Bijlage 1 Voorjaarsrapportage 2025

1.243 V

BATEN

Hogere baten Programma 7 – Algemene dekkingsmiddelen : 1281 V

1.281 V

7.8 Bijstellingen n.a.v. de jaarstukken 2024: a. Hogere toeristenbelasting (€ 30.000 V) en opbrengsten precario (€ 15.000 V). b. Hogere inkomsten september- en decembercirculaire 2024 gemeentefonds: € 240.000 (V) c. Raming indicatie afrekening voorgaande jaren gemeentefonds: € 75.000 (V).

360 V

7.9 Hogere OZB opbrengsten door actualisatie waardes woningen en niet woningen, verwerking aanpassingen in de woningbouwplanning en indexering inkomsten na niveau 2025.

117 V

32

H3 FINANCIËLE BEGROTING H 2.3.1 | VERKEER EN OPENBARE RUIMTE

Voorjaarsrapportage 2025

Dit hoofdstuk is opgebouwd uit: 3.1 Het financieel beeld 33

H 3.1 | FINANCIEEL BEELD

Voorjaarsrapportage 2025

3.1 Financieel beeld

doorwerking van de volumegroei 2024 in de zorgbudgetten. Hiertegenover staan hogere inkomsten uit het gemeentefonds.

Het financieel beeld bestaat uit: 3.1.1 Inleiding 3.1.2 Resultaat 3.1.3 Financiële ontwikkelingen inclusief ombuigingen 3.1.1 Inleiding Het gemeentelijk huishoudboekje staat onder druk. Hierin staat de gemeente Rhenen niet alleen, want veel gemeenten hebben moeite om hun financiën op orde te houden of te brengen. Voor 2025 heeft het college ruim € 3,0 miljoen moeten ombuigen om een (structureel) sluitende begroting te presenteren die voldoet aan de eisen van het gewenste repressief toezicht van de provincie. Meer informatie over de realisatie van de ombuigingsmaatregelen treft u verderop in dit hoofdstuk aan. Door de druk op de gemeentelijke financiën vragen (extra) investeringen in onze mooie stad naast een zorgvuldige afweging ook om een duidelijke bestuurlijke focus. Zie hiervoor pagina 10 'Focus college tot verkiezingen 2026'. 3.1.2 Resultaat In onderstaande tabel is de ontwikkeling van de resultaat 2025 toegelicht met als vertrekpunt het resultaat 2025 zoals dat in de primitieve begroting voor het jaar 2025 is gepresenteerd Verloopoverzicht resultaat (x € 1.000)

2025

A. Resultaat 2025 primitieve begroting

3.442 N

Ombuigingen inclusief amendementen

4.725 V

B. Resultaat 2025 na begrotingsraad

1.284 V

Belastingverordening

34 V

Overige raad december 2024

116 V

C. Vertrekpunt voorjaarsrapportage 2025

1.434 V

Bijstellingen voorjaarsrapportage 2025

816 N

Geraamd resultaat

618 V

De nadelige bijstelling van bijna € 0,8 miljoen is het gevolg van hogere kosten voor inhuur in het 2e halfjaar 2025, lagere opbrengsten leges omgevingsvergunning en structurele

Financiële toelichting op hoofdlijnen In onderstaande tabel is de achteruitgang van het resultaat 2025 met € 0,8 miljoen uitgesplitst in de ontwikkeling van de lasten, baten en de mutaties reserves. Na de tabel is een korte analyse daarvan opgenomen. Financiële bijstellingen 2026 (x € 1.000)

Lasten

Totaal

3.277 N 1.682 V

Baten

Toevoeging Onttrekking reserves reserves 39 N

817 V

Totaal wijz. VJR 2025 817 N

In 2025 zijn de lasten toegenomen met € 3.277.000. De personeelskosten nemen per saldo toe met € 1,5 miljoen. Dit wordt veroorzaakt door de inhuurkosten 2e half jaar € 1,6 miljoen (inclusief onderuitputting vacatures, uitkeringen UWV, knelpunten budget ). De loonkosten dalen verder met € 0,1 miljoen. Dit is inclusief de 7 FTE ombuiging die op een stelpost was geraamd en nu is ingevuld. De structurele doorwerking van de jaarstukken 2024 levert een extra last op van € 0,5 miljoen. Overige ontwikkelingen zijn de indexatie en volumegroei van de budgetten jeugdhulp, bijstand en WMO met € 1,4 miljoen, inzet van de stelpost prijsstijgingen ad € 0,9 miljoen en de raming van € 0,3 miljoen stelpost taakmutaties septembercirculaire 2024. De baten nemen in 2025 toe met € 1.682.000. De structurele doorwerking van de jaarstukken 2024 levert een extra baat op van € 0,4 miljoen. De leges omgevingsvergunningen worden met € 0,1 miljoen verlaagd vanwege doorschuiven van woningbouwprojecten. De dagvergoeding voor opvang van Oekraïnse ontheemden is verlaagd waardoor we € 0,5 miljoen minder ontvangen. Overige hogere baten worden gevormd door een hogere BUIG uitkering en terugvordering en verhaal van € 0,3 miljoen, een hogere OZB opbrengst van € 0,1 miljoen en een hogere uitkering gemeentefonds van € 1 miljoen. Per saldo wordt € 778.000 onttrokken aan de reserves.

