Document · PDF

Bijlage 3 - Accountantsverslag 2020

Raadsvergadering 8 juni 2021, gemeente RhenenBij agendapunt: Raadsvoorstel Vaststelling jaarstukken 2020 - resultaatsbestemming en decharge10.316 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Aan de gemeenteraad van de gemeente Rhenen Postbus 201 3910 AE RHENEN Datum

Ons kenmerk

14 mei 2021

2020-WS-300053.701

Onderwerp

Concept Accountantsverslag 2020 Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag over het boekjaar 2020. Dit verslag bevat de belangrijkste uitkomsten van onze werkzaamheden, waarvan wij vinden dat die voor u relevant zijn voor een goed begrip van de jaarrekening 2020, en voor het beoordelen van de financiële positie van uw gemeente. De jaarrekening is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college. In overeenstemming met uw opdracht hebben wij de jaarrekening 2020 gecontroleerd. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening van de gemeente Rhenen. Wij bespreken deze rapportage tijdens de bijeenkomst op 31 mei 2021 met uw commissie bestuur en financiën en zullen eventuele vragen die er zijn, dan beantwoorden. De bevindingen en beschouwingen in dit verslag komen voort uit onze controlewerkzaamheden. Het verslag van bevindingen is, zoals hiervoor reeds verwoord, bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2020. Wij wijzen u erop dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole.

Wij bedanken de medewerkers van de gemeente voor de prettige samenwerking en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken. Hoogachtend, Astrium Overheidsaccountants B.V.

Drs. N.E. Lansbergen RA EMITA RE Astrium Overheidsaccountants B.V.

Tel: (079) 36 23 613

IBAN NL10RABO0322622360

Edelgasstraat 57, 2718 SX Zoetermeer

Fax: (079) 361 57 77

BTW nr. NL810591625B01

www.astrium.nl

info@astrium.nl

KVK: 34168056

Accountantsverslag Gemeente Rhenen – Boekjaar 2020 1

Inleiding

In het kader van de door de raad aan ons verstrekte opdracht voor de controle van de jaarrekening 2020 van de gemeente Rhenen brengen wij u hierbij verslag uit van onze belangrijkste bevindingen naar aanleiding van onze eindejaars controlewerkzaamheden die wij onlangs hebben uitgevoerd. Dit accountantsverslag is bedoeld om u te ondersteunen in uw beoordeling van de jaarrekening 2020. Wij wijzen u erop dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening van de gemeente Rhenen. Onze werkzaamheden zijn erop gericht een oordeel te kunnen geven over de jaarrekening 2020 van de gemeente Rhenen en niet primair op het opsporen van fraudes of onregelmatigheden in uw organisatie. De bevindingen in deze brief zijn daarom beperkt tot de punten die voortvloeien uit de controle van de jaarrekening.

Wij bespreken deze rapportage tijdens de bijeenkomst op 31 mei 2021 met uw commissie bestuur en financiën en zullen eventuele vragen die er zijn, beantwoorden. Het accountantsverslag is als volgt opgebouwd: Hoofdstuk 1

Inleiding

Hoofdstuk 2

Kernpunten van de controle

Hoofdstuk 3

Analyse vermogen en resultaat

Hoofdstuk 4

Grondexploitaties

Hoofdstuk 5

Voorzieningen

Hoofdstuk6

Decentralisaties overheid

Hoofdstuk 7

Interne beheersing en automatisering

Hoofdstuk 8

Rechtmatigheid

Hoofdstuk 9

Inkoop en aanbesteding

Hoofdstuk 10

Impact Covid-19 op de jaarrekening

Hoofdstuk 11

Overige bevindingen (jaarrekeningcontrole 2020)

Bijlagen: A.

Niet-gecorrigeerde controleverschillen

Onafhankelijkheidsbevestiging en overige dienstverlening

2. Kernpunten van de controle 3

Kernpunten van de controle

2.1 Controleverklaring

De jaarrekeningcontrole is uitgevoerd zoals overeengekomen in de opdrachtbevestiging. In het najaar van 2020 hebben wij de interimcontrole verricht, die gericht is op de processen binnen de gemeente. De interimcontrole hebben wij afgesloten met een separate managementletter voor het college en een boardletter voor de gemeenteraad die op 12 januari 2021 is besproken met uw commissie bestuur en financiën. De controle in het voorjaar 2021 is gericht op het uitbrengen van een oordeel omtrent de getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening 2020 van de gemeente Rhenen. Wij zijn voornemens om een goedkeurende controleverklaring af te geven bij de jaarrekening voor zowel de getrouwheid als rechtmatigheid. Wij lichten dit nader toe bij de bespreking van dit accountantsverslag.

2.2 Reikwijdte van de controle

Met de opdrachtbevestiging heeft u ons de opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2020. De reikwijdte van onze controle staat hierin omschreven. Er is gedurende het verloop van de controle over 2020 op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Tijdens de uitvoering hebben zich geen wijzigingen van materieel belang in de reikwijdte voorgedaan. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2020 voldoende voor de doelstelling van onze controle.

2.3 Grondslagen

De accountantscontrole omvat onder meer een onderzoek naar de toepassing van de juistheid van de grondslagen in de jaarrekening. Naar onze mening zijn de door het bestuur gekozen grondslagen voor waardering en resultaatbepaling aanvaardbaar, conform de geldende wet- en regelgeving en consistent toegepast. In het boekjaar 2020 zijn geen wijzigingen doorgevoerd in de keuze of de toepassing van de belangrijkste verslaggevingsgrondslagen uit het BBV.

2.4 Onafhankelijkheid

▪ ▪

Astrium Overheidsaccountants B.V. (hierna: Astrium) is onafhankelijk van de gemeente Rhenen en voor zover wij weten heeft zich geen inbreuk voorgedaan op de van toepassing zijnde regels en het beleid ten aanzien van onafhankelijkheid. Ons zijn geen relaties bekend tussen Astrium en de gemeente Rhenen, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Bijlage B bevat een nadere uiteenzetting van onze onafhankelijkheid.

2.5 Schattingen

Schattingen op basis waarvan een aantal jaarrekeningposten worden bepaald, zijn gebaseerd op inzichten van het management. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld. Wij hebben vastgesteld dat de schattingen en veronderstellingen aanvaardbaar zijn in het kader van de jaarrekening als geheel.

2.6 Goedkeuringsen rapporteringstolerantie

De materialiteit die wij hebben gehanteerd bij de planning en uitvoering van de jaarrekeningcontrole 2020 bedraagt € 529.000. Deze materialiteit vloeit voort uit de wettelijk voorgeschreven (minimum)vereisten, zoals opgenomen in het Bado. In de toelichting op de jaarrekening 2020 is door de gemeente een bedrag aangehouden van € 50.000 waarboven afwijkingen worden geanalyseerd, dit is een interne richtlijn van de gemeente. Wij hanteren in dit accountantsverslag de formele rapportagetolerantie van € 75.000 zoals vastgelegd in het controleprotocol 2019 van 10 december 2019. Goedkeuringstoleranties Fouten

1% van de totale lasten

€ 529.000 (2019: € 478.000)

Onzekerheden

3% van de totale lasten

€ 1.587.000 (2019: € 1.434.000)

Rapporteringstoleranties Fouten

€

75.000

Onzekerheden

€

75.000

Realisatie fouten en onzekerheden Zie bijlage A van deze rapportage Fouten Onzekerheden

Getrouwheid

Rechtmatigheid

€-

€ 48.000

€ 936.000

De totale omvang van de fouten is lager dan de tolerantie van 1% van de totale lasten (€ 529.000) en heeft derhalve geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring.

