Bijlage 4: jaarrekening Regio Foodvalley 2025
Tekst van het document
10 april 2026 10 april 2026
JAARSTUKKEN 2025
De beleids- en financiële verantwoording van Regio Foodvalley
AUTEURS AUTEURS Gert-Jan Limbeek Concerncontroller Leendert Taal AUTEURS
Financial Controller Versie 6.0, 06-03-2026
AUTEURS Vastgesteld in de vergadering van het algemeen bestuur van Regio Foodvalley op dd. 10 april 2026 Vastgesteld in de vergadering van het dagelijks bestuur van Regio Foodvalley op dd. 08 april 2026 2 Jan Limbeek
JAARSTUKKEN 2025 REGIO FOODVALLEY VoorwoordJAAR STUKKEN 2025 REGIO FOODVALLEY Voorwoord
VoorwoordJAAR STUKKEN 2025 REGIO FOODVALLEY VoorwoordJAAR STUKKEN 2025 3
Voorwoord In 2025 werkte Regio Foodvalley gericht door aan een sterke en toekomstbestendige regio. We rondden de lopende Strategische Agenda af en bereidden samen met partners de nieuwe agenda voor 2026–2030 voor. Ook de Economic Board vernieuwde haar rol en afspraken, passend bij de nieuwe koers. We investeerden in heldere en herkenbare communicatie. Met bijeenkomsten, video’s en verhalen uit de regio vergrootten we de zichtbaarheid en betrokkenheid. Onze inzet op public affairs wierp vruchten af: met een duidelijk foodprofiel zijn extra middelen toegekend via Regio Deal 2 en WOKT en kreeg het Agrofood 2040-verhaal een plek in het rapport-Wennink. Binnen het programma Landbouwtransitie en Vitaal Platteland is in 2025 gebouwd aan een stevige basis voor de toekomst van het landelijk gebied. Met gezamenlijke nulmetingen voor natuur en landschap ontstond een gedeeld vertrekpunt, terwijl we met een regionaal uitvoeringsplan stikstof actief inspeelden op de Aanpak Veluwe en de behoefte aan regionale regie. Tegelijkertijd werkten we via het programma Voeding voor een gezond leven aan zichtbare en praktische verandering. Inwoners, jongeren en bedrijven werden betrokken bij de transitie naar gezondere en duurzamere voeding, waarbij initiatieven rond plantaardige eiwitten, korte ketens en het verminderen van voedselverspilling elkaar versterkten.
Ook op andere opgaven is vooruitgang geboekt. In de energietransitie verkenden we samen hoe het energiesysteem van de toekomst eruit kan zien en zetten we concrete stappen richting verduurzaming van bedrijventerreinen en het ontstaan van lokale energiegemeenschappen. Met extra aandacht voor mensen en vakmanschap kreeg Human Capital nieuwe impuls, onder meer door de start van de TechniekCoalitie. Vanuit innovatie en circulariteit groeide het Living Lab verder uit tot een krachtig netwerk, waarin circulaire en biobased ketens steeds meer vorm en schaal kregen. En met investeringen in mobiliteit en wonen, waaronder de toekenning van middelen voor de Doorfietsroute Foodvalley, bleef de regio in beweging en werkten we aan een betere bereikbaarheid. Zo bouwen we samen aan een bloeiende regio waar het goed wonen, werken en ondernemen is. Met vriendelijke groet, namens het algemeen bestuur Regio FoodValley, René Verhulst Voorzitter
4
Inhoudsopgave Inhoudsopgave
Voorwoord ............................................................................................................................................... Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ Jaarverslag ............................................................................................................................................ 6 A. Programmaverantwoording .......................................................................................................... 6 Algemeen ........................................................................................................................................... 6 Programma 1: Regiokantoor .................................................................................................................. 8 Programma 2: Economic Board ............................................................................................................ 11 Programma 3: Landbouwtransitie en Vitaal Platteland ............................................................................ 13 Programma 4: Voeding voor een gezond leven ......................................................................................
15 Programma 5: Energietransitie ............................................................................................................ 18 Programma 6: Human Capital.............................................................................................................. 21 Programma 7: Innovatie, clustervorming en circulair .............................................................................. 23 Programma 8: Fysieke randvoorwaarden (economie en mobiliteit) ........................................................... 25 Programma 9: Quality of living (wonen en ruimte) ................................................................................. 29 Vennootschapsbelasting ...................................................................................................................... 32 B. Paragrafen .................................................................................................................................. 33 Paragraaf 1: Risicobeheersing en weerstandsvermogen .......................................................................... 33 Paragraaf 2: Financiering .................................................................................................................... 38 Paragraaf 3: Bedrijfsvoering ................................................................................................................
41 Paragraaf 4: Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid ....................................................................... 44 Jaarrekening ........................................................................................................................................ 45 Balans .............................................................................................................................................. 45 Overzicht baten en lasten in de jaarrekening ......................................................................................... 46 Grondslagen voor waardering- en resultaatbepaling ............................................................................... 47 Toelichting op de balans ...................................................................................................................... 49 Toelichting op de baten en lasten ......................................................................................................... 53 Niet uit de balans blijkende verplichtingen ............................................................................................ 54 Analyse van de afwijkingen tussen de begroting na wijziging en de jaarstukken (Begrotingsrechtmatigheid) . 55 Rechtmatigheidsverantwoording ..........................................................................................................
58 Overzicht incidentele baten en lasten ................................................................................................... 60 Gebeurtenissen na balansdatum .......................................................................................................... 61 Overzicht taakvelden .......................................................................................................................... 62 Wet Normering Topinkomens ............................................................................................................... 63 Bijlagen ............................................................................................................................................... 66 Sisa-verantwoording 2025 .................................................................................................................. 67 Kerngegevens.................................................................................................................................... 68 Controleverklaring ............................................................................................................................. 69
5
Jaarverslag A. Programmaverantwoording Op grond van BBV art. 25, lid 1 onder a moet Regio Foodvalley verantwoording afleggen over de realisatie van programma’s die zij in opdracht van de samenwerkende 8 gemeenten (Barneveld, Ede, Nijkerk, Renswoude, Rhenen, Scherpenzeel, Veenendaal en Wageningen) en in de Regio Foodvalley uitvoert. Daarover rapporteren wij hieronder. Wij doen dat in de context van de ambitie van Regio Foodvalley om de topregio op het gebied van agrifood te zijn.
Algemeen Organisatie De jaarrekening 2025 van de gemeenschapelijke regeling Regio Foodvalley bestaat uit 9 programma’s. Dit zijn het regiokantoor, de Economic Board en de 7 programma’s uit de Strategische Agenda. De programma’s zijn thematische programma’s, die in veel gevallen meerdere beleidsprogramma’s raken. Uit deze programma’s komen de accenten in de ambities van de regio naar voren. De uitvoering van projecten onder deze programma’s liggen bij gemeenten of andere partners uit de Economic Board. Het regiokantoor voert zelf meestal geen projecten uit. Daarnaast is er de Regio Deal die een eigen aansturing en een eigen financiële verantwoording kent via de Kassier van de Regio Deal (dat is de gemeente Ede). Regio Foodvalley is één van de 10 partners (en financiers) van de Regio Deal. De bijdrage van Regio Foodvalley (de 8 gemeenten) verloopt rechtstreeks vanuit de 8 regiogemeenten aan de Kassier, en daarmee buiten deze begroting om. De verantwoording over de besteding van de middelen en de geleverde prestaties voor de Regio Deal verloopt via een voortgangsrapportage die twee keer per jaar wordt opgesteld en gedeeld met de partners. De jaarrekening 2025 is uitgesplitst in lasten en baten die betrekking hebben op bedrijfsvoering en baten en lasten op het gebied van de programma’s uit de Strategische Agenda, die een meerjarig karakter kennen.
