering informatiepositie Raad Specifiek

Meetbaar

De raad ontvangt structureel inzicht in voortgang, risico’s en uitvoerbaarheid van grote dossiers. Doel hiervan is niet om op operationeel niveau te sturen, maar om tijdig inzicht te krijgen in ontwikkelingen die van invloed zijn op de kaderstellende of controlerende rol van de raad. Dit draagt bij aan voorspelbaarheid, vertrouwen en een beter samenspel tussen raad, college en organisatie. • • •

Kwartaalrapportages grote dossiers. Overzicht risico’s en planning per dossier. Jaarlijkse evaluatie informatievoorziening.

Acceptabel

Informatie loopt via college met respect voor bestuurlijke verantwoordelijkheden.

Realistisch

Gebruik bestaande rapportagestructuren.

Tijdgebonden

Vanaf Q1 2027 structurele rapportages.

Continuïteit informatievoorziening Specifiek Meetbaar

Elk strategisch dossier heeft een vaste voortgangsrapportage met status, mijlpalen en besluitgeschiedenis •

Meetbaar: ≥ 90% van dossiers heeft per kwartaal een actuele rapportage incl. historielog

Acceptabel

Rapportages voldoen aan vastgesteld format en informatiebehoefte van de raad.

Realistisch

Ondersteund door digitaal dossier/raadinformatiesysteem

Tijdgebonden

Actualisatie minimaal eens per kwartaal + update bij elke BOB-fase

10 15

Bestuurlijke driehoek 1.10 Consistentie van beleid en toetsing aan kaders

1.11 Samenspel raad, college en organisatie

De raad spreekt uit dat consistentie van beleid essentieel is voor bestuurlijke betrouwbaarheid en voorspelbaarheid richting inwoners, organisaties en medeoverheden. Beleidsvoorstellen en uitvoeringsbesluiten dienen daarom aantoonbaar getoetst te worden aan eerder vastgestelde kaders, beleidsdoelen en strategische uitgangspunten van de raad.

Een betere bestuurscultuur vraagt om een sterker samenspel tussen raad, college en ambtelijke organisatie. Daarbij heeft iedere partij een eigen rol en verantwoordelijkheid, maar is tegelijkertijd onderling vertrouwen en duidelijke communicatie noodzakelijk. Belangrijke uitgangspunten daarbij zijn:

Deze toetsing wordt structureel onderdeel van BOB-proces door bijvoorbeeld KPI’s op proces, voortgang en resultaten te definiëren. Hierdoor ontstaat er expliciete monitoring en op de lange termijn meer continuïteit tussen bestuursperiodes en wordt voorkomen dat beleid versnipperd of inconsistent raakt. Dit versterkt ook de kaderstellende en controlerende rol van de raad.

• • • • •

respect voor ieders rol en positie; tijdige en volledige informatievoorziening; duidelijkheid over verwachtingen; focus op gezamenlijk bestuurlijk belang; ruimte voor open gesprek over dilemma’s en risico’s.

Consistentie van beleid en toetsing aan kaders Specifiek

Meetbaar

Collegevoorstellen bevatten standaard een beleids- en kadertoets. Dit vraagt om een werkwijze waarbij bij collegevoorstellen expliciet wordt aangegeven: • aan welke bestaande kaders en beleidsstukken het voorstel is getoetst; • op welke punten wordt aangesloten bij eerder vastgesteld beleid (historische context); • waar eventueel sprake is van afwijkingen of nieuwe keuzes; • welke consequenties dit heeft voor uitvoering, financiën en bestuurlijke prioriteiten. • •

100% van voorstellen bevat een toetsingsparagraaf. inzicht in afwijkingen en consequenties.

Acceptabel

Onderdeel van reguliere besluitvorming.

Realistisch

Opnemen in standaardformat collegevoorstellen.

Tijdgebonden

Januari 2027 ingevoerd.

Samenspel raad, college en organisatie Specifiek

Meetbaar

Verbeteren van samenwerking, communicatie en informatievoorziening tussen bestuursonderdelen. Het verbeteren van het samenspel vraagt niet alleen om procesafspraken, maar ook om houding en gedrag. Bestuurlijke samenwerking is gebaat bij voorspelbaarheid, transparantie en wederzijds begrip. • • •

halfjaarlijkse bestuurlijke evaluatie. vastgelegde afspraken informatievoorziening. minder ad-hoc escalaties.

Acceptabel

Iedere partij behoudt eigen rol en verantwoordelijkheden.

Realistisch

Aansluiten bij bestaande overleggen en evaluatiemomenten.

Tijdgebonden

September 2026: afsprakenkader gereed. Vanaf 2027 structurele evaluaties.