De totale omvang van de onzekerheden is lager dan de tolerantie van 3% van de totale lasten (€ 1.587.000) en heeft derhalve geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring. 2.7 Analyse vermogen en resultaat

Het gerealiseerd resultaat (inclusief de mutaties in de reserves) bedraagt circa € 127.000 positief versus een begroot resultaat (na begrotingswijzigingen) van € 772.500 negatief. In hoofdstuk 3 gaan wij nader in op het resultaat en de ontwikkeling van het (weerstands)vermogen. In de jaarrekening (paragraaf 3.2 – Overzicht baten en lasten inclusief toelichting) heeft het College de belangrijkste afwijkingen tussen de gerealiseerde baten en lasten en de begrote baten en lasten toegelicht.

2.8 Grondexploitaties

De gemeente Rhenen heeft de exploitatieberekeningen van de grondexploitaties ten behoeve van de jaarrekening 2020 geactualiseerd. Wij hebben vastgesteld of de uitgangspunten aanvaardbaar zijn. De waarde van de balanspost voorraden per eind 2020 in de balans van de gemeente Rhenen bedraagt € 159.000 (2019: € 489.000 credit). De boekwaarde van de in exploitatie genomen gronden is als volgt opgebouwd: Grondexploitaties (bedragen x € 1.000)

Boekwaarde 01.01.2020

Het Bosje fase 3 Achterberg West 2 Rhenen Noord Buitenwal * Winstnemingscomplex Totaal

Genomen verlies

Genomen winst

-1.507 193 -102 -177 1.104

Saldo van gerealiseerde kosten en opbrengsten 231 23 6 177 21

Project Boekwaarde afsluiting 31.12.2020 2020

189

1.276 -1.276

216 -96 38

-489

458

189

159

* Project Buitenwal was een verliesgevend project en in 2020 is na afsluiting de voorziening vrijgevallen. Onze conclusie is dat wij kunnen instemmen met de schattingen die door het College zijn gemaakt bij de actualisatie van de complexen en daarmee ook met de uitkomsten van deze actualisatie. De effecten van de in 2020 afgesloten grondexploitaties zijn verwerkt conform de besluitvorming door de gemeenteraad.

In hoofdstuk 4 gaan wij nader in op de controle alsmede de uitkomsten daarvan inzake de grondexploitaties. 2.9 Voorzieningen

Wij hebben gecontroleerd of de voorzieningen van de gemeente Rhenen toereikend zijn. Daarbij hebben we specifiek beoordeeld of de gevormde voorzieningen voldoen aan de eisen en voorwaarden van het BBV. Overigens geldt dat altijd voldoende onderbouwing aanwezig dient te zijn alvorens een voorziening gevormd mag worden. Wij hebben geconstateerd dat de ‘formele’ beleids- of onderhoudsplannen recent zijn geactualiseerd en bij het opstellen van de jaarrekening 2020 reeds rekening is gehouden met de nieuwste uitgangspunten. De voorzieningen voor onderhoud zijn hierop aangepast. Daarnaast is binnen de gemeente voldoende aandacht om te waarborgen dat de verwachte kosten / verplichtingen van het onderhoud periodiek worden geactualiseerd. In 2020 heeft de gemeente een analyse gemaakt van in voorgaande jaren ontvangen lijkbezorgingsrechten en is een additionele dotatie gedaan aan de voorziening egalisatie lijkbezorging. Wij hebben de uitgangspunten en berekening tijdig afgestemd met de organisatie en concluderen dat verwerking in overeenstemming is met de bepalingen in het BBV. De wijze van verwerking van deze incidentele mutatie is toereikend toegelicht in de jaarrekening.

2.10 Sociaal Domein

Kosten Jeugdwet en Wmo Voor de kosten van de Jeugdwet en Wmo steunt de gemeente Rhenen op de controleverklaringen en financiële productieverantwoordingen van zorgaanbieders. Voor de kosten vanuit de Jeugdwet en de Wmo kon respectievelijk een bedrag van € 332.000 en € 573.000 niet onderbouwd worden met ontvangen controleverklaringen en financiële productieverantwoordingen. Dit is in belangrijke mate het gevolg van de regionale drempelwaarde van € 125.000 waaronder zorgaanbieders geen controleverklaring hoeven aan te leveren. De gemeente Rhenen heeft de totale kosten inzake de PGB-budgetten gebaseerd op de schatting van de SVB. Evenals vorig jaar heeft geen sluitende controle op de levering van de zorg plaatsgevonden door de SVB. Hierdoor ontstaat voor de gemeente Rhenen een inzake de kosten Jeugdwet en de Wmo in eerste instantie een onzekerheid van respectievelijk € 35.000 en € 287.000. Door het SVB is in samenspraak met haar accountantsdienst een projectie gemaakt van de mogelijke maximale afwijking. Wij volgen hierin het standpunt dat wordt ingenomen door de Sectorcommissie Decentrale Overheden (SDO) van 6 mei 2021, waarin is besloten

dat de materiële fout uit de projectiebrieven moet worden meegenomen in de foutevaluatie. Hiermee komt de maximale onzekerheid voor gemeente Rhenen op € 31.000. De gemeente Rhenen heeft geen aanvullende werkzaamheden verricht om deze beide onzekerheden ten aanzien van prestatielevering weg te nemen. Derhalve hebben wij niet voldoende controlezekerheid verkregen, zodat beide onzekerheden meegenomen worden in de foutenevaluatie. In 2020 zijn omzetgaranties verstrekt aan zorgaanbieders gedurende de lockdown in het voorjaar van 2020, en is zorg doorbetaald die niet of mogelijk alternatief is geleverd. De gemeente Rhenen heeft hiervoor in samenspraak met FoodValley een regionaal beleid nader gevolgd waarop besluitvorming in het College en de Raad heeft plaatsgevonden. Rhenen heeft de impact bepaald van gedeclareerde zorg en lasten vanuit omzetgarantie gedurende de COVID-19 lockdown en in afstemming met de zorgaanbieders is dit in een separate finale kwijting overeengekomen. De totale impact over 2020 bedraagt voor de gemeente Rhenen € 114.000. Wij concluderen dat deze uitgaven daarmee rechtmatig zijn gedaan. 2.11 Impact Covid-19

De gemeente Rhenen heeft ervoor gekozen om geen separate paragraaf Covid-19 op te nemen in de jaarrekening. In de jaarrekening 2020 van de gemeente is op diverse onderdelen een toelichting opgenomen op de impact van Covid-19. Wij concluderen dat de huidige wijze van toelichten voldoet aan de vereisten zoals voorgeschreven door de commissie BBV en de BADO ‘Notitie effecten en risico’s voor decentrale overheden vertaald naar de jaarrekening 2020’ van 26 februari 2021. Wij hebben een nadere onderbouwing ten aanzien van de impact van Covid-19 opgenomen in hoofdstuk 10.

