Bijlage 1 Wijzigingsbesluit Omgevingsplan Franseweg 44-46 Elst

TAM-OMGEVINGSPLAN ‘Franseweg 44-46, Elst’

Planstatus: vastgesteld Datum: 2024-06-04 IMRO code: NL.IMRO.0340.OPFranseweg4446-VA01

Pro Ruimte bv Modelleur 4 5171 SL Kaatsheuvel T 0416 759779 www.proruimte.nl

TOELICHTING

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ................................................................................................................... 5 1. Inleiding ........................................................................................................................... 7 1.1 Aanleiding en doel ......................................................................................................................... 7 1.2 Ligging, beschrijving en begrenzing plangebied .......................................................................... 7 1.3 Omgevingsplan ............................................................................................................................. 8 1.4 Opzet van de ruimtelijke motivering .............................................................................................. 9

2. Beschrijving van de huidige situatie ............................................................................ 10 2.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 10 2.2 Historische ontwikkeling.............................................................................................................. 10 2.3 Stedenbouwkundige structuur .................................................................................................... 10 2.4 Plangebied en omliggende bebouwing ...................................................................................... 11

3. Planbeschrijving............................................................................................................ 14 3.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 14 3.2 Ontwikkelingen ............................................................................................................................ 14 3.3 Stedenbouwkundige opzet en bouwplan ................................................................................... 14 3.4 Beeldkwaliteit en inrichting .......................................................................................................... 15 3.5 Strijdigheid omgevingsplan......................................................................................................... 16

4. Relevant ruimtelijk beleid ............................................................................................. 17 4.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 17 4.2 Europees beleid .......................................................................................................................... 17 4.3 Rijksbeleid ................................................................................................................................... 18 4.4 Provinciaal beleid ........................................................................................................................ 21 4.5 Regionaal beleid .......................................................................................................................... 25 4.6 Gemeentelijk beleid ..................................................................................................................... 25 4.7 Conclusie relevant ruimtelijk beleid............................................................................................. 31

5. Fysieke leefomgeving ................................................................................................... 32 5.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 32 5.2 Bodem en asbest ........................................................................................................................ 32 5.3 Verkeer en parkeren .................................................................................................................... 33 5.4 Activiteiten en milieuzonering ...................................................................................................... 36 5.5 Geluid .......................................................................................................................................... 37 5.6 Agrarische geurhinder ................................................................................................................. 38 5.7 Luchtkwaliteit ............................................................................................................................... 39 5.8 Gezonde fysieke leefomgeving ...................................................................................................

40 5.9 Watertoets ................................................................................................................................... 41 5.10 Flora en fauna............................................................................................................................ 44 5.11 Archeologie en cultuurhistorie .................................................................................................. 47 5.12 Omgevingsveiligheid ................................................................................................................. 49 5.13 Milieueffectrapportage ............................................................................................................... 51 5.14 Conclusie fysieke leefomgeving ................................................................................................ 52

6. Toelichting op de regels ............................................................................................... 53 6.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 53 6.2 Opzet regels ................................................................................................................................ 53 6.3 Nadere toelichting op de regels .................................................................................................. 55

7. Financieel-economische uitvoerbaarheid ................................................................... 56 7.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 56 7.2 Economische uitvoerbaarheid .................................................................................................... 56 7.3 Kostenverhaal .............................................................................................................................. 56

4 juni 2024 | TAM-omgevingsplan ‘Franseweg 44-46, Elst’ | Pro Ruimte

5

8. Maatschappelijke uitvoerbaarheid ............................................................................... 57 8.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 57 8.2 Participatietraject ......................................................................................................................... 57 8.3 Zienswijzen .................................................................................................................................. 57

Bijlagen Bijlage 1: Inrichtingsplan Bijlage 2: Verkennend bodem- en asbestonderzoek Bijlage 3: Akoestisch onderzoek wegverkeerslawaai Bijlage 4: Digitale watertoets Bijlage 5: Quickscan flora & fauna Bijlage 6: Aanvullende soortenonderzoeken Bijlage 7: Rapportage AERIUS-berekeningen Bijlage 8: Programma van Eisen t.b.v. archeologisch proefsleuvenonderzoek Bijlage 9: Verslag participatietraject

4 juni 2024 | TAM-omgevingsplan ‘Franseweg 44-46, Elst’ | Pro Ruimte

6

1. Inleiding 1.1 Aanleiding en doel Het project betreft de bestaande boerderij en het achterliggende erf aan de Franseweg 44-46 te Elst. De bestaande bebouwing ter plekke zal worden gesloopt en hiervoor in de plaats wordt een woonerf gerealiseerd, bestaande uit een aantal twee-onder-een-kapwoningen en rijwoningen op het achtererf en enkele appartementen in een nieuw hoofdvolume aan de weg. Het geldende omgevingsplan van rechtswege biedt geen mogelijkheid dit project te realiseren. Om dit project juridisch-planologisch mogelijk te maken, dient het omgevingsplan gewijzigd te worden. Voorliggende ruimtelijke motivering bevat de toelichting voor de benodigde wijziging van het omgevingsplan en vormt de onderbouwing van het besluit. Gemotiveerd wordt dat met deze wijziging tot een evenwichtige toedeling van functies aan locaties wordt gekomen.

1.2 Ligging, beschrijving en begrenzing plangebied Het plangebied betreft het perceel behorende tot de nummers Franseweg 44a tot en met 46-9 in de kern Elst. Aan de voorzijde van het terrein bevindt zich de verouderde woning met op het achtererf een tweetal rijen garages. Het plangebied is kadastraal bekend als gemeente Rhenen, sectie H, nummers 5476 en 5477 en heeft een oppervlakte van circa 2.813 m2. Het plangebied is gelegen in het noorden van de kern Elst aan de Franseweg, die de kern van oost naar west in het noorden doorsnijdt. Aan de zuidzijde grenst het plangebied, ter plekke van de toerit tot het achterterrein en de bestaande boerderij, aan de Franseweg. Ten oosten en westen wordt het plangebied begrensd door de percelen van omliggende woningen aan de Franseweg en Driftweg. Tot slot vormen de tuinen behorende bij de woningen aan de ten noorden gelegen Verbindingsweg de begrenzing aan de noordzijde. Onderstaande afbeeldingen geven de locatie van het plangebied weer.

Globale ligging plangebied (bron: www.google.nl/maps)

4 juni 2024 | TAM-omgevingsplan ‘Franseweg 44-46, Elst’ | Pro Ruimte

7

Gedetailleerde ligging plangebied (bron: www.google.nl/maps)

1.3 Omgevingsplan Het geldend planologisch regime is vastgelegd in het Omgevingsplan van de gemeente Rhenen met identificatienummer /akn/nl/act/gm0340/2020/omgevingsplan. Ter plekke van het plangebied geldt in het tijdelijk deel van het Omgevingsplan het bestemmingsplan ‘Kern Elst 2012’, zoals vastgesteld op 9 augustus 2013 door de gemeenteraad van Rhenen en van rechtswege onderdeel van het tijdelijk deel van het Omgevingsplan van de gemeente Rhenen. Op deze locatie geldt de bestemming ‘Wonen’ met dubbelbestemming ‘Waarde – Archeologie 3’. Ter plaatse van de bestaande woonboerderij aan de zuidzijde van het plangebied is een bouwvlak gesitueerd met bouwaanduiding ‘aaneengebouwd’ en maatvoering ‘maximum bouwhoogte: 10 meter; maximum goothoogte: 6 meter’. Onderstaande afbeelding geeft het geldende bestemmingsplan weer.

Uitsnede plankaart tijdelijk deel Omgevingsplan gemeente Rhenen (plangebied omlijnd)

4 juni 2024 | TAM-omgevingsplan ‘Franseweg 44-46, Elst’ | Pro Ruimte

8

Tevens geldt ter plekke van het plangebied het ‘Paraplubestemmingsplan Parkeren’ van de gemeente Rhenen, zoals vastgesteld op 6 maart 2018 en als onderdeel van het tijdelijk deel van het Omgevingsplan van de gemeente Rhenen. De regels uit dit parapluplan zijn reeds onderdeel van het Omgevingsplan en blijven na vaststelling van deze wijziging onderdeel van het Omgevingsplan.

