Bijlage 1 Voorjaarsrapportage 2021
Tekst van het document
Voorjaarsrapportage 2021
PERSPECTIEFNOTA 2021-2024
Planning en control cyclus 2021
BEGROTING 2021–2024
De raad heeft in juli 2020 de kaders voor de (meerjaren) begroting 2021-2024 vastgesteld
De raad heeft in november 2020 het beleid en de bijbehorende middelen voor het begrotingsjaar 2021 vastgesteld.
VOORJAARSRAPPORTAGE 2021
De raad wordt in het 2e kwartaal 2021 geïnformeerd over de voortgang van het bestuurprogramma en zal de aangepaste budgetten uit de begroting 2021 vaststellen.
NAJAARSRAPPORTAGE 2021
De raad wordt in het 4e kwartaal 2021 geïnformeerd over de voortgang van het bestuurprogramma en zal de aangepaste budgetten uit de begroting 2021 vaststellen.
JAARSTUKKEN 2021
Het college legt in het 2e kwartaal van 2022 verantwoording af aan de raad over begrotingsjaar 2021.
2
inhoudsopgave
H2
INHOUDSOPGAVE Bestuur van de gemeente Rhenen
4
H3 Wat meten we?
20
4 5
H4 Wat kost het?
21
College van burgemeester en wethouders Gemeenteraad
4.1
H1 Aanbieding
6
7
Inleiding en doel
H2 Wat doen we?
8
2.1
Belangrijkste ontwikkelingen, projecten, risico’s 9 Covid-19: een aantal gevolgen uitgelicht 9 Ondersteuning van ondernemers in coronatijd10 Ontwikkelingen beleidsplan recreatie & toerisme11
Resultaten integraal veiligheidsplan: we liggen op koers Informatievoorziening, beveiliging en privacy Juridische zaken Bouw IKC Bantuinweg vordert gestaag Beheersen kosten WMO De relatie tussen de bestaande maatschappelijke accomodaties en de nieuwe mulitifunctionele accomodatie Ontwikkelingen advies- en meldpunt verwarde personen Ontwikkelingen warmte- en energietransitie Versnellen woningbouw door meedenken
2.2
Belangrijke documenten
12 13 13 14 14 15 15 16 17
Financieel perspectief in één oogopslag
22
Toelichting inhoudelijke wijzigingen baten en lasten Programma 1 - Bedrijfsvoering Programma 3 - Fysiek Programma 4 - Sociaal-maatschappelijk Programma 5 - Economie Programma 7 - Algemene dekkingsmiddelen
23 23 23 23 24 24
4.1.2
Toelichting inhoudelijke wijzigingen reserves
26
4.2
Financieel beleid
27
Financiën algemeen Lokaal corona herstelfonds Overige ontwikkelingen Benchmark financiële positie Rhenen
29 29 31 32
4.1.1
4.3
H5 Verdiepend thema
33
34
Het jeugdteam van Rhenen
18
Bijlagen - Financiële overzichten 2.3
Ontwikkelingen bij gemeentelijke partners
36
19
3
collega van burgemeester en wethouders
H2
College van burgemeester en wethouders Het bestuur van de gemeente wordt gevormd door het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad. Het college van burgemeester en wethouders (college van B&W) is vergelijkbaar met het kabinet. Het college regeert en vormt het dagelijks bestuur van een gemeente. Hieronder volgt een overzicht van de samenstelling van het college van B&W conform de samenstelling op 1 mei 2021.
Burgemeester J.A. van der Pas
Wethouder P. de Rooij (SGP)
Wethouder J.M. de Heer-Verheij (ChristenUnie)
Wethouder H. Boerkamp (D66)
Wethouder B. van Eeten (Progressieve combinatie)
Portefeuille: Openbare orde en veiligheid, Kabinetszaken, Coördinatie bestuur en beleid, Bedrijfsvoering (Communicatie (incl. website)), ICT, Juridische zaken en P&O), Handhaving, Grondbeleid, Recreatie & Toerisme, Regio Foodvalley (Eiwittransitie).
Portefeuille: Ruimtelijke ordening, Omgevingswet, Ruimtelijke projecten, Vergunningen, Openbare werken (uitvoering), Afvalinzameling, Natuur, landschap en buitengebied, Milieu, Vastgoed Beheer.
Portefeuille: Sociaal Domein (Jeugdhulp, Participatiewet), Duurzaamheid, Economie.
Portefeuille: Financiën (inclusief belastingen), Onderwijs en kinderopvang, Mobiliteit en bereikbaarheid (inclusief weginrichting, OV, fietsveiligheid en parkeerbeleid), Nutsbedrijven, Basismobiliteit, Cultuurhistorie, Grebbelinie, Collectiebeheer museum, Archeologie, Monumentencommissie.
Portefeuille: Sociaal Domein (WMO, Welzijn), Sport en cultuur, Volksgezondheid/ GGD, Kerngericht werken, Wonen, Dienstverlening inclusief Rhenense publieksbalie.
Project Portefeuille: Museumkwartier, Kwintelooijen, Slag om de Grebbeberg.
Project Portefeuille: Bedrijventerrein, Thijmseberg (uitbreiding), Ruimtelijke projecten, MOB-complex.
Project Portefeuille: Accommodatie- en vastgoedbeleid.
Project Portefeuille: IKC Daltonschool, Rijnbrug. 4
de gemeenteraad
H2
Gemeenteraad De gemeenteraad is het hoogste orgaan in een gemeente en is te vergelijken met de Tweede Kamer: - de gemeenteraad bepaalt (de hoofdlijnen van) het beleid en ziet toe op de uitvoering daarvan door het college van B&W rekening houdend met signalen en informatie uit de samenleving; en - de gemeenteraad stelt de begroting en jaarrekening vast en benoemt en ontslaat wethouders. De gemeenteraad van Rhenen is samengesteld uit 17 raadsleden. Op deze pagina het overzicht van de gemeenteraad conform de samenstelling op 1 mei 2021. Gert van Laar
Gert Hovestad
Leo Schenk
Arjen Bonnema
Richard Salari
Hans Hoksbergen
Olaf Ostendorf
Gabriëlle Geerts
Marco Mulder
Nico Drost
Astrid Rooseboom
Mirjam Rijnsburger
Rikki Dijksman
Geertje Wiesenekker
Willem Oorschot
Rik ter Horst
Eef Brouwer 5
H1
AANBIEDING 6
inleiding en doel
H1
Inleiding en doel Voor u ligt de voorjaarsrapportage 2021 nieuwe stijl. Naar aanleiding van het onderzoek naar de effectiviteit en efficiency van de documenten binnen de planning en control cyclus is besloten om de voorjaars- en najaarsrapportage als eerste opnieuw vorm te geven. De belangrijkste uitgangspunten zijn het aanbrengen van focus en het rapporteren op bestuurlijk relevante onderwerpen. De bestuurlijk relevante onderwerpen in de voorjaarrapportage zijn niet altijd de meest actuele onderwerpen. Dit is inherent aan de doorlooptijd van het document. In de voorjaarrapportage
2021 is nog geen overzicht van indicatoren opgenomen; de eerste opzet hiervan zal deel uitmaken van de najaarsrapportage 2021. De pilot met betrekking tot de tussentijdse rapportages wordt in het eerste kwartaal 2022 geëvalueerd. De voorjaarsrapportage is tevens het moment waarop de budgetten opnieuw tegen het licht worden gehouden. Hierbij betrekken we ook de effecten van de jaarrekening 2020. Ten opzichte van de begroting na wijziging (stand april 2021) is het te verwachten resultaat met € 416.000 naar boven bijgesteld tot € 460.000 voordelig. 7
H2
WAT DOEN WE? 8
2.1
belangrijkste ontwikkelingen, projecten, risico’s
H2.1
Belangrijkste ontwikkelingen, projecten, risico’s COVID-19: EEN AANTAL GEVOLGEN UITGELICHT Ten aanzien van Covid-19 worden er binnen de gemeente Rhenen een drietal sporen gevolgd. Te weten rapportages over financiën, (maatschappelijke) rapportage over beleidsmatige gevolgen (sociaal domein) en rapportages vanuit het coördinatieteam corona (CoCo). In het CoCo worden procedures en maatregelen met betrekking tot Covid-19 besproken. Hieronder worden enkele onderwerpen toegelicht; dit is selectie uit de vele onderwerpen die geraakt worden door Covid-19 (corona). Financiën In maart 2021 is het vierde corona-steunpakket ter grootte van € 226.000 toegezegd en verwerkt in de uitkering van het Rijk. Van het bedrag heeft € 17.500 betrekking op 2020. Het totaalbedrag is te splitsen in € 50.000 voor jongeren inclusief voorschoolse opvang en ongeveer € 146.000 ten behoeve van kwetsbare groepen en eenzaamheidsbestrijding. Tot slot is er een bedrag van € 30.000 beschikbaar gesteld voor de extra afvalkosten. Overige recente informatie staat in de laatste coronarapportage. Openbare werken Bij de (her-)inrichting van de leefomgeving betrekken we de bewoners en andere belanghebbenden. Door in gesprek te gaan streven we naar het best passende ontwerp. Met de