Relatie met medeoverheden 1.12 Transparantie over risico’s bij collegevoorstellen

1.13 Relatie met medeoverheden verbeteren

De raad vindt het van belang dat collegevoorstellen transparant zijn over risico’s, onzekerheden en bestuurlijke dilemma’s. Hierdoor kan de raad beter afgewogen besluiten nemen en invulling geven aan zijn controlerende rol. Zie ook kaderstelling door raad en borging aan voorkant.

Alle partijen onderschrijven het belang van een sterke en constructieve relatie met medeoverheden, waaronder provincie, regio, waterschappen en buurgemeenten. De gemeente Rhenen opereert steeds vaker in regionale samenwerkingsverbanden en is voor belangrijke opgaven afhankelijk van samenwerking met andere overheden. Een betere relatie begint met een duidelijke bestuurlijke houding vanuit Rhenen zelf.

Een open bestuurlijke cultuur vraagt dat risico’s niet uitsluitend achteraf zichtbaar worden, maar vooraf onderdeel zijn van het gesprek tussen raad en college.

Van belang is dat de raad meer zicht krijgt op regionale samenwerkingstrajecten en de strategische keuzes die daarin worden gemaakt. Daarbij hoort ook aandacht voor de risico’s wanneer relaties onder druk staan of samenwerking onvoldoende effectief verloopt. Transparantie over risico’s Specifiek Meetbaar

Collegevoorstellen bevatten expliciete risicoanalyse inclusief mitigatie voorstellen. • •

Standaard risicoparagraaf in alle majeure voorstellen. Scenarioanalyse bij grote dossiers.

Acceptabel

College en raad erkennen belang open risicobespreking.

Realistisch

Aansluiting op bestaande P&C-systematiek.

Tijdgebonden

Oktober 2026 format gereed. Januari 2027 verplicht toegepast.

Relatie met medeoverheden verbeteren Specifiek

Meetbaar

Versterken samenwerking met provincie, regio, waterschappen en buurgemeenten. Daarbij horen: • het expliciet uitspreken van de intentie tot samenwerking; • investeren in wederkerigheid en langdurige relaties; • bereidheid om niet uitsluitend vanuit het eigen belang te handelen; • openheid over belangen, verwachtingen en beperkingen. •

• •

Breng alle medeoverheden en andere externe stakeholders in kaart: met daarin opgenomen: Kwaliteit van de relatie Relevantie naar de dossiers en/of (beleid)thema’s Risico’s en afhankelijkheden als relatie onvoldoende blijkt, mitigatie Toetsing in periodieke terugkoppeling aan raad. Jaarlijkse evaluatie regionale samenwerking.

Acceptabel

Breed gedragen belang binnen raad en college.

Realistisch

Aansluiten bij bestaande regionale overleggen.

Tijdgebonden

Eind 2026 regionale samenwerkingsagenda gereed.

14 18

2. Financiën 2 Financiën Inleiding 1.14 Zelfbewuste houding van Rhenen Om effectief samen te werken met medeoverheden is een duidelijke en zelfbewuste positionering van Rhenen noodzakelijk. De raad ziet hierbij een belangrijke rol voor het ontwikkelen van een gezamenlijke bestuurlijke lijn, zodat raad, college en organisatie zoveel mogelijk vanuit dezelfde uitgangspunten opereren richting externe partners.

Zelfbewuste houding van Rhenen Specifiek

Meetbaar

Ontwikkelen van een gezamenlijke bestuurlijke koers en positionering van Rhenen binnen regionale samenwerking. De gemeente moet helder hebben waar zij voor staat, welke identiteit zij wil uitdragen en welke belangen prioriteit hebben. Met andere woorden, wat zijn de regionale opgaven en hoe kan dit werken/passen voor Rhenen? (wederkerigheid). • •

De gemeenteraad van Rhenen heeft als uitgangspunt een solide financieel beleid te voeren. Dit betekent sturen op uitvoering, tijdige financiële informatie ontvangen en een structureel sluitende begroting realiseren. De onderstaande strategische agenda financiën concretiseert die ambitie in SMART-doelstellingen die de komende raadsperiode richting geven aan het financieel beleid van de gemeente.