1.4 Opzet van de ruimtelijke motivering Het tweede en derde hoofdstuk van deze ruimtelijke motivering geven achtereenvolgens een beschrijving van de bestaande en beoogde situatie. In het vierde en vijfde hoofdstuk wordt het project getoetst aan res-pectievelijk het relevante ruimtelijke beleid en de milieu- en omgevingsaspecten. Hoofdstuk zes bevat een toelichting op de regels. In hoofdstuk zeven en acht komen de financiële en maatschappelijke uitvoerbaar-heid aan de orde.

4 juni 2024 | TAM-omgevingsplan ‘Franseweg 44-46, Elst’ | Pro Ruimte

9

2. Beschrijving van de huidige situatie 2.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt aan de hand van de historische ontwikkeling en de stedenbouwkundige structuur het plangebied en de omliggende bebouwing in de huidige situatie beschreven.

2.2 Historische ontwikkeling Het dorp Elst is ontstaan langs de oude verbindingsroute tussen Doorn en Rhenen en ligt op de grens tussen de uiterwaarde van de Nederrijn zuidelijk en de Utrechtse Heuvelrug noordelijk. De overgang tussen hoge en lage grond bleek geschikt voor landbouw waardoor in dit gebied grote en open landbouwcomplexen ontstonden. Omstreeks 1920 werden de landbouwcomplexen doorsneden door nieuwe landwegen, waaronder de Franseweg; langs deze wegen werden nieuwe boerderijen gevestigd, waaronder het erf waartoe het plangebied behoort. Langs de Franseweg kwam in deze periode voornamelijk lintbebouwing voor, losstaand van de rest van de kern Elst. Na de oorlogsjaren nam de bebouwing langs de landwegen toe, waarmee het voormalige landbouwcomplex verder versnipperde en opgedeeld raakte in kleinere kavels. Met het verdichten van de bestaande linten ontstond een dorps/landelijk karakter met een variatie aan woonlinten met diepe tuinen. De tuinen werden veelal ingericht als boomgaard of moestuin om zelf te kun-nen voorzien in voedsel. In de recente decennia heeft stedelijke inbreiding geleid tot een steeds dorpser karakter, waarmee het landbouwaspect naar de achtergrond verdween. In de huidige structuur van Elst zijn de voormalige landwegen nog steeds herkenbaar.

Historische ontwikkeling Elst 1920 tot heden (bron: www.topotijdreis.nl)

2.3 Stedenbouwkundige structuur De kern Elst wordt gekenmerkt door de wegenstructuur evenwijdig aan de Nederrijn. In latere jaren zijn de gebieden tussen deze voormalige landwegen ingevuld waardoor het langgerekte bebouwingsbeeld tussen de Nederrijn en Utrechtse Heuvelrug is ontstaan. De bebouwing langs de voormalige linten, zoals de Franseweg, werd gekenmerkt door klassieke erfensembles. Aan de straatzijde bevond zich het 'nette’ erf met boerderijwoning en tuin, aan de achterzijde juist het bedrijfsmatige deel van het erf. Het erf aan de Franseweg 44-46 is op eenzelfde wijze opgebouwd. De Franseweg is een weg voor bestemmingsverkeer met tevens een verblijfsfunctie en is ook als zodanig ingericht; het wegdek bestaat uit klinkerverharding met langs beide zijden een stoep en begeleid door laanbeplanting. De woningen in het bouwlint staan op redelijke afstand van de weg met ruime voortuinen, waardoor het dorpse karakter wordt benadrukt en een relatief breed en groen straatbeeld ontstaat.

4 juni 2024 | TAM-omgevingsplan ‘Franseweg 44-46, Elst’ | Pro Ruimte

10

2.4 Plangebied en omliggende bebouwing Het plangebied wordt aan de straatzijde gekenmerkt door de bestaande boerderijwoning haaks op de Franseweg; door de voorgevelrooilijn die relatief dicht op de weg staat en de afwijkende nokrichting (georiënteerd op de oude landbouwstructuur) eist de boerderijwoning de aandacht op in het straatbeeld. De woning vormt dan ook een markant onderdeel in het straatbeeld en een aangename afwisseling in het eentonige beeld van gelijkvormige rijwoningen. Ten oosten van de woning bevindt zich de toerit tot het achterterrein: hier zijn twee reeksen garageboxen gesitueerd. Tussen de garageboxen bevindt zich verhard terrein. Aan de noord- en westzijde van het perceel bevindt zich de tuin van de bestaande boerderijwoning aan de Franseweg. De omgeving van het plangebied bestaat voor het grootste deel uit rijwoningen, twee-onder-eenkapwoningen en vrijstaande woningen. De woningen hebben diepe, smalle percelen langs de Franseweg en ondiepe tuinen langs de ten oosten gelegen Driftweg. Andere functies dan wonen komen in de directe omgeving van het plangebied niet voor. Onderstaande afbeeldingen geven een indruk van de bestaande situatie van het plangebied.

Straatzijde plangebied met huidige boerderijwoning en toerit tot achterterrein, gezien vanaf Franseweg

4 juni 2024 | TAM-omgevingsplan ‘Franseweg 44-46, Elst’ | Pro Ruimte

11

Westgevel van bestaande boerderijwoning, gezien vanaf Franseweg

Huidige achtererf plangebied met aan weerszijden de rijen garageboxen

4 juni 2024 | TAM-omgevingsplan ‘Franseweg 44-46, Elst’ | Pro Ruimte

12

Straatprofiel Franseweg in westelijke richting, rechts plangebied

Straatprofiel Franseweg in oostelijke richting

4 juni 2024 | TAM-omgevingsplan ‘Franseweg 44-46, Elst’ | Pro Ruimte

13

3. Planbeschrijving 3.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt de voorgenomen ontwikkeling beschreven en wordt invulling gegeven aan een goede landschappelijke en stedenbouwkundige inpassing. Daarnaast wordt beschreven op welke punten de ontwikkelingen afwijken van het omgevingsplan.

3.2 Ontwikkelingen De bestaande boerderijwoning en achterliggende garageboxen binnen het plangebied zullen worden gesloopt. Ter plekke van de huidige boerderijwoning, aan de voorzijde van het perceel direct aan de Franseweg, zal een nieuw vrijstaand gebouw worden gerealiseerd waarin in totaal 5 appartementen worden gerealiseerd. Op het achtererf is een woonerf gepland bestaande uit 10 grondgebonden woningen, variërend in twee-onder-een-kapwoningen of drie-onder-eenkapwoningen. Het parkeren vindt plaats in parkeerkoffers op het achtererf. Het plangebied zal, evenals in de huidige situatie, ontsloten blijven aan de zuidzijde via de Franseweg.

3.3 Stedenbouwkundige opzet en bouwplan De stedenbouwkundige opzet van het plan gaat uit van het kleinschalig en dorpse karakter van Elst; de woningen sluiten aan op de maat en schaal van de omgeving en er wordt onderscheid gemaakt in voor- en achtererf zoals dat in de huidige situatie ook het geval is. De Franseweg vormt een van de historische linten van Elst. Dit kenmerkt zich door een organische opzet, veelal individuele bebouwing, een agrarische historie die nog op plekken zichtbaar is en een zichtbare tijdlijn in de ontwikkeling. Als inspiratiebron voor de invulling van het plangebied is gekozen voor de karakteristieken van het boerenerf in een dorpse setting. Hiermee wordt gerefereerd naar de oorspronkelijke functie van het gebied. De hoofdopzet van het nieuwe bebouwingsensemble wordt gevormd door een hoofdvolume aan de Franseweg en ondergeschikte volumes refererend naar schuren als een hof gegroepeerd rondom het achterliggende erf. De inrit naar het achterliggende woonerf bevindt zich westelijk van de boerderijwoning. Het parkeren ten behoeve van de grondgebonden woningen en appartementen vindt geclusterd plaats nabij de entree van het hofje en deels op eigen terrein bij de grondgebonden woningen. Onderstaande afbeelding geeft de stedenbouwkundige opzet voor het plangebied weer.