beperkingen van nu krijgt participatie overwegend digitaal vorm, via MS Teams of een enquête. De voorbereidingen nemen langer in beslag. Cultuur Op de raadsverordening van maart zijn minder aanvragen ontvangen dan het beschikbare bedrag van € 94.000. Sport In april is er een aanvraag ingediend voor de kwijtgescholden huur aan sportverenigingen die huren van de gemeente. Het college heeft besloten de huur van VVA voor het 4e kwartaal 2020 en 1e kwartaal 2021 kwijt te schelden. Het bedrag van de kwijtschelding wordt voor 45% vergoed door het Rijk. Er is overleg met Optisport over een mogelijke bijdrage in het tekort van het zwembad over 2021. Sociaal domein Eind april 2021 heeft de raad een maatschappelijke rapportage ontvangen waarin de gevolgen vanuit corona voor het sociaal domein zijn opgenomen. Hierin staan de activiteiten die we hebben ondernomen en de maatschappelijke problemen die zich voordoen. 9
belangrijkste ontwikkelingen, projecten, risico’s
Openbaar vervoer De provincies Utrecht en Gelderland zullen in verband met de corona en de lagere vraag naar openbaar vervoer het bus-aanbod in 2022 in de regio en de gemeente aanpassen. Er moet rekening worden gehouden met 10 tot 20% lagere inzet van dienstregelingsuren. Economie In de impactmonitor van de provincie Utrecht van medio april stond onder andere dat de economie in Utrecht met 3% is gekrompen. Dit is lager dan het landelijk gemiddelde van 3,8%. In de 2e helft van 2020 daalde de werkloosheid in de provincie. Ruim 81% van de horeca bedrijven in Rhenen maakt gebruik van één of meer steunmaatregelen. Dit is bijna 10% meer dan het gemiddelde in de provincie. Ongeveer 265 bedrijven in Rhenen maken gebruik van belastinguitstel maatregelen. In 2021 wordt in de provincie Utrecht een economische groei verwacht op het landelijke gemiddelde van 1,8 - 2,4%. Meer informatie is te lezen in de rapportage “Impact coronacrisis overzicht economische effecten” van de provincie Utrecht. Dashboard Op de site coronadashboard.rijksoverheid.nl zijn op gemeentelijk niveau de actuele cijfers te raadplegen van de gemeente Rhenen, zoals het aantal ziekenhuisopnamen en positief geteste mensen. Het aantal vaccinaties is op landelijk niveau te zien. Corona herstelfonds Het college wil een “corona herstelfonds” instellen.
Het gaat hierbij om het saldo van de middelen van het Rijk minus de (extra) kosten. Onder de (extra) kosten vallen ook lagere baten. Bij de rijksmiddelen gaat het om de bedragen die de gemeente in 2021 van het Rijk ontvangt.
H2.1
ONDERSTEUNING VAN ONDERNEMERS IN CORONATIJD Communicatie Op de website is een pagina aangemaakt, speciaal voor ondernemers, om hen te voorzien van informatie over gezondheidsaspecten en verwijzingen naar andere websites en financieel economische regelingen. Verder zijn er extra nieuwsbrieven met relevante informatie verstuurd naar ondernemers die zich daarvoor hebben ingeschreven. We hebben infographics laten maken met verwijzingen en informatie en deze ook gepubliceerd in de lokale krant. Er zijn borden geplaatst om “koop lokaal” te promoten. Ook is deze actie op facebook ondersteund. Ondernemers We hebben overleg gevoerd met alle ondernemersverenigingen en belangenplatformen om op te halen waar behoefte aan was om zo goed mogelijk op te kunnen anticiperen. Individuele ondernemers zijn gebeld om te vragen hoe het gaat en waar behoefte aan is. De gemeente heeft de rol van vraagbaak voor ondernemers vervuld. Horeca Daarnaast zijn met name op de horecaondernemers gerichte mailingen verstuurd om hen te informeren over wat niet, maar zeker ook wat wel kan. We hebben met horecaondernemers gezocht naar mogelijkheden voor terrasuitbreidingen en overkappingen. Precariokosten zijn voor een deel kwijtgescholden. Er zijn brochures gemaakt om aan (kwetsbare) inwoners te laten zien welke ondernemers maaltijden bezorgen. Winkeliers Verruiming winkeltijden is voor winkeliers geregeld.
De gemeente heeft overleg gevoerd met vastgoedeigenaren om hen te bewegen tot coulance met betrekking tot huur. 10
belangrijkste ontwikkelingen, projecten, risico’s
Financiën Vragen over financiën van ondernemers zijn zo mogelijk zelf beantwoord, of doorverwezen naar gemeente Veenendaal, waar een team is ingericht om ondernemers te ondersteunen met de noodmaatregelen (Tozo, NOW). Betaalde of te betalen huren van niet gebruikte gemeentelijke accommodaties zijn teruggestort of niet opgelegd. Precario (terrasbelasting) is daar waar mogelijk niet opgelegd of kwijtgescholden. Er heeft geen indexering plaatsgevonden. Ondernemers die persoonlijk in financiële nood kwamen, zijn verder geholpen met regelingen rondom Schuldhulpverlening. Coördinatieteam Het samengestelde gemeentelijke beleidsteam coördinatie Covid-19 (CoCo) heeft de dienstverlening naar ondernemers vergemakkelijkt door integraal te overleggen en snel naar B&W door te leiden, waardoor besluiten en aanvragen snel konden worden opgepakt. Vergunningen werden snel verleend. Maatwerk is geleverd door Boa’s en handhaving. Provinciaal/Regionaal Overleg Met regelmaat is overleg gevoerd om af te stemmen welke mogelijkheden er zijn om ondernemers te ondersteunen en van elkaar te leren. Knelpunten a. economische agenda De pandemie en de effecten die dit heeft op ondernemers (persoonlijk en zakelijk) maakt ook dat zij genoeg hebben aan zichzelf en geen of minder deel willen/kunnen uitmaken op uitvragen over beleidsvraagstukken. b.
winkeliers Initiatieven tot digitalisering en verandering van offline naar online is nog niet van de grond gekomen. Knelpunt hierbij was de serieuze onderbezetting van het bestuur van de winkeliersvereniging. Er zijn wel Webinars over aangeboden, maar dit traject komt nog onvoldoende van
H2.1
de grond. Ook samenwerkingscampagnes met het RBT zijn nog niet benut. Nieuwe energie is nodig om samenwerking tussen winkeliers en andere partners verder te brengen.
ONTWIKKELINGEN BELEIDSPLAN RECREATIE & TOERISME Uitzichtpunten In de uitvoeringsagenda staat ‘het beleefbaar maken van uitzichtpunten’ als actiepunt opgenomen. Inmiddels heeft er een verkenning plaatsgevonden samen met een vertegenwoordiger van het Utrechts Landschap. Het plan van aanpak wordt afgestemd met het Utrechts Landschap, aangezien zij grondbeheerder zijn op een aantal locaties. Vervolgens wordt uw raad geïnformeerd over het concrete plan van aanpak in de commissie R&E. Verhaallijnen Om het beleidsplan Recreatie & Toerisme in de praktijk uit te kunnen voeren, is het van belang dat het DNA van de gemeente duidelijk wordt uitgedragen. Een lokale penvoerder heeft interviews gehouden met een groep belanghebbenden. De opgehaalde informatie vormt het vetrekpunt om samen met de geïnterviewden tot een gedragen eindproduct te komen. Het eindproduct is één kernverhaal met drie sub-verhaallijnen, welke de basis vormen voor de promotie van Rhenen. Horecavoorziening Kwintelooijen Nadat een winnaar was toegewezen uit de marktuitvraag, lag de prioriteit voor de ondernemers bij het verder uitwerken van het ontwerp en het vinden van financiering. Dit is nog steeds aan de orde. Voor de gemeente lag de prioriteit onder andere bij het uitzetten van diverse onderzoeken: een flora en fauna onderzoek, een bodemonderzoek en een archeologisch onderzoek.