2.1 Verbetering Planning en Controlcylus De gemeenteraad wil niet alleen tijdig financiële informatie ontvangen, maar ook kunnen sturen op de inhoudelijke voortgang van beleidsprogramma’s uit de begroting. Denk aan: hoeveel woningen zijn er gebouwd, hoeveel kilometers fietspaden zijn aangelegd, hoeveel inwoners hebben gebruik gemaakt van schuldhulpverlening. De P&C-cyclus wordt zo ingericht dat financiële en beleidsmatige voortgang per programma integraal worden gerapporteerd aan de raad. Het aantal te hanteren programma’s wordt aan het begin van een collegeperiode nader vastgesteld door de gemeenteraad. (Dit aantal programma’s mag afwijken van de indeling in de BBV)

Vastgestelde bestuurlijke position paper. Heldere prioriteiten en regionale uitgangspunten.

Acceptabel

Raad, college en organisatie participeren gezamenlijk.

Realistisch

Aansluiten op lange termijnagenda en regionale dossiers.

Tijdgebonden

Medio 2027 position paper vastgesteld. Overkoepelende uitvoeringsagenda 2026–2030

Verbetering Planning & Control (P&C) cyclus Specifiek

De P&C cyclus wordt uitgebreid met een integrale programmavoortgangsrapportage: per begrotingsprogramma rapporteert het college aan de raad over zowel de financiële als de inhoudelijke voortgang. Elk programma bevat meetbare prestatie-indicatoren (bijv. aantal gebouwde woningen, bezettingsgraad sportaccommodaties, aantal verleende subsidies) zodat de raad kan beoordelen of doelen worden gehaald.

Meetbaar

Elk begrotingsprogramma bevat een aantal meetbare prestatie-indicatoren in de begroting 2027. Voortgang per indicator wordt gerapporteerd in de P&C producten én de jaarrekening. Een dashboard toont per programma de actuele stand van zaken (financieel én inhoudelijk). De jaarrekening wordt aangeleverd vóór 15 mei. Minimaal twee tussentijdse voortgangsrapportages per jaar.

Acceptabel

De raad stelt per programma de prestatie-indicatoren vast bij de begroting. Het college is verantwoordelijk voor de rapportage. Vakafdelingen leveren inhoudelijke voortgangsdata aan. De werkwijze sluit aan op de BBV-verplichting om te rapporteren over “wat willen we bereiken, wat gaan we daarvoor doen en wat mag het kosten”.

Realistisch

Een programmarapportage is wettelijk verankerd in het BBV; de gemeente is al verplicht om doelen en prestaties op te nemen in de begroting. De verbetering zit in de consistentie en meetbaarheid van indicatoren en de terugkoppeling in tussentijdse rapportages. Dit is uitvoerbaar binnen bestaande capaciteit mits indicatoren bij aanvang van de periode worden vastgesteld.

Tijdgebonden

Ter beoordeling gemeenteraad. Voorlopig voorstel: Prestatie-indicatoren per programma vastgesteld door raad: bij begroting 2027 (november 2026). Eerste integrale programmavoortgangsrapportage (financieel + inhoudelijk): voorjaarsnota 2027. Dashboard uitgebreid met beleidsmatige voortgangsdata: Q3 2027. Jaarlijkse evaluatie kwaliteit indicatoren bij jaarrekening. Eindevaluatie en overdracht indicatorenset aan nieuwe raad: Q1 2030.

16 20

2.2 Solide financieel beleid

2.3 Investeringsplan (herijking)

De gemeente Rhenen streeft naar een solide financieel beleid. Een structureel sluitende begroting is daarvoor een harde randvoorwaarde gedurende de gehele raadsperiode.

Om een evenwichtige en afgewogen inzet van middelen te waarborgen, wordt het investeringsplan (IP) herijkt. Investeringskeuzes worden voortaan integraal beoordeeld op maatschappelijke meerwaarde, financiële haalbaarheid en prioriteit:

Solide financieel beleid Specifiek

Meetbaar

Acceptabel

Realistisch

Tijdgebonden

De gemeentebegroting is aan het einde van de raadsperiode structureel sluitend. Dit betekent dat structurele lasten worden gedekt door structurele baten, zonder gebruik van incidentele middelen voor structurele uitgaven.

Investeringsplan (herijking) Specifiek

De begroting is structureel sluitend in elk begrotingsjaar van de raadsperiode (2026–2030), beoordeeld door de provincie als toezichthouder. Geen aanslag op reserves voor dekking van structurele tekorten.

Het investeringsplan wordt herijkt. Alle investeringen worden beoordeeld op bijdrage aan gemeentelijke doelen, financiële dekking en fasering, waarbij kernen gelijk worden behandeld en achterstallig onderhoud inzichtelijk wordt gemaakt.

Meetbaar

College en raad dragen gezamenlijk de verantwoordelijkheid. Besluitvorming vindt jaarlijks plaats bij de begrotingsbehandeling, waarbij het college voorstellen doet en de raad kaders stelt.