3. Analyse vermogen en resultaat 9

Analyse vermogen en resultaat

3.1 Eigen vermogen

Het BBV kent een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling (het gerealiseerde saldo van baten en lasten) en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. De gemeente mag geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen muteren. Om het resultaat van de jaarrekening goed te kunnen begrijpen, is het van belang dat u inzicht heeft in wat het effect op de reserves van uw gemeente is geweest (x € 1.000). Verloopoverzicht van de reserves Eigen vermogen per 1 januari 2020

28.720

De totale baten (exclusief onttrekkingen aan reserves) van uw gemeente over 2020 bedragen:

53.069

De totale lasten (exclusief dotaties aan reserves) van uw gemeente over 2020 bedragen:

52.942

Het resultaat bedraagt dan (saldo baten en lasten programma’s inclusief reservemutaties):

3.2 Financiële positie

(x € 1.000)

127

In 2020 heeft u voor diverse zaken besloten gelden te reserveren. Deze gelden zijn in de reserves gestort:

1.496

Tevens hebt u besloten tot het dekken van diverse uitgaven uit de reserves. Over 2020 betreft dit:

- 3.569

Per saldo gedurende het jaar gelden onttrokken (meer onttrokken aan de reserves dan er in gestort):

-2.073

Eigen vermogen per 31 december 2020

26.774

Inclusief het onverdeelde resultaat 2020 bedraagt het eigen vermogen van de gemeente per ultimo 2020 € 26,8 miljoen. Ten opzichte van het jaar 2019 is sprake van een afname van € 2,0 miljoen. Deze afname wordt voornamelijk veroorzaakt door een eenmalige dotatie van circa € 1,6 miljoen aan de voorziening egalisatie lijkbezorgingsrechten over het verslagjaar 2020. Voor een nadere onderbouwing hiervan verwijzen wij u naar de toelichting op het eigen vermogen in de jaarrekening 2020 (pagina 231).

De totale vermogenspositie wordt onder andere tot uitdrukking gebracht door middel van het solvabiliteitspercentage. Dit percentage wordt bepaald door het eigen vermogen te delen door het balanstotaal. Ultimo 2020 bedraagt dit solvabiliteitspercentage 36% (2019: 39%) waarmee de minimale norm van 20% van de VNG ruim wordt gehaald. De netto schuldquote bedraagt 72% (2019: 73%). De ratio geeft aan in hoeverre de schulden meer bedragen dan de jaarlijkse inkomsten. De netto schuldquote is nagenoeg gelijk gebleven in 2020 ten opzichte van 2019. Wij stellen vast dat ruimschoots wordt voldaan aan de gehanteerde norm van 130% van de VNG en daarmee als een laag risico wordt onderkend. Hierbij merken wij op dat de jaarlijkse inkomsten incidenteel zijn verhoogd door extra Covidgerelateerde bijdragen vanuit het Rijk. Dit heeft de netto schuldquote incidenteel verlaagd met 6%. 3.3 Weerstandsvermogen

Ten einde een oordeel te geven over de financiële positie van de gemeente dienen naast het eigen vermogen ook de risico’s zoals opgenomen in de risicoparagraaf te worden betrokken. In de jaarrekening zijn de risico’s weergegeven in paragraaf 2 Weerstandsvermogen. Evenals voorgaande jaren worden de risico’s jaarlijks geactualiseerd zodat een actueel inzicht bestaat in de risico’s. In de jaarrekening 2020 is een inschatting van de actuele stand van zaken ten aanzien van de risico’s opgenomen en laat zich als volgt samenvatten: 2020

2019

Weerstandscapaciteit

€ 21.384.500

€ 22.259.000

Risico’s

€ 6.000.000

€ 6.300.000

Ruimte

€ 15.384.500

€ 14.146.500

3,6

3,5

Weerstandsvermogen (ratio)

De omvang van de bruto risico-inschatting van de 10 grootste risico’s bedraagt € 9.440.000. De ratio weerstandsvermogen komt daarmee uit op 2,3 (2019: 2,3) en is de ratio en de vrije ruimte ook dan nog ruim voldoende. Wij zijn van mening dat de integrale risicobenadering en de financiële vertaling van de verwachte risico’s in de paragraaf weerstandsvermogen op een adequate wijze heeft plaatsgevonden. In de paragraaf weerstandsvermogen zijn de belangrijkste ontwikkelingen toereikend toegelicht. Een stijging van de risico inschatting vinden wij passend bij het huidige tijdsbeeld. De weerstandcapaciteit, zoals ook zichtbaar in de kengetallen netto schuldquote en solvabiliteit, kan als ‘uitstekend’ worden aangemerkt ten aanzien van de geïdentificeerde risico’s. De gemeente Rhenen heeft voldoende ruimte om de risico’s met de algemene reserve en specifieke bestemmingsreserves te kunnen opvangen. 11

3.4 Conclusie financiële positie

De gemeente Rhenen beschikt over een gezonde financiële positie en is derhalve goed in staat om toekomstige tegenvallers op te vangen zonder daarmee direct concessies te hoeven doen aan het huidige en nagestreefde niveau van dienstverlening.

4. Grondexploitaties 13

Grondexploitaties

4.1 Samenvatting

Wij hebben de grondexploitatie 2020 beoordeeld en onze bevindingen zijn in deze paragraaf opgenomen. Samenvattend concluderen wij: 1) De gemeente Rhenen heeft voor alle bouwgronden in exploitatie een individueel en geactualiseerd 2)

3) 4) 5)

6) 7)

4.2 Projectbegroting

exploitatieplan ten behoeve van de jaarrekening 2020 opgesteld. In 2020 is de totale waarde van de grondexploitatie gemuteerd van € 449.000 (credit) naar € 159.000 (debet). Deze toename wordt enerzijds veroorzaakt door uitgaven die zijn gedaan op lopende grondexploitaties. Daarnaast is bij het afsluiten van de grondexploitatie Buitenwal de verliesvoorziening ad. € 496.000 (stand per 1 januari 2020) is vrijgevallen. In 2020 zijn 2 grondexploitaties afgesloten (Buitenwal en Het Bosje fase 3) en zijn de financiële effecten verwerkt conform de besluitvorming door de gemeenteraad. Het risicoprofiel is met het afsluiten van deze grondexploitaties afgenomen ten opzichte van voorgaand boekjaar. In het boekjaar 2020 is voor de projecten Het Bosje fase 3 en Achterberg West 2 een winst genomen welke is verwerkt op het ‘project’ Winstnemingscomplex. Voor het project Rhenen Noord heeft een beperkte bijstelling van tussentijds genomen winsten in voorgaande jaren plaatsgevonden. In het boekjaar 2020 is voor de lopende projecten niet langer een voorziening noodzakelijk, conform de bepalingen in het BBV. De tussentijdse winstneming in 2020 is bepaald op basis van de ‘POC-methodiek’ en is op een juiste wijze berekend en verantwoord.