De onderzoeken gaven geen verdere beperkingen voor de realisatie van de voorziening. De horecavoorziening zal niet eerder gereed zijn dan voorjaar 2022.
11
belangrijkste ontwikkelingen, projecten, risico’s
Toeristische bebording In eerste instantie was het aanleggen van toeristische bewegwijzering het doel. Na ambtelijk overleg is besloten deze lijst aan te vullen met locaties van algemeen belang. Een deskundig bureau heeft vervolgens twee bewegwijzeringsplannen opgesteld: één voor auto’s en één voor voetgangers. Inmiddels wordt gewerkt naar een dekkingsplan om de concrete uitvoering te financieren. Omdat het totale plan zowel toeristische als niet-toeristische objecten omvat, is een integrale aanpak vereist om de financiering te realiseren.
Digitale veiligheid Het belang van digitale veiligheid is in de afgelopen twee jaar aanzienlijk toegenomen in Rhenen, wat een integrale aanpak noodzakelijk maakt. In maart heeft de campagne senioren en veiligheid plaatsgevonden en werd gedurende vier weken aandacht besteed aan verschillende vormen van cyber criminaliteit. Daarnaast zijn we voor een jaar aangesloten bij HackShield: een transmediale cybersecuritygame die kinderen weerbaar maakt tegen cybercriminaliteit.
Passantenhaven De ontwikkelingen rondom de passantenhaven worden apart met uw raad gecommuniceerd middels een raadsvoorstel, welke eind tweede kwartaal wordt voorgelegd aan de commissie R&E en begin derde kwartaal aan de raad.
Jeugd op straat We richten de openbare ruimte zo in dat er naast speel- en sportplekken voldoende ontmoetingsplekken zijn. Bij voorkeur ontmoetingsplekken / zitplekken voor jong en oud. Daarnaast blijven we investeren in contact tussen jongeren en bewoners zodat de leefbaarheid in de wijken goed is en blijft. We proberen onenigheid in eerste instantie met elkaar op te lossen, dat wil zeggen: de buurt in gesprek met de jongeren. We geloven in preventief werken en investeren in jongerenwerk.
RESULTATEN INTEGRAAL VEILIGHEIDSPLAN: WE LIGGEN OP KOERS In Rhenen staat al een goede basis voor veiligheid, dit willen we behouden en waar mogelijk nog verder ontwikkelen. De ontwikkelingen voor komend jaar staan hieronder verder uitgewerkt op basis van de prioriteiten uit het IVP Heuvelrug 2019 – 2022. Realisatie ANPR Wij hebben ons conform het IVP ingespannen om op regionaal en landelijk niveau aandacht te vragen voor het realiseren van permanent ANPR-cameratoezicht op de Rijnbrug. De aanschaf van de ANPR-camera’s is momenteel onderwerp van een aanbestedingstraject. De verwachting is dat de geplande uitbreiding in 2022 kan worden ingevoerd en afgerond. Wij gaan vervolgens verder onderzoeken of reeds bestaande camera’s (bijvoorbeeld van gemeenten of provincies) op het systeem aangesloten kunnen worden.
H2.1
Ondermijning Op zowel regionaal als lokaal gebied werken we hard aan de aanpak van ondermijning. De aanwezigheid en omvang van ondermijnende criminaliteit in het buitengebied is een blinde vlek waar we meer inzicht in willen krijgen. Samen met de politie en het RIEC (Regionaal Informatie en Expertise Centrum) is hard gewerkt aan een gelegenheidskaart van mogelijke gelegenheden voor georganiseerde ondermijnende criminaliteit. Op basis van de gelegenheidskaart gaat de politie vanaf mei het gesprek aan met bewoners. Dit is nodig omdat we steeds vaker opslag en productie van drugs in het buitengebied zien. Daarnaast zal dit jaar een MMA-campagne (Meld Misdaad Anoniem) plaatsvinden om de meldingsbereidheid te vergroten. 12
belangrijkste ontwikkelingen, projecten, risico’s
Woninginbraak Het komende jaar blijven we de burgerparticipatie stimuleren door onder andere aandacht te besteden aan WhatsApp buurtpreventie, burgernet, meld misdaad anoniem en verhogen de bewustwording van onze inwoners. Het aantal woninginbraken in 2020 gedaald met 28%. Hiermee is woninginbraken op het laagste niveau sinds 2017. INFORMATIEVOORZIENING, BEVEILIGING EN PRIVACY We staan in 2021 voor een grote opgave als het gaat om de informatievoorziening, de beveiliging daarvan en het daarnaast in het oog houden van de privacy van onze inwoners en bedrijven. Naast de genoemde onderwerpen in de begroting 2021-2024 ondernemen we een aantal aanvullende activiteiten: 1. Nieuw werkplekconcept: we werken meer thuis en blijven dat in 2021 en de jaren daarna ook zo is de verwachting. Door het thuiswerken hebben we behoefte aan een nieuw werkplekconcept, de werkplekken op kantoor (vaste pc en telefoon) voldoen niet meer aan de eisen. We kiezen hier bewust voor een laptop concept, met een laptop en de daaraan gekoppelde flexplek (dockingstation, toetsenbord, muis en twee beeldschermen) in het huis van de gemeente. Een laptop zodat de medewerker van de gemeente zowel op kantoor als thuis eenzelfde omgeving heeft waarop gewerkt gaat worden. Dit is beter beheersbaar voor ICT en we kunnen de veiligheid van de gegevens beter garanderen.
Hiervoor gaan we Microsoft Intune en Virtual Private Network (VPN) inzetten. a. Microsoft Intune: met Microsoft Intune hebben we controle over alle apparaten. We bepalen aan welke vereisten deze apparaten moeten voldoen voordat zij toegang krijgen tot onze bedrijfsdata, bijvoorbeeld aan het up-to-date zijn van de software, het voorkomen van toegang met gehackte apparaten en het afdwingen van encryptie.
H2.1
b. Microsoft VPN: met Microsoft VPN kunnen waar we ook zijn met onze laptop een beveiligde verbinding maken met onze eigen netwerk. 2. Testen: dit jaar zullen we onze systemen testen op kwetsbaarheden. Bij deze testen moet u denken aan: a. Penetratietesten hardware: penetratietesten voeren we uit om ons vaste- en wifi netwerk te testen op mogelijkheden om ongewild op ons netwerk te komen. b. Penetratietesten software: bij een release van software met een privacy component voeren we een test uit. Hierbij moet u bijvoorbeeld denken aan ons zaaksysteem Mozard. c. ICT-Continuïteitsplan: samen met de gemeente Veenendaal hebben we dit plan opgesteld. In het beleidsplan staan onder andere zaken als welke systemen weer operationeel moeten zijn en in welke volgorde dat dient te gebeuren. Dit plan testen we een keer per jaar. JURIDISCHE ZAKEN Bezwaarschriften Halverwege april 2021 zijn er totaal 10 bezwaarschriften ingediend. Dat is beduidend meer dan vorig jaar op dit tijdstip. Hierbij is de helft gericht tegen besluiten over huishoudelijke ondersteuning als gevolg van herindicaties. Beroepschriften Tot nu toe is één beroepsschrift bij de rechtbank in Utrecht ingediend tegen een beslissing op bezwaar inzake handhaving.
Bekendmakingswet Per 1 juli 2021 treedt de Bekendmakingswet in werking die onder andere gemeenten verplicht om naast de reeds verplichte algemeen verbindende voorschriften (verordeningen) ook de
13
belangrijkste ontwikkelingen, projecten, risico’s
nieuw vast te stellen beleidsregels et cetera op www.overheid.nl bekend te maken. Voor de reeds geldende beleidsregels geldt een overgangstermijn 1 juli 2022. De gemeente Rhenen plaatst reeds enkele jaren de meeste beleidsregels al op www.overheid.nl en loopt daarmee vooruit op de komende wetgeving.