Omdat 2025 het laatste jaar is van de Strategische Agenda worden de saldi van deze programma’s daarom niet meer automatisch overgeheveld naar het volgende jaar. Regio Foodvalley hanteert een toelichtingsgrens van € 100.000 bij de toelichting van afwijkingen in de jaarrekening op programmaniveau. Op het moment dat een begroting voor Regio Foodvalley wordt opgesteld duurt het nog een jaar voordat dat begrotingsjaar start. In die tussentijd gebeurt er veel en ook gedurende het begrotingsjaar zijn er volop ontwikkelingen. Door de actualiteit worden soms nieuwe projecten ingegeven of komen partners met waardevolle initiatieven die bij het opstellen van de begroting nog niet bekend waren. Bij een aantal programma's zijn daarom de werkelijke lasten hoger dan de primitief begrote lasten voor 2025.
6
Beleidsindicatoren 1. Formatie De toegestane formatie voor 2025 is 0,06 fte (formatie gedeeld door het aantal inwoners). Er hebben in 2025 geen mutaties plaatsgevonden op de toegestane formatie. De indicator is gerelateerd aan het aantal inwoners van de deelnemende gemeenten gedeeld door 1000. 2. Bezetting De werkelijke bezetting op 1-1-2025 was 22,61 fte, op 31-12-2025 23,72 fte. De gemiddelde bezetting over 2025 was 23,17 fte. De toename van de bezetting is vooral een gevolg van de invulling van de vacante vacature adviseur Triple Helix. De indicator is gerelateerd aan het aantal inwoners van de deelnemende gemeenten gedeeld door 1000. Indicator is 0,06 3. Apparaatskosten Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken. De totale apparaatskosten zijn € 4.830.099. De indicator is gerelateerd aan het aantal inwoners van de deelnemende gemeenten gedeeld door 1000. Indicator is € 12,61. 4. Externe inhuur De indicator externe inhuur wordt uitgedrukt in het % van de kosten van de externe inhuur ten opzichte van de kosten van de totale loonsom + totale kosten van de inhuur externen. De totale salariskosten zijn € 2.652.450. Hiervan is € 258.727 te relateren aan externe inhuur.
Dit betreft 10%. Voor een groot deel wordt dit veroorzaakt door inhuur van secretariaat medewerker (i.v.m. ziekte) en een senior procesondersteuner Regio Deal Foodvalley II. 5. Overheadskosten Dit zijn kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Het betreft kosten die niet direct toewijsbaar zijn aan een specifiek maatschappelijk taakveld of eindproduct, maar nodig zijn voor de algemene bedrijfsvoering. De indicator Overhead wordt uitgedrukt in het % van de kosten van de overhead ten opzichte van de totale realisatie. De totale lasten van de overhead € 3.723.795. De totale realisatie bedraagt € 10.935.877. Dit betekent dat de overheadskosten 34,05% bedragen in het totaal. Het gaat hierbij vooral om kosten van medewerkers die worden ingezet om de programma’s te coördineren.
7
Programma 1: Regiokantoor Communicatie In 2025 is communicatie doelgericht ingezet om de zichtbaarheid van Regio Foodvalley te vergroten en de samenwerking binnen het regionale netwerk te versterken. Via de website regiofoodvalley.nl, LinkedIn, nieuwsbrieven, persberichten en bijeenkomsten zijn bedrijven, kennis- en onderwijsinstellingen en andere partners structureel geïnformeerd over ontwikkelingen binnen de Strategische Agenda. De startbijeenkomst voor partners van de nieuwe Strategische Agenda 2026–2030 droeg bij aan gezamenlijke positionering en betrokkenheid. Met de lobbyvideo is Regio Foodvalley eenduidig en krachtig onder de aandacht gebracht bij relevante stakeholders. Succesvideo’s van projecten en het sponsoren van business events hebben de zichtbaarheid bij ondernemers vergroot en concrete resultaten en samenwerkingen uit de regio uitgedragen. Met deze inzet is gewerkt aan consistente, herkenbare en meetbare communicatie die bijdraagt aan draagvlak, samenwerking en profilering van Regio Foodvalley.
Public Affairs Met public affairs werkt de regio strategisch aan het behartigen van de belangen van de regio op het lokale, provinciale, nationale en Europese politieke speelveld. Dat gebeurt door in te spelen op de maatschappelijke ontwikkelingen en de publieke opinie. De lobby van de regio heeft als doel: 1. Sterke positionering van de regio Afgelopen jaar is vanuit PA verder gewerkt aan de positionering van Regio Foodvalley bij provinciale bestuurders en in Den Haag. Met een helder foodprofiel en een krachtig verhaal heeft Regio Foodvalley een goede reputatie opgebouwd in politiek Den Haag. Dit resulteerde, samen met partners zoals de provincies Gelderland en Utrecht, in concrete lobbysuccessen, waaronder de toekenning van de Regio Deal 2-middelen en WOKT-gelden. Ook is op basis van onze unieke positie in agrofood en innovatie het gezamenlijke Agrofood 2040-verhaal stevig verankerd in het rapport-Wennink. De PA-inzet bestond in 2025 onder meer uit: •
Mei: een gezamenlijk regiobezoek van GS Gelderland en Utrecht met focus op verstedelijking en interprovinciale samenwerking.
•
Augustus: werkbezoek met topambtenaren van I&W rond de Doorfietsroute Foodvalley.
•
September: deelname van regionale bestuurders en ambtenaren aan Prinsjesdagborrels.
•
Oktober: organisatie van het verkiezingsdebat Landbouw, Voedsel en Natuur 2025 met kandidaat-Tweede Kamerleden dat brede landelijke en regionale publiciteit opleverde.
2. Ondersteuning
van
de
programma’s
met
stakeholdermanagement,
communicatie
en
beïnvloeding Public Affairs heeft in 2025 bijdragen aan de volgende inhoudelijke ambities.
•
Bereikbaarheid: voortgang geboekt op de ‘botsbocht’ bij knooppunt A1/A30 en de snelwegaansluiting A30 Barneveld-Zuid. Voor knooppunt Hoevelaken loopt de besluitvorming nog; een Kamermotie vraagt om prioritering. Daarnaast is €10 miljoen beschikbaar gesteld voor de spitstrein Harderwijk–Nijkerk.
•
Stikstof: in april is een petitie aangeboden aan de vaste Kamercommissie LVVN gevolgd door gesprekken met Tweede Kamerleden en media-inzet, waaronder een interview in de Volkskrant (11 mei). Meerdere Kamerleden brachten werkbezoeken aan de regio (o.a. Pieter Grinwis en Harm Holman). Ook bezocht de nieuwe SG van LVVN in december een agrariër in de regio om kennis te nemen van de stikstofproblematiek.
•
Netcongestie & energie: Regio Foodvalley pleitte bij minister Hermans voor behoud van de RES-regio’s en uitte zorgen over het nieuwe ACM-prioriteringskader. In november is hierover een lobbybrief gestuurd aan
8
de Kamercommissie KGG. De zorgen zijn gedeeld door RES-regio’s en Netbeheer Nederland en resulteerden eind december in aangenomen Kamermoties.
•
Food & innovatie: het rapport-Wennink (december) benadrukt de strategische betekenis van agrofood & innovatie. De rol van Wageningen University & Research en Regio Foodvalley wordt expliciet benoemd en de Food2040-investeringsagenda is in het rapport opgenomen.
3. Het uitvoeren van een strategische lobbyagenda De werkgroep Public Affairs heeft het afgelopen jaar in samenwerking met betrokken ambtenaren en bestuurders een Strategisch Public Affairsplan opgesteld. Voor meer inhoudelijke focus en regionale draagvlak op de meest cruciale lobbydossiers. Het algemeen bestuur heeft deze in november vastgesteld. Met FoodNL is de positionering richting Brusselse en Haagse stakeholders verder versterkt.
•
Grüne Woche (januari): Gesprekken met Tweede Kamerleden en aanbieding van de FoodNL-petitie aan staatssecretaris Jean Rummenie (LVVN) waarin de rol van regio’s in een duurzamer voedselsysteem is benadrukt. In mei is de FoodNL-propositie ook overhandigd aan de kabinetschef van EU-commissaris Hansen.