4 juni 2024 | TAM-omgevingsplan ‘Franseweg 44-46, Elst’ | Pro Ruimte

14

Stedenbouwkundig ontwerp met inrichtingsvoorstel (bron: Ontwerpbureau Luijendijk)

3.4 Beeldkwaliteit en inrichting Om de ruimtelijke kwaliteit van de uiteindelijke inrichting van het plangebied te borgen zijn een inrichtingsplan (bijlage 1 bij de ruimtelijke motivering) en een beeldkwaliteitsplan (bijlage 1 bij de regels) opgesteld. Het inrichtingsplan gaat hierbij nader in op de inrichting van het groen, parkeren en de overige openbare ruimte in het plangebied, terwijl het beeldkwaliteitsplan voorziet in kaders voor onder andere de positionering en oriëntatie van bebouwing en kleur- en materiaalgebruik voor de woningen.

4 juni 2024 | TAM-omgevingsplan ‘Franseweg 44-46, Elst’ | Pro Ruimte

15

Het inrichtingsplan voorziet in een groene inrichting van het hofje met verschillende gazons, wadi’s, landelijke hagen en (fruit)bomen. De groenstructuren zijn nader ingevuld met klimaatbestendige beplanting. In de noordoostelijk gelegen hoek van het plangebied is ruimte gereserveerd voor een kleinschalige hoogstamboomgaard met een natuurlijke speelplek. Overgebleven hoekjes op het erf zijn op speelse wijze ingevuld als erfbosjes met gemengd inheems bosplantsoen.

3.5 Strijdigheid omgevingsplan De voorgenomen ontwikkelingen zijn strijdig met het bestemmingsplan ‘Kern Elst 2012’, onderdeel van het tijdelijk deel van het omgevingsplan van de gemeente Rhenen. Onderhavig initiatief past niet binnen de regels van de bestemming ‘Wonen’. Binnen deze bestemming mogen woningen uitsluitend binnen het bouwvlak worden gerealiseerd. Ter plekke van de beoogde boerderijwoning, twee-onder-een-kapwoningen en rijwoningen zijn geen bouwvlakken gesitueerd. Om de beoogde ontwikkeling juridisch-planologisch mogelijk te maken dient een wijziging van het Omgevingsplan te worden doorgevoerd ter plaatse van het plangebied. Voorliggende ruimtelijke motivering, in samenhang met de regels en de plankaart, voorziet in de grondslag voor het nemen van het wijzigingsbesluit.

4 juni 2024 | TAM-omgevingsplan ‘Franseweg 44-46, Elst’ | Pro Ruimte

16

4. Relevant ruimtelijk beleid 4.1 Inleiding Het wijzigingsbesluit zoals dit voorligt is vormgegeven aan de hand van de gestelde beleidsdoelen in en vanuit de Omgevingswet. Dit hoofdstuk beschrijft het relevante omgevingsbeleid van rijk, provincie en gemeente en een toetsing van het wijzigingsbesluit aan die kaders. Naast de belangrijkste algemene uitgangspunten worden de specifiek voor dit ruimtelijke plan geldende uitgangspunten weergegeven. Het beleid is in deze ruimtelijke motivering afgewogen.

4.2 Europees beleid 4.2.1 Kaderrichtlijn Luchtkwaliteit In de Europese Kaderrichtlijn Luchtkwaliteit worden de grondbeginselen van het Europese luchtkwaliteitsbeleid gegeven. De doelstellingen van dit beleid zijn het omschrijven en vastleggen van de luchtkwaliteit om de schade voor mens en milieu te voorkomen, verhinderen of te verminderen, de luchtkwaliteit te kunnen beoordelen, de bevolking te kunnen informeren over de kwaliteit van de lucht en het in stand houden van of verbeteren van de kwaliteit. In hoofdstuk 5 van de Wet milieubeheer (Wm) van 15 november 2007 is de Europese kaderrichtlijn opgenomen in Nederlandse wetgeving. In paragraaf 5.7 worden de gevolgen voor de luchtkwaliteit beschreven als gevolg van het realiseren van het plan. 4.2.2 Kaderrichtlijn Water De Europese Kaderrichtlijn Water (2000/60/EG) is op 22 december 2000 in werking getreden en is bedoeld om een gecoördineerd beheer in alle Europese stroomgebieden te realiseren, de waterkwaliteit verder te verbeteren en het publiek sterker bij het waterbeheer te betrekken. De Kaderrichtlijn Water omvat regelgeving ter bescherming van het binnenlandse oppervlaktewater, overgangswateren (waaronder estuaria worden verstaan), kustwateren en grondwater. De gevolgen voor de realisatie van het plan worden beschreven in paragraaf 5.8.

4.2.3 Natura 2000 Om de natuur in Europa te beschermen en te ontwikkelen, werken de lidstaten van de Europese Unie (EU) samen aan Natura 2000: een samenhangend netwerk van beschermde natuurgebieden in alle lidstaten. Dit netwerk vormt de hoeksteen van het EU-beleid voor behoud en herstel van biodiversiteit. De Nederlandse bijdrage hieraan bestaat uit 162 gebieden. Natura-2000 omvat alle gebieden die zijn beschermd op grond van de Vogelrichtlijn (1979) en Habitatrichtlijn (1992), die zijn opgenomen in de Wet natuurbescherming (2017). In beide richtlijnen staan ook maatregelen voor soortenbescherming. In en rond Natura 2000-gebieden geldt voor activiteiten of projecten die schadelijk zijn voor de natuur een vergunningplicht. Activiteiten uitvoeren zonder vergunning is strafbaar. In paragraaf 5.9 wordt besproken in hoeverre het bouwplan de aanwezige natuurwaarden raakt. 4.2.4 Verdrag van Malta Het Europese Verdrag van Malta uit 1992 regelt de bescherming van archeologisch erfgoed, de inpassing ervan in de ruimtelijke ontwikkeling en de financiering van opgravingen. Nederland heeft dit verdrag ondertekend en goedgekeurd. Invoering ervan gebeurt onder meer door de Wet op de archeologische monumentenzorg. In paragraaf 5.10 wordt beschreven op welke manier wordt omgegaan met archeologische en cultuurhistorische waarden.

4 juni 2024 | TAM-omgevingsplan ‘Franseweg 44-46, Elst’ | Pro Ruimte

17

4.3 Rijksbeleid 4.3.1 Omgevingswet De Omgevingswet geeft de maatschappelijke doelen van de wet. Deze wet is, met het oog op duurzame ontwikkeling, de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu, gericht op het in onderlinge samenhang: a. Bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit voor inwoners; b. Doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving ter vergulling van maatschappelijke behoeften. 4.3.2 Besluit kwaliteit leefomgeving Hoofdstuk 5 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bal) bevat instructieregels voor het omgevingsplan. Deze komen voort uit de beleidsdoelen van de Omgevingswet. Met zo’n instructieregel geeft het rijk aan welke onderwerpen bij een wijziging van het omgevingsplan in ieder geval aan bod moeten komen. Er zijn drie typen instructieregels: 1. Regels die in acht moeten worden genomen; 2. Regels waar rekening mee moet worden gehouden; 3. Regels die moeten worden betrokken bij de wijziging. Hoofdstuk 5 van het Bal bevat onder meer regels ten aanzien van onderzoeksinspanningen die voor specifieke voorgenomen activiteiten verricht dienen te worden. De betreffende onderzoeken worden in hoofdstuk 5 van deze ruimtelijke motivering aangehaald.