BOUW IKC BANTUINWEG VORDERT GESTAAG Aan de Bantuinweg verreist het nieuwe Integrale Kind Centrum (IKC). De bouw is op 7 december 2020 gestart en ligt tot nu toe goed op schema. Na de zomer zullen de eerste gebruikers hun intrek nemen. Het is de bedoeling dat het IKC aan het eind van het jaar volledig in gebruik is en dat in de Bantuinweg dan ook de schoolzone is gerealiseerd. Financieel Rekening houdend met de kosten die we nog voorzien komen de budgetten op een positief saldo uit. Voor tegenvallers en onvoorziene kosten zijn de buffers inmiddels erg klein. Het project werd al steeds gestuurd conform ‘sober en doelmatig’. Risicomanagement Het streven is om problemen te voorkomen. Risico’s worden steeds in kaart gebracht met de benodigde maatregelen. De belangrijkste risico’s op dit moment zijn: a. Financieel • Corona: groter risico in de bouw, nu de werkzaamheden zich naar binnen verplaatsen. Als de bouw of delen ervan stil komen te liggen, kost het elders in het project extra tijd en dus geld. • Los van corona worden de grootste financiële risico’s bij de stichtingskosten verwacht vanwege: - het afvoeren van grond (mocht dat nodig blijken);
H2.1
- enkele onderdelen van de terreininrichting die nog uitgewerkt moeten worden en waarvan de kosten nog niet bekend zijn. • Bij de sloop van fase 2 kunnen onverwachte zaken aangetroffen worden, zoals extra asbest. • Overschrijding ambtelijke uren door onverwachte problemen of uitloop. • Voor de openbare ruimte is een aanvullend budget van € 287.000 beschikbaar. De aanbesteding van de openbare ruimte kan in financiële zin tegenvallen. In de openbare ruimte zijn mogelijk onderzoeken nodig voor NGE en archeologie, waarvan nog niet precies bekend is wat er nodig is en hoeveel dat kost. b. Tijd • Rond de oplevering van de nieuwbouw en de maanden daarna moeten verschillende raderen in elkaar grijpen: verhuizen, slopen, explosievenonderzoek, aanleg van het terrein en herinrichting van de openbare ruimte. Het is een complexe planning, waarbij onderdelen dicht op elkaar gepland staan en waarbij partijen sterk afhankelijk zijn van elkaar. Tussen partijen wordt afgestemd over risico’s en planningen. • Of de openbare ruimte in de planning van verhuizen, sloop en aanleg terrein gepast kan worden is nog niet geheel duidelijk. Risico’s zijn met name dat de planvorming nog niet is afgerond (met collegebesluit aan het eind), inzicht in de totale kosten ontbreekt en het werk nog aanbesteed moet worden.
BEHEERSEN KOSTEN WMO Er wordt dit jaar een analyse gedaan op de middelen die verkregen worden van het Rijk voor de uitvoering van de WMO. Gedeeltelijk gaan deze gelden naar het sociaal team voor de uitvoering van het maatwerk WMO. Er gaat ook een gedeelte naar de centrumgemeente voor de uitvoering van de regionale taken. En er worden preventieve taken van deze gelden uitgevoerd. Hoe deze gelden zich tot elkaar verhouden, zal nader uitgezocht worden. 14
belangrijkste ontwikkelingen, projecten, risico’s
Ten aanzien van het beheersen van de kosten van het maatwerk WMO zal er specifiek aandacht komen voor de volgende aspecten: - In 2020 was er een sterke stijging van de begeleiding individueel. Deze werd met name veroorzaakt door tussentijdse ophogingen van indicaties, complexere problematiek en een hoog verzilveringspercentage van de indicaties. Er wordt binnen het sociaal team een thema bijeenkomst gehouden om eenduidig en zorgvuldig te kijken naar het indiceren van individuele begeleiding. Hierbij ook kritisch te beoordelen of begeleiding specialistisch noodzakelijk is of dat er ook afgeschaald kan worden naar reguliere begeleiding. - Er is een landelijke werkgroep over de betaalbaarheid van de WMO. Daaraan neemt de gemeente Ede deel. De bevindingen en ideeën van de landelijke werkgroep worden vervolgens weer gedeeld en besproken in het regionale ambtelijke overleg. Elke individuele gemeente kan hier weer mee aan de slag gaan.
DE RELATIE TUSSEN DE BESTAANDE MAATSCHAPPELIJKE ACCOMMODATIES EN DE NIEUWE MULTIFUNCTIONELE ACCOMMODATIE (MFG) De diverse accommodaties voor maatschappelijk gebruik verschillen dusdanig van elkaar - in omvang en gebruiksmogelijkheden - dat zij naast elkaar kunnen bestaan en met elkaar over een grote bruikbaarheid beschikken. Bovendien richten zij zich grotendeels op verschillende doelgroepen. Het doel voor de toekomst is deze accommodaties meer complementair aan elkaar te maken dan nu het geval is. Hiervoor zal de gemeente in samenwerking met het Cultuurplatform Rhenen een bijeenkomst organiseren waarbij alle betrokken partijen worden uitgenodigd en waar met elkaar gekeken gaat worden hoe er vormgegeven kan worden aan het accommodatiebeleid op een manier waarbij alle locaties optimaal worden benut en alle betrokken partijen op de hoogte zijn van elkaars mogelijkheden en onmogelijkheden. Aanvragen voor de organisatie van activiteiten die niet passend zijn op een bepaalde locatie kunnen dan worden doorverwezen naar een van de andere locaties.
H2.1
Een totaaloverzicht De Vlam beschikt over twee ruimtes voor optredens van kleine ensembles, exposities, filmvoorstellingen en vergaderingen en lezingen. De Cunerakerk biedt een podium aan professionele musici in de vorm van ensembles en orkesten, orgelconcerten en koren. In de Cunerakerk zijn niet alle culturele voorstellingen mogelijk. ’t Brandtweer is een commerciële ruimte waar zzp-ers werkplekken kunnen huren, daarnaast zijn er beperkte mogelijkheden voor kleinschalige optredens, kleine exposities en ontmoetingen. Het Stadsmuseum biedt ruimte aan exposities, trouwpartijen, recepties, lezingen. Het Stadsmuseum heeft een aantrekkelijke tuin die geschikt is voor ontmoetingen van kleine groepen en passanten die er koffie/thee kunnen drinken. De Gedachteniskerk kan in de toekomst mogelijkheden bieden voor grotere culturele voorstellingen van diverse aard; zowel concerten van kleine ensembles als grote orkesten, koren, dansvoorstellingen, (zakelijke) conferenties, lezingen et cetera. Doordat het gebouw over diverse ruimten beschikt kan hier ook permanent onderdak worden geboden aan verenigingen. Het nieuwe MFG zal zich hoofdzakelijk richten op maatschappelijke activiteiten en ontmoetingen die tot nu toe plaats vinden in de Westpoort en uiteraard de mogelijkheid tot gebruik van de sporthal en zwembad.
ONTWIKKELINGEN ADVIES- EN MELDPUNT VERWARDE PERSONEN Op 1 november 2019 is de pilot van Advies- en Meldpunt Verward (hierna: Meldpunt) gestart in de gemeenten Veenendaal, Renswoude en Rhenen. Professionals vanuit verschillende domeinen kunnen contact opnemen met het Meldpunt wanneer zij te maken hebben met een inwoner die verward gedrag vertoont. Het Meldpunt wordt bemenst door drie professionals. Zij adviseren, denken mee en pakken als dat nodig is de casus kort op. Het belangrijkste doel van het Meldpunt is om inwoners met verward gedrag beter en sneller te kunnen helpen, te de-escaleren en de samenwerking tussen ketenpartners te verbeteren. Het Meldpunt is een belangrijke schakel in de sluitende aanpak voor personen met verward gedrag. Vanaf 1 januari
15
belangrijkste ontwikkelingen, projecten, risico’s
2020 is de uitvoering van de verkennende onderzoeken in het kader van de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (WvGGZ) eveneens belegd bij het Meldpunt. Het Meldpunt is tot en met 2021 nog een pilot. Het Meldpunt is vanaf 2109 voor een belangrijk deel (75%) gesubsidieerd door ZonMW (de Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie). Het resterende deel is cofinanciering door de gemeenten Renswoude, Rhenen en Veenendaal. Het Meldpunt heeft zijn meerwaarde bewezen en zal worden voortgezet. Met ingang van 2022 komt de subsidie te vervallen. In de perspectiefnota 2022 wordt daarom budget gevraagd om samen met Renswoude en Veenendaal Meldpunt in de lucht te houden.