•
Europese Week van Regio’s en Steden (oktober): Deelname van Regio Foodvalley en FoodNL aan de EWRC
gericht
op
het
versterken
van
de
Europese
samenwerking.
De
delegatie
sprak
met
Europarlementariërs, vertegenwoordigers van EU-instellingen en buurregio’s over de transitie naar een gezond, duurzaam en betaalbaar voedselsysteem.
•
EU-lobby & GLB: Overhandiging van de FoodNL-brief aan minister Wiersma. Met de verdere decentralisatie van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid richt de EU-lobby zich nadrukkelijker op het ministerie van LVVN.
Ondersteuning besluitvormingsproces Het regiobureau is een compacte organisatie waar de intergemeentelijke samenwerking wordt ondersteund en gewerkt wordt aan het verder versterken van de Economic Board. Het regiokantoor is geen uitvoeringsorganisatie. De uitvoering van projecten wordt zo veel mogelijk door partners opgepakt. De betreffende programmamanager ziet dagelijks toe op de uitvoering en draagt zorg voor samenhangende rapportage hierover.
Verschillenanalyse programma Regiokantoor
Raming 2025 Realisatie Saldo 2025 Na begr. wijz. 2025 3.202.192 3.888.899 3.811.376 -77.523 -3.610.192 -4.256.963 -4.658.972 -402.009
Primitief Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Gerealiseerd resultaat
-408.000
-368.064
-847.596
-479.532
408.000 0 0
640.078 -272.014 0
900.078 -272.014 -219.532
260.000 0 -219.532
*positieve (+) bedragen zijn nadelen, negatieve (-) bedragen zijn voordelen
9
Het verschil tussen de begroting 2025 en de realisatie 2025 bedraagt € 219.532 voordelig. In onderstaande verschillenanalyse worden de voornaamste oorzaken zichtbaar:
Rente
€ 214.769 V
Door het Rijk is in 2025 rente vergoed op het tegoed over schatkistbankieren. Bij de tussentijdse rapportage van 2025 is dit voordeel gemeld en ingeschat op € 200.000. Dit heeft betrekking op ontvangen aanvullende SPUKgebiedsgelden, op de uitgezette gelden van het mobiliteitsfonds en op overige uitzettingen, waaronder de middelen vanuit de inwonerbijdragen en voor de Strategische Agenda. Deze middelen zullen bij het voorstel van de resultaatbestemming worden betrokken. Omdat de hoogte van de rente vooraf zeer lastig is in te schatten, is deze niet begroot. Netcongestie-gelden € 260.000 V In 2024 zijn er rijksmiddelen ontvangen voor Netcongestie ad € 260.000. Via het besluit van de resultaatbestemming van de jaarrekening 2024 worden deze in 2025 gestort in de reserve Incidentele Dekking 2026. Diverse overige inkomsten
€ 72.760 V
Personeelslasten € 22.000 V In 2025 konden er meer loonkosten doorbelast worden naar diverse programma’s dan vooraf was voorzien, met name betreffende Wonen. Diverse overige lasten
€ 55.500 V
Onvoorziene kosten €0 In de begroting 2025 is geen post onvoorzien als stelpost opgenomen. Realisatie 2025 is € 0.
10
Programma 2: Economic Board Economic Board regio Foodvalley (EB) 2025 Het jaar 2025 was een overgangsjaar omdat de oude Strategische Agenda doorliep tot en met 2025 en de nieuwe Strategische Agenda in 2025 werd vastgesteld. In 2025 heeft de Economic Board zichzelf geherpositioneerd op de nieuwe Strategische Agenda. Bijdrage aan de nieuwe Strategische Agenda van Regio Foodvalley In opdracht van het Algemeen Bestuur heeft de Economic Board in 2025 verdere richting gegeven aan het proces om te komen tot een nieuwe strategisch agenda. Aan deze wens heeft de Board invulling gegeven. Nieuwe samenwerkingsafspraken Economic Board 2026-2030 In de eerste helft van 2025 heeft de EB hernieuwde samenwerkingsafspraken gemaakt voor de periode 20262030. De afspraken zijn door de EB vastgesteld en in het najaar van 2025 door het AB bekrachtigd. Bijdrage aan de totstandkoming van de nieuwe Regio Deal Daarnaast was de Economic Board betrokken bij de totstandkoming van de nieuwe Regio Deal-aanvraag richting het Rijk. Voor deze aanvraag heeft de Economic Board een steunverklaring afgegeven en actief meedacht over de verdere concretisering en invulling van deze Deal, onder meer door deelname in de stuurgroep. Monitoren van de voortgang van de doelstellingen in de Strategische Agenda; De Economic Board (EB) is in 2025 zes keer in vergadering bijeengeweest.
Dit is vaak in samenwerking gegaan met de programmamanagers van het regiobureau. Zij hebben de Economic Board geïnformeerd over de voortgang van hun programma’s. Ook zit de Economic Board in de governance van relevante initiatieven, zoals de Human Capital Agenda, de Living Lab Regio Foodvalley Circulair, innovatieprijs, etc. Advisering over transitievraagstukken en regionale thema’s De Economic Board heeft haar denkkracht, netwerkkracht en lobbykracht ingezet rond regionale transitievraagstukken en heeft in 2025 advies uitgebracht over diverse thema’s. Uitdragen van de regionale belangen op lokaal, regionaal, nationaal en internationaal niveau; In 2025 heeft de Economic Board actief bijgedragen aan de zichtbaarheid en positionering van Regio Foodvalley als onderdeel van samenwerkende foodregio’s. De Economic Board was met vertegenwoordigers van de drie O’s aanwezig bij de Foodvalley-delegatie naar de Grüne Woche in Berlijn, de European Week of Regions and Cities in Brussel. Daarnaast was de Economic Board betrokken bij de investeringsagenda Food 2024. De Food2040 investeringsagenda is opgenomen in het rapport Wennink. Dat is een belangrijke bevestiging van het belang van agrofood als strategisch domein voor Nederland.
11
Verschillenanalyse programma Economic Board
Raming 2025 Realisatie Saldo Na begr. wijz. 2025 2025 218.000 218.000 118.645 -99.355 -218.000 -218.000 -218.000 0
Primitief Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Gerealiseerd resultaat
0
0
-99.355 -99.355
0 0 0
0 0 0
0 0 0 0 -99.355 -99.355
*positieve (+) bedragen zijn nadelen, negatieve (-) bedragen zijn voordelen
Het verschil tussen de begroting 2025 en de realisatie 2025 bedraagt € 99.355 voordelig. Dit wordt vooral veroorzaakt doordat een groot deel van 2025 de functie van Adviseur Triple Helix vacant is geweest. Na invulling van de functie heeft de adviseur zich samen met de Economic Board gericht op herpositionering op de Strategische Agenda 2026-2030.
12
Programma 3: Landbouwtransitie en Vitaal Platteland Realisatie van de begrotingsdoelstellingen (1) In 2025 is concreet uitvoering gegeven aan de doelen uit de begroting voor het Regionaal Perspectief Landelijk Gebied (RPLG). De uitvoering is zichtbaar op meerdere samenhangende onderdelen. Zo zijn de nulmetingen voor Basiskwaliteit Natuur (BKN) en Groenblauwe Dooradering (GBDA) afgerond en is op basis daarvan een gezamenlijk plan van aanpak vastgesteld. Daarmee is een belangrijke inhoudelijke basis gelegd voor het versterken van biodiversiteit en landschap in de regio. Daarnaast is in 2025 gewerkt aan de uitwerking van uitloopgebieden, waaronder het opstellen van inhoudelijke principes en de voorbereiding van een realisatiestrategie. Ook is gestart met een integrale analyse van het natuurlijk systeem (bodem, water en natuur), bedoeld als onderlegger voor gebiedsprocessen en ruimtelijke afwegingen binnen het landelijk gebied. Op het thema Schone Lucht Akkoord zijn lopende pilots en onderzoeken voortgezet. In het bijzonder is het project ‘scherper vergunnen veehouderij’ afgerond, waarvan het eindrapport in 2025 is opgeleverd. Het Landbouwnetwerk Regio Foodvalley is actief benut voor afstemming, kennisdeling en gezamenlijke reflectie op projecten en beleidsontwikkelingen, in lijn met de doelen en keuzes uit het RPLG.