4.3.3 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) In de Nationale Omgevingsvisie, de NOVI, geeft het Rijk een langetermijnvisie op de toekomstige ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. Met de NOVI wordt beoogd een perspectief te bieden om grote opgaven, zoals klimaatverandering, energietransitie, circulaire economie, bereikbaarheid en woningbouw aan te pakken. Hierbij is omgevingskwaliteit, een combinatie van ruimtelijke kwaliteit en milieukwaliteit, het kernbegrip. De NOVI stelt een nieuwe aanpak voor: integraal, samen met andere overheden en maatschappelijke organisaties, en met meer regie vanuit het Rijk. Centraal bij de afweging van diverse belangen staat een evenwichtig gebruik van de fysieke leefomgeving, zowel van de boven- als de ondergrond, zogenaamd ‘omgevingsinclusief’ beleid. De NOVI onderscheidt daarbij drie afwegingsprincipes: 1. Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies; 2. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal; 3. Afwentelen wordt voorkomen. Het streven naar integraliteit, een belangrijk onderdeel in de NOVI, komt samen in vier verschillende prioriteiten, te weten: • • • •

Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie; Duurzaam economisch groeipotentieel; Sterke en gezonde steden en regio’s; Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.

Op basis van de vier verschillende prioriteiten en de werkwijze zoals opgenomen in de drie afwegingsprincipes zijn 21 nationale belangen geformuleerd, waarmee het Rijk aangeeft waarvoor het verantwoordelijk is en waarop het resultaten wil boeken. Relevante nationale belangen voor het voorliggende planvoornemen zijn:

4 juni 2024 | TAM-omgevingsplan ‘Franseweg 44-46, Elst’ | Pro Ruimte

18

• • • •

Bevorderen van een duurzame ontwikkeling van Nederland als geheel en van alle onderdelen van de fysieke leefomgeving; Realiseren van een goede leefomgevingskwaliteit; Waarborgen en bevorderen van een gezonde en veilige fysieke leefomgeving; Zorg dragen voor een woningvoorraad die aansluit op de woonbehoeften.

Het Rijk zal bij de uitvoering van de NOVI zichtbaar maken hoe de omgevingsinclusieve benadering vorm krijgt en de afwegingsprincipes benut worden. De NOVI gaat vergezeld van een Uitvoeringsagenda, waarin staat aangegeven hoe het Rijk invulling geeft aan de eigen rol bij de uitvoering van de NOVI. In de Uitvoeringsagenda is onder andere een overzicht van instrumenten en (gebiedsgerichte) programma’s op verschillende beleidsterreinen opgenomen. De Uitvoeringsagenda wordt, indien nodig, jaarlijks geactualiseerd. 4.3.3.1 Conclusie Het planvoornemen ziet toe op de herontwikkeling van het perceel behorende tot de boerderijwoning aan Franseweg 46 en tot een woonerf. Het plangebied is centraal gelegen in de kern Elst. Met de herontwikkeling van het terrein wordt invulling gegeven aan de woningbouwopgave op een wenselijke wijze (stedelijke inbreiding). Hiermee wordt aangesloten op het principe van duurzame ruimtelijke ontwikkeling en het zorgdragen voor een goede leefomgevingskwaliteit. Onderhavige ontwikkeling speelt daarmee in op de geformuleerde belangen uit de NOVI. Verder zijn er geen nationale belangen uit de NOVI in het geding als gevolg van deze ontwikkeling, met name gezien de kleinschaligheid en aard van het plan.

4.3.4 Ladder voor duurzame verstedelijking 4.3.4.1 Wettelijk kader Artikel 5.129g van het Bkl schrijft voor dat, voor zover een omgevingsplan voorziet in een nieuwe stedelijke ontwikkeling, met het oog op het belang van zorgvuldig ruimtegebruik en het tegengaan van leegstand in het omgevingsplan rekening gehouden dient te worden met: a. De behoefte aan de voorgenomen stedelijke ontwikkeling; b. Als de voorgenomen stedelijke ontwikkeling is voorzien buiten het stedelijk gebied of buiten het stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van een stedelijk gebied, aangetoond is dat er geen mogelijkheden zijn voor realisatie van de voorgenomen stedelijke ontwikkeling binnen dat stedelijk gebied of stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van dat stedelijk gebied. In artikel 5.129g van het Bkl wordt onder lid 1 het relevante begrip 'stedelijke ontwikkeling' en 'bestaand stedelijk gebied' gedefinieerd: •

Stedelijke ontwikkeling: uitbreiding van een bedrijventerrein, een zeehaventerrein, een woningbouwlocatie, kantoren, een detailhandelvoorziening of een andere stedelijke voorziening en die voldoende substantieel is.

4.3.4.2 Uitwerking Nieuwe stedelijke ontwikkeling Alvorens de twee treden van de Ladder voor duurzame verstedelijking uit te werken, dient allereerst de vraag beantwoord te worden of het voorgenomen bouwplan te beschouwen is als een ‘nieuwe stedelijke ontwikkeling’. Of er sprake is van een stedelijke ontwikkeling wordt bepaald door de aard en omvang van de ontwikkeling in relatie tot de omgeving. Artikel 5.129g uit het Bkl geeft weliswaar aan dat er sprake dient te zijn van een ontwikkeling die voldoende substantieel is, maar geeft hierbij geen grens. In uitspraken van de Afdeling

4 juni 2024 | TAM-omgevingsplan ‘Franseweg 44-46, Elst’ | Pro Ruimte

19

bestuursrechtspraak van de Raad van State zijn wel lijnen uitgezet. Op grond van jurisprudentie (ABRvS 16 september 2015; ECLI:NL:RVS:2015:953) kan worden geconcludeerd dat voor woningbouwlocaties sprake is van een stedelijke ontwikkeling vanaf een toevoeging van 12 woningen. Onderhavig initiatief betreft de realisatie van 15 woningen. Derhalve is er sprake van een stedelijke ontwikkeling en dient getoetst te worden aan de Ladder voor duurzame verstedelijking zoals vastgelegd in artikel 5.129g uit het Bkl. Is er behoefte aan de voorgenomen ontwikkeling? De regionale woningbehoefte is vastgelegd in de Woonagenda 2.0 van de regio Foodvalley. De doelstelling van de woonagenda is het vergroten van de aantrekkelijkheid, wervingskracht en betaalbaarheid van het wonen in de regio, uitgewerkt in het toekomstbestendig maken van de bestaande woningvoorraad en voorzien in de woningbehoefte van starters, ouderen, studenten, kenniswerkers en doorstromers. De regionale woonagenda is opgedeeld in 7 thema’s: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Flexibiliteit en differentiatie in woningbouw; Stimuleren middenhuur; Duurzaamheid; Wonen welzijn en zorg/kwetsbare en bijzondere doelgroepen; Transformatie en herontwikkeling; Leefbaarheid/naoorlogse wijken Monitoring.

Op basis van het onderzoek in het kader van de woonagenda blijkt dat het kwantitatief kader voor gemeente Rhenen van de voorgaande woonvisie moet worden aangescherpt naar 85-90 woningen per jaar tot 2030 en 10-25 woningen per jaar tussen 2030 en 2040. Dit is inclusief de 30% plancapaciteit om planuitval te voorkomen. De gemeente Rhenen heeft, in aanvulling op het onderzoek voor de regio Foodvalley een ‘Kleine Kernen onderzoek’ uitgevoerd; hieruit blijkt waar de behoefte voor nieuwbouw het grootst is in de kernen en welke typologieën gewenst zijn. In de kern Elst is een grote behoefte aan kleinschalige woonconcepten voor ouderen en rijwoningen (huur en koop). Daarnaast is er ook behoefte aan enkele koopappartementen om het aanbod in de kern gevarieerder te maken. Het planvoornemen ziet toe op de realisatie van 15 woningen, bestaande uit 10 grondgebonden woningen (twee-onder-een-kapwoningen en rijwoningen) en 5 appartementen op een binnenstedelijke locatie. Hiermee wordt aangesloten op de kwalitatieve en kwantitatieve woningbehoefte zoals blijkt uit de regionale en gemeentelijke woononderzoeken. Ligt het plangebied binnen bestaand stedelijk gebied? Naast een inschatting van de behoefte aan de te realiseren nieuwe stedelijke ontwikkeling, dient ook nagegaan te worden of er sprake is van een ontwikkeling binnen bestaand stedelijk gebied.