Herijkt IIP vastgesteld door de gemeenteraad. Lijst met geprioriteerde investeringen inclusief dekking en uitvoeringsplanning. Nulmeting achterstallig onderhoud per kern gereed.

Acceptabel

Realiseerbaar door combinatie van ombuigingen (kerntakendiscussie/nieuwvoor-oud), beëindigen woonlastendemping en beter benutten van subsidiemogelijkheden.

Herijking wordt ambtelijk voorbereid in samenwerking met vakafdelingen en ter vaststelling voorgelegd aan de raad. Kernen worden gelijkwaardig behandeld; aantoonbaar achterstallig onderhoud krijgt voorrang.

Realistisch

Uitvoerbaar binnen bestaande planningscapaciteit. Input vanuit de Berenschot benchmark en kerntakendiscussie is beschikbaar als onderbouwing.

Tijdgebonden

Ter beoordeling gemeenteraad. Voorlopig voorstel: Herijkt IIP gereed en aangeboden aan de raad: Q2 2027. Jaarlijkse actualisatie bij begrotingscyclus.

Ter beoordeling gemeenteraad. Voorlopig voorstel: Uiterlijk begroting 2027 is structureel sluitend. Jaarlijks toetsmoment bij begrotingsbehandeling in november.

2.4 Woonlastendemping

2.5 Apparaatskosten

De woonlastendemping, de bewuste keuze om via de inzet van reserves de woonlasten voor inwoners kunstmatig laag te houden, wordt beëindigd om tot structurele woonlasten te komen. De hoogte en wijze van berekening van de woonlasten worden nader uitgewerkt.

De gemeente bewaakt de evenwichtigheid van haar apparaatskosten en zet actief in op het beter benutten van externe subsidiemogelijkheden om ambities te realiseren zonder structurele last voor de gemeentelijke begroting.

Woonlastendemping

Specifiek

De huidige vorm van de woonlastendemping wordt volledig beëindigd.

Meetbaar

Financieel effect (stijging OZB/rioolheffing, afval) jaarlijks inzichtelijk in begroting.

Acceptabel

Besluit wordt genomen door de gemeenteraad op voorstel van het college. Draagvlak bij fracties vereist vanwege politieke gevoeligheid.

Realistisch

Realistisch mits gefaseerde invoering transitie over meerdere jaren. Stijging woonlasten wordt beperkt gehouden door andere berekeningsmethodiek, kostenbesparing, slimme investeringen.

Tijdgebonden

Ter beoordeling gemeenteraad. Voorlopig voorstel: Volledige beëindiging huidige vorm van de woonlastendemping: uiterlijk begrotingsjaar 2027.

Apparaatskosten Specifiek

Apparaatskosten worden met een nog vast te stellen regelmaat getoetst aan de Berenschot benchmark en moeten in evenwicht zijn met vergelijkbare gemeenten. Tegelijk wordt een actief subsidiebeleid ontwikkeld waarmee structureel meer externe financiering wordt aangetrokken voor gemeentelijke projecten.

Meetbaar

Apparaatskosten per inwoner maximaal gelijk aan of lager (nog nader te bepalen) dan het benchmarkgemiddelde (Berenschot). Jaarlijks minimaal X euro extra subsidie-inkomsten ten opzichte van basisjaar 2024. Subsidiecoördinator of -werkwijze operationeel.

Acceptabel

College is verantwoordelijk voor beheer apparaatskosten. Subsidieaanpak wordt uitgewerkt door financiën en beleidsteams. Raad wordt geïnformeerd via P&C rapportages.

Realistisch

Benchmarkvergelijking is uitvoerbaar met bestaande data. Subsidie benutten vereist mogelijk beperkte investering in kennis/capaciteit met hoog rendementspotentieel.

Tijdgebonden

Ter beoordeling gemeenteraad. Voorlopig voorstel: Benchmarkmeting apparaatskosten: jaarlijks opgenomen in jaarrekening. Subsidieaanpak operationeel: Q2 2027. Eerste resultaten zichtbaar in begroting 2028.

Spanningsveld 2.6 Financiële verordening

2.7 Nieuw-voor-oud principe

De financiële verordening van de gemeente Rhenen (artikel 212 Gemeentewet), inclusief de reserves en voorzieningen, wordt herzien om aan te sluiten op actuele wet- en regelgeving, de geactualiseerde Planning & Control cyclus en de bestuurlijke ambities van deze raadsperiode.

Dit onderwerp is nog een discussiepunt voor de fracties: Gaat voor alle investeringen gelden dat financiële dekking aangewezen wordt door het schrappen of beëindigen van bestaand beleid of bestaande uitgaven (nieuw-voor-oud) of is er behoefte aan nuancering?