Tot slot is in 2025 gewerkt aan de voortzetting van de meetnetwerken die zijn opgezet binnen de eerdere Regio Deal Foodvalley. Na het aflopen van deze Regio Deal is, in overleg met Rijk en provincies, een vervolg voor de meetnetwerken veiliggesteld, waarmee continuïteit en doorontwikkeling richting de komende jaren zijn geborgd. Aanvullende en onvoorziene resultaten (2) Naast de uitvoering van de begrotingsdoelstellingen hebben zich in 2025 ontwikkelingen voorgedaan die bij het opstellen van de begroting nog niet voorzien waren. De meest ingrijpende daarvan is de start van de Aanpak Veluwe, nadat de Veluwe door het Rijk is aangewezen als prioritair gebied voor de stikstofaanpak. Regio Foodvalley heeft hier in 2025 actief op geanticipeerd door een regionaal Uitvoeringsplan Stikstof op te stellen en aan te bieden aan het Rijk. Het RPLG heeft daarbij gefungeerd als inhoudelijk kader en vertrekpunt. De inzet in 2025 was gericht op het behouden van regionale regie, het borgen van uitvoerbaarheid en het positioneren van lopende gebiedsprocessen binnen deze nieuwe interbestuurlijke aanpak. Daarnaast is het Landbouwnetwerk Regio Foodvalley in 2025 nadrukkelijker ingezet als platform voor regionale en regio-overstijgende afstemming, onder meer in relatie tot de Aanpak Veluwe. Hiermee heeft het netwerk een bredere rol gekregen dan bij de start was voorzien.
Verschillenanalyse programma Landbouwtransitie
Raming 2025 Realisatie Saldo Na begr. wijz. 2025 2025 462.000 1.208.310 684.504 -523.805 -462.000 -1.208.310 -684.504 523.805
Primitief Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Gerealiseerd resultaat
0
0
0
0
0 0 0
0 0 0
0 0 0
0 0 0
*positieve (+) bedragen zijn nadelen, negatieve (-) bedragen zijn voordelen
13
Het verschil tussen de begroting 2025 en de realisatie 2025 bedraagt € 0,-. Het saldo ad € 523.805 voordelig is overgeheveld naar de balans en wordt betrokken bij de resultaatbestemming. Het betreft projectgeld (meerjarige middelen) vanuit de Strategische Agenda voor de periode 2020-2025. Landbouwtransitie (€ 523.805) •
Het budget Organisatiekosten Landbouwnetwerk ad €56.000 resteert door uitgestelde werkzaamheden in verband met Europese aanbesteding, wat mede cofinanciering is voor dat onderdeel van de nieuwe Regio Deal;
•
Het budget Luchtkwaliteit kent aangegane verplichtingen voor project die lopen of bijna starten en doorlopen in 2026 en verder. Dat gaat om ongeveer € 242.000. Dit budget is daarnaast gereserveerd voor nog te initiëren projecten gedurende de looptijd van het Schone Lucht Akkoord (SLA) dat loopt tot en met 2030.
•
De werkzaamheden voor het VAB (Vrijkomende Agrarische Bebouwing) zijn afgerond. Het restant budget bedraagt € 79.000.
•
Met betrekking tot het RPLG is de uitvoering, en daarmee de besteding, trager op gang gekomen door een uitvoerige periode voor het vaststellen van het beleid. De uitvoering is daardoor later op gang gekomen. Hierdoor resteert een bedrag van €146.000.
14
Programma 4: Voeding voor een gezond leven Transitie naar een duurzaam en gezond voedselsysteem met minder impact op het klimaat, waarbij voedsel op een duurzame manier geproduceerd en geconsumeerd wordt. Eiwittransitie: •
Duurzame productie van dierlijke en plantaardige eiwitten stimuleren, bijvoorbeeld door verspreiding van kennis over insecten door het NIK.
•
We betrekken en ondersteunen bedrijven uit de hele voedselketen bij het vergroten van aanbod in- en consumptie van plantaardig eiwit(producten).
•
We maken inwoners bewust van de verschillende voordelen van het consumeren van meer (alternatieve) plantaardige eiwitten.
Activiteiten in 2025: We hebben aan deze doelstellingen gewerkt door de volgende activiteiten: Met activiteiten in de beanmealweek (februari) hebben we veel mensen bereikt door op 6 streekmarkten in verschillende gemeenten inwoners te laten proeven van recepten met verschillende soorten bonen. Daarnaast zijn we op scholen gestart met het project “Kantine Kompas”. Hierin maken leerlingen op het voortgezet onderwijs via lespakketten kennis met gezonde (plantaardige) voeding en gaan daar ook actief mee aan de slag. Ook in de kantine van hun eigen school. Daarnaast hebben we met het mede organiseren van Plant FWD een groot aantal bedrijven binnen en buiten de regio weten te inspireren om (verder) aan de slag te gaan met het ontwikkelen van plantaardige producten en hoe je die goed in de markt kunt zetten. Met het ondersteunen van onderzoek naar de mogelijkheden voor de food innovation campus bij NIZO, is beter zicht gekomen op de ontwikkelmogelijkheden van NIZO en welk (soort) bedrijven zij aan zich kunnen binden, met de faciliteiten die er al zijn. NIZO is inmiddels zelf die ontwikkeling verder aan het optuigen. Dit doen zij vooral op de onderdelen eiwittransitie en precisie fermentatie. De regio legt daarin vooral ook de verbinding met de andere campussen / clusters die er zijn. Voedselverspilling: •
We verbinden ons aan de nationale doelstelling van 50% minder voedselverspilling in 2050 (t.o.v. 2015).
•
We initiëren projecten om voedselverspilling bij horeca en instellingen om dit doel te bereiken.
•
We maken jongeren op allerlei opleidingsniveaus bewust van de gevolgen van voedselverspilling en stimuleren hen om dit te verminderen.
•
We stimuleren consumenten om voedselverspilling te verminderen, bijvoorbeeld door allerlei activiteiten te organiseren tijdens de jaarlijkse verspillingsvrije week.
•
We activeren andere doelgroepen zoals horeca, retail en voedselproductie met gerichte projecten.
Activiteiten in 2025: We hebben aan deze doelstellingen gewerkt door de volgende activiteiten: Op technasia zijn leerlingen uitgedaagd om na te denken over oplossingen om minder voedsel te verspillen. En in de verspillingsvrije week én de week van de circulaire economie, hebben we op verschillende VO - en MBO scholen aandacht besteedt aan koken met restjes. Veelal in combinatie met een eet initiatief voor sociale integratie.
15
Verder loopt het project van Orbisk nog door. Afgelopen jaar heeft die bij de Midden Nederland hallen gestaan. Er kunnen nog twee locaties voor bijna een jaar mee doen. In samenwerking met het programma circulair, verbinden we binnen de Community of practice rond voedselketens, bedrijven aan elkaar om meer circulair te kunnen werken. Korte ketens: •
Ondersteunen van producenten in de korte keten, om (nieuwe) verdienmodellen te ontwikkelen.
•
Stimuleren om het assortiment te verbreden met onder andere meer plantaardige producten.
•
Bekendheid bij inwoners en afname van regionale producten vergroten.
Activiteiten in 2025: We hebben aan deze doelstellingen gewerkt door de volgende activiteiten: We hebben Van onze Grond en MVO gesteund om te zorgen dat er verschillende afnemers bereikt worden voor korte keten producten. Van Onze Grond doet dat door retailers te verbinden aan producenten uit de regio en hierin te faciliteren door een goed bestel- en bezorgsysteem. Met MVO is het “Broodje Vallei” ontwikkeld. Drie varianten met ingrediënten uit de regio, die in kantines van een aantal grote organisaties in de regio verkrijgbaar zijn. Tenslotte is met Vallei ProefLokaal, nog een verdere stap gezet in het vaardig maken van boeren in het gebruik van digitale platformen om hun afzet richting de consument te vergroten. Op deze manier hebben we geprobeerd initiatieven te ondersteunen die meer afzet willen genereren in de korte keten, met verschillende doelgroepen. Gezonde voeding: •
Bevorderen van gezonde voeding en leefstijl voor behoud van vitaliteit/ kwaliteit van leven. Bijvoorbeeld door voedseleducatie op PO/VO-scholen en samenwerking binnen de huidige Preventie Coalitie.