De gehanteerde kosten- en opbrengsteninflatie zijn door u nader uitgewerkt in de onderbouwingen voor 2021 van de gemeente Rhenen. De gehanteerde parameters zijn gebruikelijk en consistent toegepast. Tijdens de controle over het boekjaar 2020 heeft dit niet tot bijzonderheden of aanpassingen geleid. De rekenrente is gebaseerd op het gewogen gemiddelde rentepercentage van de bestaande leningportefeuille op basis van de verhouding vreemd vermogen/totaal vermogen en wordt daarmee op een consistente wijze berekend. De gehanteerde rente bedraagt 1,93% en is gebaseerd op de definitieve jaarrekening voorgaand jaar.

Hiermee voldoet de gemeente Rhenen aan de uitgangspunten zoals gesteld in de BBV-notitie. Wij zijn van mening dat de projectbegrotingen zijn gebaseerd op valide uitgangspunten en dat de stijging van de opbrengsten relatief voorzichtig is ingeschat. 4.3 Ontwikkeling grondexploitaties

De bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties) van de gemeente Rhenen hebben zich in 2020 als volgt ontwikkeld: Grondexploitatie (x € 1.000)

Beginbalans 01-01-2020

Vermeerderingen (uitgaven)

Verminderingen (ontvangsten)

Winst- en verliesname

Overheveling naar winstnemingscomplex

Afsluiting exploitatie

Eindbalans 31-122020

Het Bosje fase 3

-1.507

231

185

-185

1.276

Achterberg West 2

193

-35

-5

216

Rhenen Noord

-102

-2

-96

Buitenwal

-177

177

Winstnemings -complex

1.104

188

-1.276

TOTAAL

-489

493

-35

188

159

In 2020 is op de projecten Het Bosje fase 3 en Achterberg West 2 een winst genomen van respectievelijk € 185.000, € 5.000. Op het project Rhenen Noord is een bijstelling gedaan van de tot en met 2019 tussentijds genomen winsten van € -2.000. Het Bosje fase 3 In het project Bosje fase 3 is alle grond verkocht en het woonrijp maken vrijwel afgerond. Het project is afgesloten met een winst van € 185.000 over 2020. In 2020 is een bedrag van € 50.000 toegevoegd aan de voorziening voor grondexploitaties in verband met mogelijk nog nagekomen kosten en laatste werkzaamheden in het kader van aansluiting op de infrastructuur. Het project is formeel afgesloten in 2020. 15

Achterberg West 2 Binnen deze grondexploitatie is circa 40% van de kosten reeds gemaakt en heeft reeds een beperkte verkoop van kavels plaatsgevonden. Naar verwachting zullen de meeste kavels worden verkocht in de jaren 2021 t/m 2023. In 2020 is op deze grondexploitatie een winst verantwoord van € 5.000. Op basis van de tussentijdse winstberekening volgens het BBV hebben wij geconstateerd dat de winst op een juiste wijze is berekend. Rhenen Noord Het project Rhenen Noord loopt naar verwachting door tot eind 2022. Op dit complex zijn nog een aantal kavels te koop wat naar verwachting in 2021 zal plaatsvinden. Naar verwachting zal dit plan in 2022 worden afgerond. In 2020 heeft op deze grondexploitatie een beperkte bijstelling van eerder genomen winsten plaatsgevonden voor een bedrag van € 2.000. Dit is het gevolg van een herziening van geprognosticeerde uitgaven voor de resterende looptijd. Buitenwal Deze grondexploitatie is in 2020 gereed en afgesloten. Er is in 2020 op deze grondexploitatie nog een negatief resultaat verantwoord van € 65.000. Met het afsluiten van dit project in 2020 is de voorziening die was gevormd voor het tussentijds al genomen verlies in 2020 ook afgewikkeld. Voor mogelijk nog nagekomen kosten is ultimo 2020 een bedrag van € 70.000 toegevoegd aan de voorziening voor grondexploitaties. Het project is formeel afgesloten in 2020.

Winstnemingscomplex Het winstnemingscomplex is geen feitelijke grondexploitatie, maar is een project waar alle tussentijds genomen winsten volgens de POC methode op andere grondexploitaties worden verantwoord. Op basis van de tussentijdse winstberekening volgens het BBV op de overige projecten is in 2020 een bedrag van € 189.000 toegevoegd aan de boekwaarde. De vrijval van een deel van het winstnemingscomplex heeft te maken met het afsluiten van de grondexploitatie Het Bosje fase 3 die tussentijds op dit project was verantwoord. Ultimo 2020 is een positief saldo van € 38.000 toegevoegd aan het winstnemingscomplex. Dit saldo heeft betrekking op tussentijdse genomen winsten en negatieve resultaten op de lopende projecten in 2020.

5. Voorzieningen

Voorzieningen

5.1 Voorzieningen algemeen

Wij hebben gecontroleerd of de voorzieningen van de gemeente Rhenen toereikend zijn. Daarbij hebben we specifiek beoordeeld of de gevormde voorzieningen voldoen aan de eisen en voorwaarden van het BBV. In artikel 44 van het BBV is opgenomen dat voorzieningen (alleen) gevormd moeten worden voor: 1. Verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs te schatten. 2. Op de balansdatum bestaande risico’s ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten. 3. Kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren. 4. Van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden. Overigens geldt dat altijd voldoende onderbouwing aanwezig dient te zijn alvorens een voorziening gevormd mag worden. Enkele voorzieningen lichten wij in de volgende paragrafen toe, vanwege gewijzigde uitgangspunten, de grootte van de voorziening of vanwege de bijzondere situatie.

In de jaarrekening wordt, conform voorgaand jaar, een verloopoverzicht opgenomen van alle voorzieningen in de staat van reserves en voorzieningen, in de toelichting op de vaste passiva wordt naar deze staat verwezen. Conclusie: Uit onze controlewerkzaamheden zijn geen bijzonderheden gebleken ten aanzien van de voorzieningen in de jaarrekening waardoor de voorzieningen door ons toereikend worden geacht.

5.2 Onderhoudsvoorzieningen

Voorzieningen groot onderhoud Lasten van groot onderhoud kunnen in het jaar van ontstaan ten laste van een vooraf gevormde voorziening worden gebracht (artikel 44 lid 1c BBV). Een dergelijke voorziening wordt door de raad gevormd, op grond van de financiële verordening artikel 212 Gemeentewet, om de lasten groot onderhoud over meerdere begrotingsjaren te

egaliseren. Binnen de gemeente Rhenen zijn voorzieningen gevormd voor het groot onderhoud aan gemeentelijke gebouwen, wegen en onderhoud van riolering. Wij hebben geconstateerd dat de ‘formele’ beheersplannen voor het boekjaar 2020 geactualiseerd zijn. Het beheerplan mag volgens de notitie materiële vaste activa van de Commissie BBV (d.d. januari 2020) maximaal vijf jaar oud zijn en de gemeente heeft recent de beheerplannen geactualiseerd. Bij de bepaling van de hoogte van de voorzieningen is hiermee voldoende rekening gehouden. Daarnaast is binnen de gemeente voldoende aandacht voor het groot onderhoud van alle gebouwen van de gemeente en worden de verwachte kosten / verplichtingen van het onderhoud periodiek geactualiseerd. Cijfermatig wordt de voorziening derhalve berekend conform actuele cijfers. Op basis van verwachte onderhoudsuitgaven is sprake van een jaarlijks toereikende dotatie aan de onderhoudsvoorzieningen. 5.3 Voorziening riolering