ONTWIKKELING WARMTE- EN ENERGIETRANSITIE Opties warmtetransitie voor Rhenen Iedere gemeente in Nederland moet eind 2021 een vastgestelde visie hebben. Wat lijken nu - op basis van opgehaalde uitgangspunten en beschikbare gegevens - de beste opties voor de gemeente Rhenen? Door de kleinschaligheid en verspreidde woningen in de gemeente Rhenen komen vooral individuele oplossingen als beste optie naar voren. Daarmee bedoelen we dan goed geïsoleerde woningen die verwarmd worden met een warmtepomp. Voor de wat nieuwere woningen kan dit, met eventueel nog wat extra isolatie, zonder al teveel problemen gerealiseerd worden. Maar in Rhenen staan ook veel oudere woningen, waarbij dit niet altijd zo makkelijk is. Ten eerste zijn de kosten om de woning zo goed te isoleren dat een warmtepomp echt een goede en duurzame oplossing is vaak erg hoog. Veel inwoners kunnen of willen deze kosten niet maken en weten niet hoe ze het nu moeten aanpakken. De warmtescans die begin 2021 zijn gemaakt van zo’n 150 woningen helpen bij het inzicht geven van isolatiekansen. Maar we zullen ons energieloket nog meer moeten inzetten om inwoners te helpen bij het isoleren van hun woning. Een andere optie in Rhenen is een kleinschalig warmtenet. Voor een deel van Rhenen is hiervoor een quickscan uitgevoerd. De uitslag hiervan is ‘voorzichtig positief’. Op dit moment zijn de kosten nog te hoog.
Maar als er vanuit de overheid een bijdrage komt voor de
H2.1
aansluitkosten zou dit wel kansrijk kunnen zijn. In mei is weer een bijeenkomst met inwoners, waarin wordt gevraagd wat zij van deze mogelijkheden denken. Daarna wordt een eindvisie opgesteld, welke in juli in het college wordt besproken en in september in de raad. Na het vaststellen van deze visie worden wijkuitvoeringsplannen opgesteld. De wens is om hiermee in twee verschillende wijken te beginnen. Vastgestelde zonneladder In maart 2021 is het beleidskader en de zonneladder voor zonnepanelen op land vastgesteld. Door het volgen van de zonneladder wordt focus als eerste gelegd op het zoveel mogelijk benutten van daken van particulieren en bedrijven voor het opwekken van zonne-energie. De Routekaart Energietransitie geeft ons echter het inzicht dat alleen het benutten van de daken niet voldoende is voor het halen van de ambitie om in 2040 energieneutraal te zijn. In de praktijk blijkt bovendien dat er belemmeringen zijn die het maximaliseren van zonnepanelen op (grote) bedrijfsdaken in de weg zitten. Dakconstructies zijn bijvoorbeeld niet altijd geschikt of er zijn problemen met het verzekeren. Daarom biedt de zonneladder ook ruimte voor andere mogelijkheden. Zoals voor zonnevelden op agrarische grond. De voorwaarden hiervoor staan beschreven in het beleidskader.
Een belangrijk onderdeel bij grootschalige projecten voor het opwekken van zonne-energie is de mate waarin de lokale omgeving mee kan doen. We streven naar minimaal 50% lokaal eigenaarschap bij grote, vergunning plichtige projecten. Door middel van het beleidskader voor zonnepanelen op land en de bijbehorende zonneladder streven we ernaar grip te houden op initiatieven die op de gemeente af komen. Maar ook invulling te geven aan de in de Routekaart Energietransitie beschreven stappen om te komen tot een energie neutrale gemeente. Bovendien moet het lokale beleidskader ons houvast geven bij regionale afwegingen in het kader van de Regionale Energiestrategie (RES). Uit een evaluatie zal blijken of het beleidskader in de huidige vorm voldoet aan deze punten. Wanneer dit niet het geval is gaan we bepaalde afwegingen heroverwegen en opnieuw voorleggen aan de gemeenteraad. 16
belangrijkste ontwikkelingen, projecten, risico’s
Initiatieven opwek duurzame energie Een initiatief dat nu speelt is de verkenning van mogelijkheden voor een zonneveld achter het industriegebied bij Remmerden. Projectontwikkelaar Solarfields en de Rhenense Energiecoöperatie (in oprichting) hebben dit initiatief gestart en hiervoor in september 2020 contact gezocht met de gemeente. Het gaat om een stuk agrarische grond van 21 ha, waar 29 MWp energie opgewekt kan worden. Dit zou voldoende zijn voor alle Rhenense huishoudens. In januari 2021 is dit initiatief gepresenteerd tijdens een raadsinformatie bijeenkomst. Aangezien het gebied in de RES is aangewezen als nader te onderzoeken locatie voor wind is ook naar mogelijkheden voor windmolens gekeken. Vanwege veiligheidsrichtlijnen (omwonenden, leidingen) en natuur lijkt dit niet mogelijk. Direct omwonenden zijn benaderd en uitgenodigd voor een bijeenkomst in het Huis van de gemeente. Bij omwonenden leefden veel vragen en zijn bezwaren aanwezig. De Rhenense Energiecoöperatie heeft een principeverzoek ingediend. Een ander (kleinschalig) initiatief is het plaatsen van zonnepanelen in de retentievijver aan de Beukenlaan. In het kader van de RES zullen mogelijkheden voor windmolens in de Nude, op het grensgebied tussen Rhenen en Wageningen worden onderzocht. Dit doen we samen met de gemeente Wageningen.
We onderzoeken ook of het haalbaar is om zonnepanelen op de restgrond langs het spoor te plaatsen. De gemeenteraad heeft via een amendement in het beleidskader voor zonnepanelen op land de mogelijkheid geboden om zonnevelden in het Binnenveld ten zuiden van de N225 toe te staan. Dit geeft initiatiefnemers tenslotte aanleiding om in dit gebied te gaan praten met grondeigenaren en te verkennen of er een initiatief kan ontstaan.
H2.1
VERSNELLEN WONINGBOUW DOOR MEEDENKEN Het afgelopen jaar zijn er verschillende woningbouwinitiatieven aangedragen door ontwikkelaars. Dit zijn zowel initiatieven voor uitleglocaties als inbreidingslocaties binnen onze kernen. Elk initiatief en elke locatie brengt zijn eigen complexiteit met zich mee. Zo is er meestal een bestaande (verkeers-)infrastructuur, zijn er direct omwonenden en belanghebbenden en zijn de locaties vaak kleinschalig. Naast de huidige fysieke en sociale kenmerken van locaties zijn er ook allerlei ambities en beleid waar wij als gemeente belang aan hechten en invulling aan willen geven. Denk hierbij aan de woonvisie. Vanwege de specifieke complexiteit van elke locatie is een nauwe samenwerking met de gemeente van groot belang. Slechts kaders meegeven vanuit de gemeente is in veel gevallen niet voldoende gebleken om tot een goed woningbouwplan te komen. Vaak lopen ontwikkelaars vast door de complexiteit en de hoge kosten die een kleine locatie met zich meebrengt. Door mee te denken met de ontwikkelaar merken we dat er voortgang blijft in de moeilijker te ontwikkelen locaties. We denken actief mee hoe we de verschillende ambities een plek kunnen geven in het woningbouwplan. Daarbij is er ook aandacht voor integraliteit. Vaak kunnen er meerdere functies/doelen bij elkaar komen op een locatie.
We merken dat door met de ontwikkelaar of grondeigenaren mee te denken de uitvoering van de woningbouwopgave wordt versneld. Locaties die al langere tijd stil lagen komen nu weer in een versnelling of wordt nieuw leven ingeblazen. Dit vraagt extra capaciteit.
17
2.2
belangrijkste documenten en besluiten raad/college
H2.2
Belangrijke documenten Een klik op de tekst verwijst u naar de websites of documenten. Algemeen gemeente Rhenen a Website gemeente Rhenen >> b Raadsinformatiesysteem >> c Openbare raadsdossiers >> Algemene informatie a Waarstaatjegemeente >> b Website VNG >> c BDO benchmark >> d Raadslid.nu >> Planning en control a Perspectiefnota 2021 >> b Addendum perspectiefnota 2021 >> c Begroting 2021 >> d Jaarstukken 2020 >>
18
2.3
belangrijkste punten gemeentelijke partners
H2.3
Ontwikkelingen bij gemeentelijke partners Instituut voor Sociale Werkvoorziening Zuid Oost Utrecht (IW4) De jaarrekening 2020 en de voorlopige begroting 2022 worden in de aandeelhoudersvergadering van 24 mei vastgesteld. Deze worden vervolgens aangeboden aan college en raad. Hierbij zal een tussentijdse evaluatie van de transitie (raadsbesluit 6 november 2018) worden gevoegd. IW4 heeft ondanks de coronacrisis het jaar met een bescheiden positief resultaat afgesloten. Onderdeel van de transitie is de uitvoering van een herhuisvestingsplan. Dit plan is vastgesteld door de aandeelhouders (Rhenen, Veenendaal en Renswoude) en volgens planning zal de uitvoering in de loop van 2021 starten.