•
Implementeren van de resultaten van de projecten die de Regiodeal en de Preventie Coalitie heeft opgeleverd, via dit programma en het Regio plan Gelderse Vallei.
NB: De preventiecoalitie en Regiodeal zijn inmiddels afgerond. Opbrengsten daaruit zijn zo veel mogelijk in projecten geïntegreerd. Activiteiten in 2025: We hebben aan deze doelstellingen gewerkt door de volgende activiteiten: Voor wat betreft voedseleducatie zijn er verschillende projecten geweest: Er zijn lessen ontwikkeld en getest over het gebruik van insecten in voedsel. Met de gezonde smikkelweken hebben we op BSO’s kinderen weer op een speelse manier in aanraking gebracht met gezonde voeding. Via het ondersteunen van het boerderijeducatieprogramma en de menukaart voedseleducatie hebben we scholen en boeren ondersteund in de mogelijkheden die zij hebben om verschillende aspecten van gezond (omgaan met) voedsel in het onderwijs mee te nemen. En tenslotte hebben we op de Food Inspiration Days (B2B evenement) bewustwording willen creëren voor producten uit de korte keten bij potentiële afnemers. Ook Kantine Kompas gaat voor een groot deel over bewustwording van gezonde voeding bij leerlingen, dus heeft in die zin ook een overlap met het thema eiwittransitie.
16
Relatie met Regio Deal Er zijn momenteel allerlei onderzoeken die in de Regiodeal gedaan worden op het gebied van voeding en gezondheid en landbouw. In 2025 wordt, waar de resultaten van de Regiodeal daartoe aanleiding geven, gezorgd voor vervolgstappen die binnen dit programma kunnen worden uitgevoerd.
Verschillenanalyse programma Voeding voor gezond leven
Raming 2025 Na begr. wijz.
Primitief
Realisatie 2025
Saldo 2025
Lasten
129.000
277.566
186.181 -91.385
Baten
-129.000
-277.566
-186.181
91.385
Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten
0
0
0
0
Toevoeging aan reserve
0
0
0
0
Onttrekking aan reserve
0
0
0
0
Gerealiseerd resultaat
0
0
0
0
*positieve (+) bedragen zijn nadelen, negatieve (-) bedragen zijn voordelen
Het verschil tussen de begroting 2025 en de realisatie 2025 bedraagt € 0,-. Het saldo ad € 91.385 voordelig is overgeheveld naar de balans en wordt betrokken bij de resultaatbestemming. Het betreft projectgeld (meerjarige middelen) vanuit de Strategische Agenda voor de periode 2020-2025.
Voeding voor een gezond leven (€ 91.385) •
Er zijn een aantal projecten die gestart zijn in 2025 en die nog doorlopen/ doorontwikkeld worden in 2026. Dit zijn: Kantine kompas (16.000 euro), Broodje Vallei (19.980 euro) en Boerderijeducatie (5.000 euro). Het totaal van deze projecten is 40.980 euro.
•
Voor korte ketens hebben we een aanvraag gekregen in 2025 voor een bijdrage aan een haalbaarheidsstudie voor verwerkingscapaciteit in de Regio. De uitvoering zal in 2026 plaats vinden. Dit is in totaal 20.000 euro.
•
De opdracht voor de trainee, die op dit moment voor het programma voedsel werkt, is gestart in september 2025 en eindigt op 1 maart 2026. Dit is in totaal 11.333 euro.
•
Het resterende bedrag hebben we niet uit kunnen geven in de periode van de Strategische Agenda, omdat we tijdens coronajaren niet alle activiteiten richting inwoners en bedrijven hebben kunnen uitvoeren die we hadden gepland. Het daaruit overgebleven budget hebben we in de jaren daarna niet helemaal kunnen besteden.
17
Programma 5: Energietransitie In 2025 is gewerkt aan de uitvoering van het programmaplan Samen vooruit! Energieprogramma 2024 - 2026 RES Regio Foodvalley. Niet alleen met het uitvoeren van regionale projecten en activiteiten voor het realiseren van de RES doelstellingen, maar ook door te werken aan verbinding en afstemming met andere thema’s en opgaven van de regio op het gebied van wonen, economie, verduurzaming leefomgeving en mobiliteit. Grootschalige opwek De pijler Grootschalige opwek heeft tot doel om per 2030 jaarlijks 750 GWh per jaar aan duurzame energie op te wekken. Met het vaststellen van de RES Voortgangsrapportage Regio Foodvalley 2025 is geconstateerd dat het versnelling en verbreding nodig is. Het gaat niet meer alleen om het opwekken van duurzame elektriciteit, maar om het hele energiesysteem. Hoe zorgen we ervoor dat we in de regio op elk moment van de dag kunnen beschikken over voldoende, betaalbare duurzame energie? Hoe zorgen wij voor een betrouwbaar energiesysteem waarmee wij onze regionale ambities kunnen realiseren. Het OER-project Zonnelint A12-A30 in Ede is stopgezet vanwege gebrek aan inschrijvingen op de tender. De voortgang op het realiseren van zon- en windprojecten staat onder druk, onder andere door wijziging van beleid (zoals de Zonneladder en de bescherming van de wespendief) en netcongestie.
Door netcongestie kan opgewekte elektriciteit niet ingevoed worden op het elektriciteitsnet en zon op gebouwen en zon op land-projecten mogelijk pas na 2030 worden gerealiseerd In verband met netcongestie investeert de regio doorlopend in gesprekken met de netbeheerders en andere regionale partners. Met het project integraal programmeren wordt regionaal afgestemd over de planning en prioritering van uitbreiding netcapaciteit en infrastructuur, inclusief de raakvlakken met de uitbreiding van netcapaciteit die nodig is voor andere ontwikkelingen vanuit industrie, mobiliteit, bedrijventerreinen en woonopgave. Warmtetransitie Afgelopen jaar zijn er diverse onderzoeken gestart om inzicht te krijgen in de regionale kansen in de warmtetransitie. Het gaat om o.a. de onderstaande duurzame warmtebronnen. Aardwarmte Eerdere onderzoeken lieten mogelijke potentie voor aardwarmte in Regio Foodvalley zien. Binnen het SCAN onderzoeksprogramma van EBN is begin 2025 onderzoeksboring gedaan die ons nog beter inzicht geeft in deze potentie. Er loopt nu een onderzoek dat de wetenschappelijke resultaten van deze onderzoeksboring vertaalt naar mogelijkheden voor aardwarmte als duurzame warmtebron in de regio.
18
Aquathermie In 2025 is samen met Regio Amersfoort en Waterschap Vallei en Veluwe onderzoek gedaan naar de potentie van thermische warmte uit het Valleikanaal. Het onderzoek heeft inzichtelijk gemaakt hoeveel warmte er te verdelen is en hoe de verdeling over de gemeenten gemaakt kan worden. In 2025 hebben we ook gewerkt aan verbinding door het organiseren van kennissessies. Er is kennis gedeeld op de thema’s wijzigingen wetgeving warmte, netcongestie en de warmtetransitie en kleine warmtenetten. Energiesysteem van de toekomst In november is de notitie Richting een Regionaal Energieperspectief Regio Foodvalley 2040 opgeleverd. Dit vormt de opmaat voor het Energieperspectief, die in 2026 wordt opgeleverd en waarin de bestuurlijke keuzes worden gemaakt voor het energiesysteem van de toekomst. Hoe de energievoorziening van morgen eruit moet komen te zien is verkend in de conferentie ‘De toekomst van energie in Regio Foodvalley op 2 oktober. Daarnaast is de Werkplaats Waterstof dit jaar overgegaan van programma circulair naar programma energie en heeft onder andere op 12 november geleid tot het evenement Samenbouwen aan een regionaal dekkend waterstofnetwerk, gehouden bij het H2 Experience Center in Kootwijkerbroek. Duurzame (agrarische) bedrijven De samenwerkingsovereenkomst publiek-private samenwerking voor verduurzaming bedrijventerreinen is vastgesteld.