Financiële verordening Specifiek

De financiële verordening (art. 212) wordt geactualiseerd zodat deze aansluit bij de huidige wet- en regelgeving, de verbeterde P&C cyclus en de nieuwe werkwijzen rondom budgetbeheer, investeringen en verantwoording.

Meetbaar

Herziene verordening vastgesteld door de gemeenteraad. Alle bepalingen zijn getoetst aan de actuele VNG-modelverordening. Geen strijdigheid met Gemeentewet of BBV.

Acceptabel

Voorbereiding door financiën en juridische zaken, besluitvorming door de raad. Raadscommissie wordt vroegtijdig betrokken bij de herzieningsopgave.

Realistisch

Technisch uitvoerbaar op basis van VNG-modelverordening als basis. Beperkte tijdsinvestering vereist van ambtelijke organisatie.

Tijdgebonden

Ter beoordeling gemeenteraad. Voorlopig voorstel: Voorstel herziene verordening aangeboden aan raad: Q3 2027. Vaststelling: uiterlijk Q4 2027.

Om financiële ruimte te creëren voor nieuwe ambities, geldt het nieuw-voor-oud principe: nieuw beleid wordt alleen ingevoerd als bestaand beleid wordt afgebouwd of beëindigd. Dit principe is verbonden aan de Berenschot benchmark en de bredere kerntakendiscussie.

Nieuw-voor-oud principe Specifiek

Nog discussiepunt: Bij elk voorstel voor nieuw beleid of nieuwe investering wordt een financiële dekking aangewezen door het schrappen of beëindigen van bestaand beleid of bestaande uitgaven (nieuw-voor-oud). De kerntakendiscussie levert een gestructureerd overzicht op van taken waarop kan worden omgebogen. Aanvullende investeringen die gedekt zijn door extra specifieke middelen zoals SPUK-gelden kunnen, mits onderbouwd, zonder nieuw-voor-oud besteed worden.

Meetbaar

Elk nieuw beleidsvoorstel bevat een 'nieuw-voor-oud'-paragraaf. Kerntakendiscussie resulteert in een geprioriteerde lijst van taken met ombuigingspotentieel. Voortgang wordt gemonitord in de P&C cyclus.

Acceptabel

Werkwijze wordt vastgesteld door de gemeenteraad als kader. College vertaalt dit naar alle begrotingsvoorstellen. Ambtelijke organisatie past processen hieraan aan.

Realistisch

Haalbaar mits consistent toegepast. Berenschot benchmark biedt externe referentie voor prioritering. Politieke discipline is vereist om het principe te handhaven.

Tijdgebonden

Ter beoordeling gemeenteraad. Voorlopig voorstel: Kader nieuw-voor-oud vastgesteld: Q1 2027. Kerntakendiscussie afgerond: Q3 2027. Volledig geïntegreerd in begroting 2028.

Monitoring en verantwoording De voortgang op alle agendapunten wordt structureel gemonitord via de Planning & Control cyclus (begroting, voor- en najaarsnota, jaarrekening) en het financieel dashboard. Ter beoordeling gemeenteraad. Voorlopig voorstel: De gemeenteraad ontvangt minimaal tw ee keer per jaar een geïntegreerde voortgangsrapportage. Bij significante afwijkingen doet het college direct voorstellen aan de raad voor bijsturing.

22 26

3. Spreidingswet 3.

Spreidingswet

Inleiding Rhenen wil voldoen aan de Spreidingswet door verantwoordelijkheid te nemen voor 110 opvangplekken voor asielzoekers. De gemeenteraad hecht eraan dat dit gebeurt met behoud van regie bij de gemeente zelf, met heldere keuzes richting inwoners en met serieuze betrokkenheid van maatschappelijke partijen. Tegelijkertijd vraagt de uitvoering om aandacht voor de financiële spanning, continue communicatie met inwoners, een deugdelijke risico-inventarisatie en een goede sociale inbedding van bewoners van de opvang in de samenleving. Onderstaande strategische agenda vertaalt deze uitgangspunten in zes SMART-doelstellingen die de komende raadsperiode richting geven aan de uitvoering van de Spreidingswet.