Dit betreft de dekking uit de reserve budgetoverheveling voor de doorwerking van de jaarrekening ad € 0,3 miljoen en de inzet van overige bestemmingsreserves ad € 0,5 miljoen. Nadere toelichting resultaat In het resultaat kan op verschillende manieren een onderscheid worden aangebracht. De financiële regelgeving maakt een onderscheid tussen het resultaat van baten en lasten (voorheen resultaat voor bestemming) en het geraamd resultaat (voorheen resultaat 34

H 3.1 | FINANCIEEL BEELD

Voorjaarsrapportage 2025

na bestemming). Het verschil tussen deze resultaten zit in de toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. De gemeenteraad is bevoegd om mutaties aan reserves te veranderen. Denk bijvoorbeeld aan het minder inzetten van reserves ten gunste van de exploitatie omdat de hoogte van het geraamd resultaat dat toelaat. In het resultaat kan op verschillende manieren een onderscheid worden aangebracht. De financiële regelgeving maakt een onderscheid tussen het resultaat van baten en lasten (voorheen resultaat voor bestemming) en het geraamd resultaat (voorheen resultaat na bestemming). Het verschil tussen deze resultaten zit in de toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. De gemeenteraad is bevoegd om mutaties aan reserves te veranderen. Denk bijvoorbeeld aan het minder inzetten van reserves ten gunste van de exploitatie omdat de hoogte van het geraamd resultaat dat toelaat. Uitsplitsing van het geraamd

BUIG

Saldo van

resultaat 2025

Geraamd

(€ x 1.000)

resultaat

Voorjaarsrapportage 2025

Voor participatie start het aantal bijstandsdossiers (BUIG) jaarlijks hoger, waarbij nu een lichte daling waarneembaar is. Het verloop in het aantal bijstandsdossiers kent echter een grillig beeld door het jaar heen waarbij tussentijds nog verschuivingen kunnen plaatsvinden.

618 V

baten en

Mutatie

lasten reserves

2.122 N

2.740 V

Voor een oordeel over de financiële positie van de gemeente wordt het resultaat onderverdeeld in een structureel en incidenteel resultaat. Dit beeld presenteren we in de perspectiefnota, begroting en de jaarstukken. Voor de laatste 2 rapportages geldt dat het een wettelijke verplichting is.

Landelijk wordt een autonome groei verwacht van 4,7% van de jeugdhulpaanvragen en hebben we binnen WMO te maken met een ‘dubbele vergrijzing’, waarbij zowel het aantal ouderen in de bevolking toeneemt en de gemiddelde leeftijd binnen de groep ouderen stijgt. We hebben recent maatregelen getroffen door zorgvragen kritischer te beoordelen (o.a. door de nieuwe verordening jeugdhulp) en door meer aan de voorkant te sturen op het gebruik van andere (voorliggende) voorzieningen /wetten. Daarmee hopen we het volume van het aantal aanvragen en de bijbehorende kosten te dempen. Daarnaast gaan we dure casuïstiek opnieuw beoordelen waarbij we bekijken of er andere, goedkopere, oplossingsmogelijkheden zijn. Jeugdhulp

3.1.3 Financiële ontwikkelingen Volumeontwikkelingen participatie, jeugd en WMO in beeld In de grafieken hierna is het aantal voorzieningen en cliënten in beeld gebracht voor de drie openeinde-regelingen participatie (BUIG, jeugdhulp en WMO). Zowel bij jeugdhulp als WMO zien we een lichte kentering in cliënten en voorzieningen. Het is echter nog te vroeg om te kunnen voorspellen of deze trend zich zal doorzetten. Zo heeft de gemeente bij jeugdhulp te maken met wachtlijsten waardoor het aantal cliënten weer kan oplopen. 35

H 3.1 | FINANCIEEL BEELD

Voorjaarsrapportage 2025

Jeugdhulp

Het is nog te vroeg om conclusies te trekken of de maatregelen uit de vorige alinea effect hebben. Uit ervaring weten we dat inzichten/ trends over een langere periode gevolgd moeten worden, om met onderzoek en analyse aan te tonen dat deze het gevolg zijn van de aanpassingen in het beleid. Het komende jaar zullen we deze trends dan ook zorgvuldig blijven monitoren.