Voor de collectieve energieoplossingen op bedrijventerreinen zijn acht businesscases realisatie energiesamenwerking opgestart. Voor energiebesparing bij individuele bedrijven zijn diverse adviezen gegeven en is in co-creatie met andere energieteams en VNO-NCW Midden is chatbot EVA (Energie Vragen Assistent) gerealiseerd, die ondernemers, verenigingen en projecten helpt met betrouwbare en heldere informatie. Verder zijn ter kennisdeling diversie acties georganiseerd en is geïnvesteerd in LinkedIn en de REB-website. Energiegemeenschappen Afgelopen jaar is de werkgroep energiegemeenschappen gestart en begonnen met het verkennen van kansen voor het ontwikkelen en exploiteren van energieprojecten door lokale partijen (inwoners en bedrijven).
Verschillenanalyse programma Energietransitie
Raming 2025 Realisatie Saldo Na begr. wijz. 2025 2025 179.000 1.773.961 515.166 -1.258.795 -179.000 -1.773.961 -515.166 1.258.795
Primitief Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Gerealiseerd resultaat
0
0
0
0
0 0 0
0 0 0
0 0 0
0 0 0
*positieve (+) bedragen zijn nadelen, negatieve (-) bedragen zijn voordelen
19
Het verschil tussen de begroting 2025 en de realisatie 2025 bedraagt € 0,-. Het saldo ad € 1.258.795 voordelig is overgeheveld naar de balans en wordt betrokken bij de resultaatbestemming. Het betreft € 408.865 projectgeld (meerjarige middelen) vanuit de Strategische Agenda voor de periode 2020-2025. Het overgehevelde bedrag bestaat verder uit € 346.277 vanuit SPUK Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (NPLW), € 90.823 voor Grootschalige Opwek en RES proces en € 412.830 voor Regionale Aanpak Netcongestie. Energietransitie (€ 1.258.795) •
Project Energie (€ 188.029): de processen Energieperspectief RFV en doorontwikkeling RES RFV zijn uitgesteld in 2025 en gaan plaatsvinden in 2026. Voor beide processen is inhuur van specialisten noodzakelijk (€ 100.000 voor Energieperspectief en € 100.000 doorontwikkeling RES) en zijn al aanbesteed.
•
Project Energiesysteem van de toekomst (€ 104.563): begroot voor Digital Twin (regionaal energiemodel). Aanbesteding loopt.
•
Project Maatschappelijke betrokkenheid (€ 116.272): In 2025 is de 4e pijler van het programma RES gestart: maatschappelijke betrokkenheid & energiegemeenschappen. Budget is bestemd voor het uitvoeren van het plan van aanpak.
•
Project SPUK NPLW (€ 346.277): dit is een geoormerkt budget.
•
Project Grootschalige opwekking (€ 90.823): dit is een geoormerkt budget.
•
Project netcongestie: (€ 412.830): dit is een geoormerkt budget.
20
Programma 6: Human Capital De Human Capital Agenda 2022-2025 heeft in 2025 gewerkt aan de volgende thema’s en de volgende resultaten bereikt: 1. Talent aantrekken en behouden Resultaten: de Oriëntatiecarrousels Energietransitie (onderdeel van het Gelrepact) werden eind 2024 afgerond en de campagne voor zij-instromers liep door tot begin 2025. In totaal hebben 133 mensen deelgenomen aan de carrousels met 12 deelnemende bedrijven. Er zijn 9 matches geweest die tot een werkplek hebben geleid en 4 tot een leerwerktraject. Het project werd door deelnemers met een 7,8 gewaardeerd. Platform E heeft rondom de energietransitie opleidingen, cursussen en trainingen in kaart gebracht en ontsluit deze voor werkgevers en potentiële werknemers. Er zijn bijeenkomsten georganiseerd voor docenten en opleiders en er is een actieve bijdrage geleverd aan het opstarten van de TechniekCoalitie Regio Foodvalley. In 2025 is ook de Boardroom georganiseerd, waar jongeren uit voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs worden gestimuleerd om een ondernemingsidee uit te werken. En we leverden een bijdrage aan de Digital Days van ICT Valley waar jongeren uit het voortgezet onderwijs kennismaken met ICT en digitalisering als interessant werkveld. 2.
Goed werkgeverschap en Innovatie stimuleren In navolging van een onderzoek van de CHE zijn innovatiewerkplaatsen georganiseerd voor het MKB om kennis te delen, te verdiepen en gezamenlijk te komen tot oplossingen. We hebben een campagne ontwikkeld om tips en informatie te delen die bestaat uit een bureaukalender en online content. Deze campagne gaat begin 2026 van start en we hebben in 2025 dit geheel uitgewerkt in de vorm van teksten, visuele content, een website, goede doorverwijzingen etc. en dit ook bij een aantal ondernemers getoetst. Deze campagne ‘Werkgeverskracht!’ voeren we samen uit met het Werkgeverservicepunt, FOV en CHE. 3. Inclusiviteit en langdurige inzetbaarheid bevorderen Vanuit Human Capital hebben we vanuit het economisch perspectief bijgedragen aan het project Inclusieve Technologie waar potentiele of bestaande werknemers worden geholpen met hulpmiddelen zoals vertaaloortjes, exoskeletten of werkbankprojectie. We interesseren bedrijven om meer te doen met technische hulpmiddelen en om de inzetbaarheid van nieuwe of bestaande werknemers te verhogen. Dit project is een bovenregionaal Gelrepact project waar de arbeidsmarktregio Foodvalley de projectleiding heeft.
Het netwerk bedrijfsvitaliteit (samenwerking met Menzis, CHE, WUR en ziekenhuis Gelderse Vallei) organiseert bijeenkomsten voor MKB en HRadviseurs en heeft op 14 november het thema Neurodiversiteit op de werkvloer belicht. We hebben bijgedragen aan ION Vallei: een netwerk van bedrijven die werken aan inclusiviteit. 4. Nieuwe meerjarenagenda Human Capital 2026-2030 Aansluitend bij de nieuwe Strategische Agenda van Regio Foodvalley wordt een herijkte meerjarenagenda Human Capital opgesteld. Door analyse (van o.a. arbeidsmarktcijfers en -rapporten), interviews en werksessies is een concept opgesteld dat in januari 2026 door de stuurgroep wordt behandeld en daarna via regiodag / AB ter besluitvorming aangeboden. 5. Communicatie We hebben een aantal nieuwsbrieven uitgebracht en in elke editie van Vallei Business Magazine een interview over projecten van de Human Capital Agenda gericht op werkgevers. Daarnaast is de campagne voor Goed Werkgeverschap voorbereid.
21
6. Nieuwe initiatieven In 2025 is de TechniekCoalitie Regio Foodvalley van start gegaan (kick off 10 oktober met ondertekening ambitiedocument). Dit is een samenwerking van partijen uit de regio rondom bedrijfsleven en onderwijs (waaronder Barneveldse Techniek Opleiding, ICT campus, Christelijke Onderwijs Groep, Sterk TechniekOnderwijs, TechKwadraat, Barneveld Tomorrow, Revabo) met een open invitatie naar alle andere triple helix partijen op het thema techniek binnen arbeidsmarkt en onderwijs. Gezamenlijk willen we voor Regio Foodvalley in 2026 een Techniekagenda opstellen om initiatieven te stroomlijnen, verbinden, op te schalen en gezamenlijk naar buiten te treden. Een belangrijke rol is daarin weggelegd voor Hybride Techniek Centra, waar opleidingen, bedrijfsvakscholen, stageplekken en innovatie samenkomen. Er is voor dit traject, met een iets bredere insteek ook een regiodeal-aanvraag voorbereid en in november ingediend. Goed vakmanschap (in de samenwerking bedrijfsleven - onderwijs) en Leven Lang Ontwikkelen staan hier centraal.