GGD regio Utrecht (GGDrU) In ons huisvestingsconcept past het om meer partners met een maatschappelijke functie een plek te geven in het gebouw. De GGD wil graag met het consultatiebureau inhuizen in het Huis van de Gemeente. Met name de korte lijnen met het CJG zijn een voordeel. De GGD moet een plek krijgen op de begane grond in verband met de toegankelijkheid. De inhuizing van de GGD wordt als deelproject betrokken bij het project huisvestingsconcept. Naar verwachting is dit rond april volgend jaar afgerond.
19
H3
WAT METEN WE?
In de planning en control producten gebruiken we momenteel meer dan
hiervoor een voorstel worden gedaan. Deze indicatoren kunnen in de toekomst
100 indicatoren. De afgelopen jaren bleek dat met name in de tussentijdse
richting geven aan de keuzes op welke indicatoren we willen gaan sturen.
bestuursrapportages slechts een beperkt deel van die indicatoren was gevuld met actuele data.
Gezien de tijdsplanning, de beperkte beschikbaarheid van indicatoren ten tijde
In dit hoofdstuk wilden we daarom in eerste instantie een set van (belangrijke) in-
van de voorjaarsrapportage en het feit dat 2021 een pilot betreft hebben we
dicatoren centraal stellen: een set van gemeente brede indicatoren en kengetallen
in de eerste tussentijdse rapportage geen indicatoren opgenomen. Wel wordt
met bij voorkeur een maximum van 3 tot 5 per onderwerp. Op basis van de huidige
later in het jaar een traject opgestart om te komen tot een set van belangrijke
indicatoren van Rhenen, BBV indicatoren en indicatoren uit andere gemeenten zou
gemeente brede indicatoren en kengetallen. 20
H4
WAT KOST HET? 21
4.1
financieel perspectief in één oogopslag
H4.1
Financieel perspectief in één oogopslag
Een klik op de onderstreepte tekst verwijst u naar de websites of documenten. Financieel overzicht begroting (bedragen x €1.000)
Saldo inclusief besluiten tot april 2021
Primitief 2021
Voorjaarsrapportage 2021
Baten
Lasten
Saldo
Bijgesteld saldo
Inhoudelijke wijzigingen
Overige wijzigingen
Nieuw saldo
46.156 V
46.532 N
376 N
678 N
722 V
1.875 N
1.831 N
1. Bedrijfsvoering
61 V
7.821 N
7.761 N
7.790 N
125 N
494 N
8.409 N
2. Dienstverlening
253 V
786 N
533 N
546 N
0N
86 N
632 N
3. Fysiek
6.392 V
9.761 N
3.369 N
3.454 N
121 V
789 N
4.123 N
4. Sociaal-maatschappelijk
5.058 V
23.060 N
18.003 N
18.034 N
104 V
517 N
18.447 N
5. Economie
227 V
1.271 N
1.044 N
1.044 N
31 N
151 N
1.226 N
6. Veiligheid
27 V
2.169 N
2.142 N
2.149 N
0N
72 N
2.221 N
34.140 V
1.665 N
32.475 V
32.339 V
654 V
234 V
33.227 V
Onttrekking
Storting
Saldo
Bijgesteld saldo
Inhoudelijke wijzigingen
Overige wijzigingen
Nieuw saldo
Mutaties in reserves
884 V
597 N
288 V
722 V
6V
1.563 V
2.291 V
1. Bedrijfsvoering
329 V
0N
329 V
329 V
85 V
361 V
775 V
2. Dienstverlening
0N
0N
0N
0N
0N
23 V
23 V
3. Fysiek
164 V
24 N
140 V
140 V
0N
718 V
858 V
4. Sociaal-maatschappelijk
130 V
9N
121 V
121 V
79 N
349 V
392 V
5. Economie
44 V
2N
42 V
42 V
0N
32 V
75 V
6. Veiligheid
70 V
0N
70 V
70 V
0N
52 V
122 V
7. Algemene dekkingsmiddelen
148 V
562 N
414 N
19 V
0N
27 V
47 V
Totaal resultaat programma’s
47.040 V
47.128 N
88 N
44 V
729 V
313 N
460 V
Programma Saldo baten en lasten (excl. reserves)
7. Algemene dekkingsmiddelen
Reserves
22
toelichting inhoudelijke wijzigingen baten en lasten
4.1.1
H4.1.1
Toelichting inhoudelijke wijzigingen baten en lasten
PROGRAMMA 1 BEDRIJFSVOERING Deelprogramma 1.3 Facilitair Onderzoeksbudget € 40.000 N In de raad van 3 juni 2020 is het accommodatiebeleid ‘Sterke accommodaties voor een sterke samenleving’ en het vastgoedbeleid ‘Efficiënt en effectief faciliteren vanuit goed eigenaarschap’ vastgesteld. Hierbij heeft de raad besloten om in 2021 incidenteel € 40.000 beschikbaar te stellen voor een accommodatiemedewerker. Digitalisering bouwvergunningen € 62.000 N Bij de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2018 heeft de raad een krediet beschikbaar gesteld van € 98.500 voor het digitaliseren van de bouwvergunningen. Bouwvergunningen, ofwel bouwdossiers, behoren tot de meest geraadpleegde archiefmaterialen door burgers en zijn ook het meest omvangrijk. Een bouwvergunning moet volgens de wet minstens 20 jaar worden bewaard en bestaat vaak uit meerdere onderdelen. De vergunningen nemen daarom veel ruimte in beslag en belemmeren het snel opzoeken van informatie.
volledige project binnen de nog beschikbare middelen van € 62.000 kan worden uitgevoerd. Dekking van de kosten vindt plaats ten laste van de reserve projecten. Website € 23.000 N Vanuit de Raad zijn diverse keren vragen gesteld over de gemeentelijke website en is er een motie ingediend om de website te verbeteren. Het doel is een actuele, eigentijdse, veilige en toegankelijke website die goed en efficiënt te onderhouden is. En die op de toekomst is voorbereid (focus op digitale dienstverlening). Dit zorgt voor en professionele uitstraling van de gemeente, tevreden inwoners en minder werkdruk voor de RPB. Voor dit doel is in de exploitatie een bedrag beschikbaar van €51.500, waarvan €22.800 verantwoord onder bedrijfsvoering en €28.700 onder dienstverlening. Dit bedrag zal ingezet gaan worden voor de ontwikkeling, het inschakelen van een projectleider en de structurele kosten voor onderhoud, beheer en hosting. Totaal programma 1 Bedrijfsvoering
€ 125.000 N
PROGRAMMA 3 FYSIEK Het scannen en digitaliseren van bouwdossiers levert de nodige voordelen op: 1. Tijdsbesparing door gedigitaliseerde en geoptimaliseerde bestanden 2. Overal en altijd toegang, met autorisatiemogelijkheid 3. Biedt een hoger serviceniveau 4. Ruimtebesparing door vernietiging van de oorspronkelijke bouwdossiers 5. Voorkomt beschadiging van de originele documenten Het bestaande digitaliseringsproject bouwvergunningen – de periode circa 1908-2010 - loopt mede als gevolg van vertraging door in 2021. De vertraging hangt niet alleen samen met coronabelemmeringen. Er was herstelwerk nodig wegens geconstateerde fouten na controle. In april 2021 zijn we op ongeveer tweederde van dit project. In 2021-2022 staat het digitaliseren van de omgevingsvergunningen uit de periode 2010-2018 op de planning. Onderdeel van de digitaliseringsprojecten is het anonimiseren van digitale tekeningenbestanden bouw- / omgevingsvergunningen conform de actuele privacy richtlijnen. De verwachting is dat het
Deelprogramma 3.2 Ruimtelijke ontwikkeling Omgevingsvergunningen € 121.000 V In de geactualiseerde woningbouwplanning wordt uitgegaan van een lager volume woningen waarvoor een omgevingsvergunning wordt aangevraagd in 2021. Hier staat tegenover dat er in de laatste weken van 2020 veel aanvragen ingediend zijn die pas in 2021 verwacht en begroot waren. Het grotere aantal aanvragen kan worden verklaard door het feit dat per 1 januari 2021 vergunningsaanvragen voor alle nieuwbouw – zowel woningbouw als utiliteitsbouw – moeten voldoen aan de eisen voor bijna energieneutrale (BENG) gebouwen. Voor de aanvragen van eind 2020 waarbij de ambtelijke inzet in 2021 valt zijn bij de jaarrekening 2020 de inkomsten aangemerkt als vooruit betaalde bedragen. Per saldo ontstaat een voordeel van €121.000. Totaal programma 3 Fysiek
€ 121.000 V
23
toelichting inhoudelijke wijzigingen baten en lasten
PROGRAMMA 4 SOCIAAL-MAATSCHAPPELIJK Deelprogramma 4.4 Maatschappelijke ondersteuning maatwerk Begeleiding individueel € 65.000 N In 2020 was er een sterke stijging in de kosten van de begeleiding individueel. De stijging werd met name veroorzaakt door tussentijdse ophogingen van indicaties, complexere problematiek en een hoog verzilveringspercentage van de indicaties. Het aantal unieke cliënten steeg van 181 in 2019 naar 205 in 2020. Individuele begeleiding kan specialistisch of regulier zijn. De zorg is met name gericht op het individu en komt niet alleen bij ouderen voor. De zorgkosten voor begeleiding individueel zijn in de voorjaarsrapportage 2021 met € 65.000 opgehoogd tot € 708.000. Bij de jaarrekening 2020 zijn we uitgegaan van een structurele overschrijding van het budget met € 171.000. Het huidige beschikkingenoverzicht met het gemiddelde verzilveringspercentage van de jaren 2019 en 2020 geeft nog geen aanleiding de begroting verder op te hogen. Deelprogramma 4.6 Participatie maatwerk Bijstand € 169.000V Het beroep op de bijstand gaat de komende jaren groeien, maar een stuk minder dan eerder in de coronacrisis werd voorspeld. Dat blijkt uit de laatste economische prognoses, die opvallend positief zijn. In 2020 hielden we rekening met een stijging in 2020 van het aantal uitkeringsgerechtigden in verband met corona van 219 naar 240.