3.2 Participatie en regie De gemeente is een participatietraject gestart. Dit is een belangrijk onderdeel van de afweging die het college en de raad moet maken. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke partijen worden serieus betrokken bij de verdere uitwerking, zonder dat dit ten koste gaat van de regie van de gemeente:

Specifiek

3.1 Voldoen aan de Spreidingswet De gemeente Rhenen neemt haar wettelijke verantwoordelijkheid en realiseert op korte termijn 110 opvangplekken. De regie blijft bij de gemeente zelf, zodat keuzes over locatie, inrichting en exploitatie passen bij de lokale situatie:

Specifiek

Meetbaar

Acceptabel

Voldoen aan de Spreidingswet (110 opvangplekken) De gemeente Rhenen realiseert 110 opvangplekken voor asielzoekers, conform de Spreidingswet. De gemeente houdt de regie bij zichzelf op locatiekeuze, schaalgrootte, doelgroep en exploitatievorm. 110 gerealiseerde opvangplekken op korte termijn. Vastgesteld locatieen uitvoeringsplan door de gemeenteraad. Periodieke voortgangsrapportage in de P&C cyclus over realisatie en bezetting. Besluitvorming over locatie en uitvoering door de gemeenteraad op voorstel van het college. Afstemming met COA, provincie en buurgemeenten. Inwoners en maatschappelijke partijen zijn tijdig betrokken in het participatietraject en blijven betrokken in de uitvoering.

Realistisch

Realiseerbaar door snelle besluitvorming, een actieve regierol van de gemeente en samenwerking met externe partners. Vereist ambtelijke capaciteit voor projectleiding en participatie.

Tijdgebonden

Ter beoordeling gemeenteraad. Voorlopig voorstel: Besluit over de vorm: Q2 2026. Locatie- en uitvoeringsplan vastgesteld door de raad: Q3 2026. De verdere planning is afhankelijk van het genomen besluit en ter beoordeling van het college op uitvoerbaarheid.

Participatie en regie De gemeente heeft een gestructureerd participatieproces rondom de uitvoering van de Spreidingswet georganiseerd, waarin inwoners, omwonenden, kernen en maatschappelijke partijen worden gehoord. Ook de inzet van het COA, de provincie en het Rijk maken deel uit van de afweging. Door transparante en tijdige besluitvorming houdt de gemeente de regie bij zichzelf over de uiteindelijke vormgeving.

Meetbaar

Vastgesteld participatieplan met heldere kaders en momenten van inspraak. Aantal en bereik van participatiemomenten komen terug in rapportage. Verslag van participatie en reactie van het college bij elk besluit aan de raad.

Acceptabel

Het college voert het participatieproces uit binnen kaders die door de raad zijn vastgesteld. Inwoners worden actief uitgenodigd. Participatie is adviserend; besluitvorming blijft bij de raad.

Realistisch

Doordat kaders en planning vooraf duidelijk zijn is het haalbaar, ook omdat het proces al in een afrondend stadium is. Het vervolg vraagt zorgvuldige communicatie en bewaking van verwachtingen.

Tijdgebonden

Ter beoordeling gemeenteraad. De planning voorziet in de afronding van het participatietraject in Q2 2026.

3.3 Korte-termijnduidelijkheid en risico-inventarisatie

3.4 Communicatie en helderheid naar inwoners

Op korte termijn is noodzakelijke duidelijkheid vereist over de keuzes en de risico's. De raad wil tijdig een volledig overzicht van risico's, beheersmaatregelen en mogelijke scenario's:

Randvoorwaardelijk voor een goede inbedding in de samenleving is dat helder en duidelijk wordt gecommuniceerd over de keuzes die worden gemaakt en over de actuele stand van zaken rondom de opvang (incidenten, maar ook de positieve zaken). Regelmatige communicatie wordt geborgd in een vaste cyclus.

Specifiek

Meetbaar

Acceptabel

Korte-termijnduidelijkheid en risico-inventarisatie Op korte termijn worden de keuzes en de bijbehorende risico's (juridisch, financieel, sociaal-maatschappelijk, ruimtelijk) van de uitvoering van de Spreidingswet inzichtelijk gemaakt en aan de raad voorgelegd. Risico-inventarisatie en -analyse vastgesteld door de raad. Per risico zijn beheersmaatregelen en verantwoordelijken benoemd. Voortgang van beheersmaatregelen wordt opgenomen in de P&C cyclus. Voorbereiding door het college in samenwerking met betrokken vakafdelingen en externe deskundigen. Vaststelling door de raad. Risico's worden ook gedeeld met regionale partners.

Realistisch

Uitvoerbaar binnen de bestaande projectorganisatie, mits tijdig opgestart. Externe expertise kan op onderdelen worden ingehuurd.

Tijdgebonden

Ter beoordeling gemeenteraad. Voorlopig voorstel: Eerste risicoinventarisatie aan de raad: Q3 2026. Halfjaarlijkse actualisatie zolang het project loopt.