Verschillenanalyse programma Human Capital
Raming 2025 Realisatie Saldo Na begr. wijz. 2025 2025 221.000 365.871 335.443 -30.428 -221.000 -365.871 -335.443 30.428
Primitief Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Gerealiseerd resultaat
0
0
0
0
0 0 0
0 0 0
0 0 0
0 0 0
*positieve (+) bedragen zijn nadelen, negatieve (-) bedragen zijn voordelen
Het verschil tussen de begroting 2025 en de realisatie 2025 bedraagt € 0,-. Het saldo ad € 30.428 voordelig is overgeheveld naar de balans en wordt betrokken bij de resultaatbestemming. Het betreft projectgeld (meerjarige middelen) vanuit de Strategische Agenda voor de periode 2020-2025. Human Capital (€ 30.428) • De doelen zijn van de Strategische Agenda 2020-2025 zijn afgerond. Deze middelen zijn over.
22
Programma 7: Innovatie, clustervorming en circulair Innovatie en Clustervorming Via de MKB-deal heeft het Rijk in de periode 2021 tot en met 2023 bijgedragen aan de ondersteuning en stimulering van innovatief midden- en kleinbedrijf in de regio. Onder de noemer ‘Verduurzamen, versterken en verbinden’ is ingezet op het bevorderen van samenwerking tussen bedrijven en regionale initiatieven, met als doel het versterken van het innovatie-ecosysteem. De rijksbijdrage is aangewend om bestaande initiatieven te verduurzamen, verder te ontwikkelen en onderling te verbinden. In dat kader zijn onder meer experttafels en Neon Food, het netwerk voor foodondernemers, ondersteund. Daarnaast is geïnvesteerd in Human Capitalinitiatieven die gericht zijn op het verbeteren van de aansluiting tussen werkgevers en werknemers. Ook de Innovatiemonitor is vanuit de MKB-deal gefinancierd. Deze monitor brengt eens in de vier jaar de innovatiekracht in de regio kwantitatief in beeld en heeft daarnaast een kwalitatieve component, waarbij innovaties zichtbaar worden gemaakt via een online magazine. Onderdeel hiervan is het organiseren van meet-ups met ondernemers over uiteenlopende thema’s, zoals waterstof, digitalisering in de maakindustrie, circulaire bouw en een toekomstbestendige economie.
Het stimuleren en inspireren van innovatie is tevens een belangrijk doel van de Innovatieprijs Regio Foodvalley, die met ondersteuning vanuit de MKB-deal nieuw leven is ingeblazen. Deze prijs wordt jaarlijks in het najaar uitgereikt, samen met de ICT Award en de Young Talent Award, waarmee innovatieve bedrijven en talenten een podium krijgen. Na afronding van de MKB-deal eind 2023 hebben de projecten Innovatiemonitor en Innovatieprijs een succesvol vervolg gekregen. Circulaire Economie - onderdeel van Innovatie, clustervorming en circulair Het Living Lab Regio Foodvalley is het triple helix netwerk rondom circulaire economie en heeft in 2025 vijf extra bedrijven als partner gekregen, één bedrijfspartner heeft afscheid genomen net als één onderwijspartner van buiten de regio. Er zijn eind december 54 partners. Er zijn bijeenkomst georganiseerd rondom circulair en biobased bouwen, circulaire voedselketens en industrie. Met de gemeenten is gewerkt aan kennisdeling en samenwerking op thema’s als aanbesteding, maatschappelijke vastgoed (o.a. scholen) en reparatie. Daarvoor is in de week van de Circulaire Economie (maart 2025) in elk gemeentehuis een repair café georganiseerd en informatie verstrekt aan medewerkers en inwoners. Er zijn meerdere studentenprojecten en stages uitgevoerd.
Het thema biobased bouwen heeft veel aandacht en bouwbedrijven, architecten, woningbouwcorporaties, projectontwikkelaars en gemeenten werken aan concrete projecten waar bij renovatie en nieuwbouw biobased materialen worden toegepast in o.a. isolatie. Om dit op te kunnen schalen incl. de teelt van biobased gewassen door agrariërs en de verwerkingsketen hebben we een projectvoorstel geschreven en in november ingediend bij de Regiodeal Foodvalley. Met de provincies is de samenwerking geïntensiveerd. Gedeputeerde Helga Witjes heeft in haar regiotour Bosch Beton bezocht en met de wethouders gesproken over kansen en knelpunten voor de circulaire economie. De provincie Utrecht heeft samen met de Alliantie Cirkelregio Utrecht een koersdocument geïnitieerd dat door veel Utrechtse gemeenten en ook het Living Lab Circulair is getekend. Op 4 december waren beide gedeputeerden bij de regiodag en hebben hun doelen en beleidsdocumenten toegelicht. In samenwerking met de programma’s economie, verstedelijking en de 2 provincies is een onderzoek uitgevoerd naar ruimtegebruik van bedrijven met een hoge milieucategorie voor de circulaire economie. Naast een ‘foto’ van de huidige situatie is er gekeken naar de ontwikkelingen op de behoefte voor de toekomst en de invloed van de nieuwe omgevingswet.
Het is duidelijk dat het van belang is om de terreinen met een hoge milieucategorie ook zodanig te bewaren en dat de behoefte groot is. Een nadere uitwerking volgt in 2026 in het RPW.
23
Verschillenanalyse programma Innovatie, clustervorming en circulair
Raming 2025 Realisatie Saldo Na begr. wijz. 2025 2025 191.000 284.576 267.176 -17.401 -191.000 -284.576 -267.176 17.401
Primitief Lasten Baten Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserve Onttrekking aan reserve Gerealiseerd resultaat
0
0
0
0
0 0 0
0 0 0
0 0 0
0 0 0
*positieve (+) bedragen zijn nadelen, negatieve (-) bedragen zijn voordelen
Het verschil tussen de begroting 2025 en de realisatie 2025 bedraagt € 0,-. Het saldo ad € 17.401 voordelig is overgeheveld naar de balans en wordt betrokken bij de resultaatbestemming. Het betreft projectgeld (meerjarige middelen) vanuit de Strategische Agenda voor de periode 2020-2025. Innovatie, clustervorming en circulair (€ 17.401) • De doelen zijn van de Strategische Agenda 2020-2025 zijn afgerond. Deze middelen zijn over.
24
Programma 8: Fysieke randvoorwaarden (economie en mobiliteit) Economie In de periode 2020–2025 is structureel gewerkt aan het versterken van het economisch vestigingsklimaat, met een duidelijke focus op toekomstbestendige werklocaties, zorgvuldig ruimtegebruik en het versterken van economische clusters. De beleidsinzet kenmerkt zich door regionale samenwerking, actuele en samenhangende beleidskaders en een toenemende verbinding tussen economische ontwikkeling en bredere ruimtelijke, maatschappelijke en duurzame opgaven. Beleidskaders en actualisatie Vanaf 2020 is ingezet op het op orde brengen en houden van het regionale beleid voor werklocaties, kantoren en perifere detailhandel. In dat jaar is gewerkt aan een vernieuwde kantorenvisie en een geactualiseerd perifere detailhandelsbeleid, met als doel leegstand tegen te gaan en de leefbaarheid van binnenstedelijke winkelgebieden te beschermen. Parallel hieraan is de Visie Werklocaties en het Regionaal Programma Werklocaties voorbereid en, ondanks vertraging door de coronacrisis, verder geactualiseerd. In 2021 en 2022 heeft deze actualisatie geleid tot vastgestelde beleidsuitgangspunten voor werklocaties, waarbij niet alleen de kwantitatieve vraag en het aanbod centraal staan, maar ook de impact van trends zoals energietransitie, circulaire economie, digitalisering en robotisering.