Voorzieningen riolering De gemeente Rhenen classificeert de voorzieningen riolering als een voorziening artikel 44 lid 2 van het BBV (van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden). De mutatie op deze voorzieningen betreft het resultaat op het product riolering en het product afvalstoffenheffing. Het resultaat op deze producten bestaat enerzijds uit de ontvangen rioolheffingen en anderzijds uit de kapitaallasten van de geïnvesteerde bedragen in riolering en de kosten voor klein en groot onderhoud aan de rioleringen. Deze verwerkingswijze is conform het BBV. In 2020 is het tarief van de rioolheffing niet kostendekkend gebleken, waardoor een tekort op het product riolering voor een bedrag van € 416.000 is onttrokken aan de voorziening. Wij adviseren u om jaarlijks te monitoren op basis van het GRP of de omvang van de voorziening riolering toereikend is c.q. blijft om de resultaten uit het product Riolering te kunnen dekken.

5.4 Voorziening afvalstoffenheffing

Voorziening afvalstoffenheffing In 2020 is het tarief van de afvalstoffenheffing niet kostendekkend gebleken, waardoor geen sprake is van een overschot op het product afval en derhalve ook niets is toegevoegd aan de voorziening. Er heeft juist een onttrekking aan deze voorziening plaatsgevonden van € 81.500.

5.5 Grondexploitaties

In 2020 zijn de grondexploitatieprojecten Bosje fase 3 en Buitenwal afgesloten. Voor beide projecten worden nog kosten verwacht in 2021 (de verwachte kosten zijn reeds meegenomen in de totale kosten van beide projecten). Bij de jaarafsluiting is een bedrag van € 50.000 respectievelijk € 70.000 ten laste van de projecten naar deze voorziening gebracht.

5.6 Egalisatie lijkbezorging

In 2019 heeft de gemeente een voorziening gevormd voor de vooruitontvangen leges uit grafrechten. Deze bedragen classificeren als van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden. Deze leges hebben een meerjarig karakter en hiermee worden de gelden op basis van egalisatie evenredig toegerekend aan de jaren. In 2020 heeft de gemeente Rhenen op basis van basisgegevens uit de jaren 2015 tot en met 2020 een inschatting gemaakt van in voorgaande jaren ontvangen bedragen met een meerjarige looptijd. Daarmee heeft een herberekening plaatsgevonden en is eenmalig een bedrag van € 1.863.500 toegevoegd aan de voorziening. Dit bedrag is via de rekening van baten en lasten onttrokken aan de algemene reserve. De eenmalige dotatie is vastgesteld in het Raadsbesluit d.d. 10 november 2020. Hiermee voldoet de voorziening egalisatie lijkbezorging aan de BBV-voorschriften in artikel 44 lid 2.

5.7 Overige bevindingen voorzieningen

De gemeente Rhenen heeft de pensioenen ondergebracht bij een verzekeringsmaatschappij en draagt premies hiervoor af. De gemeente heeft derhalve geen pensioenvoorziening in eigen beheer.

5.8. Claims

Wij hebben geen signalen dat er sprake is van lopende claims per 31 december 2020 en in de jaarrekening is geen voorziening opgenomen. Uit de van de huisadvocaat ontvangen ‘lawyers letters’ blijken ook geen claims jegens de gemeente Rhenen.

6. Decentralisaties overheid 21

Decentralisaties overheid

6.1 Sociaal domein Algemeen

Het college van de gemeente Rhenen is verantwoordelijk voor het opstellen van de jaarrekening. Voor het sociaal domein is de gemeente echter afhankelijk van diverse partijen, zoals de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en tal van zorgaanbieders. Om verantwoording af te kunnen leggen over de lasten die samenhangen met het sociaal domein is de gemeente derhalve afhankelijk van het verkrijgen van betrouwbare verantwoordingsinformatie van deze partijen. Dit blijkt uit de bevindingen in de onderstaande paragrafen.

6.2 Sociaal domein – Kosten Jeugdwet

Kosten Jeugdwet Voor de kosten Jeugdwet steunt de gemeente Rhenen op de controleverklaringen en financiële productieverantwoordingen van zorgaanbieders in combinatie met finale kwijting voor omzetgaranties. Inzake de kosten vanuit de Jeugdwet kon een bedrag van € 332.000 niet onderbouwd worden met ontvangen controleverklaringen en financiële productieverantwoordingen. Tevens heeft op deze uitgaven geen (V)ICwerkzaamheden plaatsgevonden. De gemeente Rhenen heeft de totale kosten inzake de PGB-budgetten gebaseerd op de schatting van de SVB. Evenals vorig jaar heeft geen sluitende controle op de levering van de zorg plaatsgevonden door de SVB. Hierdoor ontstaat voor de gemeente Rhenen inzake de kosten Jeugdwet initieel een onzekerheid van € 35.000. Om de onzekerheden inzake het PGB te ondervangen zijn echter geen aanvullende gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Hierdoor hebben wij net als in voorgaand jaar niet voldoende controlezekerheid verkregen, zodat conform de SDO notitie van 6 mei 2021 een maximale afwijking van € 3.000 als onzekerheid moet worden meegenomen in de foutenevaluatie.

6.3 Sociaal domein – Kosten WMO

Kosten Wmo Inzake de kosten Wmo steunt de gemeente Rhenen op de controleverklaringen en financiële productieverantwoordingen van zorgaanbieders in combinatie met finale kwijting voor omzetgarantie bij de levering van zorg in de lockdown in het voorjaar 2020. Inzake de kosten vanuit de Wmo kon een bedrag van € 573.000 niet onderbouwd worden met ontvangen controleverklaringen en financiële productieverantwoordingen. 22

De gemeente Rhenen heeft de totale kosten inzake de PGB-budgetten gebaseerd op de schatting van de SVB. Evenals vorig jaar heeft geen sluitende controle op de levering van de zorg plaatsgevonden door de SVB. Hierdoor hebben wij net als in voorgaand jaar niet voldoende controlezekerheid verkregen, zodat conform de SDO notitie van 6 mei 2021 een maximale afwijking van € 28.000 als onzekerheid moet worden meegenomen in de foutenevaluatie. Om de onzekerheden inzake het PGB te ondervangen zijn echter geen aanvullende gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Hierdoor hebben wij net als in voorgaand jaar niet voldoende controlezekerheid verkregen, zodat de onzekerheden meegenomen worden in de foutenevaluatie. 6.4 Omzetgaranties

Omzetgarantie De gemeente Rhenen heeft in 2020 aan meerdere aanbieders vergoedingen betaald voor niet geleverde zorg. Als gevolg van de uitbraak van het Corona virus was het voor zorgaanbieders tijdelijk niet of deels niet mogelijk om zorg te leveren. De gemeente Rhenen heeft, net als vele andere gemeenten in Nederland de zorgaanbieders een omzetcompensatie verleend over die periode. De VNG heeft hierin een aantal mogelijkheden voorgeschreven en Rhenen heeft gekozen voor finale kwijting met de zorgaanbieders over deze periode. Daarmee zijn deze uitgaven (toch) rechtmatig, ondanks dat er geen prestatielevering vastgesteld kan worden.