WMO

WMO Begeleidingszorg

36

H 3.1 | FINANCIEEL BEELD

Voorjaarsrapportage 2025

Voorinformatie Voorjaarsnota Rijk (2025) De Voorjaarsrapportage van het Rijk biedt extra geld voor gemeenten in 2025. Het Rijk draagt bij aan de tekorten voor de jeugdzorg. De commissie-Van Ark berekende in haar rapport ‘Groeipijn’ dat het tekort op de jeugdzorg oploopt tot € 828 miljoen in 2024. Via de voorjaarsrapportage neemt het Rijk in de komende jaren de helft van het tekort voor zijn rekening. Daarnaast ontvangen gemeenten een hoger loon- en prijsaccres. Dit is gebaseerd op de laatste prognoses van het Centraal Planbureau over de verwachte loonen prijsontwikkelingen. Tenslotte vindt de definitieve afrekening 2024 van de ruimte onder het plafond van het BTW-compensatiefonds plaats. De financiële gevolgen van het voorgaande zijn toegelicht in programma ‘ Overige algemene dekkingsmiddelen’.

Ombuigingsmaatregelen Begroting 2025

Ombuigingen 2025 Het (structureel) sluitend maken van de begroting 2025 heeft een grote inspanning gevraagd. Daarbij waren ombuigingen onvermijdelijk. Het college heeft zich ingezet om de gevolgen voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisatie zoveel mogelijk te beperken. In onderstaand overzicht zijn de ombuigingen voor 2025 in beeld gebracht en is met kleur de realisatie daarvan aangegeven.

Raadsvoorstel

Amendement

Amendement

1e begrotings-

Amendement

Taakstelling na

begroting 2025

13.A1

13.A2

wijziging

16.A1

amendementen

Opmerkingen

Structureel Uurtarief declarabele uren civiel en projecten verhogen van €97 naar €110 per uur

91 V

91 V

Achterwege laten ZZB reservering stelpost

50 V

50 V

Geen toewijzing terugwerkende kracht

65 V

65 V

Afval en riool kostendekkend maken (geamendeerd)

190 V

Tekort bijstand (BUIG) dekken uit het voorlopig budget 2025

481 V

481 V

Integraal uurtarief (inclusief overhead) toerekenen aan CDOKEmiddelen

70 V

70 V

Toeristenbelasting 20% verhogen

35 V

35 V

Leges tarieven 30% verhogen

226 V

226 V

Reguliere uitgaven ten laste van specifieke SPUK’s met name GALA

200 V

200 V

Mutaties gemeentefonds laten vervallen

129 V

129 V

Terugbetaling woonlastendemping 2024 aan algemene reserve

626 V

626 V

185 N

5V

Incidenteel Definitief beeld bij JRR2025

37

H 3.1 | FINANCIEEL BEELD

Ombuigingsmaatregelen Begroting 2025

Voorjaarsrapportage 2025

Raadsvoorstel

Amendement

Amendement

1e begrotings-

Amendement

Taakstelling na

begroting 2025

13.A1

13.A2

wijziging

16.A1

amendementen

Opmerkingen

Vervallen ambities Bestuursprogramma Onderzoek fietsbrug Spoorgat (Fysiek Domein)

50 V

50 N

0V

Gevelfonds (Fysiek Domein)

20 V

20 N

0V

Aanvullende maatregelen Taakstelling Sociaal Domein

500 V

Formatie met 7 FTE verminderen

500 V 560 V

Schrappen investering ondergrondse containers

560 V

65 V

Vervallen toevoeging versnelde woningbouw

65 V 835 V

Verlagen inhuurbudget

Besluitvorming Raad 27-5-2025 Omgezet in taakstelling onderuitputting investeringen, definitief beeld bij JRR2025

835 V

200 V

200 V

Bijstelling begroting Formatie zijlader

41 N

Inzet algemene reserve

1.210 V

1.210 N

Totaal ombuigingen 2025

3.443 V

1.015 N

1.335 V

41 N

443 V

185 V

628 V

962 V

0V

4.725 V

38