De locatie aan de Franseweg 44-46 is gelegen in de bebouwde kom en daarmee binnen bestaand stedelijk gebied. Er is derhalve geen verdere motivering benodigd voor de locatiekeuze. 4.3.4.3 Conclusie Geconcludeerd wordt dat het plan in overeenstemming is met de uitgangspunten van de Ladder voor duurzame verstedelijking, zoals opgenomen in artikel 5.129g uit het Bkl. 4.3.5 Conclusie Rijksbeleid Onderhavige ontwikkeling raakt geen rijksbelangen en is niet in strijd met de Ladder voor duurzame verstedelijking. Geconcludeerd wordt dat onderhavig initiatief niet in strijd is met het relevante rijksbeleid.

4 juni 2024 | TAM-omgevingsplan ‘Franseweg 44-46, Elst’ | Pro Ruimte

20

4.4 Provinciaal beleid 4.4.1 Omgevingsvisie provincie Utrecht De Omgevingsvisie provincie Utrecht is op 10 maart 2021 vastgesteld door Provinciale Staten van de provincie Utrecht. In de Omgevingsvisie beschrijft de provincie haar ruimtelijk beleid voor de periode tot 2050. De provincie Utrecht geeft aan welke doelstellingen zij van provinciaal belang achten, welk beleid bij deze doelstellingen hoort en hoe zij uitvoering geven aan dit beleid. Deels vindt uitvoering van dit beleid plaats via de Interim Omgevingsverordening. De ruimtelijke visie voor 2050 valt in de Omgevingsvisie uiteen in zeven pijlers, te weten: • • • • • • •

Stad en land gezond; Klimaatbestendig en waterrobuust; Duurzame energie; Vitale steden en dorpen; Duurzaam, gezond en veilig bereikbaar; Levend landschap, erfgoed en cultuur; Toekomstbestendige natuur en landbouw.

De voor onderhavig initiatief meest relevante pijlers zijn ‘gezond en veilig bereikbaar’ en ‘vitale steden en dorpen’. Hierin wordt de basis gelegd waarbinnen ontwikkelingen in de ‘vitale dorpen en steden’ en het ‘dynamisch landelijk gebied’ plaats kunnen vinden. De richtlijnen voor deze ontwikkelingen dragen bij aan de aantrekkelijkheid, leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit van de provincie. Binnen deze pijlers liggen de volgende twee relevante beleidsopgaven: Accent op de binnenstedelijke opgave De provincie wil ten minste 2/3e van de woningbouwopgave binnenstedelijk realiseren. Dit sluit aan bij de vraag naar (woningen in) stedelijke woonmilieus, vergroot het draagvlak voor voorzieningen en openbaar vervoer en vermindert de druk op het landelijk gebied. Verminderen van het overschot aan kantoren en winkelpanden en herstructurering van bedrijventerreinen maken ook deel uit van de binnenstedelijke opgave. Behoud en versterken kwaliteit landelijk gebied De provincie Utrecht beschikt over een aantrekkelijk landelijk gebied. De provincie wil deze kwaliteit behouden en versterken, zowel voor het landelijk gebied zelf, als voor het stedelijk gebied. De binnenstedelijke opgave vraagt als contramal ook om een aantrekkelijk en bereikbaar landelijk gebied met hoge kwaliteit van landschap, natuur en recreatieve voorzieningen.

De cultuurhistorische waarden van onder meer de linies, de buitenplaatsen en het agrarische landschap dragen bij aan een aantrekkelijk landelijk gebied. De landbouw is een belangrijke drager van het agrarische cultuurlandschap. Die rol vergt ruimte voor een economisch duurzame landbouw. Bij ontwikkelingen in het landelijk gebied is het relevant dat de kwaliteit en dynamiek van het landschap behouden blijft. 4.4.1.1 Conclusie Onderhavig plan betreft de transformatie van een binnenstedelijk perceel met bestaande boerderijwoning en garageboxen op het achtererf tot woonerf. Hiermee wordt invulling gegeven aan het beleidsdoel om 2/3e van de woningbouwopgave binnenstedelijke te realiseren. Daarnaast heeft het planvoornemen, omwille van de binnenstedelijke locatie, geen negatieve impact op de kwaliteiten van het landelijk gebied. Het plan is derhalve in lijn met de beleidsuitgangspunten uit de provinciale omgevingsvisie. 4.4.2 Omgevingsverordening provincie Utrecht Per 1 januari 2024 is met de ingang van de Omgevingswet ook de Omgevingsverordening van de provincie Utrecht van kracht geworden. De omgevingsverordening bevat alle provinciale regels voor de fysieke leefomgeving. De verordening zorgt voor een kaderstellende doorvertaling van de

4 juni 2024 | TAM-omgevingsplan ‘Franseweg 44-46, Elst’ | Pro Ruimte

21

Omgevingsvisie. Ook zijn de milieugevolgen van het nieuwe beleid in beeld gebracht. De resultaten staan in het bijbehorende Milieueffectrapport (plan-MER). De omgevingsverordening vormt een eerste stap in de implementatie van de Omgevingswet op provinciaal niveau. Net zoals de Omgevingswet een groot aantal wetten vervangt, zo vervangt de Utrechtse omgevingsverordening een aantal provinciale verordeningen. In de verordening staan regels voor: 1. Burgers en bedrijven Dit zijn rechtstreeks werkende regels voor activiteiten. Deze regels bevatten de voorwaarden om zo’n activiteit te mogen verrichten. Deze regels geven ook aan of de start van een activiteit vooraf moet worden gegaan door een melding. 2. Bestuursorganen van de overheid Dit zijn zogenaamde instructieregels. Met deze regels kan de Provincie een opdracht geven aan gemeenten over onderwerpen die zij in het bestemmingsplan moeten opnemen of aan het waterschap over de manier waarop ze hun taken uitvoeren. Toetsing initiatief aan provinciale omgevingsverordening Uit toetsing van de locatie van het plangebied aan de omgevingsverordening blijkt dat de volgende thema’s relevant zijn voor onderhavig planvoornemen: • •

Cultuurhistorie en landschap; Wonen, werken en recreëren.

Conform de gebiedsaanwijzing ‘Cultuurhistorische hoofstructuur’ is het plangebied gelegen langs historische infrastructuur en in een archeologisch waardevolle zone. Hiertoe is het volgende artikel van toepassing: Artikel 7.9 Instructieregel beschermen en benutten van de cultuurhistorische hoofdstructuur 1. In een omgevingsplan dat betrekking heeft op locaties binnen de Cultuurhistorische hoofdstructuur wordt rekening gehouden met de waarden van de Cultuurhistorische hoofdstructuur en worden regels gesteld ter bescherming en benutting van deze waarden. 2. De waarden van de Cultuurhistorische hoofdstructuur zijn per gebied vastgelegd in de bijlage 15 Cultuurhistorie bij de verordening. 3. De motivering van een omgevingsplan bevat: a. een beschrijving van de in het plangebied aanwezige cultuurhistorische waarden; en b. een beschrijving en motivering van de wijze waarop rekening is gehouden met deze waarden. Artikel 7.9 stelt dat, ter plekke van de cultuurhistorische hoofdstructuur, mogelijk aanwezige archeologische waarden voldoende beschermd dan wel uitgesloten dienen te worden. Middels archeologisch onderzoek kan worden aangetoond of er waarden in de bodem te verwachten zijn. Het plangebied maakt onderdeel uit van de cultuurhistorische hoofdstructuur. Hiertoe is een verkennend archeologisch onderzoek uitgevoerd. In paragraaf 5.10 wordt hier nader op ingegaan.