7. Interne beheersing en automatisering

Interne beheersing en automatisering

7.1 Samenvatting bevindingen managementletter 2020

Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in september 2020 een interimcontrole uitgevoerd. Deze interimcontrole is primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing (AO/IB) van de bedrijfsvoering binnen de gemeente. Met name voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Onze bevindingen, voortvloeiend uit de interimcontrole, zijn vastgelegd in de managementletter 2020 van 8 december 2020. Uit onze interimcontrole blijkt dat de gemeente haar zaken beheersmatig op orde heeft, voor zover wij dat beoordelen in het licht van de jaarrekeningcontrole. Ons beeld is dat de administratieve organisatie en interne beheersing (de controles binnen de processen, gecombineerd met de verbijzonderde interne controles) van de gemeente Rhenen voldoet aan de daaraan te stellen eisen. De organisatie heeft verbeteringen hoog op de agenda staan en pakt snel en effectief onze bevindingen op. Daarmee wordt op een strak georganiseerde en effectieve wijze gebouwd aan een robuuste en toekomstbestendige organisatie. Wij constateren dat in het boekjaar 2020 hard is gewerkt aan het verder verbeteren en optimaliseren van de kwaliteit van de operationele bedrijfsvoeringsprocessen binnen uw organisatie.

Ondanks de beperkingen van Covid-19 en de lockdown heeft de organisatie toch mooie stappen daarin kunnen zetten. Voor onze specifieke bevindingen en overige aanbevelingen (verbeterpunten) verwijzen wij u naar onze managementletter 2020.

7.2 Opvolging bevindingen management letter

Tussen het moment van het uitbrengen van de management letter (8 december 2020) en de controle van de jaarrekening (maart - april 2021) is er veel gebeurd. Wij hebben geconstateerd dat intern hard wordt gewerkt om de kwaliteit van de interne operationele processen te verhogen en de aanbevelingen vanuit de managementletter goed op te volgen. Door de lock-down (vanwege het Corona virus) van de afgelopen maanden, zijn nog niet alle aanbevelingen opgevolgd. De bevindingen die wat meer tijd kosten staan op de planning van het tweede deel van het jaar 2021.

7.3 Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving

Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen daaromtrent raken dan ook slechts die onderdelen, die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid pretenderen. Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de controle van de jaarrekening niet specifiek is gericht op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Wij zijn van mening dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen.

8. Rechtmatigheid

8. Rechtmatigheid 8.1 Begrotingsrechtmatigheid

De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet. Deze normen dient de gemeenteraad zelf nader in te vullen en te concretiseren. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat de gemeenteraad hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Een overschrijding van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft door de accountant niet in alle gevallen te worden meegewogen in zijn oordeel. In die gevallen dat de gemeenteraad geen nader beleid stelt, geldt het uitgangspunt dat de accountant deze kostenoverschrijdingen niet betrekt bij de beslissing of hij al dan niet een goedkeurend rechtmatigheidsoordeel kan afgeven. Essentieel is dat de raad nadere regels kan stellen wanneer: 1.

Kostenoverschrijdingen zijn gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten 2. Kostenoverschrijdingen passen binnen het beleid of 3. Kostenoverschrijdingen bij open einde regelingen. Daarnaast moet de accountant deze kostenoverschrijdingen – waarvan het college in de jaarrekening moet aangeven dat de raad deze nog dient te autoriseren – in het verslag van bevindingen aan de orde stellen. Extra lasten die zijn gemaakt omdat extra opbrengsten daarvoor de ruimte bieden, terwijl deze extra lasten niet direct zijn gerelateerd aan de extra opbrengsten en waarbij de raad nog geen besluit heeft genomen over de aanwending van deze extra opbrengsten, zijn onrechtmatig. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid kijkt de accountant naar de lastenoverschrijdingen per programma die de rapportagetolerantie overschrijden. Op geen enkel programma is een begrotingsoverschrijding op de lasten geconstateerd, welke de rapportagetolerantie overschrijdt. 28

Investeringskredieten Uit onze controlewerkzaamheden zijn geen overschrijdingen van investeringskredieten gebleken in 2020. Alle door de gemeente Rhenen gedane investeringen in materiële vaste activa blijven binnen de door de gemeenteraad ter beschikking gestelde kredieten. Conclusie: Begrotingslasten zijn getoetst aan de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Op het programma Veiligheid blijkt een beperkte begrotingsoverschrijding echter blijft deze enerzijds onder de rapportagetolerantie en anders wordt deze gecompenseerd met hogere inkomsten dan begroot. Derhalve telt deze niet mee bij de bepaling van de strekking van ons rechtmatigheidsoordeel bij de jaarrekening 2020. 8.2 Schatkistbankieren

Op 15 december 2013 is de wet verplicht schatkistbankieren van kracht geworden. Vanaf dat moment zijn alle decentrale overheden (provincies, gemeenten, waterschappen en gemeenschappelijke regelingen in de vorm van een openbaar lichaam) verplicht om hun overtollige middelen in de schatkist aan te houden. De hoogte van het drempelbedrag is afhankelijk van de financiële omvang van een decentrale overheid, afgemeten aan de omvang van de begroting (dezelfde maatstaf die ook wordt gebruikt voor de berekening van de kasgeldlimiet). De drempel is nu gelijk aan 0,75% van het begrotingstotaal indien het begrotingstotaal lager is dan € 500 miljoen. De drempel is nooit lager dan € 250.000, wat betekent dat een decentrale overheid altijd gemiddeld € 250.000 buiten de schatkist mag houden. In de tabel op de volgende pagina is aangegeven welke bedragen gemiddeld per kwartaal buiten de schatkist zijn gehouden. Per 31 december 2020 stond een bedrag van € 1.233.000 op de rekening bij de schatkist. Drempelbedrag schatkistbankieren Lasten (primitieve) begroting 2020 (inclusief dotaties aan reserves) Maximaal toegestaan drempelbedrag (0,75%) Gemiddeld saldo buiten schatkist gehouden 1e kwartaal Gemiddeld saldo buiten schatkist gehouden 2e kwartaal Gemiddeld saldo buiten schatkist gehouden 3e kwartaal Gemiddeld saldo buiten schatkist gehouden 4e kwartaal

2020 € 46.505.000 € 349.000 € 157.000 € 195.000 € 189.000 € 196.000

In de jaarrekening is de uitvoering van het schatkistbankieren conform art 52c van het BBV verantwoord. Het bedrag dat gemiddeld over een kwartaal buiten de schatkist mag worden gehouden (drempelbedrag) bedraagt voor 2020 (afgerond) € 349.000. In 2020 is deze drempel niet overschreden. 8.3 Overschrijding kasgeldlimiet

De wet Financiering decentrale overheden (Fido), Regeling schatkistbankieren decentrale overheden, Uitvoeringsregel Financiering decentrale overheden (Ufdo) en de Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden (Ruddo) bevatten regels die de risico’s voor gemeenten moeten beperken bij lenen en beleggingen. De overtredingen van deze wet- en regelgeving leiden tot onrechtmatigheden. Ultimo boekjaar 2020 blijft de netto vlottende schuld van € 3.268.000 van de gemeente Rhenen onder de kasgeldlimiet van € 3.953.000 (maximaal toegestaan is 8,5% van de – primitieve - jaarbegroting). Daarmee wordt de kasgeldlimiet niet overschreden.