Specifiek

Communicatie en helderheid naar inwoners De gemeente communiceert helder, tijdig en regelmatig met inwoners en de kernen over de keuzes, voortgang en gevolgen van de uitvoering van de Spreidingswet.

Meetbaar

Vastgesteld communicatieplan met vaste communicatiemomenten (minimaal per kwartaal). Bereik en waardering van communicatie gemonitord (bijv. via bewonersenquêtes of bijeenkomsten). Centraal informatiepunt (online en fysiek) operationeel.

Acceptabel

Communicatie wordt verzorgd door de gemeente in afstemming met COA, dorps- en wijkraden, scholen, kerken en andere lokale partijen. Toon en inhoud worden afgestemd op de doelgroep.

Realistisch

Uitvoerbaar binnen bestaande communicatiecapaciteit, met eventueel tijdelijke versterking tijdens piekmomenten (besluitvorming, ingebruikname).

Tijdgebonden

Ter beoordeling gemeenteraad. Voorlopig voorstel: Communicatieplan vastgesteld: Q3 2026. Reguliere communicatiecyclus operationeel vanaf Q4 2026.

Spanningsveld 3.5 Sociale inbedding en maatschappelijke partners

3.6 Financiële beheersing

Een goede sociale inbedding in de samenleving is bepalend voor het slagen van de opvang. Maatschappelijke partijen worden actief betrokken, zorgen worden serieus genomen en korte lijntjes worden geborgd.

De uitvoering van de Spreidingswet gaat gepaard met financiële spanning. De gemeenteraad wil vooraf inzicht in de structurele en incidentele kosten en baten en wil dat de uitvoering past binnen een solide financieel beleid.

Specifiek

Meetbaar

Acceptabel

Realistisch

Tijdgebonden

Sociale inbedding en maatschappelijke partners De opvang wordt sociaal ingebed in de samenleving door samenwerking met maatschappelijke partijen (scholen, zorg, welzijn, sport, vrijwilligersorganisaties, kerken) en door zorgen van inwoners serieus en met korte lijntjes te behandelen. Convenanten of samenwerkingsafspraken met minimaal de belangrijkste maatschappelijke partners. Vast aanspreekpunt en korte responstijd op meldingen en zorgen (streefwaarde nader vast te stellen). Periodiek overleg met omwonenden en maatschappelijke partijen. Het college geeft uitvoering aan de samenwerking en rapporteert aan de raad. Maatschappelijke partijen committeren zich op vrijwillige basis aan de afspraken. Inwoners worden serieus genomen via een herkenbaar meldpunt. Haalbaar door aan te sluiten bij bestaande netwerken in Rhenen en de kernen. Vraagt continuïteit van inzet en relatiebeheer vanuit de gemeente. Ter beoordeling gemeenteraad. Voorlopig voorstel: Eerste samenwerkingsafspraken met maatschappelijke partners: Q3 2026. Aanspreekpunt en meldpunt operationeel: Q4 2026. Jaarlijkse evaluatie samenwerking en sociale inbedding bij jaarrekening.

Specifiek

Financiële beheersing De gemeente brengt de financiële gevolgen van de Spreidingswet (investeringen, exploitatie, rijksvergoedingen) volledig in beeld en zorgt dat de uitvoering past binnen een structureel sluitende begroting of binnen de begroting van het project/de projecten zelf. Te concretiseren door het te vormen college.

Meetbaar

Inzicht in rijksvergoedingen (bekostigingsregeling) en eventuele restrisico's voor de gemeente. Jaarlijkse rapportage in de P&C cyclus over werkelijke kosten en baten.

Acceptabel

Het college stelt de businesscase op; de raad stelt de financiële kaders vast. Restrisico's worden expliciet benoemd en beoordeeld door de raad.

Realistisch

Uitvoerbaar door gebruik te maken van de rijksvergoedingen en een zorgvuldige raming van structurele lasten. Vereist tijdige inzet van financiële expertise bij de projectvoorbereiding.

Tijdgebonden

Ter beoordeling gemeenteraad. Voorlopig voorstel: Eerste financiële uitwerking bij locatiekeuze naar de raad: Q3 2026. Jaarlijkse actualisatie bij begrotingsbehandeling.

Monitoring en verantwoording De voortgang op alle agendapunten wordt structureel gemonitord via de Planning & Control cyclus en het financieel dashboard, aangevuld met specifieke rapportages over de uitvoering van de Spreidingswet. Ter beoordeling gemeenteraad. Voorlopig voorstel: De gemeenteraad ontvangt minimaal twee keer per jaar een geïntegreerde voortgangsrapportage over de uitvoering van de Spreidingswet, inclusief financiën, risico's, participatie, communicatie en sociale inbedding. Bij significante afwijkingen doet het college direct voorstellen aan de raad voor bijsturing.