De Franseweg vormt een onderdeel van de historische infrastructuur. Het planvoornemen heeft echter geen effect op het beeld van en aan de Franseweg. De bestaande boerderijwoning wordt op gelijke locatie/afstand van de weg herbouwd. Het bestaande gebouw betreft geen gemeentelijk of rijksmonument. De overige bebouwing vindt op het achtererf plaats.

4 juni 2024 | TAM-omgevingsplan ‘Franseweg 44-46, Elst’ | Pro Ruimte

22

Uitsnede kaartbeeld 'Cultuurhistorische hoofdstructuur' (plangebied aangeduid met coördinaten) Het plangebied is tevens gelegen in de landschapszone ‘Utrechtse Heuvelrug’. Hiertoe is artikel 7.11 uit de omgevingsverordening van toepassing: Artikel 7.11 Instructieregel landschap 1. Landschap bestaat uit: a. Het Landschap Eemland; b. Het Landschap Gelderse Vallei; c. Het Landschap Groene Hart; d. Het Landschap Rivierengebied en e. Het landschap Utrechtse Heuvelrug. 2. De kernkwaliteiten zijn per gebied vastgelegd in de bijlage Bijlage 16 Kernkwaliteiten Landschap bij deze verordening. 3. Een omgevingsplan dat betrekking heeft op locaties gelegen in Landschap bevat: a. regels ter bescherming van de voorkomende kernkwaliteiten; en b. geen regels die nieuwe activiteiten toestaan die de kernkwaliteiten onevenredig aantasten. 4. De motivering van een omgevingsplan bevat: a. een beschrijving van de voorkomende kernkwaliteiten; en b. de wijze waarop met de bescherming van de kernkwaliteiten is omgegaan. Voor het landschap Utrechtse Heuvelrug wil de provincie Utrecht de volgende kernkwaliteiten behouden: 1. Robuuste eenheid; 2. Reliëfbeleving; 3. Extreme historische gelaagdheid. Deze kernkwaliteiten hebben in de verschillende deelgebieden van de Utrechtse Heuvelrug verschillende accenten.

Met het planvoornemen aan de Franseweg 44-46 worden geen van de bovengenoemde kernkwaliteiten aangetast; de woningen worden zorgvuldig ingepast in de stedelijke omgeving, maar hebben geen effect op de bovengenoemde kernkwaliteiten. Voor een goede inpassing in de directe omgeving zijn een landschappelijk inrichtingsplan en beeldkwaliteitsplan opgesteld welke borgen dat het plan op passende wijze in de directe omgeving wordt ingebed. Hiertoe is het planvoornemen niet in strijd met artikel 7.11 uit de omgevingsverordening.

4 juni 2024 | TAM-omgevingsplan ‘Franseweg 44-46, Elst’ | Pro Ruimte

23

Uitsnede kaartbeeld 'Landschap Utrechtse Heuvelrug' (plangebied aangeduid met coördinaten) Tot slot is het plangebied volgens thema ‘Wonen, werken en recreëren’ gelegen binnen de zone ‘stedelijk gebied’. Artikel 9.17 is vervolgens van toepassing: Artikel 9.17 Instructieregel verstedelijking 1. Een omgevingsplan dat betrekking heeft op locaties binnen Stedelijk gebied kan regels bevatten voor verstedelijking. 2. Een omgevingsplan dat betrekking heeft op locaties binnen Stedelijk gebied kan regels bevatten voor woningbouw mits is voldaan aan de volgende voorwaarden: a. de woningbouw past in het door gedeputeerde staten vastgestelde programma Wonen en werken; b. de woningbouw leidt niet tot extra bodemdaling; 3. Een motivering van een omgevingsplan bevat een onderbouwing waaruit blijkt dat aan de genoemde voorwaarden is voldaan. In paragraaf 4.3.4 van deze toelichting is reeds aangetoond dat het planvoornemen passend is in het door gedeputeerde staten vastgestelde programma Wonen en werken. Daarnaast leidt de bouw van de beoogde woningen aan de Franseweg 44-46 in Elst (Utrechtse Heuvelrug) niet tot extra bodemdaling.

4 juni 2024 | TAM-omgevingsplan ‘Franseweg 44-46, Elst’ | Pro Ruimte

24

Uitsnede kaartbeeld 'Wonen, werken en recreëren', met ligging plangebied in 'Stedelijk gebied' (plangebied aangeduid met coördinaten) 4.4.2.1 Conclusie Het planvoornemen is niet in strijd met de relevante artikelen uit de Omgevingsverordening van de provincie Utrecht. 4.4.3 Conclusie provinciaal beleid Onderhavige ontwikkeling is niet in strijd met provinciale ruimtelijke belangen en passend binnen het relevante ruimtelijke beleid van de provincie Utrecht.

4.5 Regionaal beleid 4.5.1 Waterschapsverordening Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden 2024 Met de ingang van de Omgevingswet is per 1 januari ook de nieuwe waterschapsverordening van het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR) in werking getreden. De waterschapsverordening bevat de regels van het HDSR over activiteiten die gevolgen hebben of kunnen hebben voor de watersystemen en de zuiveringstechnische werken die in beheer zijn bij HDSR. De waterschapsverordening is gebaseerd op artikel 2.5 van de Omgevingswet en vervangt de tot hiervoor geldende regelingen van het Hoogheemraadschap. In paragraaf 5.8.2 is middels het doorlopen van de digitale watertoets voor het planvoornemen beoordeeld of er voldaan wordt aan het waterschapsbeleid zoals vastgelegd in de waterschapsverordening. Hieruit volgt dat er geen groot effect is op water (geen groot waterbelang). Op dit thema wordt in paragraaf 5.8.2 nader ingegaan. 4.5.2 Conclusie regionaal beleid Onderhavige ontwikkeling is niet in strijd met regionale ruimtelijke belangen en passend binnen het relevante regionale omgevingsbeleid.

4.6 Gemeentelijk beleid 4.6.1 Omgevingsvisie: Visie op Rhenen 2035 Sinds 1 januari 2024 heeft de Omgevingsvisie de voormalige structuurvisie vervangen als onderdeel van de Omgevingswet.

4 juni 2024 | TAM-omgevingsplan ‘Franseweg 44-46, Elst’ | Pro Ruimte

25

Het plangebied is gelegen in de kern Elst. Deze kern kent een geschiedenis van tabaksteelt. Verschillende voormalige tabaksschuren zijn bewaard gebleven. Elst heeft een kleine dorpskern met een aantal winkels. Een veerpont zorgt voor verbinding met de overkant van de Neder-Rijn. Vanuit de Omgevingsvisie zijn de volgende opgaven voor de kern Elst geformuleerd: • • • • • •

Ruimte maken om (extreem) hevige regenbuien op te vangen en zo wateroverlast te voorkomen; Meer bomen planten en ander groen toevoegen; Voorzieningen behouden voor ouderen en zo mogelijk uitbreiden; Voorzieningen behouden voor de jeugd ( > 12 jaar) en zo mogelijk uitbreiden; In vrije tussenruimtes duurzame woningen bouwen in de stijl van de kern, waaronder kleinere woningen naar wens voor oudere inwoners van Elst; Oude gebouwen ombouwen naar woningen.

Het plan sluit aan bij en aantal van de opgaven voor de kern Elst; allereerst wordt middels het opgestelde inrichtingsplan meer groen toegevoegd aan het plangebied. Ook biedt het aanwezige groen en de voorziene wadi’s mogelijkheden om hemelwater op te vangen ten tijde van hevige regenbuien. Tot slot wordt met de herontwikkeling van het perceel een binnenstedelijke locatie geschikt gemaakt voor duurzame woningen, welke (middels de kaders van het beeldkwaliteitsplan) aansluiten op de bestaande bouwstijl in de kern. 4.6.1.1 Conclusie Het plan is in beginsel niet in strijd met de Omgevingsvisie van de gemeente Rhenen. 4.6.2 Woonvisie 'Kiezen voor Rhenen' De woonvisie ‘Kiezen voor Rhenen’ is op 30 januari 2018 door de gemeenteraad van Rhenen vastgesteld en formuleert de ambities en strategieën om met de verschillende woonopgaven in de gemeente om te gaan. In 2021 heeft de gemeente een Actualisatie van de woonvisie uitgevoerd. Hierin is het reeds geldende woonbeleid uit de woonvisie van 2018 aangepast aan de meest recente ontwikkelingen op de woningmarkt. De woonvisie heeft een horizon tot 2030 maar is concreet voor de eerste vier jaar van de looptijd middels de bijbehorende uitvoeringsagenda. In de actualisatie van 2021 is de uitvoeringsagenda eveneens geactualiseerd.