8.4 Rechtmatigheidsverklaring vanaf 2021

Over de jaarrekening 2021 van gemeenten zal – zoals het er nu naar uitziet – door het College van Burgemeester en Wethouders een rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening moeten worden opgenomen. Het huidige BBV, het BADO en overige notities worden hierop in de komende tijd aangepast. De accountant zal zijn/haar oordeel geven over de getrouwheid van de jaarrekening waar de rechtmatigheidsverantwoording onderdeel van uitmaakt. Er komt geen apart rechtmatigheidsoordeel meer in de controleverklaring. Voor nadere details verwijzen wij naar de BADO notitie Rechtmatigheidsverantwoording. Inmiddels is er een standaardtekst voor deze verantwoording ontwikkeld. Hierin geeft het College aan dat er zich geen rechtmatigheidsfouten (alleen de 3 criteria: begroting, voorwaarden en M&O) in de financiële handelingen gedurende het kalenderjaar hebben voorgedaan boven een gestelde verantwoordingsgrens. De keuze van de hoogte van deze grens – de verantwoordingsgrens – wordt aan de Raad overgelaten en is maximaal 3% van de totale lasten inclusief de toevoegingen aan reserves. Dit geldt voor fouten én onduidelijkheden. Als deze zich boven de grens bevinden dan is het vereist aan te geven welke afwijkingen het betreft.

Van het College wordt tevens verwacht dat er in de paragraaf bedrijfsvoering een toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording wordt gegeven en welke acties zij neemt om dergelijke afwijkingen in de toekomst te voorkomen. Om deze verplichting te kunnen invoeren moet onder andere de Gemeentewet, het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO), de Kadernota rechtmatigheid nog worden aangepast.

Uitgaande van de invoering met terugwerkende kracht per 1 januari 2021, betekent dit dat de gemeente hier nu al mee bezig zal moeten zijn. De wijziging in de verantwoordelijkheden ten aanzien van rechtmatigheid betekent dat het College van Burgemeesters en Wethouders van de gemeente Rhenen zelfstandig een controlesystematiek moet inrichten, deze moet laten uitvoeren en over de uitkomsten moet rapporteren middels een rechtmatigheidsverantwoording. Binnen de gemeente Rhenen is reeds gesproken over de opzet / aanscherping een intern controleplan. Wij adviseren om dit het komende jaar verder vorm te geven en deze interne controlewerkzaamheden uit te breiden, zodat het College in staat is om tijdig een dergelijke verklaring te kunnen afgeven.

9. Inkoop en aanbesteden 32

Inkoop en aanbesteden

9.1

Naleving Europese Aanbestedingsrichtlijnen

Het normenkader voor de rechtmatigheidscontrole, zoals vastgesteld door de raad, bevat onder andere de Europese aanbestedingswetgeving. Bij onze jaarrekeningcontrole hebben wij aan de hand van een door uw organisatie uitgevoerde crediteurenanalyse (SPEND-analyse) gecontroleerd of de Europese aanbestedingswetgeving gedurende boekjaar 2020 is nageleefd. Naast inzicht in de rechtmatigheid van individuele dossiers geeft deze analyse ook inzicht in de beheersing van het inkoopproces, die (ook) het naleven van de aanbestedingswetgeving moet waarborgen. De organisatie heeft zelf een inkoopanalyse opgesteld waar wij onze controle op hebben uitgevoerd en hierbij is voor één dossier een overschrijding van de drempelwaarden geconstateerd. Dit betreft een inhuurcontract zoals in paragraaf 9.2 nader toegelicht. Wij merken de aandacht die de organisatie heeft voor het naleven van de Europese aanbestedingsregels en de gedetailleerde wijze waarop de SPENDanalyse wordt uitgevoerd. Wij hebben geconstateerd dat de organisatie in 2020 nog verdergaande verbeteringen heeft doorgevoerd in het contractbeheer en de aanstelling van een inkoopadviseur. In de aangeleverde dossiers hebben wij één onrechtmatigheid ten aanzien van de Europese aanbestedingswetgeving geconstateerd.

Dit is een significante verbetering ten opzichte van voorgaand jaar en leidt ook tot een aanzienlijke afname van de impact van de onrechtmatigheid. 9.2

Uit de spend-analyse volgen de volgende bevindingen:

Bij de uitvoering van de werkzaamheden hebben wij één bevinding ten aanzien van het overschrijden van de drempel van € 214.000. Wij hebben naast de toetsing aan de Europese aanbestedingswetgeving expliciet ook aandacht besteed aan de ‘Notitie effecten en risico’s voor decentrale overheden vertaald naar de jaarrekening 2020’ van de Commissie BADO. In deze notitie wordt specifiek aandacht besteed aan de impact van Covid-19 op het naleven van aanbestedingswetgeving. Daar vallen ook zogenoemde ‘spoedinkopen’ onder en de samenhang tussen de toewijsbare oorzaak aan Covid-19 in relatie tot de duur van wijzigingen.

Onze bevindingen ten aanzien van de SPEND analyse kunnen als volgt gespecificeerd worden. Boekjaar

Bedrag ten onrechte niet Europees aanbesteed

2020

€ 48.000

2021 e.v. (inschatting)

€ nihil

Totaal

€ 48.000

Wij hebben bij onze controle beoordeeld in hoeverre de organisatie risico loopt bij de aanbesteding van inhuur van extern personeel op basis van de aanbestedingswet, die sinds 1 juli 2016 ingrijpend is gewijzigd ten aanzien van (onder andere) inhuur van personeel. Organisaties moeten vanaf 1 juli 2016 het volledige regime van de aanbestedingswet toepassen bij het gunnen van contracten vanwege inhuur van extern personeel. De situatie in uw organisatie als volgt: Diverse opdrachten ten aanzien van inhuur van personeel zijn of op basis van een Europese aanbesteding bij één partij ondergebracht of via onderhandse aanbestedingsprocedures gegund, wat toegestaan is omdat de individuele inhuurcontracten beneden de aanbestedingsdrempel zijn. Wij hebben ten aanzien van inhuur van personeel alleen genoemde onrechtmatigheid geconstateerd. Dit betreft een verlenging van een overeenkomst tot en met 31 december 2020 om lopende werkzaamheden te kunnen afwikkelen en daarmee een bewuste keuze om de continuïteit van deze dienstverlening tot eind 2020 te waarborgen. De gemeente hanteert een zorgvuldig inhuurbeleid met onderliggende documentatie en ramingen, waarmee actief wordt gemonitord op zowel de rechtmatigheid als doelmatigheid van inhuur. Dit is een belangrijke verbetering in het proces en de sturing die de organisatie heeft doorgevoerd.

10.Impact Covid-19 35

10.