4. Samenleven doe je met elkaar 4.

Samenleven doe je met elkaar

De relatie met ontwikkelingen in het fysieke domein is in de doelen hieronder opgenomen, bijvoorbeeld door aandacht te besteden aan woonsituatie en wonen.

4.2 Investeren in preventie

Van zorgen voor naar zorgen dat

4.1 Integrale aanpak zorg

Investeren in preventie

Integrale aanpak zorg Maatschappelijke zorg – jeugdzorg - participatie Specifiek

Een samenhangende aanpak* betekent dat vragen van inwoners bekeken worden vanuit de thema’s: maatschappelijke zorg, jeugdzorg, participatie, wonen en onderwijs. Hierbij werken hulporganisaties, wijkteams en de gemeente samen om inwoners sneller en beter te begeleiden naar de juiste hulp. Dit gebeurt via één loket of vaste contactpersoon.

Specifiek

De gemeente verlegt de focus van zorg naar preventie en vroegsignalering. Daarnaast wordt ingezet op het versterken van zelfredzaamheid en eigen regie.

Meetbaar

Voor de gemeente Rhenen is duidelijk in beeld welke inwoners tot een kwetsbare doelgroep behoren. Dit betreft zowel jongeren als ouderen. Groei van het aantal deelnemers aan preventieve projecten. Afname instroom van zorgvragen. Er wordt periodiek gerapporteerd op basis van deze criteria en de clienttevredenheidsmeting.

Acceptabel

Onderzoek laat zien dat investeren in preventie helpt om zwaardere zorg en hogere zorgkosten te voorkomen. Daarnaast leidt investeren in preventie tot een hogere kwaliteit van leven.

Realistisch

Er kan gebruik gemaakt worden van bestaande expertise (GGDrU; welzijnswerk; onderwijs) en netwerken (VRU, GGD).

Tijdgebonden

Ter beoordeling gemeenteraad. Voorlopig voorstel: In Q4 2027 blijkt positief effect uit voortgangsrapportage.

Belangrijke aandachtpunten bij deze samenhangende aanpak zijn vroegsignalering en preventie evenals normalisering en samenwerking. Meetbaar

Er is een periodieke rapportage waarin de vijf thema’s worden behandeld. Daarnaast wordt periodiek de cliënttevredenheid gemeten

Acceptabel

Raad, college, en maatschappelijke organisaties onderschrijven de samenhangende aanpak. Voor zorgvragers levert dit een heldere aanpak op.

Realistisch

De aanpak sluit aan bij het ingeslagen pad en de bestaande samenwerkingsstructuren.

Tijdgebonden

Ter beoordeling gemeenteraad. Voorlopig voorstel: In Q4 2027 blijkt uit de voortgangsrapportage dat er onder medewerkers en cliënten een goede/hoge klanttevredenheid is en doelstellingen sneller worden behaald.

* Toelichting In plaats van het woord ‘integraal’ hebben we in de uitwerking gekozen voor ‘samenhangend’ omdat dit beter omschrijft wat beoogd wordt.

4.3 Grip op financiën én kwaliteit binnen het sociaal domein

4.4

Zorg dichtbij

Grip op financiën én kwaliteit binnen het sociaal domein Specifiek

Meetbaar

De gemeente versterkt de financiële sturing binnen het sociaal domein door beter inzicht te krijgen in kostenontwikkelingen, risico’s, uitvoeringsdruk en maatschappelijke effecten. Hierbij wordt gestuurd op een houdbare financiële balans en doelmatigheid. Structurele tekorten worden actief onder de aandacht gebracht bij het Rijk om te voorzien in voldoende financiering. Inzicht in trends, risico’s en kostenontwikkeling. Tijdige signalering van budgetoverschrijding. Koppeling tussen resultaten en financiële inzet van gemeentelijke begroting zowel als de begroting van gemeenschappelijke regelingen. Periodieke financiële rapportages waarin ook gemeenschappelijke regelingen meegenomen worden.

Acceptabel

Raad, college en uitvoeringsorganisaties onderschrijven het belang van transparante financiële sturing en gezamenlijke verantwoordelijkheid voor een toekomstbestendig sociaal domein.

Realistisch

We gaan hiermee door op een al ingeslagen pad. De aanpak sluit aan bij de P&C cyclus en regionale samenwerkingsafspraken.

Tijdgebonden

Ter beoordeling gemeenteraad. Voorlopig voorstel: In Q4 blijkt effect uit de periodieke rapportage.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/17181461/1