Hiermee is een fundament gelegd voor een toekomstbestendige voorraad bedrijventerreinen van de juiste kwaliteit. In 2023 kon worden geconcludeerd dat het regionale beleid op orde was en als toetsingskader kon worden gebruikt voor lokale initiatieven en besluitvorming. Monitoring en zorgvuldig ruimtegebruik Een belangrijk instrument binnen het beleid is de jaarlijkse monitor bedrijventerreinen. Sinds 2020 wordt structureel inzicht geboden in de uitgifte van kavels, de herkomst en sectorale achtergrond van bedrijven, de gemiddelde kavelomvang en de herontwikkeling van achtergelaten locaties. Deze monitoring ondersteunt het zorgvuldig omgaan met schaarse ruimte en maakt het mogelijk om tijdig bij te sturen richting toekomstbestendige werklocaties. In de loop der jaren is de monitor verder verdiept, met aanvullende aandacht voor duurzame verstedelijking, revitalisering en herstructurering van bestaande terreinen. Daarnaast zijn inspirerende praktijkvoorbeelden opgenomen om gemeenten en ondernemers te ondersteunen bij de transitie naar kwalitatief betere en duurzamere bedrijventerreinen. Kantoren en perifere detailhandel Het kantorenbeleid is gedurende deze periode stapsgewijs doorontwikkeld. Na het opstellen van uitgangspunten en het uitvoeren van onderzoek naar leegstand en toekomstbestendigheid, is in 2024 gestart met de actualisatie van een regionale kantorenstrategie.
Deze strategie beoogt een gedifferentieerd aanbod van kantoorlocaties dat aansluit bij de toekomstige vraag en bijdraagt aan de economische ambities van de regio. Voor perifere detailhandel is gekozen voor een eenduidige regionale aanpak. Alle acht gemeenten hanteren hetzelfde beleid, waarmee ongewenste concurrentie wordt voorkomen en negatieve effecten op binnenstedelijke winkelgebieden worden beperkt. Dit gezamenlijke kader draagt bij aan stabiliteit, voorspelbaarheid en leefbaarheid binnen de regio. Economische ontwikkeling en toekomstverkenningen
25
Naast het op orde brengen van beleidskaders is substantieel geïnvesteerd in kennisontwikkeling en toekomstverkenningen. Onderzoeken naar de economie van de toekomst en het foodproductiecluster hebben inzicht gegeven in kansrijke economische ontwikkelingen en nieuwe ecosystemen. Deze trajecten hebben geleid tot inspirerende rapporten, actieagenda’s en een gedeeld toekomstperspectief, waarin duurzaamheid, circulariteit en innovatie centraal staan. Het onderzoek naar het foodproductiecluster heeft in samenwerking met ondernemers en onderwijsinstellingen geresulteerd in een actieagenda die sinds eind 2023 in uitvoering is. Hiermee wordt gericht gewerkt aan het versterken van een voor de regio essentieel economisch cluster. Verbinding met bredere opgaven In de periode 2020–2025 is economie nadrukkelijk verbonden met andere regionale opgaven, zoals verstedelijking, wonen, mobiliteit, landschap en energie. Dit komt onder meer tot uiting in het toekomstperspectief voor bedrijventerreinen, waarin geplande locaties en zoekgebieden zijn geanalyseerd in samenhang met andere ruimtelijke thema’s. Daarnaast is vooruitgelopen op nieuwe vraagstukken, zoals de behoefte aan locaties voor hogere milieucategorieën en circulaire activiteiten. Het in 2024 gestarte onderzoek naar deze locaties levert bouwstenen voor toekomstige beleidsactualisaties
Bereikbaarheid 1) Gerealiseerde doelen uit begroting Strategische inzet op MIRT-onderzoek UAD en netwerkanalyse In 2025 zijn zowel het MIRT-onderzoek spoorcorridor Utrecht-Arnhem-Duitse grens (UAD) als de netwerkanalyse 2030-2040 NOVEX ANF opgestart. Om de belangen en ambities van Regio Foodvalley in te brengen en te bewaken, hebben we als regio op beide dossiers strategische expertise ingezet. De uitkomsten van beide onderzoeken en doorvertaling hiervan naar de context binnen Regio Foodvalley worden verwacht in 2026. Regionaal hoofdfietsnetwerk Met de woningbouwopgave is er een grote uitdaging om de regio bereikbaar te houden. Daarnaast zullen we met zijn allen schoner moeten gaan reizen om de uitstoot van schadelijke broeikasgassen te verminderen. De regio zet daarom in op de fiets als hét vervoermiddel voor korte ritten (0-10km). Om dat te ondersteunen is het van belang om een kwalitatief goed en veilig fietsnetwerk te hebben door de hele regio. In 2024 en 2025 hebben de acht gemeenten, de regio en beide provincies samengewerkt aan bepalen en vaststellen van het regionaal hoofdfietsnetwerk. De resultaten hiervan worden eind 2025 / begin 2026 uitgewerkt in een uitvoeringsagenda voor de korte en langere termijn.
26
Regionaal Verkeersmodel Om als regio een scherper inzicht in de (trends in) verkeersstromen tussen nu en 2040 te krijgen en op basis daarvan beter inzicht te krijgen in benodigde mobiliteitsopgave van de toekomst, wordt er een regionaal verkeersmodel voor Regio Foodvalley gebouwd. In 2023 is begonnen met de ontwikkeling van het model; in mei 2025 was het gereed voor gebruik door regio (o.a. ten behoeve van de netwerkanalyse NOVEX ANF en aanpak station Veenendaal-De Klomp) en gemeenten. Werkgeversbenadering Ook in 2025 is de werkgeversbenadering Regio Foodvalley voortgezet. De mobiliteitsmakelaar in de regio adviseert bedrijven, overheids- en onderwijsinstellingen in de regio over het verduurzamen van hun medewerkersmobiliteit. Aan de hand van een mobiliteitsscan krijgen werkgevers inzicht in het reisgedrag van hun medewerkers, waarna concrete vervolgstappen kunnen worden gezet. Naast advies zijn ook in 2025 diverse maatregelen en acties uitgevoerd, met als doel werkgevers te informeren, te ondersteunen en te inspireren, o.a. de fietsstimuleringscampagne ‘Fiets naar je werk-week’, de daarbij behorende app LovetoRide, en diverse webinars en een groot in het eerste kwartaal van 2025. Fietsstimulering Om de mobiliteitstransitie te ondersteunen is de regio in 2024 een Inventarisatie Fietsstimulering gestart. In 2025 is deze inventarisatie opgeleverd.
In dit traject zijn de kansen voor concrete gedragsinterventies/ fietscampagnes voor verschillende doelgroepen binnen de regio verkend. Het hoofddoel is om reizigers binnen de regio minder met de auto te laten reizen en meer op de fiets. Als eindproduct van deze verkenning is een toolbox van (laagdrempelige) maatregelen ontwikkeld waar de regio en haar gemeenten in de komende jaren concreet mee aan de slag kunnen. Voor de komende jaren is het doel om de maatregelen uit deze toolbox te verwerken in doelgroepgerichte aanpakken. Logistiek makelaar Ook in 2025 heeft provincie Gelderland een logistiek makelaar ingezet om in samenwerking met de regio te kijken hoe bedrijven kunnen worden geholpen met slim en schoon transport van hun goederenstromen. Als regio hebben we ook bijgedragen aan deze inzet, o.a. in het delen van de kosten (20%). 2) Extra gerealiseerd Analyse en prioritering van de regionale mobiliteitsmaatregelen Eind 2024 heeft de regio opdracht gegeven om een analyse van de regionale mobiliteitsmaatregelen uit te voeren. Doel hiervan is enerzijds tot een gezamenlijk beeld van benodigde mobiliteitsmaatregelen (of onderzoeken) te komen en een prioritering daarin en daarnaast een gecombineerd ‘verhaal’ over de verstedelijking in onze regio en hoe tot de daarbij behorende ‘schaalsprong’ in het mobiliteitssysteem te komen.