Deze stijging heeft zich in 2020 niet voor gedaan. Voor de meerjarenontwikkeling van het aantal uitkeringsgerechtigden in de begroting 2021 was de landelijke ontwikkeling uit de septembercirculaire 2020 leidend. Op basis van de macro economische verkenningen voor de middellange termijn 2022-2025 van maart 2021 van het Centraal Planbureau, het Inspectierapport van SZW (rapport “ Impact Coronacrisis op het stelsel van Werk en Inkomen”) en eigen afwegingen is een nieuwe prognose voor het aantal uitkeringsgerechtigden opgesteld. Voor 2021 gaan we uit van een stijging van het aantal uitkeringsgerechtigden van 219 naar 238. Dit is een grotere stijging dan landelijk wordt verwacht. Voor de meerjarenontwikkeling zijn we uitgegaan van de landelijke ontwikkeling uit de MLT-verkenning van het CPB uit maart 2021. De stijging voor 2021 is gebaseerd op de volgende afwegingen. De verwachte afbouw van steunmaatregelen vanaf juni (met name NOW en Tozo) leiden naar verwachting tot herstructureringen en faillissementen. Dit leidt niet alleen tot toename van het aantal WW aanvragen,
H4.1.1
maar perkt ook de mogelijkheden in om de arbeidsmarkt (weer) te betreden. Voor de volgende doelgroepen betekent dit een verhoogd risico op bijstandsafhankelijkheid: • Statushouders hadden de afgelopen jaren meer kans de arbeidsmarkt te betreden en ervaring op te doen, of om werk te behouden. In een slechtere markt worden hun kansen kleiner. • Schoolverlaters vinden minder snel een baan. Mogelijk moeten zij daardoor een beroep doen op bijstand. • Mensen die afgelopen jaar al in de WW zijn ingestroomd hebben een kleinere kans om weer aan het werk te komen. Een deel van hen zal instromen in de bijstand. • Mensen met een indicatie doelgroepenregister komen moeilijker aan werk of lopen risico hun baan kwijt te raken. Voor al deze groepen is niet op voorhand te voorspellen hoeveel er risico lopen om bijstandsafhankelijk te worden. Ook spelen er factoren mee die de ontwikkeling sterk kunnen beïnvloeden. Enerzijds natuurlijk de coronacrisis. Anderzijds is ook nog niet duidelijk of bestaande steunmaatregelen nog worden verlengd of worden vervangen door herstelmaatregelen die op korte termijn een positief effect op de arbeidsmarkt laten zien. Een stijging van het aantal uitkeringsrelaties is in ieder geval aannemelijk voor nieuwe instroom statushouders.
Deze heeft in 2020 deels stil gelegen, waardoor nu niet alleen de taakstelling 2021 (30), maar ook de achterstand 2020 (6) moet worden gerealiseerd. Een deel van deze groep bestaat uit kinderen of uit gezinsherenigers. Het overige deel stroomt nieuw in. Wij verwachten vooralsnog een stijging van het aantal uitkeringsrelaties met 10. In april 2021 is het definitieve BUIG budget bekend gemaakt. In 2021 ontvangen we € 3.847.584. Dit is € 195.500 meer dan waar we in de primitieve begroting rekening mee hielden. Totaal programma 4 Sociaal-maatschappelijk
€ 104.000 V
PROGRAMMA 5 ECONOMIE Deelprogramma 5.1 Economische zaken Culturele infrastructuur € 31.000 N Begin 2021 heeft het college de tijdelijke regeling coronanoodsteun culturele infrastructuur vastgesteld. Met deze regeling willen we steun bieden aan culturele instellingen en amateur-
24
toelichting inhoudelijke wijzigingen baten en lasten
kunstverenigingen, die Rhenen rijk is, om te voorkomen dat de cultuursector genoodzaakt wordt haar activiteiten te staken vanwege de (financiële) gevolgen van de corona crisis. Met deze regeling worden culturele instellingen en amateurkunstverenigingen in de gelegenheid gesteld om binnen de kaders geleden schade deels te compenseren waardoor hun kansen op het continueren van hun activiteiten vergroot worden. Hiervoor is € 31.000 beschikbaar gesteld uit de van het Rijk ontvangen compensatie voor de culturele sector. Totaal programma 5 Economie
€ 31.000 N
PROGRAMMA 7 ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN Deelprogramma 7.2 Overig Uitkering gemeentefonds € 925.000 V De uitkering van het gemeentefonds is met een omvang van circa 28 miljoen de grootste inkomstenbron van de gemeente (60%). De raad heeft is december een geactualiseerd financieel perspectief vastgesteld waarin de financiële effecten van de septembercirculaire zijn meegenomen (€ 63.000 V). Normaliter worden deze effecten verwerkt in de voorjaarsrapportage. Na die tijd is de decembercirculaire gepubliceerd en is een extra circulaire in maart 2021 verschenen. In deze circulaires zijn vooral aanvullende middelen als onderdeel van het corona steunpakket ontvangen (€ 407.000 V). Deze middelen zijn toegevoegd aan het gemeentelijke corona herstelfonds. Zie hiervoor onderdeel 4.3 van deze rapportage. Ook de middelen die in 2020 zijn ontvangen als tegemoetkoming in de extra kosten voor verkiezingen zijn hieraan toegevoegd. Tenslotte heeft het Rijk € 613 miljoen toegezegd aan gemeenten voor het oplossen van de acute problematiek in de jeugdzorg. Met dit geld komt er onder andere ruimte om de crisiscapaciteit in de jeugd-ggz uit te breiden en wachttijden aan te pakken. Van deze 613 miljoen gaat € 120 miljoen naar de centrumgemeenten en komt 493 miljoen via de algemene uitkering naar alle gemeenten. Voor Rhenen betekent dit een bedrag van € 515.000.
Dit bedrag is in de rapportage als incidentele bate opgenomen.
H4.1.1
Loonontwikkeling 2021 € 100.000 N In november 2020 is het overleg gestart tussen werkgevers en vakbonden over een nieuwe CAO 2021 voor gemeenteambtenaren. De vakbonden hebben na het bod van de werkgevers in februari 2021 het overleg opgeschort. Het financiële bod van de werkgevers zag er als volgt uit: a. loonstijging vanaf 1 april 2021 van 0,50% b. een eenmalige bruto vergoeding van € 300 c. thuiswerkvergoeding van € 2,00 per dag dat er thuisgewerkt wordt De vakbonden houden vast aan een loonstijging van 2,75% en diverse eenmalige vergoedingen. In de (meerjaren)begroting 2021 – 2024 is op basis van de macro economische verkenningen van het Centraal Planbureau (CPB) uit maart 2020 rekening gehouden met een loonstijging in 2021 van 2,80%. In dit percentage is ook rekening gehouden met de toename van de werkgeverslasten. De verwachte loonstijging voor 2021 is op basis van de ramingen van het CPB uit augustus teruggebracht naar 2,00%. Op basis daarvan heeft de raad in december besloten om de loonkosten in de (meerjaren)begroting 2021 - 2025 te verlagen met € 100.000 structureel. De loonberekeningen voor 2021 zijn in het voorjaar geactualiseerd waarbij de financiële gevolgen van de CAO voor 2021 zijn ingeschat op 1,50%. Op grond hiervan komt het eerder verwachte voordeel van € 100.000 te vervallen.