Impact Covid-19 op de jaarrekening

10.1 Covid-19 Algemeen

In maart 2020 is het Covid-19 virus uitgebroken en na een jaar is nog geen sprake van volledig herstel. Maatschappelijk en economisch heeft dit grote gevolgen en veel organisaties worden financieel geraakt. Ook voor de gemeente Rhenen brengt dit onzekerheden met zich mee. Enerzijds worden de contouren van de economische en maatschappelijke impact van het virus steeds duidelijker, anderzijds is nog steeds sprake van (economische) beperkingen en heeft dit mogelijk ook impact op de door Rhenen te realiseren doelstellingen. In 2020 heeft de organisatie meerdere tussentijdse analyses uitgevoerd van de impact van Covid-19 en is hierover gerapporteerd aan college en gemeenteraad. De uitkomst laat zien dat de financiële impact vooralsnog beperkt is en extra lasten deels worden bekostigd vanuit het Rijk. Vooralsnog ondervindt Rhenen, in financieel opzicht, geen grote hinder van de Corona-pandemie. Het totaal aan risico’s voor Rhenen neemt dus beperkt toe, maar de organisatie is zich wel bewust van de nog grotere noodzaak tot het voortdurend monitoren van de risico’s, lasten en met name de realisatie van de doelstellingen. De gemeente Rhenen schat op basis van de uitgevoerde analyses het doorvoeren van een duurzame waardevermindering op de activa, waaronder ook de grondexploitaties, niet van toepassing.

De in de jaarrekening gehanteerde grondslagen voor waardering en resultaatbepaling zijn gebaseerd op een positieve continuïteitsveronderstelling. Hoewel de toekomstige financiële impact van de uitbraak van Covid-19 ten tijde van het opmaken van deze jaarrekening niet duidelijk is, is de gemeente van mening dat op basis van de thans beschikbare informatie, de inmiddels genomen maatregelen en de huidige liquiditeitspositie, dat de bij het opmaken van deze jaarrekening gehanteerde continuïteitsveronderstelling niet materieel wordt beïnvloed.

10.2 Verwerking in de jaarrekening

De commissie BADO heeft op 26 februari 2021 de ‘Notitie effecten en risico’s voor decentrale overheden vertaald naar de jaarrekening 2020’ uitgebracht. In deze notitie zijn richtlijnen, voorstellen en aandachtspunten opgenomen ten aanzien van de verantwoording van de impact van Covid-19 in de jaarrekening. In de notitie is in hoofdstuk 4.3 opgenomen dat de organisatie de mogelijkheid wordt geboden om een onverplichte paragraaf in de jaarrekening op te nemen. De gemeente Rhenen heeft ervoor gekozen om geen separate paragraaf Covid-19 op te nemen in de jaarrekening. In de jaarrekening 2020 van Rhenen is op diverse onderdelen een toelichting opgenomen op de

impact van Covid-19. Wij concluderen dat de huidige wijze van toelichten voldoet aan de vereisten zoals voorgeschreven door de commissie BBV en de BADO notitie. 10.3 Monitoring impact op uitgaven en inkomsten

Gemeente Rhenen heeft in de voortgangsrapportages 2020 en middels diverse separate updates periodiek en tijdig aan het bestuur gerapporteerd over de financiële impact als gevolg van Covid-19. Waar nodig zijn ook tijdig financiële maatregelen getroffen en is de begroting tijdig bijgesteld. Wij adviseren u om ook de komende periode de actuele ontwikkelingen te blijven volgen.

11.Overige bevindingen jaarrekeningcontrole 2020 38

11.

Overige bevindingen jaarrekeningcontrole 2020

11.1 Wijziging in verslaggevingsvoorschriften en overige wet- en regelgeving

In de jaarrekening 2020 zijn geen stelsel- of schattingswijzigingen verwerkt. De organisatie heeft de jaarrekening opgesteld conform de bepalingen in het BBV en overige relevante wet- en regelgeving als de Wet Normering Topinkomens (WNT).

11.2 Bevestiging van de directie

Wij hebben van het college een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen.

11.3 Beperking in reikwijdte van de controle

Er zijn geen meningsverschillen met de organisatie geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door de medewerkers en het management van uw organisatie de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.

11.4 Wet Normering Topinkomens (WNT)

De Wet Normering Topinkomens (WNT) is in werking getreden met ingang van 1 januari 2013. De WNT regelt niet alleen de openbaarmaking van topinkomens in de publieke en semipublieke sector, maar stelt ook maxima aan de hoogte van de bezoldiging van topfunctionarissen en tevens aan de ontslagvergoedingen. Met ingang van 1 januari 2013 is bij wet vastgelegd dat rechtspersonen of organisaties die volledig of in aanzienlijke mate uit publieke middelen zijn gefinancierd, beloningen van topfunctionarissen openbaar dienen te maken, ook als deze de in de wet gestelde maximale bezoldiging van € 201.000 niet te boven gaan. Daarnaast dient u het salaris openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. Uit de werkzaamheden blijkt dat in 2020 voor de topfunctionarissen (gemeentesecretaris en griffier) en overige medewerkers geen sprake van een overschrijding van de grensbedragen en dat de WNT juist is verantwoord in de jaarstukken.

Naleving anticumulatiebepaling WNT niet gecontroleerd In overeenstemming met het Controleprotocol WNT 2020 hebben wij de anticumulatiebepaling, bedoeld in artikel 1.6a WNT en artikel 5, lid 1 sub n en o Uitvoeringsregeling WNT niet gecontroleerd. Dit betekent dat wij niet hebben gecontroleerd of er wel of niet sprake is van een normoverschrijding door een leidinggevende topfunctionaris vanwege eventuele dienstbetrekkingen als leidinggevende topfunctionaris bij andere WNT-plichtige instellingen, alsmede of de in dit kader vereiste toelichting juist en volledig is. 11.5 Single Information Single Audit (SiSa-Bijlage)

De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien een zevental documenten aan het CBS te leveren. In 2020 zijn een aantal nieuwe SiSa regelingen opgenomen in de SiSa verantwoording. De SiSa-bijlage die opgenomen is in de jaarrekening, is opgesteld door de gemeente Rhenen. Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2020. Hierbij stellen wij de juistheid van de gegevens in de SiSa-bijlage vast. Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSabijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze terecht is ingevuld. Medewerkers van uw gemeente hebben dit aan ons bevestigd. In het kader van de totstandkoming van de SiSa-bijlage merken wij nog het volgende op. Bij de meest recente review van de Audit Dienst Rijk (ADR) van de accountantscontrole van de SiSa-bijlagen 2020 (de zogenaamde single review) hebben wij gemerkt dat deze dienst (zeer)kritisch is op de kwaliteit van de aangeleverde SiSa-bijlagen door de gemeenten en de hierop uitgevoerde accountantscontroles.

Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit rapport over de fouten en onzeker- heden van de specifieke uitkeringen die in 2020 in het kader van SiSa zijn verantwoord. Wij doen dit met een tabel, die wij ook opnemen als er geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Per regeling is hierin aangegeven of, en zo ja welke, financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd.

Nr.

Specifieke uitkering

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in Euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

FIN B1

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek

n.v.t.