Opgaven Woningbouw concurreert met andere functies om de schaarse ruimte in de regio, zoals natuur en bedrijvigheid. Vanuit de Ladder voor Duurzame Verstedelijking en regionaal en provinciaal beleid wordt prioriteit gegeven aan toevoeging op inbreidingslocaties: binnen het bebouwde gebied van de kernen. Dan gaat het om herbenutten van bedrijfs- en schoollocaties, maar ook herstructurering van huurwijken door Rhenam. Dit zijn vaak moeilijke ontwikkelingen vanwege inbreng en bezwaar van omwonenden, parkeerproblematiek en herhuisvesting van nieuwbouw en moeizame financiële haalbaarheid van herstructurering en transformatie. Er is vaak sprake van vertraging of afstel. In Rhenen in het bijzonder, is het verlies van groene ruimten een groot risico van inbreiding omdat dit een kwaliteitsdrager is. Uitleglocaties zijn niet voorhanden. Door weinig ruimte te bieden aan de woningbehoefte zou de komende jaren een grotere spanning met stijgende woningprijzen en oplopende wachttijden voor sociale huur ontstaan. Forse inbreiding zou echter leiden tot een afnemende aantrekkingskracht en leefbaarheid.

4 juni 2024 | TAM-omgevingsplan ‘Franseweg 44-46, Elst’ | Pro Ruimte

26

Om in de kwalitatieve woningbehoefte te voorzien zijn voornamelijk grondgebonden (koop)woningen en aanbod in de vrije huursector nodig. In verband met toenemende vergrijzing en het langer zelfstandig wonen van ouderen is ook de woningbehoefte van senioren toegenomen.

Woningbehoefte gemeente Rhenen, uitgesplitst naar woningtypen Ambities De gemeente Rhenen heeft als ambitie om nieuwbouwwoningen toe te voegen in iedere kern, bij voorkeur in bestaand stedelijk gebied. Om te kunnen voorzien in de woningbehoefte gaat de gemeente na waar kansen liggen voor inbreiding zonder het groene karakter van de kernen aan te tasten. Hierbij wordt onder meer gekeken naar locaties zoals vrijkomende bedrijfspanden of schuren. De toe te voegen woningen op deze locaties zouden in de regel moeten bestaan uit eengezinswoningen voor jongeren en jonge gezinnen, maar ook seniorenwoningen krijgen hierbij prioriteit. Actualisatie Woonvisie Rhenen 2021 De gemeente Rhenen heeft in 2018 haar woonvisie ‘kiezen voor Rhenen’ vastgesteld. In deze visie is opgenomen dat de gemeente de visie na twee jaar evalueert en actualiseert. Deze notitie beschrijft de actualisatie van de woonvisie uit 2018. Daarin gaat het niet om een integrale herziening, maar om aanpassingen van punten aansluitend bij de actualiteit. Daarmee vormt de notitie een oplegger bij de woonvisie. Door analyse van actuele ontwikkelingen, voortgang van de uitvoering van de woonvisie en gesprekken met stakeholders is een beeld gecreëerd van noodzakelijke aanpassingen in beleid.

Uit de actualisatie blijkt onder meer dat, op basis van recent onderzoek voor de Regio Foodvalley, de benodigde jaarlijkse toevoeging van woningen in Rhenen moet worden aangescherpt naar 85-90 woningen per jaar tot 2030 en 10-25 woningen per jaar tussen 2030 en 2040. Hiervan is 20-25% voorzien in de kern Elst. In kwalitatieve zin is eveneens een uitsplitsing gemaakt, waaruit blijkt dat het grootste deel van de toevoegingen plaats dient te vinden in het segment ‘koop rijwoningen/appartementen’ (45%). Met onderhavig initiatief worden op een binnenstedelijke locatie woningen toegevoegd, bestaande uit twee-onder-een-kapwoningen, rijwoningen en appartementen. Hiermee wordt aangesloten op de uitgangspunten conform de woonvisie en de meest recente actualisatie daarvan voor de kwalitatieve en kwantitatieve behoefte. Tevens heeft het planvoornemen geen substantiële impact op het groene karakter van de kern Elst; het initiatief voorziet in de invulling van een achtererf dat reeds bebouwd is met garageboxen. Het groene ka-rakter van de Franseweg en omgeving neemt niet af door toevoeging van woningen op dit achtererf.

4 juni 2024 | TAM-omgevingsplan ‘Franseweg 44-46, Elst’ | Pro Ruimte

27

Doelgroepenverordening Volkshuisvesting gemeente Rhenen 2020 In de Woonvisie “Kiezen voor Rhenen” is bepaald dat het nieuwbouwprogramma moet voorzien in 25% sociale huurwoningen en 15% huur- en koopwoningen voor de lage middeninkomens om daarmee te kunnen voorzien in de behoefte. De Omgevingswet biedt gemeenten de mogelijkheid om in het omgevingsplan te bepalen dat een bepaald percentage woningen in de sociale huur, sociale koop of middenhuur wordt gerealiseerd. Met de vaststelling van de doelgroepenverordening ontstaat een wettelijke basis om te borgen dat sociale huurwoningen, sociale koopwoningen en middenhuur woningen worden gebouwd en blijven behouden voor de in deze verordening benoemde doelgroepen en zodat er doorstroming op de woningmarkt in Rhenen komt. Het plan dient te voldoen aan de eisen met betrekking tot de doelgroepenverordening, te weten dat 25% van de woningen sociale huur, 10% middeldure huur en 15% sociale koop moet betreffen. Het plan voorziet onder meer in 5 kleinere appartementen en een aantal compacte grondgebonden, aaneengebouwde woningen. Met dit bouwplan kan en zal worden voorzien in de uitgangspunten uit de doelgroepenverordening. Hiertoe zullen bindende afspraken tussen initiatiefnemer en gemeente worden gemaakt. 4.6.2.1 Conclusie Het planvoornemen dient te voldoen aan de doelgroepenverordening van de gemeente Rhenen.

Om hieraan te voldoen zullen afspraken worden gemaakt tussen initiatiefnemer en gemeente en zal het voldoen aan genoemde verordening worden geborgd in de regels. Er is in dat geval geen sprake van strijdigheid met de woonvisie, de actualisatie uit 2021 en de doelgroepenverordening van de gemeente Rhenen. 4.6.3 Groenbeleidsplan Rhenen 2023-2028 Het nieuwe groenbeleidsplan van de gemeente Rhenen is in november 2022 vastgesteld door de gemeenteraad. Het plan bouwt voort op het voorgaande groenbeleidsplan; de focus ligt op beheer volgens het te actualiseren beeldkwaliteitsplan en vastleggen hiervan in een groenbeheersysteem. Ook is aan inwoners van gemeente Rhenen gevraagd wat voor hen de grootste meerwaarden van openbaar groen zijn. Op basis hiervan is het groenbeleidsplan uitgewerkt in 3 speerpunten: • • •

Leefbaarheid; Biodiversiteit; Klimaatadaptatie.