Dividenduitkering Vitens en BNG € 79.000 N In de begroting 2021 – 2024 is een verwachte dividenduitkering door de BNG en Vitens opgenomen van € 189.000. Dit is circa 80% van de hoogste dividenduitkering die de afgelopen jaren is ontvangen. In 2021 zal Vitens naar verwachting geen dividend uitkeren over het boekjaar 2020. Mogelijk geldt dit ook in 2022. Dit hangt samen met het hoge investeringsniveau voor de komende jaren en de lage WACC. Dit is een financiële ratio die is opgelegd door de kredietverstrekkers. De dividenduitkering van de BNG over het boekjaar 2020 bedraagt € 110.000. Het voorgaande zorgt voor een verlaging van de dividendopbrengst 2021 van € 79.000. Totaal programma 7 Algemene Dekkingsmiddelen
€ 654.000 V
Corona herstelplan € 174.000 N Voor een nadere toelichting op het nog beschikbare budget voor het corona herstelplan verwijzen wij u naar pagina 30.
25
toelichting inhoudelijke wijziging reserves
H4.1.2
4.1.2. Toelichting inhoudelijke wijzigingen reserves PROGRAMMA 1 BEDRIJFSVOERING Deelprogramma 1.3 Facilitair Digitalisering bouwvergunningen Dekking digitalisering bouwvergunningen uit de projectenreserve
PROGRAMMA 4 SOCIAAL-MAATSCHAPPELIJK
€ 62.000 V
Deelprogramma 4.6 Participatie maatwerk Bijstand € 79.000 N Op basis van de nieuwe prognose voor 2021 is geen onttrekking meer nodig uit de reserve WWB/BUIG. Belangrijkste oorzaak hiervan is dat de rijksbijdrage met € 195.000 is toegenomen.
Website € 23.000 V De kosten voor de website worden voor € 23.000 gedekt uit de reserve budgetoverheveling. Totaal programma 1 Bedrijfsvoering
€ 85.000 V
26
4.2
financieel beleid
H4.2
Financieel beleid
In dit onderdeel gaan we dieper in op het resultaat van de Voorjaarsrapportage en de ontwikkeling van de schuldpositie. Algemeen Een belangrijk onderdeel van de Voorjaarsrapportage is het actualiseren van de baten en lasten uit de begroting. Dit is nodig om tijdig te kunnen anticiperen op mogelijke tekorten. Extra (incidentele) financiële ruimte biedt daarentegen de mogelijkheid om te investeren in bestuurlijke ambities of het versterken van de vermogenspositie. Om te komen tot een actuele prognose zijn alle budgetten tegen het licht gehouden. Dit is gebeurd in gesprekken met de budgetverantwoordelijk medewerkers waarbij de laatste inzichten zijn verwerkt in de nieuwe prognose. Hierbij is ook rekening gehouden met de realisatie tot en met april 2021 en de structurele effecten van de jaarstukken 2020. Hoewel de nieuwe prognose op een zorgvuldige manier tot stand is gekomen blijft het moeilijk om sommige budgetten vooraf goed te voorspellen. Die onzekerheid is in deze coronatijd alleen maar toegenomen. Denk bijvoorbeeld aan het gebruik van de open einde regelingen. Ook de fluctuaties in de uitkering uit het gemeentefonds kunnen ervoor zorgen dat het financiële beeld van de gemeente aanzienlijk kan veranderen.
Positief resultaat Voorjaarsrapportage door incidentele meevaller, wel hogere structurele lasten De aanpassing van de budgetten in de Voorjaarsrapportage zorgt voor een positieve bijstelling van het resultaat met € 416.000. Op basis van de huidige inzichten verwachten we het jaar 2021 af te kunnen sluiten met een voordelig resultaat van € 460.000. Het voordeel in de voorjaarsrapportage is vooral incidenteel van aard en het gevolg van de extra Rijksbijdrage voor jeugdhulp van € 515.000. In dit bedrag is er rekening mee gehouden dat een deel van de rijksbijdrage naar de regio gaat. Van structurele voordelen is nauwelijks sprake. Wel zijn er structurele nadelen in deze rapportage verwerkt. Voorbeelden hiervan zijn: a. Dividenduitkering Vitens en BNG € 79.000 N b. Niet realiseren van de ombuiging loonindexering 2021 € 100.000 N c. WMO: begeleiding individueel € 65.000 N In 2019 en 2020 was sprake van een structureel nadelig exploitatiesaldo. De verwachting is dat door de extra structurele lasten ook in 2021 hiervan sprake zal zijn. Deze voorlopige conclusie kan worden getrokken omdat het resultaat in de voorjaarsrapportage vooral het gevolg is van extra incidentele baten. Hiertegenover staan structureel hogere lasten. De impact hiervan zal ook merkbaar zijn bij het opstellen van de (meerjaren)begroting 2022 - 2025. 27
financieel beleid
Het wordt namelijk een grotere uitdaging om een structureel sluitende begroting te realiseren waarbij de structurele lasten volledig worden gedekt door structurele baten. Dat laatste is een belangrijk uitgangspunt van de provincie om in aanmerking te komen voor repressief toezicht. Ontwikkeling schuldpositie in 2021 De langlopende schulden van de gemeente hebben op 1 januari 2021 een omvang van € 35 miljoen. De verwachting is dat de schuldpositie in 2021 met ruim € 6 miljoen zal stijgen tot € 41 miljoen. Deze toename hangt vooral samen met de investering in IKC Bantuinweg en investeringen in de riolering. In de begroting 2021 werd rekening gehouden met een toename van de schuldpositie in 2021 met ruim € 12 miljoen. In deze stijging was ook het aantrekken van een geldlening van
H4.2
€ 5,2 miljoen voor MFG Rhenen meegenomen. Op basis van de huidige ontwikkelingen zal het benodigde krediet voor de realisatie aanzienlijk hoger liggen. Maar het project kent ook andere fasering in de tijd. Met andere woorden de schuld zal meer toenemen, maar ook later toenemen dan in een eerste stadium werd verwacht. Een en ander is nog wel afhankelijk van een positief besluit over de realisatie van het MFG Rhenen door de raad. Naast de omvang en de voortgang van de ambities uit het investeringsprogramma speelt ook de ontwikkeling van de eigen financieringsmiddelen een belangrijke rol bij de omvang van de schulden. De eigen financieringsmiddelen liggen met een omvang van ruim 28 miljoen per 31 december 2021 gelijk aan de verwachtingen daarover bij de begroting 2021. Met het voordelig effect van de gewijzigde omvang van de schuldpositie per 31 december 2021 is rekening gehouden in de bijstelling van de rentebudgetten.
28
financiën algemeen
H4.3
4.3 Financiën algemeen In dit onderdeel lichten we financieel georiënteerde onderwerpen toe die nauw verbonden zijn aan de ontwikkeling van de exploitatie in 2021. Ook gaan we naar aanleiding van het BDO Benchmark onderzoek naar de financiële positie van de gemeenten, in op die van de gemeente Rhenen.
LOKAAL CORONA HERSTELFONDS Het college wil een “corona herstelfonds” instellen. Het gaat hierbij om het saldo van de middelen van het Rijk minus de (extra) kosten. Onder de (extra) kosten vallen kosten die niet binnen de reguliere budgetten kunnen worden opgevangen, maar ook lagere baten. Bij de rijks-
middelen gaat het om de bedragen die de gemeente in 2021 van het Rijk ontvangt. Het corona herstelfonds werkt complementair aan de landelijke maatregelen. Vooralsnog is het “corona herstelfonds” budget neutraal in de cijfers verwerkt. De ontvangen middelen zijn begroot. Daar waar extra kosten zijn/worden gemaakt is de begroting opgehoogd en waar lagere baten worden verwacht zijn de opbrengsten verlaagd. Van de middelen waar nog geen plannen voor zijn of nog onduidelijk is hoeveel middelen er nodig zijn is een stelpost ‘beschikbare middelen corona herstelfonds’ opgenomen. Het college komt met een voorstel richting de raad hoe het restant van de middelen ingezet kan worden. Dit om de gevolgen van corona te verzachten. 29
financiën algemeen
Financiën 2021 (x € 1000)
Baten
Lasten
Restant
24 V
24 N
0N
a. Aanvullend pakket reintegratie