Het openbaar groen vervult in de kern een belangrijke functie voor het welbevinden van de bewoners (een prettige woonomgeving), draagt bij aan de biodiversiteit en heeft en positief effect op gevolgen van klimaatverandering, waaronder hittestress. Het planvoornemen voorziet in de transformatie van een binnenstedelijk perceel, waarop in de huidige situatie een woongebouw op het voorerf en garageboxen op het achtererf zijn gesitueerd. Qua groene inrichting kent het plangebied op dit moment weinig kwaliteit; het groen dat aanwezig is bevindt zich vooral in de noordwesthoek op het achterterrein en bestaat vooral uit begroeiing ten gevolge van gebrekkig onderhoud. Voor de toekomstige situatie is een inrichtingsplan opgesteld voor het toe te voegen groen op deze locatie. Het groen sluit qua opzet aan bij het algehele ontwerp van het terrein, waarbij het plan als hof in de vorm van een boerenerf wordt ingericht. Op diverse plekken zijn erfbomen beoogd. In de noordoosthoek van het terrein is een kleinschalige hoogstamboomgaard gepland en de grenzen en overgebleven delen van het terrein worden opgevuld met inheemse erfbosjes. Met toevoeging van het groen zoals weergegeven in het inrichtingsplan wordt een impuls gegeven aan het groen in het plangebied, daar het groen in de huidige situatie slechts beperkte kwaliteit herbergt.

4.6.3.1 Conclusie Het plan is in overeenstemming met het groenbeleidsplan van de gemeente Rhenen.

4 juni 2024 | TAM-omgevingsplan ‘Franseweg 44-46, Elst’ | Pro Ruimte

28

4.6.4 Beleidsplan Ruimtelijke Adaptatie 2022-2027 Het klimaat verandert. De kans op wateroverlast, overstromingen, droogte en hittestress neemt toe. Dit brengt risico’s mee voor onze leefomgeving. Om Nederland hierop voor te bereiden heeft het Rijk het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie opgesteld (DPRA). Afgesproken is om sneller en gerichter aan de slag te gaan om Nederland klimaatbestendig in te richten. De gemeente Rhenen heeft de gevolgen van weersextremen ervaren. Wateroverlast, droogte en hitte hebben in al onze kernen voor materiële en immateriële schade gezorgd. Jaarlijks ziet Rhenen de gevolgen van deze weersextremen terugkomen en toenemen. Om bij nieuwe ontwikkelingen in te kunnen spelen op de effecten van klimaatverandering en het aanpassen van de ruimte hierop, heeft de gemeente beleid vastgelegd in het Beleidsplan Ruimtelijke Adaptatie. Het beleidsplan bestaat uit 9 onderwerpen: • • • • • • • • •

Samenwerken met durf; Groen Leeft!; Ontstenen en vergroenen; Balans; Voorbereid op noodsituatie; Bewust; Rust en Verkoeling; Waterberging op de berg; Hergebruik maakt water tot vriend.

De thema’s ‘Groen Leeft!’, ‘Ontstenen en vergroenen’ en ‘Waterberging op de berg’ zijn voornamelijk van toepassing op onderhavig initiatief. Groen Leeft! Een groene leefomgeving zorgt mee voor een vitale en gezonde samenleving. Meer groen in bewoond gebied leidt onder andere tot meer verkoeling en verhoogt het welzijn van mens en dier. Verkoeling is hard nodig tijdens hete dagen. De gemeente Rhenen wenst daarom een groene leefomgeving met vele verkoelingsplekken. Ontstenen en vergroenen De gemeente stimuleert klimaat adaptief gedrag onder inwoners. Het bereiken van een ruimtelijk adaptieve/groenblauwe omgeving is afhankelijk van de inwoners en ondernemers. Het particuliere grondbezit in de gemeente Rhenen is namelijk vele malen groter dan het openbaar gebied van de gemeente zelf. Het is dus van belang om inwoners en ondernemers te stimuleren en te faciliteren en hen deel uit te laten maken van de opgave waarvoor de gemeente staat. Waterberging op de berg Een waterrobuustsysteem is een systeem dat een bui van 74 mm per uur kan verwerken zonder dat er wateroverlast ontstaat in woningen en bedrijfspanden op of onderaan de berg. Overtollig hemelwater wordt eerst benut, voordat het wordt afgevoerd. Het systeem onder de grond, alsook boven de grond, is hierop berekend.

Er is sprake van het volledig benutten van de berg om regenwater vast te houden, als alle mogelijkheden worden gebruikt om regenwater te infiltreren, te bergen en vast te houden. Dit geldt voor zowel openbaar terrein als particulier terrein. Toetsing plan Het plan voorziet in veel elementen uit het beleidsplan ruimtelijke adaptatie; zo wordt er ten opzichte van de huidige situatie en aanzienlijke hoeveelheid groen toegevoegd aan het terrein. Deze toevoeging is tevens verankerd in het inrichtingsplan. Daarnaast is er geen sprake van toename aan oppervlakteverharding; waar mogelijk wordt verharding die noodzakelijk is voor infrastructuur of parkeren uitgevoerd in halfverharding of waterdoorlatende verharding (o.a. grastegels). Tot slot worden in het midden van het hofje wadi’s gerealiseerd voor het opnemen van hemelwater bij

4 juni 2024 | TAM-omgevingsplan ‘Franseweg 44-46, Elst’ | Pro Ruimte

29

piekbuien. Door de wadi’s midden in het hofje te plaatsen en te combineren met het gazon zorgen deze open plekken voor snelle afwatering met een korte afstand tussen woning en wadi en wordt direct een groen aanzicht van het hofje gerealiseerd. 4.6.4.1 Conclusie Het planvoornemen is niet in strijd met het Beleidsplan Ruimtelijke Adaptatie 2022-2027. 4.6.5 Water en Rioolplan 2023-2027 Het nieuwe water en rioolplan van de gemeente Rhenen volgt op het vGRP+ (verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Plus) van 2015-2019. In het nieuwe plan legt de gemeente nog nadrukkelijker de relatie met klimaatadaptatie en daarmee ook met het beleidsplan ruimtelijke adaptatie. Het streven onder het nieuwe WRP is het bereiken van een waterrobuust systeem. Volgens het landelijke Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie is dat een systeem dat een bui van 74 mm per uur kan verwerken, zonder dat er wateroverlast ontstaat in woningen en bedrijven. Voor de planperiode van het WRP volgt de gemeente Rhenen voor riolering en stedelijk water dezelfde doelen als in de afgelopen periode onder het vGRP+: 1. Zorgen voor inzameling van stedelijk afvalwater; 2. Zorgen voor transport van stedelijk afvalwater; 3. Zorgen voor inzameling van hemelwater (voor zover dit niet door de particulier wordt gedaan); 4. Zorgen voor verwerking van ingezameld hemelwater; 5.

Zorgen dat (voor zover mogelijk) het grondwater de bestemming van een gebied niet structureel belemmert. Voor het planvoornemen is met name de eis ten aanzien van waterberging relevant; waar het beleid van gemeente Rhenen tot nog toe altijd heeft toegezien op een bergingseis van 20 mm berging op eigen terrein per m2 verharding bij nieuwbouw, wil men deze eis aanscherpen. Het plan dient te voldoen aan de op dat moment geldende regelgeving vanuit het gemeentelijk water- en rioleringsbeleid. 4.6.5.1 Conclusie Het planvoornemen is in beginsel niet in strijd met het gemeentelijke Water en Rioolplan 2023-2027. 4.6.6 Welstandsnota De gemeenteraad heeft op 23 april 2013 de Welstandsnota 2013 vastgesteld. In de nota wordt het welstandsbeleid van de gemeente Rhenen beschreven en een toetsingskader gesteld voor welstandstoetsing ten behoeve van het verlenen van omgevingsvergunningen voor bouwen. Het plangebied ligt in de zone ‘Elst lintbebouwingen’. Voor deze zone schrijft de Welstandsnota de volgende gebiedscriteria voor: Ontwikkelingen en beleid De bebouwingslinten laten een zeer gedifferentieerd beeld aan bebouwing zien. Enerzijds staan er historische boerderijen en villa’s, anderzijds staan er eenvoudige naoorlogse rijtjeswoningen. Sommige oudere bouwwerken zijn aangeduid als monument, zoals aan de Franseweg, Rijksstraatweg en de Houweg.